ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC
KHOA VĂN – XÃ HỘI
KHOA VĂN – XÃ HỘI
Đề tài
Đề tàiTÊN CÁC ĐỊA DANH VÀ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA
TÊN CÁC ĐỊA DANH VÀ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA
TỈNH BẮC NINH
TỈNH BẮC NINH
Thái Nguyên 13 tháng 5 năm 2009
Thái Nguyên 13 tháng 5 năm 2009

Mục lục
Mục lục
A.
A.
Phần mở đầu
Phần mở đầu
1.
1.
Lý do chọn đề tài
Lý do chọn đề tài

V.
V.
Tên các dòng sông
Tên các dòng sông
VI.
VI.
Tên núi
Tên núi
VII.
VII.
Đình, chùa, đền
Đình, chùa, đền
VIII.
VIII.
Các địa danh qua tục ngữ, ca dao, dân ca
Các địa danh qua tục ngữ, ca dao, dân ca
C. Kết luận chung
C. Kết luận chung

A.
A.
Phần mở đầu
Phần mở đầu
1.
1.
Lý do chọn đề tài
Lý do chọn đề tài
-
Kinh Bắc - cái nôi văn hoá của người Việt, vùng đất của các nhà
Kinh Bắc - cái nôi văn hoá của người Việt, vùng đất của các nhà

nào về tên các địa danh và di tích lịch sử tỉnh Bắc Ninh trong nội
nào về tên các địa danh và di tích lịch sử tỉnh Bắc Ninh trong nội
hàm ngôn ngữ.
hàm ngôn ngữ.
3. Đối tượng, phạm vi, mục đích nghiên cứu
3. Đối tượng, phạm vi, mục đích nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
- Tên các làng xã.
- Tên các làng xã.
- Tên các huyện lỵ.
- Tên các huyện lỵ.
- Tên các địa danh nổi tiếng và các con sông.
- Tên các địa danh nổi tiếng và các con sông.
- Tên các di tích lịch sử văn hóa.
- Tên các di tích lịch sử văn hóa.

3.2. Phạm vi
3.2. Phạm viCác địa phương trên địa bàn tỉnh
Các địa phương trên địa bàn tỉnh
3.3. Mục đích
3.3. Mục đích
3.3.1 Trực tiếp
3.3.1 Trực tiếp
- Phục vụ cho việc học tập môn phương pháp NN và điền dã.
- Phục vụ cho việc học tập môn phương pháp NN và điền dã.
- Tìm hiểu yếu tố ngôn ngữ trong tên gọi các địa danh và di tích lịch sử có

A. NỘI DUNG CHÍNH
I. Cở sở lý luận chung
I. Cở sở lý luận chung
1. Khái niệm ngôn ngữ học điền dã
1. Khái niệm ngôn ngữ học điền dãNgôn ngữ học điền dã môn, một phân ngành trong ngôn
Ngôn ngữ học điền dã môn, một phân ngành trong ngôn
ngữ học có mục đích, cách hướng dẫn thu thập tài liệu có
ngữ học có mục đích, cách hướng dẫn thu thập tài liệu có
kết quả cao nhất (bằng cách chỉ ra nên và không nên làm
kết quả cao nhất (bằng cách chỉ ra nên và không nên làm
gì trong khảo sát của vùng xa thành phố)
gì trong khảo sát của vùng xa thành phố)
2. Vai trò của phương pháp ngôn ngữ học điền dã
2. Vai trò của phương pháp ngôn ngữ học điền dãPhương pháp ngôn ngữ học điền dã là điều đầu tiên cơ bản
Phương pháp ngôn ngữ học điền dã là điều đầu tiên cơ bản
nhất nắm trong tay vận mệnh của công trình nghiên cứu.
nhất nắm trong tay vận mệnh của công trình nghiên cứu.

II. Chuẩn bị cho cuộc điền dã ngôn ngữ học về tên các địa
II. Chuẩn bị cho cuộc điền dã ngôn ngữ học về tên các địa
danh và di tích lịch sử tỉnh Bắc Ninh
danh và di tích lịch sử tỉnh Bắc Ninh
1. Chuẩn bị
1. Chuẩn bị

cầu, sông Thái Bình,
sông Đuống
-
Núi: Núi chè, núi
Khám, núi Phật Tích,
núi Sơn Đông, núi Sơn
Nam ở huyện Tiên Du,
núi Thiên Thai ở
Nguyễn Gia Bình
-
Địa thế Bắc Ninh toàn
đồng bằng, ít núi cao.
-
Có quố lộ 4 và quốc
lộ 8 chạy qua

2.2. Dân cư kinh tế
2.2. Dân cư kinh tế
- Đồng bào Bắc Ninh theo đạo Phật và Thiên Chúa.
- Đồng bào Bắc Ninh theo đạo Phật và Thiên Chúa.
- Có nhiều di tích lịch sử văn hóa, lễ hội và trò chơi dân gian, tiểu biểu là
- Có nhiều di tích lịch sử văn hóa, lễ hội và trò chơi dân gian, tiểu biểu là
quan họ
quan họ
- Phụ nữ hai làng Đáp Cầu và Thị Cầu nổi tiếng đảm đang.
- Phụ nữ hai làng Đáp Cầu và Thị Cầu nổi tiếng đảm đang.
- Dân cư làm nông nghiệp và có nhiều làng nghề thủ công truyền thống
- Dân cư làm nông nghiệp và có nhiều làng nghề thủ công truyền thống
III. Tên các huyện lị của tỉnh Bắc Ninh
III. Tên các huyện lị của tỉnh Bắc Ninh

Năm 1963 Bắc Ninh được xác nhập với Bắc Giang trở thành tỉnh Hà
Bắc.
Bắc.
-
Năm 1996 tỉnh Hà Bắc được tách ra thành hai tỉnh Bắc Ninh – Bắc
Năm 1996 tỉnh Hà Bắc được tách ra thành hai tỉnh Bắc Ninh – Bắc
Giang.
Giang.
-
Ngày nay Bắc Ninh có 8 đơn vị hành chính: Thành phố Bắc Ninh,
Ngày nay Bắc Ninh có 8 đơn vị hành chính: Thành phố Bắc Ninh,
Gia
GiaBình
Bình
,Huyện
,Huyện
Quế
QuếVõ
Võ
,Huyện
,Huyện
Thuận
Thuận


thànhphố
phố
, một thị xã và sáu
, một thị xã và sáu
huyện
huyện
.
.

2. Huyện Tiên Du
2. Huyện Tiên Du- Có nghĩa là núi ở phía trước. Tên gọi của huyện này là từ tên dãy núi
- Có nghĩa là núi ở phía trước. Tên gọi của huyện này là từ tên dãy núi
Tiên Du nằm tại thôn Phật Tích. Huyện đã có từ thời Trần (1225
Tiên Du nằm tại thôn Phật Tích. Huyện đã có từ thời Trần (1225
– 1413).
– 1413).
3. Huyện Từ Sơn
3. Huyện Từ Sơn
-
Từ Sơn có nghĩa là núi. Ngày xưa Từ Sơn thuộc bộ Vũ Ninh. Thời
Từ Sơn có nghĩa là núi. Ngày xưa Từ Sơn thuộc bộ Vũ Ninh. Thời
thuộc Đường nó là đất Châu Long.
thuộc Đường nó là đất Châu Long.
-

Có nghĩa là mong được mọi việc thuận lợi thành đạt. Thời nhà Hán đô
hộ huyện này được gọi là huyện Luy Lâu. Ngày nay được đặt tên là
hộ huyện này được gọi là huyện Luy Lâu. Ngày nay được đặt tên là
Thuận Thành.
Thuận Thành.
-
Đất Thuận Thành xưa có thủ phủ Luy Lâu là trung tâm văn hóa, kinh
Đất Thuận Thành xưa có thủ phủ Luy Lâu là trung tâm văn hóa, kinh
tế, chính trị đất nước thời Giao Chỉ.
tế, chính trị đất nước thời Giao Chỉ.
-
Trung tâm Luy Lâu được hình thành do sự viếng thăm của những tăng
Trung tâm Luy Lâu được hình thành do sự viếng thăm của những tăng
sĩ và những thương gia Ấn Độ Chính họ đã mang Phật giáo vào nước
sĩ và những thương gia Ấn Độ Chính họ đã mang Phật giáo vào nước
ta.
ta.
7. Huyện Quế Võ
7. Huyện Quế Võ
-
Tên Quế Võ được ghép từ hai địa danh : Quế Dương và Võ
Tên Quế Võ được ghép từ hai địa danh : Quế Dương và Võ
Giàng.Huyện được thành lập năm 1962.
Giàng.Huyện được thành lập năm 1962.
IV. Cách đặt tên làng xã
IV. Cách đặt tên làng xã