BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

VŨ THỊ KIM OANH

VI PHẠM PHÁP LUẬT VỀ
TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG
ĐƯỜNG BỘ Ở TỈNH QUẢNG BÌNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - NĂM 2020


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

VŨ THỊ KIM OANH

VI PHẠM PHÁP LUẬT VỀ
TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG

giảng dạy và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành nhiệm vụ học tập của mình.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Công an tỉnh Quảng Bình, Thanh tra Sở Giao
thông vận tải tỉnh Quảng Bình và các cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan đã
cung cấp số liệu giúp tôi hoàn thành luận văn của mình.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy giáo, cô
giáo, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Sự động viên giúp đỡ của thầy, cô giáo,
gia đình, bạn bè và đồng nghiệp là nguồn động viên quý báu cho tôi hoàn thành
luận văn này!
Hà Nội, 20 tháng 7 năm 2020
Học viên

Vũ Thị Kim Oanh


MỤC LỤC

TRANG

MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VI PHẠM

PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ .... 9
1.1. Khái niệm, đặc điểm và nội dung điều chỉnh của pháp luật về trật
tự an toàn giao thông đường bộ .................................................................. 9
1.2. Khái niệm, đặc điểm và các loại hành vi vi phạm pháp luật về trật
tự an toàn giao thông đường bộ ................................................................ 13
1.3. Các bảo đảm ngăn chặn, hạn chế vi phạm pháp luật về trật tự an
toàn giao thông đường bộ .......................................................................... 30

PHỤ LỤC ..................................................................................................... 100


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Chữ

Chữ viết đầy đủ

BATGT
TTATGT

Ban An toàn giao thông
Trật tự an toàn giao thông

TTATGTĐB

Trật tự an toàn giao thông đường bộ


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Các đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh Quảng Bình ............. 37
Bảng 2.2 (1): Tình hình vi phạm và xử phạt vi phạm về TTATGTĐB trên địa
bàn tỉnh của Công an tỉnh Quảng Bình từ năm 2015-2019 ............................ 40
Bảng 2.2 (2): Tình hình vi phạm và xử phạt vi phạm về TTATGTĐB trên địa
bàn tỉnh của Thanh tra Sở Giao thông Vận tải tỉnh Quảng Bình từ năm 20152019…………………………………………………………………………46
Bảng 2.3: Xây dựng và ban hành văn bản pháp luật về TTATGTĐB tỉnh
Quảng Bình ..................................................................................................... 50


MỞ ĐẦU

giao thông vận tải của cả nước nước và khu vực.
Bên cạnh những kết quả đạt được, ở tỉnh Quảng Bình, tình hình vi
phạm pháp luật về TTATGTĐB vẫn còn diễn ra khá phổ biến, ý thức của
người tham gia giao thông chưa thực sự tự giác, còn hiện tượng đối phó, thậm
chí có hành vi chống đối người thi hành công vụ, tình trạng vi phạm: Điều
khiển phương tiện vi phạm tốc độ, tránh, vượt không đúng quy định, phương
tiện không đảm bảo an toàn kỹ thuật, lái xe sau khi sử dụng rượu bia vẫn điều
khiển phương tiện; đi mô tô, xe máy không đội mũ bảo hiểm, lấn chiếm lòng
đường, vỉa hè trái phép để làm nơi buôn bán hoặc trông giữ xe; tình trạng làm
đường đến đâu, xây nhà đến đó, xây nhà ven quốc lộ, vi phạm hành lang an
toàn giao thông đường bộ vẫn diễn ra ở nhiều nơi; kết quả kiềm chế và làm
giảm tai nạn giao thông chưa vững chắc, số người chết và bị thương do tai
nạn giao thông còn cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gia tăng tai nạn giao thông.
Bên cạnh đó, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi
hành luật giao thông còn chậm. Một số quy định của Luật Giao thông đường
bộ chưa phù hợp; tổ chức bộ máy, năng lực cán bộ, công chức làm công tác
phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB còn thiếu và yếu; công tác
phổ biến giáo dục pháp luật về TTATGTĐB còn hình thức, chưa thực sự hiệu
quả; công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát chưa thực sự phòng, chống được
vi phạm; hạ tầng giao thông đường bộ và trang thiết bị giao thông đường bộ
của tỉnh chưa được quan tâm, đầu tư hiện đại, đồng bộ.
Từ những lý do trên, nhất là trong điều kiện phải bảo đảm tính mạng,
sức khỏe con người, bảo đảm kỷ cương nhằm phát triển kinh tế, ổn định xã
hội thì cần thiết phải có những nghiên cứu, đánh giá và giải pháp ngăn chặn,
đẩy lùi và phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB trên địa bàn tỉnh
Quảng Bình. Đây cũng chính là lý do học viên lựa chọn đề tài “Vi phạm pháp
2


luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình hiện nay” làm

tra, thanh tra, tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông
đường bộ”. Theo tác giả muốn nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nước về
TTATGTĐB, thì việc tăng cường công tác thanh, kiểm tra, cũng như vấn đề
tuần tra, kiểm soát cần phải được tăng cường, đặc biệt là cần phải có những
thay đổi từ khâu lập kế hoạch cho đến tổ chức thực hiện cần phải có sự thay
đổi mạnh mẽ.
Tình hình nghiên cứu vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ,
trật tự an toàn giao thông đường bộ
Luận án Tiến sĩ An ninh và trật tự xã hội “Giải pháp nâng cao hiệu quả
xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ theo chức
năng của lực lượng Cảnh sát giao thông” của Trương Diệu Loan thực hiện
năm 2015 tại Học Viện Cảnh sát nhân dân. Trong phần trình bày về thực
trạng cũng như giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong
lĩnh vực giao thông đường bộ, tác giả đã phân tích hoạt động xử phạt vi phạm
hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ của lực lượng Cảnh sát giao
thông trong thời gian 10 năm (từ năm 2005 đến hết năm 2014); tác giả đã chỉ
ra những ưu điểm, hạn chế và các yếu tố ảnh hưởng tới tính hiệu quả của hoạt
động xử phạt. Từ những phân tích đó, đã nêu ra những giải pháp để khắc phục
những tồn tại trong công tác xử phạt của lực lượng Cảnh sát giao thông như:
Hoàn thiện các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh
vực giao thông đường bộ, tăng cường biên chế, trang bị cho lực lượng Cảnh
sát giao thông.
Luận án Tiến sĩ Luật học của Nghiên cứu sinh Đinh Phan Quỳnh “Xử lý
vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ theo pháp luật Việt
Nam hiện nay”, Học viện Khoa học xã hội, 2018. Trên cơ sở phân tích, luận
4


giải những vấn đề có liên quan đến xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực
giao thông đường bộ, luận án làm sâu sắc hơn cơ sở lý luận cũng như pháp lý

Quảng Bình hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
Đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu vi phạm pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnh Quảng
Bình hiện nay.
Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi thời gian: trong giai đoạn từ năm 2015 đến nay (hết tháng
12/2019).
Phạm vi không gian: tỉnh Quảng Bình.
Phạm vi nội dung: vi phạm pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnh Quảng
Bình do nhiều chủ thể có thẩm quyền phát hiện, xử lý, trong phạm vi đề tài
tập trung chủ yếu vào vi phạm TTATGTĐB do lực lượng Công an tỉnh Quảng
Bình và thanh tra Sở Giao thông vận tải tỉnh Quảng Bình phát hiện, xử lý.
Đây cũng là giới hạn của phạm vi nghiên cứu, do đó luận văn chỉ tập trung
nghiên cứu về những vi phạm hành chính, mà không nghiên cứu những vi
phạm TTATGTĐB là tội phạm.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận
Đề tài được nghiên cứu dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng
và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; chủ
trương, đường lối, quan điểm của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà
nước về pháp luật nói chung, về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực giao
thông đường bộ.
Phương pháp nghiên cứu
Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể trong khi thực hiện
đề tài là: phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp lịch sử, phương
7


pháp so sánh, phương pháp thống kê và các phương pháp khác.

Giao thông nói chung và giao thông đường bộ nói riêng là một trong
những nhu cầu tất yếu của con người trong cuộc sống, là thước đo văn minh
của mỗi quốc gia. Lịch sử phát triển của xã hội loài người từ xưa đến nay đều
gắn bó chặt chẽ với hoạt động giao thông mà trước hết là giao thông đường
bộ. Dưới góc độ kinh tế, giao thông đường bộ được ví là huyết mạch kinh tế
của quốc gia, là một trong những tiêu chí cơ bản phản ánh sự phát triển kinh tế
- xã hội của đất nước cũng như năng lực tổ chức quản lý và văn minh của một
quốc gia. Vì vậy, đảm bảo TTATGT là chiến lược của bất kỳ quốc gia nào trên
thế giới.
Theo từ điển tiếng Việt: Giao thông là việc đi lại từ nơi này đến nơi
khác của người và phương tiện chuyên chở [24, Tr.393].
Luật Giao thông đường bộ năm 2008: Đường bộ gồm đường, cầu
đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ (Khoản 1, Điều 3).
Trên cơ sở cách hiểu về các thuật ngữ “giao thông”; “đường bộ” như
trên, có thể thấy giao thông đường bộ là việc đi lại từ chỗ này qua chỗ kia của
người và phương tiện chuyên chở trên đường đường bộ, cầu đường bộ, hầm
đường bộ, bến phà đường bộ. Trong khi đó TTATGTĐB là trạng thái xã hội
có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật trong
lĩnh vực giao thông đường bộ, nhằm đảm bảo cho hoạt động giao thông

9


đường bộ thông suốt. Đảm bảo TTATGTĐB góp phần vào sự phát triển kinh
tế cũng như bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của đất nước.
Theo từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam thì TTATGTĐB
được hiểu là: Trạng thái xã hội có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởi
các quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông, vận tải công cộng mà mọi
người tham gia giao thông phải tuân theo, nhờ đó bảo đảm cho hoạt động giao
thông thông suốt, trật tự, an toàn, hạn chế đến mức thấp nhất tai nạn giao

1.1.3. Nội dung của pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ
Là một lĩnh vực của pháp luật trong quản lý nhà nước, pháp luật về
TTATGTĐB như đã phân tích có đối tượng tác động và nội dung tác động rất
rộng lớn, ảnh hưởng đến nhiều mặt của đời sống xã hội. Có thể kể ra một số
nội dung cơ bản quy định về:
Quy tắc giao thông đường bộ. Đây là các quy định chung, bắt buộc các
chủ thể tham gia hoặc có liên quan phải tuân thủ. Chẳng hạn quy định về
người tham gia giao thông phải đi bên phải theo chiều đi của mình, đi đúng
làn đường, phần đường quy định và phải chấp hành hệ thống báo hiệu đường
bộ; xe ô tô có trang bị dây an toàn thì người lái xe và người ngồi hàng ghế
phía trước trong xe ô tô phải thắt dây an toàn hay quy tắc về việc chấp hành
báo hiệu đường bộ: Người tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh và
chỉ dẫn của hệ thống báo hiệu đường bộ; khi có người điều khiển giao thông
thì người tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển
giao thông; tại nơi có biển báo hiệu cố định lại có báo hiệu tạm thời thì người
tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh của báo hiệu tạm thời…
Kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ. Đây là các quy phạm về phân
loại đường bộ; đặt tên, số hiệu đường bộ; tiêu chuẩn kỹ thuật đường bộ; quỹ
đất dành cho kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ; phạm vi đất dành cho
đường bộ; bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và an toàn giao thông của công trình
11


đường bộ. Chẳng hạn, quy định về công trình báo hiệu đường bộ trong Luật
Giao thông đường bộ năm 2008 bao gồm:
a) Đèn tín hiệu giao thông;
b) Biển báo hiệu;
c) Cọc tiêu, rào chắn hoặc tường bảo vệ;
d) Vạch kẻ đường;
đ) Cột cây số;

hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm đến TTATGTĐB được pháp luật
điều chỉnh bảo vệ, gồm tội phạm và vi phạm hành chính. Những hành vi là tội
phạm được quy định tại Mục 1, Chương XXI Bộ luật Hình sự năm 2017 (các
tội xâm phạm an toàn giao thông).
Vi phạm hành chính được quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính
năm 2012, theo Khoản 2, Điều 1, thì vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do
cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà
nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử
phạt vi phạm hành chính. Thực chất của vi phạm hành chính là những hành vi
vi phạm pháp luật, do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý, hay vô ý xâm
phạm tới các quan hệ xã hội được các quy định về quản lý nhà nước điều
chỉnh và bảo vệ, không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật bị xử
lý vi phạm hành chính.
Vi phạm hành chính về TTATGTĐB là một loại vi phạm hành chính
do cá nhân, tổ chức thực hiện xâm phạm đến những quan hệ xã hội trong lĩnh
vực giao thông đường bộ một cách cố ý hoặc vô ý mà không phải là tội phạm
và theo quy định của pháp luật phải xử lý vi phạm hành chính.
Vi phạm pháp luật về TTATGTĐB được quy định trong nhiều văn bản
quy phạm pháp luật, trong đó quan trọng nhất là Luật Giao thông đường bộ
năm 2008. Luật Giao thông đường bộ năm 2008 được ban hành đã tạo ra cơ
sở pháp lý quan trọng để thiết lập trật tự kỷ cương về TTATGTĐB, góp phần
13


phát triển nền kinh tế xã hội và an ninh quốc phòng của đất nước. Việc triển
khai thực hiện các quy định của Luật Giao thông đường bộ đã được Đảng,
Chính phủ, các Bộ, ngành, Uỷ ban nhân dân các cấp... thực hiện nghiêm túc
và thu được kết quả tốt. Đến nay hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Chính
phủ giao cho Bộ Công an ban hành về cơ bản đã được hoàn thiện, tạo điều
kiện thuận lợi cho công tác phổ biến, thi hành Luật, đưa Luật vào cuộc sống;

chiếm tỷ trọng lớn hơn so với các lĩnh vực giao thông khác như đường sắt,
đường thủy nội địa và đường hàng không. Theo số liệu của Bộ Giao thông
vận tải, hệ thống đường bộ hiện nay bao phủ khắp lãnh thổ và đóng vai trò
trục chính kết nối mạng lưới giữa các vùng, miền, các cảng hàng không, cảng
biển, cửa khẩu, đầu mối giao thông quan trọng. Hệ thống đường bộ Việt Nam
có tổng chiều dài 570.448km, trong đó Quốc lộ là 24.136km, đường cao tốc là
816km, đường tỉnh là 25.741km, đường huyện là 58.347km, đường đô thị là
26.953km, đường xã là 144.670km, đường thôn xóm là 181.188km và đường
nội đồng là 108.597km. Hệ thống quốc lộ hình thành nên các tuyến hành lang
Bắc - Nam, vùng duyên hải và cao nguyên, các tuyến đường Đông - Tây dọc
theo miền Trung Việt Nam. Ở phía Bắc, các tuyến quốc lộ tạo thành hình
mạng lưới nan quạt với tâm là Thủ đô Hà Nội. Ở phía Nam, các tuyến quốc lộ
tạo nên hình lưới [25].
Thứ hai, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB xảy ra thường xuyên, liên
tục, phức tạp, đa dạng. Nguyên nhân là do số lượng phương tiện tham gia
giao thông đường bộ hiện nay rất lớn với nhiều loại phương tiện từ cơ giới
đến thô sơ ở mọi miền của Tổ quốc; chất lượng hạ tầng cơ sở chưa được đảm
bảo, đồng bộ; ý thức của người tham gia giao thông chưa cao và chưa đồng
đều. Bên cạnh đó, hành vi vi phạm trong lĩnh vực TTATGTĐB cũng rất đa
dạng; các hành vi vi phạm đó được các văn bản pháp luật mô tả trong các quy
phạm pháp luật cụ thể, đây là một nội dung mà các chủ thể có thẩm quyền
15


phải rất lưu ý, bởi hoạt động xử lý chỉ có thể được thực hiện khi đối tượng có
hành vi vi phạm đã được mô tả trong các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể.
Thứ ba, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB thuộc thẩm quyền xử lý của
nhiều tổ chức, cá nhân với hình thức xử lý đa dạng. Thẩm quyền xử lý hiện
nay được pháp luật trao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, lực lượng
Công an (Cảnh sát giao thông, Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh,

nguyên nhân trực tiếp, cơ bản dẫn đến tai nạn giao thông.
Tai nạn giao thông đường bộ là sự việc xảy ra do người tham gia giao
thông đang hoạt động trên mạng lưới giao thông đường bộ vi phạm các qui
định về TTATGTĐB hay gặp phải sự cố bất ngờ gây ra những thiệt hại nhất
định đến tính mạng, sức khỏe của con người hoặc tài sản của cơ quan, tổ
chức, cá nhân.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hàng năm tai nạn giao thông
đường bộ cướp đi sinh mệnh của 1,3 triệu người, làm hơn 50 triệu người bị
thương và gây thiệt hại về tài sản ước tính khoảng 518 tỉ đô la. Việc phòng
ngừa, kéo giảm, hạn chế thấp nhất tai nạn giao thông xảy ra đã trở thành vấn
đề được các quốc gia trên thế giới và cộng đồng quốc tế hết sức quan tâm[26].
Ở Việt Nam, tình hình tai nạn giao thông vẫn còn diễn biến phức tạp: từ
năm 2009 đến tháng 5 năm 2019 toàn quốc đã xảy ra 326.299 vụ tai nạn giao
thông đường bộ, làm chết 97.721 người, bị thương 329.756 người. Riêng năm
2018 tai nạn giao thông đường bộ xảy ra 18.490 vụ, làm chết 8.079 người, bị
thương 14.732 người. Trung bình mỗi năm tai nạn giao thông cướp đi sinh
mạng của gần 10.000 người, trong đó đa số là lực lượng đang trong độ tuổi
lao động, gây rất nhiều hệ lụy cho xã hội [7].

17