BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……
HỌC
VIỆN
HÀNH
CHÍNH
QUỐC
GIA

VŨ THỊ KIM
OANH

VI
PHẠ
M
PHÁ
P
LUẬ
T VỀ
TRẬ
T TỰ


AN TOÀN GIAO THÔNG
ĐƯỜNG BỘ Ở TỈNH QUẢNG
BÌNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ

TỰ
AN
TO


ÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ Ở
TỈNH QUẢNG BÌNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ
LUẬT HÀNH CHÍNH

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật hành chính
Mã số: 8 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS.
PHẠM HỒNG THÁI

HÀ NỘI - NĂM 2020


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu và kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai
công bố trong bất cứ công trình nào khác, các thông tin trích dẫn trong luận
văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày 20 tháng 7 năm
2020
Người cam đoan

Vũ Thị Kim Oanh


PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ........9
1.1. Khái niệm, đặc điểm và nội dung điều chỉnh của pháp luật về trật

tự an toàn giao thông đường bộ................................................................................. 9
1.2. Khái niệm, đặc điểm và các loại hành vi vi phạm pháp luật về trật

tự an toàn giao thông đường bộ............................................................................... 13
1.3. Các bảo đảm ngăn chặn, hạn chế vi phạm pháp luật về trật tự an

toàn giao thông đường bộ............................................................................................. 30
Tiểu kết Chương 1...................................................................................................................... 35
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG VI PHẠM PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ
AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ Ở TỈNH QUẢNG BÌNH HIỆN
NAY........................................................................................................................................................ 36
2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến vi
phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng

Bình.................................................................................................................................................. 36
2.2. Thực tiễn vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường

bộ ở tỉnh Quảng Bình......................................................................................................... 39
2.3. Thực tiễn phòng, chống vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao

thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình....................................................................... 49
2.4. Nguyên nhân của hạn chế.................................................................................. 62
Tiểu kết Chương 2...................................................................................................................... 65
CHƯƠNG 3. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG, CHỐNG
PHẠM PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN


TTATGTĐB

Trật tự an toàn giao thông đường bộ


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Các đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh Quảng Bình..................37
Bảng 2.2 (1): Tình hình vi phạm và xử phạt vi phạm về TTATGTĐB trên địa
bàn tỉnh của Công an tỉnh Quảng Bình từ năm 2015-2019....................................... 40
Bảng 2.2 (2): Tình hình vi phạm và xử phạt vi phạm về TTATGTĐB trên địa
bàn tỉnh của Thanh tra Sở Giao thông Vận tải tỉnh Quảng Bình từ năm 20152019…………………………………………………………………………46
Bảng 2.3: Xây dựng và ban hành văn bản pháp luật về TTATGTĐB

tỉnh

Quảng Bình........................................................................................................................................ 50


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Vi phạm pháp luật nói chung, vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao
thông đường bộ (TTATGTĐB) nói riêng có tác hại rất lớn về nhiều mặt nên
Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật tạo hành
lang pháp lý khá đầy đủ cho thực hiện TTATGTĐB. Chỉ thị số 18-CT/TW
ngày 04/9/2012 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với
công tác đảm bảo trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy
nội địa và khắc phục ùn tắc giao thông đã khẳng định: Công tác bảo đảm trật
tự, an toàn giao thông (TTATGT) và khắc phục ùn tắc giao thông phải được
xác định là một nhiệm vụ chính trị thường xuyên của các cấp ủy Đảng; phát
huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, sự tham gia tích cực của Nhân dân.

giảm tai nạn giao thông chưa vững chắc, số người chết và bị thương do tai nạn
giao thông còn cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gia tăng tai nạn giao thông.
Bên cạnh đó, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi
hành luật giao thông còn chậm. Một số quy định của Luật Giao thông đường
bộ chưa phù hợp; tổ chức bộ máy, năng lực cán bộ, công chức làm công tác
phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB còn thiếu và yếu; công tác
phổ biến giáo dục pháp luật về TTATGTĐB còn hình thức, chưa thực sự hiệu
quả; công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát chưa thực sự phòng, chống được
vi

phạm; hạ tầng giao thông đường bộ và trang thiết bị giao thông đường bộ

của tỉnh chưa được quan tâm, đầu tư hiện đại, đồng bộ.
Từ những lý do trên, nhất là trong điều kiện phải bảo đảm tính mạng,
sức khỏe con người, bảo đảm kỷ cương nhằm phát triển kinh tế, ổn định xã
hội thì cần thiết phải có những nghiên cứu, đánh giá và giải pháp ngăn chặn,
đẩy lùi và phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB trên địa bàn tỉnh
Quảng Bình. Đây cũng chính là lý do học viên lựa chọn đề tài “Vi phạm pháp
2


luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình hiện nay” làm
Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Luật Hiến pháp – Luật hành chính, mã số: 8
38 01 02.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Tình hình nghiên cứu về giao thông đường bộ, trật tự an toàn
giao thông đường bộ
Về vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hành chính đã có nhiều công
trình nghiên cứu, trước hết trong các giáo trình Luật Hành chính ở các cơ sở
đào tạo, đã đưa ra, phân tích khái niệm về vi phạm pháp luật, vi phạm hành

Luận án Tiến sĩ An ninh và trật tự xã hội “Giải pháp nâng cao hiệu
quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ
theo chức năng của lực lượng Cảnh sát giao thông” của Trương Diệu
Loan thực hiện năm 2015 tại Học Viện Cảnh sát nhân dân. Trong phần trình
bày về thực trạng cũng như giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, tác giả đã phân tích hoạt động xử
phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ của lực lượng
Cảnh sát giao thông trong thời gian 10 năm (từ năm 2005 đến hết năm 2014);
tác giả đã chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và các yếu tố ảnh hưởng tới tính hiệu
quả của hoạt động xử phạt. Từ những phân tích đó, đã nêu ra những giải pháp
để khắc phục những tồn tại trong công tác xử phạt của lực lượng Cảnh sát
giao thông như: Hoàn thiện các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành
chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, tăng cường biên chế, trang bị cho
lực lượng Cảnh sát giao thông.
Luận án Tiến sĩ Luật học của Nghiên cứu sinh Đinh Phan Quỳnh “Xử lý
vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ theo pháp luật Việt

Nam hiện nay”, Học viện Khoa học xã hội, 2018. Trên cơ sở phân tích, luận

4


giải những vấn đề có liên quan đến xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực
giao thông đường bộ, luận án làm sâu sắc hơn cơ sở lý luận cũng như pháp lý
về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Bên cạnh đó
luận án tiến hành đánh giá thực trạng hoạt động xử lý vi phạm hành chính
trong lĩnh vực giao thông đường bộ cũng như những yếu tố tác động tới hoạt
động này, để từ đó tìm ra các nguyên nhân và đề ra các giải pháp nhằm nâng
cao hiệu quả hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông
đường bộ ở Việt Nam.

Phạm vi thời gian: trong giai đoạn từ năm 2015 đến nay (hết tháng
12/2019).
Phạm vi không gian: tỉnh Quảng Bình.
Phạm vi nội dung: vi phạm pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnh Quảng
Bình do nhiều chủ thể có thẩm quyền phát hiện, xử lý, trong phạm vi đề tài
tập trung chủ yếu vào vi phạm TTATGTĐB do lực lượng Công an tỉnh Quảng
Bình và thanh tra Sở Giao thông vận tải tỉnh Quảng Bình phát hiện, xử lý.
Đây cũng là giới hạn của phạm vi nghiên cứu, do đó luận văn chỉ tập trung
nghiên cứu về những vi phạm hành chính, mà không nghiên cứu những vi
phạm TTATGTĐB là tội phạm.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận
Đề tài được nghiên cứu dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng
và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; chủ
trương, đường lối, quan điểm của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà
nước về pháp luật nói chung, về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực giao
thông đường bộ.
Phương pháp nghiên cứu
Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể trong khi thực hiện
đề tài là: phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp lịch sử, phương
7


pháp so sánh, phương pháp thống kê và các phương pháp khác.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Ý nghĩa lý luận
Luận văn góp phần làm rõ thêm những vấn đề lý luận về vi phạm pháp
luật trong lĩnh vực giao thông đường bộ, bổ sung những nhận định về thực
trạng và đề xuất, chi tiết một số giải pháp phòng, chống vi phạm pháp luật
trong lĩnh vực giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.

là một trong những tiêu chí cơ bản phản ánh sự phát triển kinh tế
-

xã hội của đất nước cũng như năng lực tổ chức quản lý và văn minh của một

quốc gia. Vì vậy, đảm bảo TTATGT là chiến lược của bất kỳ quốc gia nào trên
thế giới.
Theo từ điển tiếng Việt: Giao thông là việc đi lại từ nơi này đến nơi
khác của người và phương tiện chuyên chở [24, Tr.393].
Luật Giao thông đường bộ năm 2008: Đường bộ gồm đường, cầu
đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ (Khoản 1, Điều 3).
Trên cơ sở cách hiểu về các thuật ngữ “giao thông”; “đường bộ” như
trên, có thể thấy giao thông đường bộ là việc đi lại từ chỗ này qua chỗ kia của
người và phương tiện chuyên chở trên đường đường bộ, cầu đường bộ, hầm
đường bộ, bến phà đường bộ. Trong khi đó TTATGTĐB là trạng thái xã hội
có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật trong
lĩnh vực giao thông đường bộ, nhằm đảm bảo cho hoạt động giao thông

9


đường bộ thông suốt. Đảm bảo TTATGTĐB góp phần vào sự phát triển kinh
tế cũng như bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của đất nước.
Theo từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam thì TTATGTĐB
được hiểu là: Trạng thái xã hội có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởi
các quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông, vận tải công cộng mà mọi
người tham gia giao thông phải tuân theo, nhờ đó bảo đảm cho hoạt động giao
thông thông suốt, trật tự, an toàn, hạn chế đến mức thấp nhất tai nạn giao
thông, gây thiệt hại về người và tài sản. TTATGTĐB là một mặt của trật tự, an
toàn xã hội [22, Tr.1182].


Là một lĩnh vực của pháp luật trong quản lý nhà nước, pháp luật về
TTATGTĐB như đã phân tích có đối tượng tác động và nội dung tác động rất
rộng lớn, ảnh hưởng đến nhiều mặt của đời sống xã hội. Có thể kể ra một số
nội dung cơ bản quy định về:
Quy tắc giao thông đường bộ. Đây là các quy định chung, bắt buộc các
chủ thể tham gia hoặc có liên quan phải tuân thủ. Chẳng hạn quy định về
người tham gia giao thông phải đi bên phải theo chiều đi của mình, đi đúng
làn đường, phần đường quy định và phải chấp hành hệ thống báo hiệu đường
bộ; xe ô tô có trang bị dây an toàn thì người lái xe và người ngồi hàng ghế
phía trước trong xe ô tô phải thắt dây an toàn hay quy tắc về việc chấp hành
báo hiệu đường bộ: Người tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh và
chỉ dẫn của hệ thống báo hiệu đường bộ; khi có người điều khiển giao thông
thì người tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển
giao thông; tại nơi có biển báo hiệu cố định lại có báo hiệu tạm thời thì người
tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh của báo hiệu tạm thời…
Kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ. Đây là các quy phạm về phân
loại đường bộ; đặt tên, số hiệu đường bộ; tiêu chuẩn kỹ thuật đường bộ; quỹ
đất dành cho kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ; phạm vi đất dành cho
đường bộ; bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và an toàn giao thông của công trình
11


đường bộ. Chẳng hạn, quy định về công trình báo hiệu đường bộ trong Luật
Giao thông đường bộ năm 2008 bao gồm:
a)

Đèn tín hiệu giao thông;

b)

điều chỉnh về nội dung quản lý nhà nước đối với trật tự giao thông đường bộ;

12


trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nhà nước đối với
trật tự giao thông đường bộ.
1.2. Khái niệm, đặc điểm và các loại hành vi vi phạm pháp luật về
trật tự an toàn giao thông đường bộ
1.2.1. Khái niệm, đặc điểm của vi phạm pháp luật về trật tự an toàn
giao thông đường bộ
Vi phạm pháp luật về TTATGTĐB là hành vi do cá nhân, tổ chức thực
hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm đến TTATGTĐB được pháp luật
điều chỉnh bảo vệ, gồm tội phạm và vi phạm hành chính. Những hành vi là tội
phạm được quy định tại Mục 1, Chương XXI Bộ luật Hình sự năm 2017 (các
tội xâm phạm an toàn giao thông).
Vi phạm hành chính được quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính
năm 2012, theo Khoản 2, Điều 1, thì vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do
cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà
nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử
phạt vi phạm hành chính. Thực chất của vi phạm hành chính là những hành vi
vi

phạm pháp luật, do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý, hay vô ý xâm

phạm tới các quan hệ xã hội được các quy định về quản lý nhà nước điều
chỉnh và bảo vệ, không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật bị xử
lý vi phạm hành chính.
Vi phạm hành chính về TTATGTĐB là một loại vi phạm hành chính do
cá nhân, tổ chức thực hiện xâm phạm đến những quan hệ xã hội trong lĩnh

trường giao thông trật tự, an toàn, văn minh, hiện đại, thân thiện và bền vững.
Để phát hiên, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về TTATGTĐB thì
phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB là hoạt động vô cùng cần
thiết và có ý nghĩa, nhất là trong bối cảnh tình hình hiện nay. Phòng, chống vi
phạm pháp luật về TTATGTĐB được hiểu là tổng thể các biện pháp, cách
thức được các chủ thể (nhà nước, xã hội) sử dụng để ngăn ngừa, phát hiện và
14


xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Trong giai
đoạn hiện nay, cần đặc biệt chú trọng yếu tố phòng ngừa, thậm chí phòng
ngừa từ xa để nâng cao hiệu quả đấu tranh với vi phạm giao thông đường bộ.
Đặc điểm của vi phạm pháp luật về TTATGTĐB:
Thứ nhất, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB có số lượng lớn so với các
lĩnh vực giao thông khác. Điều này được lý giải bởi giao thông đường bộ
chiếm tỷ trọng lớn hơn so với các lĩnh vực giao thông khác như đường sắt,
đường thủy nội địa và đường hàng không. Theo số liệu của Bộ Giao thông vận
tải, hệ thống đường bộ hiện nay bao phủ khắp lãnh thổ và đóng vai trò trục
chính kết nối mạng lưới giữa các vùng, miền, các cảng hàng không, cảng biển,
cửa khẩu, đầu mối giao thông quan trọng. Hệ thống đường bộ Việt Nam có
tổng chiều dài 570.448km, trong đó Quốc lộ là 24.136km, đường cao tốc là
816km, đường tỉnh là 25.741km, đường huyện là 58.347km, đường đô thị là
26.953km, đường xã là 144.670km, đường thôn xóm là 181.188km và đường
nội đồng là 108.597km. Hệ thống quốc lộ hình thành nên các tuyến hành lang
Bắc - Nam, vùng duyên hải và cao nguyên, các tuyến đường Đông - Tây dọc
theo miền Trung Việt Nam. Ở phía Bắc, các tuyến quốc lộ tạo thành hình
mạng lưới nan quạt với tâm là Thủ đô Hà Nội. Ở phía Nam, các tuyến quốc lộ
tạo nên hình lưới [25].
Thứ hai, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB xảy ra thường xuyên, liên
tục, phức tạp, đa dạng. Nguyên nhân là do số lượng phương tiện tham gia giao