C Ơ S Ở LÝ LU Ậ N CHUNG V Ề PH©N TÝCH HO Ạ T ĐỘ NG S Ả N
XU Ấ T KINH DOANH
1.1- Kh¸i ni ệ m, v ị trÝ, ch ứ c n ă ng c ủ a ph©n tÝch ho ạ t độ ng kinh doanh.
1.1.1 Kh¸i ni ệ m
Ph©n tÝch l sà ự chia nhỏ c¸c sự vật hiện tượng th nh tà ừng phần để nghiªn cứu
đặc trưng riªng của từng bộ phận cấu th nh, trªn cà ơ sở đã tổng hợp nªn những
đặc trưng riªng mang tÝnh bản chất, tÝnh quy luật của sự vật hiện tượng cần
nghiªn cứu.
Ph©n tÝch hoạt động kinh doanh l sà ự ph©n chia c¸c hiện tượng, c¸c qu¸ tr×nh
v kà ết quả kinh tế th nh nhià ều bộ phận cấu th nh. Trªn cà ơ sở đã, bằng c¸c
phương ph¸p khoa học x¸c định c¸c nh©n tố ảnh hưởng, mức độ v xu hà ướng ảnh
hưởng của từng nh©n tố đến qu¸ tr×nh kinh tế, từ đã đề xuất c¸c biện ph¸p, ph¸t
huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu, khai th¸c mọi tiềm năng trong doanh
nghiệp nhằm thóc đẩy hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp ng y c ng cãà à
hiệu quả cao.
1 .1.2.V ị trÝ, vai trß c ủ a ph©n tÝch ho ạ t độ ng kinh doanh
Ph©n tÝch hoạt động kinh doanh l c«ng cà ụ quan trọng để nhận thức c¸c hiện
tượng kinh tế, l cà ơ sở để đề ra c¸c quyết định đóng đắn hay nãi c¸ch kh¸c ph©n
tÝch hoạt động kinh tế l c«ng cà ụ quản lý chủ yếu ở doanh nghiệp,
Ph©n tÝch kinh tế nãi chung cũng như ph©n tÝch hoạt động kinh doanh cã vai
trß rất quan trọng trong quản lý kinh tế vĩ m« cũng như vi m«. Để quản lý tốt nền
kinh tế quốc d©n, quản lý một ng nh hay quà ản lý một doanh nghiệp ®ßi hỏi c¸c
nh quà ản lý phải đề ra được những chủ trương, chÝnh s¸ch v bià ện ph¸p quản lý
đóng đắn, phï hợp với t×nh h×nh thực tiễn v quy luà ật ph¸t triển kh¸ch quan.
Muốn vậy đßi hỏi c¸c nh quà ản lý c¸c cấp phải thường xuyªn tiến h nh ph©nà
tÝch c¸c hiện tượng kinh tế cũng như qu¸ tr×nh v kà ết quả sản xuất kinh doanh.
Những số liệu t i lià ệu ph©n tÝch hoạt động kinh tế sẽ l nhà ững th«ng tin đ¸ng tin
cậy, l m cà ơ sở quan trọng cho việc đề ra những quyết định tối ưu trong kinh
doanh v quà ản lý.
Tãm lại ph©n tÝch hoạt động kinh tế kh«ng chỉ l mà ột phương ph¸p quản lý cã
hiệu quả m nã cßn l mà à ột công cụ rất quan trọng, kh«ng thể thiếu được trong

tiền tệ.
Như vậy khi nãi đến hiệu quả tức l nãi à đến mức độ thỏa m·n nhu cầu với
việc lựa chọn v sà ử dụng c¸c nguồn lực lu«n cã giới hạn.
Căn cứ v o nà ội dung v tÝnh chà ất của hiệu quả người ta chia hiệu quả th nh.à
- Hiệu quả kinh tế
- C¸c hiệu quả kh¸c: X· hội, an ninh, quốc phßng v c¸c yªu cà ầu về chÝnh trị.
Trong c¸c loại hiệu quả th× hiệu quả kinh tế cã vai trß quyết định nhất, đồng
thời l cà ơ sở để đ¸p ứng nhu cầu ng y c ng tà à ăng của x· hội v l tià à ền đề để
thực hiện c¸c yªu cầu x· hội kh¸c.
1.1.5. H ệ th ố ng th«ng tin trong ph©n tÝch ho ạ t độ ng kinh doanh
Để cã thể tiến h nh ph©n tÝch hoà ạt động kinh doanh đßi hỏi phải thu nhập một
lượng th«ng tin cần thiết, đầy đủ, kịp thời, phï hợp với mục đÝch yªu cầu về nội
dung v phà ạm vi của đối tượng ph©n tÝch. Th«ng tin dïng trong ph©n tÝch hoạt
động kinh doanh l nhà ững số liệu, t i lià ệu cần thiết l m cà ơ sở để tÝnh to¸n và
ph©n tÝch t×nh h×nh v kà ết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Th«ng tin trong ph©n tÝch hoạt động kinh tế doanh nghiệp rất phong phó v à đa
dạng, được ph©n loại theo c¸c tiªu thức sau đ©y:
+ Căn cứ v o thà ời điểm ghi chÐp th× th«ng tin sử dụng trong ph©n tÝch hoạt
động kinh tế bao gồm th«ng tin thực tại, th«ng tin qu¸ khứ v th«ng tin dà ự b¸o.
+ Căn cứ v o phà ạm vi ghi chÐp của th«ng tin th× th«ng tin trong ph©n tÝch hoạt
động kinh doanh gồm th«ng tin bªn ngo i v th«ng tin bªn trong ( nà à ội bộ ) doanh
nghiệp.
+ Theo tÝnh chất v à đơn vị đo lường của th«ng tin th× th«ng tin trong ph©n
tÝch hoạt động kinh doanh bao gồm: th«ng tin gi¸ trị v th«ng tin hià ện vật.
+ Ph©n theo nội dung kinh tế, th«ng tin trong ph©n tÝch hoạt động kinh doanh
trong doanh nghiệp bao gồm: gi¸ trị tổng sản lượng sản xuất hoặc tiÎu thụ, doanh
thu b¸n h ng, chi phÝ sà ản xuất, chi phÝ quản lý doanh nghiệp ..…
Việc nắm vững c¸ch ph©n loại th«ng tin sẽ l cà ơ sở để lựa chọn c¸c chỉ tiªu
kinh tế, phï hợp với mục đÝch, yªu cầu v phà ạm vi của đối tượng ph©n tÝch hoạt
động kinh tế doanh nghiệp.

C
0

Trong đã: C
1
L sà ố liệu kỳ ph©n tÝch ; C
0
: Số liệu kỳ gốc.
- So s¸nh bằng số b×nh qu©n: Số b×nh qu©n l dà ạng đặc biệt của số tuyệt đối
biểu hiện tÝnh chất đặc trưng chung về mặt số lượng, nhằm phản ¸nh đặc điểm
chung của một đơn vị, một bộ phận hay một tổng thể chung cã cïng một tÝnh
chất.
1.2.2. Ph ươ ng ph¸p thay th ế liªn ho n à
- L phà ương ph¸p ph¸t triển của phương ph¸p so s¸nh
- Mục đÝch: nhằm x¸c định mức độ ảnh hưởng của mỗi nh©n tố đến đối tượng
ph©n tÝch
Tr×nh tự phương ph¸p .
+ Lập quan hệ to¸n học, biểu hiện mối liªn hệ giữa chỉ tiªu nghiªn cứu v c¸cà
nh©n tố ảnh hưởng
+ Theo tr×nh tự sắp xếp nh©n tố (Từ nh©n tố số lượng sang nh©n tố chất lượng)
ta đặt đối tượng ph©n tÝch trong điều kiện giả định kh¸c. Sau đã lần lượt thay thế
c¸c số liệu kế hoạch bằng số liệu thực tế để tÝnh ra mức độ ảnh hưởng của c¸c
nh©n tố đến đối tượng ph©n tÝch.
Mỗi nh©n tố chỉ thay thế 1 lần giữa nguyªn tố thực tế đã thay thế ở c¸c bước
trước.
+ Kiểm tra độ chÝnh x¸c của c¸c số liệu ph©n tÝch theo c«ng thức :
∑x
1
y
1

y
0
1.2.3. Ph ươ ng ph¸p c©n đố i
Trong hệ thống c¸c chỉ tiªu kinh tế - t i chÝnh cà ủa doanh nghiệp cã nhiều chỉ
tiªu cã liªn hệ với nhau bằng những mối liªn hệ mang tÝnh chất c©n đối. C¸c quan
hệ c©n đối trong doanh nghiệp cã 2 loại: C©n đối tổng thể v c©n à đối c¸ biệt.
C©n đối tổng thể l mà ối quan hệ c©n đối của c¸c chỉ tiªu kinh tế tổng hợp.
VÝ dụ: Giữa t i sà ản v nguà ồn vốn kinh doanh liªn hệ với nhau bằng c«ng thức:
T i sà ản = nguồn vốn (1)
Hoặc giữa doanh thu, chi phÝ v kà ết quả kinh doanh cã mối liªn hệ ;
Doanh thu = chi phÝ + kết quả (2)
Từ những mối liªn hệ mang tÝnh c©n đối nếu cã sự thay đổi một chỉ tiªu sẽ dẫn
đến sự thay đổi một chỉ tiªu kh¸c.
1.3 N ộ i dung ph©n tÝch ho ạ t độ ng s ả n xu ấ t kinh doanh c ủ a m ộ t doanh
nghi ệ p
1.3.1. Ph©n tÝch t×nh h×nh s ử d ụ ng ng y c«ng lao à độ ng
Lao động l 1 yà ếu tố quan trọng nhất của qu¸ tr×nh hoạt động sản xuất kinh
doanh. Việc quản lý v sà ử dụng lao động cã ảnh hưởng trực tiếp v quyà ết định
đến năng suất lao động, chất lượng sản phẩm v hià ệu quả sản xuất kinh doanh.
Trong c«ng t¸c quản lý lao động th× quản lý ng y c«ng lao à động l 1 trongà
những nội dung quan trọng. Quản lý tốt ng y c«ng lao à động sẽ l 1 nh©n tà ố tÝch
cực ảnh hưởng đến kết quả v hià ệu quả kinh doanh. Do vậy đßi hỏi doanh nghiệp
cần phải ph©n tÝch t×nh h×nh sử dụng ng y c«ng lao à động để cã những biện ph¸p
quản lý lao động tốt hơn.
Ph©n tÝch t×nh h×nh sử dụng ng y c«ng lao à động sử dụng những số liệu b¸o
c¸o về ng y c«ng lao à động của c¸c bộ phận, c¸c đơn vị trực thuộc trong doanh
nghiệp.
Ph©n tÝch t×nh h×nh sử dụng lao động được thực hiện trªn cơ sở so s¸nh giữa
ng y c«ng lao à động thực tế với ng y c«ng lao à động theo định mức( về tổng số
cũng như ngày công bình quân trên 1 lao động). Ngoài ra cũng có thể tính chỉ

Tổng doanh thu b¸n h ngà
Tổng quỹ lương (năm)
Mức lương b×nh qu©n = —————————————
(th¸ng) Tổng số lao động x 12

Ngo i ra ph©n tÝch tà ổng hợp chi phÝ tiền lương trong doanh nghiệp cßn sử
dụng chỉ tiªu NSLĐ b×nh qu©n.
Tổng quỹ lương của doanh nghiệp cã thể tăng hoặc giảm nhưng phải đảm bảo
ho n th nh tà à ốt kế hoạch mua v o, b¸n ra, tà ăng doanh thu v tà ăng lợi nhuận, tỷ
suất tiền lương giảm.
1.3.3 Ph©n tÝch t×nh h×nh qu ả n lý v sà ử d ụ ng t i sà ả n c ủ a doanh nghi ệ p
1.3.3.1. Ph¸n tÝch t×nh h×nh s ử d ụ ng v quà ả n lý TSC Đ
TSCĐ l nhà ững tư liệu lao động chủ yếu cã gi¸ trị lớn v cã thà ời gian sử dụng
hữu Ých l©u d i trong qu¸ tr×nh hoà ạt động kinh doanh. TSCĐ bao gồm TSCĐ hữu
h×nh, TSCĐ v« h×nh, TSCĐ thuª t i chÝnh v c¸c khoà à ản đầu tư t i chÝnh d i hà à ạn.
TSCĐ hữu h×nh l nhà ững TSCĐ cã h×nh th¸i vật chất bao gồm đất đai, nhà
cửa, vật kiến tróc, m¸y mãc thiết bị v phà ương tiện vận tải. TSCĐ trong qu¸ tr×nh
sử dụng kh«ng bị thay đổi h×nh th¸i vật chất, nhưng gi¸ trị sử dụng v gi¸ trà ị của
nã bị giảm dần do hao mßn v« h×nh v à được bù đắp bằng nguồn vốn khÊu hao.
TSCĐ đi thuª l nhà ững t i sà ản cố định đi thuª d i hà ạn của c¸c doanh nghiệp
hoặc tổ chức kinh tế kh¸c. TSCĐ đi thuª tuy kh«ng thuộc quyền sở hữu của
doanh nghiệp nhưng doanh nghiệp vẫn cã tr¸ch nhiệm quản lý, bảo dưỡng và
trÝch khấu hao như TSCĐ của doanh nghiệp.
TSCĐ v« h×nh l nhà ững t i sà ản kh«ng cã h×nh th¸i vật chất nhưng cã gi¸ trị sử
dụng v thà ời gian sử dụng như TSCĐ kh¸c: bằng ph¸t minh s¸ng chế, chi phí
nghiên cứu và phát triển, chi phí lợi thế thương mại…..
Nội dung ph©n tÝch t×nh h×nh sử dụng v quà ản lý TSCĐ nhằm thấy được sau
một kỳ kinh doanh TSCĐ của DN tăng hay giảm? Cơ cấu ph©n bổ TSCĐ nhhư thế
n o? Cã hà ợp lý hay ko? Sau đã cần đi s©u ph©n tÝch nguyªn nh©n tăng giảm của
TSCĐ. Việc ph©n tÝch nguyªn nh©n tăng giảm dựa v o c«ng thà ức sau :