MỤC LỤC
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề
tài......................................................................................1
2.
Mục
nghiên
cứu..............................................................................3
4. Giới hạn phạm vi nghiên
cứu..................................................................3
5.
Phương
đề
nghiên
cứu..........................................................4
2.1. Thuận lợi khó khăn.................................................................
5
2.2.
Thành
công
hạn
mạnh
mặt
tố
tác
động.............................................7
2.2. Phân tích, đánh giá các vấn đề về
1
thực......................................7
3.
Giải
pháp
đối
với
pháp,
biện
pháp.........................................................8
3.2. Nội dung, cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp...............9 đến
29
3.3. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện
pháp……...................................29
3.4. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện
pháp........................................30
3.5. Kết quả khảo nghiêm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên
cứu..........30
4.
Kết
quả
thu
con người. Tuy nhiên, ở mỗi giai đoạn, giáo dục lại được tổ chức theo những
cách thức khác nhau. Do đặc điểm lứa tuổi, việc giáo dục cho trẻ mầm non
được triển khai theo phương châm “Chơi mà học, học mà chơi”. Và giáo dục
âm nhạc cũng vậy.
Giáo dục âm nhạc cho lứa tuổi này góp phần không nhỏ vào việc giáo
dục toàn diện cho trẻ. Mục đích của giáo dục âm nhạc là giáo dục tình cảm
đạo đức, thẩm mỹ cho trẻ. Giáo dục âm nhạc hình thành cho trẻ lòng yêu
thiên nhiên, yêu Tổ quốc, tình yêu thương con người. Không chỉ vậy, giáo dục
âm nhạc còn là phương tiện nâng cao khả năng trí tuệ, phát triển thể chất,
giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, củng cố kiến thức trẻ qua học tập, vui
chơi. Quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt động âm nhạc như học hát, nghe hát, vận
động theo nhạc, chơi trò chơi âm nhạc... sẽ hình thành ở trẻ những yếu tố
của một nhân cách phát triển toàn diện, hài hoà, là sự phát triển về thẩm mỹ,
đạo đức, trí tuệ và thể lực. Âm nhạc ảnh hưởng đến quá trình hoàn
thiện cơ thể trẻ. Trước hết, âm nhạc được coi là phương tiện hữu hiệu để
phát triển tai nghe cho trẻ. Tính chất đa dạng của âm nhạc gợi ra những phản
ứng gắn với sự thay đổi nhịp tim mạch, sự trao đổi máu. Vì vậy, giáo dục âm
nhạc đối với trẻ mầm non là vô cùng cần thiết, đòi hỏi người giáo viên phải
có trình độ chuyên môn, yêu nghề. Trong quá trình dạy và học cần cho trẻ làm
quen với âm nhạc trong tất cả các hoạt động.
Ở trường Mầm non, đặc biệt đối với lứa tuổi mẫu giáo, âm nhạc là
một loại hình nghệ thuật phát triển năng lực cảm xúc, tưởng tượng, sáng tạo,
khả năng tập trung chú ý…Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế
giới xung quanh, phát triển ngôn ngữ, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm…
Đối với trẻ âm nhạc là thế giới thần kì đầy cảm xúc. Trẻ có thể tiếp thu âm
nhạc từ khi còn nằm trong nôi. Thế giới âm nhạc đem lại cho trẻ vẻ đẹp
3
trong tâm hồn; những bài hát giản dị, có tính chất nghệ thuật, phù hợp với lứa
Qua đề tài nhằm giúp cho giáo viên có kiến thức sâu hơn bộ môn giáo
dục âm nhạc và biết tầm quan trọng của việc đưa âm nhạc vào đời sống của
trẻ.
* Nhiệm vụ của đề tài
Tìm hiểu thực trạng tổ chức hoạt động âm nhạc có trong trường mầm non
bao gồm tổ chức trong hoạt động học: dạy hát, nghe nhạc nghe hát, vận
động theo nhạc, trò chơi âm nhạc; biểu diễn văn nghệ sau chủ đề và trong
ngày hội ngày lễ
3. Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn giáo dục âm nhạc
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Trẻ 56 tuổi trường mầm non Ea Tung xã Ea Na Huyện Krông Ana Đăk
Lăk
5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp trực quan
Phương pháp thực hành luyện tập
Phương pháp dùng lời
II. Phần nội dung
1. Cơ sở lí luận
Nói về tầm quan trọng của âm nhạc mầm non, không ai có thể phủ
nhận đây là loại hình nghệ thuật tác động sớm nhất đến tâm lý và tình cảm
của trẻ. Những ca khúc hay không chỉ mang lại những cảm xúc trong sáng,
lành mạnh nơi tâm hồn trẻ thơ mà còn giáo dục các em biết yêu gia đình, thầy
cô, bè bạn, yêu quê hương, đất nước...
5
Ngoài ra Âm nhạc còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, phát triển tai nghe
và cảm xúc cho trẻ. Âm nhạc vốn rất gần gũi với trẻ em nhưng ở những năm
đầu tiên của cuộc sống, những phản ứng vui vẻ của trẻ khi nghe âm nhạc
Ngoài ra, đội ngũ giáo viên đa phần là giáo viên trẻ giàu nhiệt huyết và rất
năng động, trình độ đào tạo đạt chuẩn và trên chuẩn. Chất lượng giảng dạy
cũng được nâng cao theo từng năm học. Đặc biệt với đội ngũ giáo viên trẻ,
khả năng tham gia văn nghệ, kĩ năng về giảng dạy âm nhạc cho trẻ cũng
mang nhiều thuận lợi hơn, do đó hiệu quả trong giáo dục âm nhạc được nâng
cao rõ rệt.
* Khó khăn
Thứ nhất: Sự phát triển của trẻ về lĩnh vực âm nhạc cũng còn nhiều hạn
chế:
+ Số lượng bài hát trẻ nghe và thuộc không được nhiều.
+ Trẻ chưa tích cực tham gia vào hoạt động ca hát
+ Trẻ chưa hát đúng giai điệu, hát không rõ lời hoặc hát sai lời.
+ Tr ẻ ch ư a t ạ o đ ượ c âm thanh h ợ p lý khi hát (hát nh ỏ ho ặ c la hét
căng c ứ ng).
+ Khi hát trẻ chưa hoà quyện giọng hát của mình vào giọng hát của tập
thể.
Thứ hai: Số lượng cháu đông làm giảm hiệu quả luyện tập. Hệ thống máy
móc phục vụ cho công tác văn nghệ còn ít, chất lượng không tốt. Trang phục,
đạo cụ để sử dụng cũng còn rất nghèo nàn, kém phong phú.
Thứ ba: giáo viên còn nhiều hạn chế trong việc tổ chức các hoạt động âm
nhạc:
+ Chưa gây được hứng thú với trẻ đến các tác phẩm âm nhạc.
+ Chưa chú trọng đến rèn kỹ năng ca hát cho trẻ, gò ép trẻ học hát theo
kiểu ''Học thuộc lòng''
+ Giáo viên chưa thực sự đầu tư về nghệ thuật, kỹ năng ca hát.
7
+ Chưa lựa chọn các tác phẩm khi giới thiệu với trẻ. Các tác phẩm giới
thiệu đến trẻ còn nghèo nàn, đơn điệu và phụ thuộc vào chương trình chung.
36%
05/30
16%
nghe nhạc, nghe hát
Hứng thú tham gia vận
động theo nhạc
Khả năng biểu diễn văn
nghệ
2.2. Thành công hạn chế
* Thành công
8
Bước đầu khơi gợi cho trẻ tình yêu âm nhạc
Trẻ có sự mạnh dạn, tự tin hơn khi tham gia hoạt động âm nhạc, biết hát,
múa một số bài đơn giản trong chủ đề
* Hạn chế
Chưa thật sự khai thác hết khả năng của trẻ, trẻ còn hoạt động thụ động;
chưa có kĩ năng trong việc thể hiện
2.3. Mặt mạnh mặt yếu
* Mặt mạnh
Giáo viên biết cách tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc đúng phương pháp,
biết múa, hát; có tình thần tự giác, biết tìm tòi, học hỏi trên internet
học gây ảnh hưởng đến việc tiếp thu bài trên lớp. Mặc khác phụ huynh chưa
có sự quan tâm vào việc học của trẻ, xem nhẹ tầm quan trọng của giáo dục
mầm non nên đa số phụ huynh thường giao hết trách nhiệm về cho giáo viên
mà không có sự phối hợp nào từ phía phụ huynh học sinh với nhà trường
3. Giải pháp, biện pháp
3.1 Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Các giải pháp nêu ra trong đề tài đều nhằm mục đích giúp giáo viên có
sự linh hoạt, đầu tư đổi mới trong cách lựa chọn bài hát, xây dựng, sử dụng
trò chơi âm nhạc... lựa chọn cách thức thể hiện các nội dung nghe, vận động
một cách sáng tạo tránh sự nhàm chán khi tổ chức trong giờ hoạt động âm
nhạc và tổ chức biểu diễn văn nghệ giúp trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi hứng thú tích
cực với môn học
3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
3.2.1. Dạy hát
10
Nghiên cứu thực trạng tôi nhận thấy lí do trẻ chưa hứng thú trong các
giờ hoạt động âm nhạc là do trẻ chưa thuộc được nhiều bài hát. Vì vậy trẻ tỏ
ra mệt mỏi khi phải tham gia vào giờ học âm nhạc. Trẻ thiếu tự tin khi đứng
hát trước đám đông.
Đầu năm học tôi tiến hành xây dựng hệ thống các bài hát để dạy trẻ và
cho trẻ nghe theo chủ đề để dễ dàng trong việc dạy trẻ mà không bị chồng
chéo, trùng lặp, trong đó có các bài mà tôi sưu tầm như sau
Chủ đề
Bài hát
Trường mầm non Rước đèn tháng 8
Tết trung thu
Gia đình
Cả nhà thương nhau
Bàn tay mẹ
Ba ngọn nến lung linh
Bà Còng đi chợ trời mưa
Cái Bống
Hôm nay mẹ trực đêm
Gánh gánh gồng gồng
Cô và mẹ
Bố là tất cả
Chiếc khăn tay
Biết vâng lời mẹ
Cho con
Ngành nghề
Bông hồng tặng cô
Làm chú bộ đội
Màu áo chú bộ đội
Cháu yêu cô chú công nhân
Cô thợ dệt
Cô giáo em
Cô giáo miền xuôi
Bác đưa thư vui tính
Tía má em
Cháu yêu cô thợ dệt
Anh phi công ơi
Em đi giữa biển vàng
12
Chú mèo con
Con chim vành khuyên
Chú khỉ con
Con chuồn chuồn
Chú voi con ở Bản Đôn
Mấy chú ngan con
Tôm, cua, cá thi tài
13
Chim sáo
Giao thông
Đường em đi
Đoàn tàu nhỏ xíu
Đường và chân
Em đi chơi thuyền
Đèn giao thông
Đèn xanh đèn đỏ
Em đi qua ngã đi đường phố
Nhớ lời cô dặn
Âm thanh đường phố
Tàu chú lại ra khơi
Anh phi công ơi
Đoàn tàu nhỏ
Đi đâu mà vội mà vàng
Hiện tượng tự Đập chang chang
nhiên
Gánh gánh gồng gồng
+ Sai về tiết tấu, giai điệu
+ Sai về âm điệu luyến láy
+ Sai về lời ca
+ Sai về âm thanh, phong cách thể hiện.
VD1: Bài ''Con cào cào'', khi trẻ hát thường sai về tiết tấu bởi bài này
có tiết tấu nhanh hơn so với các bài hát.
Nên khi sửa sai cho trẻ tôi vừa hát vừa vỗ tay đệm theo tiết tấu nhanh
để trẻ hát theo cho đúng.
VD2: Bài ''Cô và mẹ''. Câu hát ''Cô là mẹ và các cháu là con'' thì trẻ hát
thành ''Cô và mẹ và các cháu là con''. Tôi đọc lại câu đó cho trẻ nghe 2 3 lần
sau đó hát lại kết hợp với đàn để cho trẻ hát theo cho đúng.
VD3: Khi cho trẻ hát ''Bông hồng tặng cô'' thì tôi trò chuyện với trẻ nội
dung bài hát. Từ đó giúp trẻ thể hiện được phong cách khi biểu diễn phải tình
15
cảm, trìu mến vì đó là tình cảm mà trẻ dành cho cô giáo của mình.
Lựa chọn bài hát tùy thuộc vào chủ đề, thời gian dạy và mức độ tiếp
thu của trẻ
VD4: Đối với chủ đề “Bản thân”, do việc thực hiện chủ đề này vào
khoảng tháng 10 nên cần chọn bài hát có độ dài vừa phải và tiết tấu cũng khá
đơn giản, pù hợp với trẻ ở thời điểm này như bài “Cả tuần đều ngoan”
VD5: Khi dạy bài hát “Bàn tay mẹ” ở chủ đề gia đình, tôi chọn hoạt
động trọng tâm là dạy hát “Bàn tay mẹ”. Hoạt động nghe nhạc nghe hát: Ba
ngọn nến lung linh. Trò chơi âm nhạc: Ghép tranh “Gia đình bên mâm cơm”.
Đầu tiên, tôi sẽ cho cả lớp chơi trò chơi Ghép tranh từ những mảnh ghép
chuẩn bị sẵn bằng các que kem để tạo hình bức tranh về cảnh “gia đình bên
mâm cơm”. Trẻ chơi trên nền nhạc giai điệu các bài hát trong chủ đề. Tiếp
theo, là hoạt động dạy hát. Tôi cho trẻ trực tiếp nghe trọn vẹn bài hát kết hợp
với nhạc đàn để trẻ có ấn tượng về bài hát. Cùng trẻ tìm hiểu về tên và nội
+ Nên chọn bài phù hợp với chủ đề, lứa tuổi và thực tế địa phương; độ
dài của bài vừa phải.
+ Không chọn các bài quá dài, bài có tiết tấu, giai điệu khó; bài hát có
nội dung nói về chuyện yêu đương của người lớn, bạo lực ...
+ Lựa chọn các bài nghe trong một năm học khác nhau về nội dung,
hình thức và thể loại.
Lựa chọn hoạt động kết hợp: Các hoạt động kết hợp nhằm hỗ trợ, bổ
sung thêm cho việc tiếp cận, tìm hiểu bài hát, bản nhạc mà trẻ được nghe và
giúp cho tiết hoạt động phong phú hơn. Có thể dạy cho trẻ hát chính bài các
cháu vừa được nghe; tổ chức trò chơi hướng vào nội dung của bài hoặc sử
dụng làm nhạc nền cho trò chơi; vận động theo bài hát, bản nhạc đó. Phần
mở rộng có thể cho trẻ nghe thêm một bài hát, bản nhạc cùng thể loại, cùng
vùng miền hoặc khác thể loại, khác vùng miền cho trẻ có những khái niệm so
17
sánh ban đầu.
Giáo viên cần xác định rõ mọi hoạt động kết hợp luôn hỗ trợ cho nội dung
chính là nghe nhạc. Điều này rất cần thiết bởi sẽ tránh được sự ôm đồm hàng
loạt các hoạt động tản mạn và sẽ tạo được điểm nhấn trong tiết hoạt động.
Xây dựng hoạt động chi tiết: Với mỗi bài hát, bản nhạc cụ thể, giáo
viên chọn các hình thức cho trẻ tiếp cận như cô hát, mở băng đĩa tiếng/hình,
vừa hát vừa múa, vận động. Ở lứa tuổi mầm non, việc bắt trẻ ngổi ngay
ngắn từ đầu đến cuối để nghe là không hợp lý bởi sức tập trung chú ý có chủ
đích của trẻ có giới hạn về thời gian. Do đó, toàn bộ tiết hoạt động chỉ nên
lựa chọn thời điểm thích hợp để cho trẻ nghe trọn vẹn tác phẩm khoảng 2
đến 3 lần. Còn lại, sau mỗi lần nghe hoặc thậm chí sau từng đoạn (nếu như
bài hát có nhiều lời hoặc bản nhạc có độ dài đáng kể), giáo viên nên dừng lại
trò chuyện với trẻ về bài, để trẻ tham gia vào những hoạt động cụ thể nào
đó. Các hoạt động này đều phải có sự tính toán, chuẩn bị từ trước và có
không nhất thiết phải cho nghe đủ số lần, như đã chuẩn bị.
VD: Nghe hát: Cò lả (Dân ca Bắc Bộ). Kết hợp: Vận động theo nhạc
“Em nhớ Tây Nguyên”, trò chơi ghép tranh “Cánh đồng quê hương”.
Yêu cầu: Cho trẻ làm quen với làn điệu dân ca Bắc Bộ, nhớ tên bài hát
Cò lả dân ca Bắc Bộ, biết chú ý nghe nhạc, nghe hát.
Chuẩn bị:
Bức tranh cánh đồng lúa với những cánh cò chao lượn.
Đàn organ
Đĩa nhạc hòa tấu, đơn ca, tốp ca bài Cò lả.
Đĩa nhạc “Em nhớ Tây Nguyên”, các dây kim tuyến trang trí, trang
phục dân tộc Tây Nguyên
Khoảng 1020 con cò nhỏ nhắn gấp bằng giấy hoặc vật liệu khác.
Gợi ý tổ chức hoạt động
19
* Hoạt động 1: Vận động theo nhạc “Em nhớ Tây Nguyên”
Cô dẫn dắt xuất hiện với trang phục dân tộc Tây Nguyên, cho trẻ nói
lên bài hát đã được học nói về vùng đất Tây Nguyên. Cô cho trẻ ôn lại bài hát
sau đó dạy trẻ vận động múa minh họa theo hình thức đơn, múa đôi.
* Hoạt động 2: Trò chơi ghép tranh
Trò chơi có tên gọi Cánh đồng quê hương. Hai bức tranh giống hệt nhau
được chia thành các mảnh. Số lượng mảnh nhiều hay ít, khó hay dễ tùy thuộc
vào lứa tuổi và khả năng của trẻ. Các mảnh có nam châm để đính được lên
bảng. Các mảnh của từng bức tranh được đựng vào hai giỏ hoặc khay, rổ.
Chia lớp thành hai nhóm. Hướng dẫn và làm hiệu lệnh cho trẻ lên ghép tranh
trên bảng. Có thể dùng nhạc của các bài đã học để làm nền cho thêm phần sôi
động. Hết nhạc thì tất cả dừng lại. Giáo viên nhận xét, trao thưởng các chú
cò nhỏ cho trẻ. Sau đó hỏi gợi mở cho trẻ nhận xét về bức tranh và hướng
vào bài nghe.
nhiều cách dạy. Giáo viên cần căn cứ vào loại nhịp, cấu trúc hình tiết tấu của
bài hát để chọn hình thức vỗ tay, gõ đệm và cách dạy cho phù hợp.
+ Dạy vỗ tay (hoặc gõ) theo nhịp: Vỗ tay hoặc gõ một tiếng vào phách
mạnh, (đầu ô nhịp) phách yếu nghỉ.
Ví dụ: Trong bài Thật là hay có câu:
Nghe véo von trong vòm cây hoạ mi với sơn ca.
Vỗ nghỉ vỗ nghỉ vỗ nghỉ vỗ nghỉ
+ Dạy vỗ tay (hoặc gõ) tiết tấu chậm: Vỗ tay hoặc gõ 3 tiếng, mỗi tiếng
bằng một nốt đen, rồi nghỉ bằng một tiếng(Vỗ tay hoặc gõ vào phách mạnh ở
đầu ô nhịp)
Ví dụ: Trong bài Hoa trường em có câu:
21
Em ngắm chiếc lá, em ngắm cánh hoa.
Vỗ vỗ vỗ nghỉ vỗ vỗ vỗ nghỉ
Để tạo sự hứng thú cho trẻ và trẻ tích cực vận động theo nhạc tôi có
thể linh hoạt, làm đa dạng các cách học thuộc.
Dạy cả lớp vận động theo nhạc.
Nối tiếp theo tổ. ( Cô nói: Cô giả làm con chim, khi chim bay về phía
tổ nào thì tổ đó vừa hát vừa gõ đệm theo nhịp)
+ Theo nhóm bạn trai, nhóm bạn gái. (Cô nói: Khi cô bắt nhip cao tay thì
các bạn trai vừa hát vừa gõ đệm theo nhịp, khi thấy cô bắt nhịp thấp tay thì
các bạn gái thực hiện.
+ Nhóm hát, nhóm vận động. (Cô nói: Các bạn trai làm các nhạc công
gõ đệm theo nhịp cho các bạn gái cầm micro làm ca sĩ).
+ Theo tốp nhỏ.
+ Cá nhân.
Khi cô cho trẻ tập sử dụng một loại nhạc cụ nào đó để đệm cho bài hát,
cô cần nói rõ cách gõ cho âm thanh phát ra như thế nào thì phù hợp.
+ Cá nhân múa.
Do trẻ học thông qua bắt chước nên tôi phải làm mẫu nhiều lần. Trẻ
bắt chước có thể không như giáo viên nhưng những gì nghe nhìn qua mẫu
giúp trẻ khắc sâu ấn tượng, nhận biết một cách xúc cảm các động tác, bài
múa. Như vậy bằng nhiều hình thức sinh động, cô sẽ hình thành tư duy trực
quan, tạo được những yếu tố ban đầu cho mọi cảm nhận nghệ thuật.
b. Tăng cường luyện tập vận động theo nhạc cho trẻ.
Cũng giống như học hát, trẻ phải bắt chước và luyện tập nhiều lần các
động tác mới một cách chính xác và chi tiết. Tôi cần sử dụng một số biện
23
pháp sau:
Làm mẫu lại các động tác có sự kết hợp của âm nhạc với mục đích
khôi
phục lại trong trí nhớ, tri giác thính giác và trình tự động tác. Khi luyện
tập cô phải cùng làm với trẻ nhiều lần từ đầu đến cuối bài hát ( Bản nhạc).
Những động tác khó, cô có thể cho trẻ múa lại kết hợp với lời ca (tiết nhịp)
trọn vẹn câu hát.
Chỉ dẫn trẻ thực hiện động tác cùng với âm nhạc. Chỉ dẫn chi tiết,
chính xác, đặc điểm động tác cùng với âm nhạc, đồng thời khích thích trẻ
hoạt động độc lập.
Sửa chữa dần những chi tiết không chính xác (Tách ra để tập riêng)
Ví dụ: Trẻ múa sai câu “Lúc lên bờ vẫy cái cánh cho khô” Trong bài
Một con vịt của tác giả Kim Duyên. Có rất nhiều cách sửa sai như là cô cho
trẻ múa riêng động tác Hoặc có thể cô nói “Khi cô đưa tay về phía các con thì
các con múa, khi cô chỉ vào cô thì cô múa” Trong khi cô múa thì trẻ tri giác
toàn bộ động tác và trẻ tự điều chỉnh động tác của mình cho đúng.
Tổ chức linh hoạt, đa dạng cách học thuộc các động tác để gây hứng
thú và trẻ tích cực hoạt động dưới các hình thức cả lớp, tổ, nhóm trẻ luyện
thiết phải vận động giống nhau. Đây là xúc cảm tự nhiên thể hiện bằng hành
động theo tính chất giai điệu, nhịp điệu âm nhạc. Ở đây, giáo
viên là người gợi ý giúp trẻ cảm thụ các tính chất âm nhạc khác nhau. Trẻ
nghe nhạc, vận động theo không cần hát.
Củng cố và hoàn thiện kỹ năng là bước tiếp theo giúp trẻ thể hiện
25