BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Bùi Thị Triệu Phúc

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI
HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI
BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh - 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Bùi Thị Triệu Phúc

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI
HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI
BÌNH DƯƠNG
Chuyên ngành

: Quản Lý Giáo Dục

Mã số

: 60 14 01 14

Trịnh Hoài Đức, Tây Nam, Bình Phú, Dĩ An, Lê Lợi
Tôi đặc biệt gửi lời tri ân đến PGS.TS Đoàn Văn Điều, người đã hướng dẫn,
giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài và hoàn chỉnh luận văn.
Trân trọngcảm ơn!
Bình Dương, tháng 09 năm 2013

Bùi Thị Triệu Phúc


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN.........................................................................................................1
LỜI CẢM ƠN..............................................................................................................2
MỤC LỤC....................................................................................................................3
MỞ ĐẦU.......................................................................................................................5
1. Lý do chọn đề tài........................................................................................................... 5
2. Mục đích của đề tài nghiên cứu.................................................................................... 6
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu............................................................................. 6
4. Giả thuyết khoa học...................................................................................................... 6
5. Nhiệm vụ nghiên cứu.................................................................................................... 7
7. Phương pháp nghiên cứu.............................................................................................. 7

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG
GIẢNG DẠY TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.............10
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề....................................................................................... 10
1.1.1. Ngoài nước.......................................................................................................... 10
1.1.2. Trong nước........................................................................................................... 10
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài......................................................................... 12
1.2.1. Quản lý................................................................................................................ 12
1.2.2. Giảng dạy............................................................................................................. 12
1.2.3. Quản lý giảng dạy................................................................................................ 13

2.5.1. Những việc đã làm được...................................................................................... 71
2.5.2. Những mặt hạn chế.............................................................................................. 73
2.5.3 Nguyên nhân của những hạn chế......................................................................... 73

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI HOẠT
ĐỘNG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG TẠI BÌNH DƯƠNG...................................................................................77
3.1. Cơ sở để đề xuất biện pháp...................................................................................... 77
3.1.1 Cơ sở lý luận......................................................................................................... 77
3.1.2. Cơ sở thực tiễn.................................................................................................... 78
3.2. Các biện pháp quản lý đổi mới hoạt động giảng dạy tiếng Anh ở các trường
THPT tại Bình Dương.................................................................................................... 79
3.2.1. Đối với cán bộ quản lý........................................................................................ 79
3.2.2. Đối với giáo viên................................................................................................. 84
3.3. Kết quả khảo sát về tính cần thiết, khả thi của các biện pháp.............................. 86
3.3.1. Tính cần thiết....................................................................................................... 87
3.3.2. Tính khả thi.......................................................................................................... 88

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ...................................................................................91
TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................96
PHỤ LỤC................................................................................................................... 99


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Tiếng Anh là một ngôn ngữ quốc tế, có vai trò quan trọng trong các lĩnh vực
ngoại giao, kinh tế, thương mại, hội nhập, khoa học và công nghệ. Chủ trương mở
cửa và hội nhập của nước ta đã tạo ra nhu cầu sử dụng ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng
Anh ngày càng cao đối với mọi đối tượng trong xã hội, đa số HS, SV chọn học ngoại
ngữ tiếng Anh. Có thể nói Tiếng Anh là một trong những công cụ tồn tại trong thời

làm trung tâm; tạo điều kiện để giáo viên Tiếng Anh có thể làm việc tốt trong điều
kiện và bối cảnh đại phương, đồng thời tạo môi trường học Tiếng Anh hiệu quả cho
học sinh.
Từ năm học 20112012 Sở Giáo dục và Đào tạo Bình Dương đã mạnh dạn cho
học sinh kiểm tra kỹ năng nghe hiểu (1.5 điểm) trong kỳ thi học kỳ của khối 10. Sang
năm 20122013 đã cho thi thí điểm thêm kỹ năng nói (1.5 điểm) của khối lớp 10 tại
hai trường THPT Trịnh Hoài Đức và THPT chuyên Hùng Vương. Điều này là minh
chứng cụ thể cho việc thay đổi cách kiểm tra đánh giá ở bộ môn này.
Chính vì những thực tế nêu trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài nghiên cứu :
“Thực trạng quản lý đổi mới hoạt động giảng dạy Tiếng Anh ở các trường Trung học
phổ thông tại Bình Dương”.
2. Mục đích của đề tài nghiên cứu
Đánh giá thực trạng quản lý đổi mới hoạt động giảng dạy Tiếng Anh ở một số
trường THPT tại Bình Dương để đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động này
theo hướng nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn .
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1.

Khách thể: Công tác quản lý hoạt động giảng dạy Tiếng Anh bậc THPT.

3.2.

Đối tượng : thực trạng quản lý đổi mới hoạt động giảng dạy Tiếng Anh
lớp 11 ở các trường THPT tại Bình Dương.

4. Giả thuyết khoa học
Việc quản lý đổi mới giảng dạy Tiếng Anh ở các trường THPT tại Bình Dương
được thực hiện tương đối tốt ở một số mặt. Khi khảo sát đúng thực trạng của việc
6


giảng dạy Tiếng Anh trong mối quan hệ với quản lý hoạt động dạy học nói chung ở
trường THPT.
7


Nghiên cứu quản lý đổi mới hoạt động giảng dạy môn Tiếng Anh cần nghiên
cứu các hoạt động quản lý cụ thể như: Quản lý việc xây dựng kế hoạch, chương trình
dạy học; Quản lý việc phân công giảng dạy cho giáo viên; Quản lý việc chuẩn bị kế
hoạch bài giảng của giáo viên; Quản lý việc thực hiện kế hoạch bài dạy của giáo viên;
Quản lý phương pháp, phương tiện dạy học; Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn;
Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên; Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả
học tập của học sinh; Quản lý các điều kiện đảm bảo hoạt động dạy học.
Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động giảng dạy môn
Tiếng Anh được nghiên cứu trong mối liên hệ chặc chẽ với nhau, không có giải pháp
nào hoàn toàn biệt lập mà chúng nằm trong một chỉnh thể thống nhất.
7.1.2. Quan điểm lịch sử-logic
Vận dụng quan điểm lịch sử-logic vào đề tài này để có thể nghiên cứu thực
trạng quản lý đổi mới hoạt động giảng dạy môn Tiếng Anh trong quá trình phát triển
của nó, trong phạm vi thời gian, không gian và điều kiện cụ thể. Từ đó thấy được mối
quan hệ giữa quá khứ, hiện tại và tương lai của việc quản lý hoạt động giảng dạy môn
Tiếng Anh, đồng thời giúp người nghiên cứu điều tra, thu thập số liệu chính xác đúng
với mục đích nghiên cứu vá trình bày công trình nghiên cứu theo một trình tự logic.
7.1.3. Quan điểm thực tiễn
Vận dụng quan điểm thực tiễn vào đề tài này, có thể nghiên cứu và đánh giá công
tác quản lý đổi mới hoạt động giảng dạy môn Tiếng Anh phải đặt trong điều kiện cụ
thể của từng trường. Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy
môn Tiếng Anh phải dựa trên các điều kiện thực tiễn về nhân lực, về khả năng và
điều kiện thực hiện để đưa ra các giải pháp quản lý mang tính khả thi.
7.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
7.2.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận

đó là “Việc giảng dạy cần dựa vào sự hoạt động cá nhân và hứng thú của trẻ (dùng
phương pháp tích cực và tự do để trẻ tiếp nhận tri thức)” [18, tr.131132]. John
Dewey (18591925) cho rằng khuyết điểm nghiêm trong nhất của phương pháp dạy
học thời đó nằm trong sự “ly dị giữa hiểu biết và việc áp dụng những hiểu biết
này”[4, tr.190]. Cuốn tài liệu “Teaching English”, Nxb đại học Oxford (1995) của
Adrian Doff là một trong những nghiên cứu về kinh nghiệm giảng dạy Tiếng Anh
được ứng dụng nhiều trong thực tiễn.
Về quản lý hoạt động dạy học, P.V. Zimin, M.I. Konđakôp, N.I. Saxerđôtôp đi
sâu nghiên cứu lãnh đạo công tác giảng dạy, giáo dục trong nhà trường và xem đây là
khâu then chốt trong hoạt động quản lý nhà trường [26].
1.1.2. Trong nước
Dạy và học là một trong những hoạt động trọng tâm của nhà trường. Do tính
chất quyết định của nó đối với sự thành bại của nhà trường nên việc QL hoạt động


dạy học đóng vai trò rất quan trọng trong công tác QL nhà trường. Đối với môn ngoại


ngữ, các trường phổ thông của Việt Nam tập trung vào tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng
Trung và tiếng Pháp, trong đó tiếng Anh chiếm hơn 90% số lượng học sinh theo học.
Đây là môn học có nhiều tiết học trong tuần (3 tiết/tuần), là một trong ba môn thi tốt
nghiệp THPT bắt buộc. Bên cạnh đó, ngành giáo dục cũng đã đầu tư rất lớn về
CSVC, thiết bị dạy học ngoại ngữ, biên soạn lại nội dung chương trình cho phù hợp
với tình hình xã hội mới. Điều đó chứng tỏ Nhà nước rất quan tâm, chú trọng đến bộ
môn ngoại ngữ. Đối với học sinh, sinh viên Việt Nam, ngoại ngữ có một ý nghĩa đặc
biệt vì nước ta đang trong bối cảnh hợp tác, quan hệ, hội nhập quốc tế ngày càng rộng
mở. Biết ngoại ngữ không những để vượt qua các kỳ thi bắt buộc, để đáp ứng yêu cầu
tất yếu của lao động có kỹ thuật cao với các quy trình công nghệ thường xuyên được
đổi mới, mà còn là một năng lực cần thiết đối với người Việt Nam hiện đại.
Ở nước ta, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học bắt đầu được quan tâm từ thập

quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên là một trong những công
việc cụ thể của Hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà trường [21,
tr.3536].
Các tài liệu biên soạn về đổi mới quản lý giáo dục trong đó có quản lý đổi mới
phương pháp dạy học cũng mới được quan tâm trong thời gian gần đây với các tài
liệu biên soạn phục vụ cho các dự án phát triển tiểu học, dự án phát triển THCS, dự
án phát triển THPT (Srem), chương trình đào tạo bồi dưỡng Hiệu trưởng trường
THPT liên kết Việt Nam – Singapore, Tài liệu chỉ đạo chuyên môn trung học phổ
thông - Bộ GD&ĐT... Một số luận văn cao học cũng đã nghiên cứu về PPDH trong
các môn học và đổi mới quản lý PPDH, tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu
về thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THPT tại tỉnh Bình
Dương.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý
Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong các hoạt
động của con người. Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức được quy luật, vận
động theo quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn. Nghiên cứu về quản lý sẽ
giúp cho con người có đưỡc những kiến thức cơ bản nhất, chung nhất đối với các
hoạt động quản lý.
Dưới góc độ khoa học, khái niệm “quản lý” có nhiều cách tiếp cận khác nhau.
Với ý nghĩa thông thường, phổ biến theo từ điển tiếng Việt thì quản lý có thể hiểu là
hoạt động tác động một cách có tổ chức và định hướng của chủ thể quản lý tới những
đối tượng quản lý để điều chỉnh chúng vận động và phát triển theo những mục tiêu
nhất định đã đề ra. [27]
1.2.2. Giảng dạy
Giảng dạy là một hoạt động chuyên biệt do giáo viên đảm nhận nhằm giúp học
sinh lĩnh hội nền văn hóa-xã hội, phát triển tâm lý thông qua tái tạo nền văn hóa đó.


Sự tái tạo nền văn hóa đó phải dựa trên cơ sở tính tích cực hoạt động của học sinh.


Điều 54 (Luật giáo dục-số38/25/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005) quy
định:“Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường,
do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận.” [14]
Điều 19 (Điều lệ trường trung học –Ban hành kèm theo thông tư số:
12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/03/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục dục và Đào tạo)
quy định lần lượt tại điểm đ và i như sau:
 “Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác,

kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỉ
luật đối với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáo viên, nhân viên; ký
hợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà
nước;”
 “Chỉ đạo thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động của ngành;

thực hiện công khai đối với nhà trường;”
 Các Phó hiệu trưởng
Cũng theo điểu lệ này, có thể hiểu rằng trong việc quản lý giảng dạy Tiếng
Anh, P.HT phụ trách chuyên môn chịu trách nhiệm về toàn bộ HĐGD bô môn, cũng
như việc hoạch định, điều khiển, giám sát, kiểm tra việc thực hiện mục tiêu, chương
trình, đổi mới PPGD, đào tạo GV.
 Tổ trưởng chuyên môn
Căn cứ vào quy định của Điều lệ trường THPT ban hành kèm theo thông tư số:
12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/03/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục dục và Đào tạo)
về nhiệm vụ của TCM và của TTCM, có thể nói rằng, trong việc quản lý đổi mới
HĐGD, TTCM có nhiệm vụ:
 Xây dựng và tổ chức thực hiện các kế hoạch hoạt động của tổ (KH năm học,
KH tháng, KH tuần, KH dạy học, thao giảng, kiểm tra, ôn thi; KH bồi dưỡng đội ngũ,
sinh hoạt chuyên đề, KH thực tế, giao lưu, …); hướng dẫn giáo viên xây dựng các
KHCN tương ứng với nhiệm vụ của họ.

Việc quản lý hoạt động giảng dạy Tiếng Anh tập trung và những
vấn đề sau:
 Quản lý hoạt động của tổ Tiếng Anh.
 Quản lý việc xây dựng kế hoạch giảng dạy Tiếng Anh.
 Quản lý việc tổ chức giảng dạy Tiếng Anh.
 Quản lý việc đổi mới trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
Tiếng Anh.
Hiệu trưởng cần bao quát cụ thể các nội dung như sau:


Về đội ngũ: Giáo viên dạy Tiếng Anh THPT là những giáo viên được đào tạo
chuyên môn nghiệp vụ đạt trình độ cử nhân trở lên.
Về chương trình: Thực hiện chương trình dạy học theo SGK do Bộ Giáo dục và
Đào tạo ban hành
Về công tác chuẩn bị giờ lên lớp: Giáo viên có kế hoạch giảng dạy, giáo án
được soạn chính xác, rõ ràng về nội dung, phong phú về phương pháp, chuẩn bị
những đồ dùng dạy học cần thiết.
Giờ dạy trên lớp của giáo viên: Tạo điều kiện cho giáo viên lên lớp có hiệu quả;
dự giờ, thăm lớp.
Chỉ đạo giáo viên đổi mới phương pháp dạy học: Xây dựng chương trình đào
tạo bồi dưỡng cả về chuyên môn nghiệp vụ lẫn tinh thần trách nhiệm trong giảng dạy;
triển khai việc ứng dụng CNTT trong dạy học; phát động phong trào thi đua dạy tốt,
trong đó nhấn mạnh tiêu chí đổi mới phương pháp dạy học, áp dụng các phương pháp
dạy học tích cực; hỗ trợ tối đa các phương tiện dạy học phục vụ việc đổi mới phương
pháp.
Việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh: Kiểm tra, đánh giá phải
thúc đẩy quá trình học tập phát triển không ngừng. Lấy kết quả kiểm tra đánh giá để
làm cơ sở điều chỉnh các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy và học.
1.3.1.3. Bản chất của dạy học môn Tiếng Anh


Dự án Dạy và học tiếng Anh trong hệ thống GD quốc dân, giai đoạn 2009-2020
của Bộ Giáo dục và Đào tạo đề ra mục tiêu: “Đổi mới toàn diện việc dạy và học tiếng
Anh trong hệ thống GD quốc dân, triển khai chương trình ở các cấp học, trình độ đào
tạo nhắm đến năm 2015 đạt bước chuyển biến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng
tiếng Anh của nguồn nhân lực; đến năm 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp
trung cấp, CĐ, ĐH có năng lực sử dụng tiếng Anh độc lập, tự tin trong giao tiếp, học
tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa văn hóa, làm sao biến tiếng Anh trở
thành thế mạnh của nguồn nhân lực Việt Nam, phục vụ sự nghiệp CNH- HĐH đất
nước.”
[1, tr.2]
Việc dạy học theo chương trình tiếng Anh ở trường phổ thông nhằm giúp học
sinh:
 Sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp ở mức cơ bản dưới các dạng
nghe, nói, đọc và viết.
 Có kiến thức cơ bản tương đối hệ thống và hoàn chỉnh về Tiếng Anh, phù hợp
với trình độ và đặc điểm tâm lý lứa tuổi.
17


 Có hiểu biết khái quát về đất nước, con người và nền văn hoá của một số nước
nói tiếng Anh, từ đó có tình cảm và thái độ tốt đẹp đối với đất nước, con người, nền
văn hoá và ngôn ngữ của các nước nói tiếng Anh; biết tự hào, yêu quý, tôn trọng nền
văn hoá và ngôn ngữ của dân tộc mình.
Mục tiêu cụ thể là hết bậc THPT, học sinh có khả năng sử dụng những kiến thức
Tiếng Anh đã học trong phạm vi chương trình để giao tiếp ở mức độ cơ bản dưới các
dạng nghe, nói, đọc, viết.
 Chương trình
Môn Tiếng Anh ở trường phổ thông được giảng dạy theo SGK và phân phối
chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Môn Tiếng Anh ở trường phổ
thông có hai chương trình: chương trình chuẩn (chương trình cơ bản) được sử dụng

người học làm trung tâm); tự sáng tạo ra phương pháp phù hợp với hoàn cảnh; và
xây dựng giờ dạy dựa trên các bước pre-task, task sau cùng là follow-up activities
[28, tr.58].
1.3.2. Xu thế đổi mới hoạt động giảng dạy tiếng Anh
1.3.2.1. Khái niệm về đổi mới hoạt động giảng dạy

Đổi mới các HĐGD là đưa các phương pháp giảng dạy mới, các hình thức
truyền thụ khiến thức mới vào quá trình dạy học trên cơ sở giữ gìn và phát huy tính
tích cực của HĐGD truyền thống nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của
HS và nâng cao chất lượng giảng dạy.
1.3.2.2. Xu thế đổi mới hoạt động giảng dạy trong giai đoạn hiện nay

Xuất phát từ đặc điểm hoạt động học của HS, từ nhiệm vụ dạy học và tử đặc
điểm của hoạt động dạy học trong giai đoạn hiện nay, HĐGD thay đổi theo ba hướng
chính sau đây:
 Tích cực hoá HĐDH: Phát huy cao độ tính tự giác, tích cực, độc lập và sáng
tạo nhận thức ở người học. Kiểu dạy học thích hợp là dạy học nêu vấn đề với
nhiều mức độ, cung bậc khác nhau, và áp dụng các phương pháp tương ứng.