BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

VŨ THỊ KIM OANH

VI PHẠM PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN
GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ Ở TỈNH QUẢNG
BÌNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - NĂM 2020


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

VŨ THỊ KIM OANH

VI PHẠM PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN
GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ Ở TỈNH QUẢNG
BÌNH HIỆN NAY

Tôi xin trân trọng cảm ơn Công an tỉnh Quảng Bình, Thanh tra Sở Giao
thông vận tải tỉnh Quảng Bình và các cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan đã
cung cấp số liệu giúp tôi hoàn thành luận văn của mình.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy giáo, cô
giáo, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Sự động viên giúp đỡ của thầy, cô giáo,
gia đình, bạn bè và đồng nghiệp là nguồn động viên quý báu cho tôi hoàn
thành luận văn này!
Hà Nội, 20 tháng 7 năm 2020
Học viên

Vũ Thị Kim Oanh


MỤC LỤC

TRANG

MỞ ĐẦU................................................................................................................................................ 1
CHƯƠNG 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VI PHẠM

PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ........9
1.1. Khái niệm, đặc điểm và nội dung điều chỉnh của pháp luật về trật

tự an toàn giao thông đường bộ................................................................................. 9
1.2. Khái niệm, đặc điểm và các loại hành vi vi phạm pháp luật về trật

tự an toàn giao thông đường bộ............................................................................... 13
1.3. Các bảo đảm ngăn chặn, hạn chế vi phạm pháp luật về trật tự an

thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình....................................................................... 66
3.2. Giải pháp phòng, chống vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao

thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình hiện nay................................................ 68
Tiểu kết Chương 3...................................................................................................................... 93
KẾT LUẬN....................................................................................................................................... 94
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................... 96
PHỤ LỤC........................................................................................................................................ 100


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Chữ

Chữ viết đầy đủ

BATGT
TTATGT

Ban An toàn giao thông
Trật tự an toàn giao thông

TTATGTĐB

Trật tự an toàn giao thông đường bộ


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Các đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh Quảng Bình..................37
Bảng 2.2 (1): Tình hình vi phạm và xử phạt vi phạm về TTATGTĐB trên địa
bàn tỉnh của Công an tỉnh Quảng Bình từ năm 2015-2019....................................... 40

nghiêm túc và thu được kết quả tốt. Đến nay hệ thống văn bản quy phạm pháp
luật về cơ bản đã được hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác phổ
biến, thi hành, đưa pháp luật vào cuộc sống; vi phạm pháp luật về
TTATGTĐB được kiềm chế, xử lý kịp thời; công tác phổ biến giáo dục pháp
luật đã được đẩy mạnh; các mặt công tác bảo đảm TTATGTĐB đã đi vào nề
nếp, được Nhân dân đồng tình ủng hộ và phát huy hiệu quả tích cực; bước đầu
1


tạo lập được những điều kiện thuận lợi để chủ động tham gia vào hoạt động
giao thông vận tải của cả nước nước và khu vực.
Bên cạnh những kết quả đạt được, ở tỉnh Quảng Bình, tình hình vi
phạm pháp luật về TTATGTĐB vẫn còn diễn ra khá phổ biến, ý thức của
người tham gia giao thông chưa thực sự tự giác, còn hiện tượng đối phó, thậm
chí có hành vi chống đối người thi hành công vụ, tình trạng vi phạm: Điều
khiển phương tiện vi phạm tốc độ, tránh, vượt không đúng quy định, phương
tiện không đảm bảo an toàn kỹ thuật, lái xe sau khi sử dụng rượu bia vẫn điều
khiển phương tiện; đi mô tô, xe máy không đội mũ bảo hiểm, lấn chiếm lòng
đường, vỉa hè trái phép để làm nơi buôn bán hoặc trông giữ xe; tình trạng làm
đường đến đâu, xây nhà đến đó, xây nhà ven quốc lộ, vi phạm hành lang an
toàn giao thông đường bộ vẫn diễn ra ở nhiều nơi; kết quả kiềm chế và làm
giảm tai nạn giao thông chưa vững chắc, số người chết và bị thương do tai nạn
giao thông còn cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gia tăng tai nạn giao thông.
Bên cạnh đó, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi
hành luật giao thông còn chậm. Một số quy định của Luật Giao thông đường
bộ chưa phù hợp; tổ chức bộ máy, năng lực cán bộ, công chức làm công tác
phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB còn thiếu và yếu; công tác
phổ biến giáo dục pháp luật về TTATGTĐB còn hình thức, chưa thực sự hiệu
quả; công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát chưa thực sự phòng, chống được
vi phạm; hạ tầng giao thông đường bộ và trang thiết bị giao thông đường bộ

giao thông đường bộ ở Việt Nam hiện nay” của Trần Sơn Hà, thực hiện
năm 2016 tại Học viện Hành chính Quốc gia là luận án chuyên ngành Quản lý
công, những vấn đề mà luận án nghiên cứu có liên quan trực tiếp về
TTATGTĐB, vì vậy trong chương thứ 4 của luận án, khi trình bày về các giải
pháp nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nước về giao thông đường bộ, tác giả
3


đã dành hai mục (mục 4.2.3 và 4.2.7), trình bày về nhóm giải pháp “Tổ chức
thực hiện pháp luật về giao thông đường bộ” và “Tăng cường công tác kiểm
tra, thanh tra, tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông
đường bộ”. Theo tác giả muốn nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nước về
TTATGTĐB, thì việc tăng cường công tác thanh, kiểm tra, cũng như vấn đề
tuần tra, kiểm soát cần phải được tăng cường, đặc biệt là cần phải có những
thay đổi từ khâu lập kế hoạch cho đến tổ chức thực hiện cần phải có sự thay
đổi mạnh mẽ.
Tình hình nghiên cứu vi phạm pháp luật về giao thông đường
bộ, trật tự an toàn giao thông đường bộ
Luận án Tiến sĩ An ninh và trật tự xã hội “Giải pháp nâng cao hiệu
quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ
theo chức năng của lực lượng Cảnh sát giao thông” của Trương Diệu
Loan thực hiện năm 2015 tại Học Viện Cảnh sát nhân dân. Trong phần trình
bày về thực trạng cũng như giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, tác giả đã phân tích hoạt động xử
phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ của lực lượng
Cảnh sát giao thông trong thời gian 10 năm (từ năm 2005 đến hết năm 2014);
tác giả đã chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và các yếu tố ảnh hưởng tới tính hiệu
quả của hoạt động xử phạt. Từ những phân tích đó, đã nêu ra những giải pháp
để khắc phục những tồn tại trong công tác xử phạt của lực lượng Cảnh sát
giao thông như: Hoàn thiện các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành

Năm 2013 tác giả Đặng Quang Tuân nghiên cứu đề tài khoa học “Phổ
biến giáo dục pháp luật về an toàn giao thông - qua thực tiễn tỉnh
Quảng Bình’’. Công trình nêu bật vị trí, vai trò, mục đích của phổ biến, giáo
dục pháp luật, thực tiễn công tác giáo dục pháp luật giao thông ở Quảng Bình
và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật trên
địa bàn tỉnh Quảng Bình.
5


Luận văn “Tổ chức thực hiện pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnh Quảng
Bình" của tác giả Trần Hồng Phong, Học viện Hành chính Quốc gia, 2018.
Mục đích của đề tài là nghiên cứu lý luận về tổ chức thực hiện pháp luật về
TTATGTĐB, phân tích những thành tựu và hạn chế trong quá trình tổ chức
thực hiện pháp luật về giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình, từ đó đề xuất
những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chức thực hiện pháp
luật về TTATGTĐB.
Tuy nhiên qua khảo sát cũng cho thấy chưa có công trình nào trực tiếp
nghiên cứu về vi phạm pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnh Quảng Bình trong khi
đây là địa phương có tình hình vi phạm giao thông đường bộ khá phức tạp, có
nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn cần được làm sáng tỏ. Vì vậy, đề tài này
được thực hiện có dựa trên việc tham khảo, tiếp thu có chọn lọc những kết quả
nghiên cứu của các công trình trước đó và vẫn đảm bảo tính mới, không trùng
lặp.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
Mục đích nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực trạng về vi phạm pháp
luật về TTATGTĐB ở tỉnh Quảng Bình; đưa ra các quan điểm và giải pháp
phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnh Quảng Bình hiện nay.
Nhiệm vụ nghiên cứu
Làm rõ thêm khái niệm, đặc điểm, nội dung vi phạm pháp luật về

và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; chủ
trương, đường lối, quan điểm của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà
nước về pháp luật nói chung, về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực giao
thông đường bộ.
Phương pháp nghiên cứu
Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể trong khi thực hiện
đề tài là: phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp lịch sử, phương
7


pháp so sánh, phương pháp thống kê và các phương pháp khác.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Ý nghĩa lý luận
Luận văn góp phần làm rõ thêm những vấn đề lý luận về vi phạm pháp
luật trong lĩnh vực giao thông đường bộ, bổ sung những nhận định về thực
trạng và đề xuất, chi tiết một số giải pháp phòng, chống vi phạm pháp luật
trong lĩnh vực giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.
Ý nghĩa thực tiễn
Những kết quả nghiên cứu của luận văn có thể là tài liệu tham khảo cho
những nhà lãnh đạo, quản lý của tỉnh Quảng Bình; là tài liệu tham khảo cho sinh
viên, học viên, những người nghiên cứu về vi phạm pháp luật trong lĩnh vực giao
thông đường bộ, nhất là những nội dung thực tiễn tại địa phương.

7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,
luận văn có kết cấu nội dung gồm 3 chương, cụ thể như sau:
Chương 1. Những vấn đề lý luận và pháp lý vi phạm pháp luật về
trật tự an toàn giao thông đường bộ.
Chương 2. Thực trạng vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao
thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình hiện nay.

có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật trong
lĩnh vực giao thông đường bộ, nhằm đảm bảo cho hoạt động giao thông

9


đường bộ thông suốt. Đảm bảo TTATGTĐB góp phần vào sự phát triển kinh
tế cũng như bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của đất nước.
Theo từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam thì TTATGTĐB
được hiểu là: Trạng thái xã hội có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởi
các quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông, vận tải công cộng mà mọi
người tham gia giao thông phải tuân theo, nhờ đó bảo đảm cho hoạt động giao
thông thông suốt, trật tự, an toàn, hạn chế đến mức thấp nhất tai nạn giao
thông, gây thiệt hại về người và tài sản. TTATGTĐB là một mặt của trật tự, an
toàn xã hội [22, Tr.1182].
Xuất phát từ quan điểm chung về pháp luật là tổng hợp các quy phạm
pháp luật do nhà nước ban hành, hay thừa nhận nhằm điều chỉnh các quan hệ
xã hội có thể hiểu: Pháp luật về TTATGTĐB là tổng thể các quy phạm pháp
luật do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, điều chỉnh các quan hệ xã hội
phát sinh trong lĩnh vực TTATGTĐB nhằm đảm bảo hoạt động giao thông
đường bộ được diễn ra thông suốt, trật tự và an toàn.
1.1.2. Đặc điểm của pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ

Thứ nhất, pháp luật TTATGTĐB điều chỉnh một lĩnh vực khá rộng lớn,
phức tạp. Bao gồm những lĩnh vực lớn như quy tắc giao thông đường bộ, kết
cấu hạ tầng giao thông đường bộ, phương tiện tham gia giao thông đường bộ,
người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ, vận tải đường
bộ… với nhiều chủ thể chịu tác động như các cơ quan Nhà nước, doanh
nghiệp, Nhân dân.
Thứ hai, pháp luật về TTATGTĐB được quy định trong nhiều văn bản

tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh của báo hiệu tạm thời…
Kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ. Đây là các quy phạm về phân
loại đường bộ; đặt tên, số hiệu đường bộ; tiêu chuẩn kỹ thuật đường bộ; quỹ
đất dành cho kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ; phạm vi đất dành cho
đường bộ; bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và an toàn giao thông của công trình
11


đường bộ. Chẳng hạn, quy định về công trình báo hiệu đường bộ trong Luật
Giao thông đường bộ năm 2008 bao gồm:
a)

Đèn tín hiệu giao thông;

b)

Biển báo hiệu;

c)

Cọc tiêu, rào chắn hoặc tường bảo vệ;

d)

Vạch kẻ đường;

đ) Cột cây số;
e) Công trình báo hiệu khác (Khoản 1, Điều 45).
Phương tiện tham gia giao thông đường bộ. Đây là nhóm các quy định
về tiêu chuẩn, điều kiện, quản lý phương tiện tham gia giao thông đường bộ

tội xâm phạm an toàn giao thông).
Vi phạm hành chính được quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính
năm 2012, theo Khoản 2, Điều 1, thì vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do
cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà
nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử
phạt vi phạm hành chính. Thực chất của vi phạm hành chính là những hành vi
vi phạm pháp luật, do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý, hay vô ý xâm
phạm tới các quan hệ xã hội được các quy định về quản lý nhà nước điều
chỉnh và bảo vệ, không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật bị xử
lý vi phạm hành chính.
Vi phạm hành chính về TTATGTĐB là một loại vi phạm hành chính do
cá nhân, tổ chức thực hiện xâm phạm đến những quan hệ xã hội trong lĩnh
vực giao thông đường bộ một cách cố ý hoặc vô ý mà không phải là tội phạm
và theo quy định của pháp luật phải xử lý vi phạm hành chính.
Vi phạm pháp luật về TTATGTĐB được quy định trong nhiều văn bản
quy phạm pháp luật, trong đó quan trọng nhất là Luật Giao thông đường bộ
năm 2008. Luật Giao thông đường bộ năm 2008 được ban hành đã tạo ra cơ
sở pháp lý quan trọng để thiết lập trật tự kỷ cương về TTATGTĐB, góp phần
13


phát triển nền kinh tế xã hội và an ninh quốc phòng của đất nước. Việc triển
khai thực hiện các quy định của Luật Giao thông đường bộ đã được Đảng,
Chính phủ, các Bộ, ngành, Uỷ ban nhân dân các cấp... thực hiện nghiêm túc
và thu được kết quả tốt. Đến nay hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Chính
phủ giao cho Bộ Công an ban hành về cơ bản đã được hoàn thiện, tạo điều
kiện thuận lợi cho công tác phổ biến, thi hành Luật, đưa Luật vào cuộc sống;
công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật đã được đẩy mạnh; các mặt
công tác bảo đảm TTATGTĐB của lực lượng Cảnh sát giao thông đã đi vào nề
nếp, được Nhân dân đồng tình ủng hộ và phát huy hiệu quả tích cực; bước đầu

chính kết nối mạng lưới giữa các vùng, miền, các cảng hàng không, cảng biển,
cửa khẩu, đầu mối giao thông quan trọng. Hệ thống đường bộ Việt Nam có
tổng chiều dài 570.448km, trong đó Quốc lộ là 24.136km, đường cao tốc là
816km, đường tỉnh là 25.741km, đường huyện là 58.347km, đường đô thị là
26.953km, đường xã là 144.670km, đường thôn xóm là 181.188km và đường
nội đồng là 108.597km. Hệ thống quốc lộ hình thành nên các tuyến hành lang
Bắc - Nam, vùng duyên hải và cao nguyên, các tuyến đường Đông - Tây dọc
theo miền Trung Việt Nam. Ở phía Bắc, các tuyến quốc lộ tạo thành hình
mạng lưới nan quạt với tâm là Thủ đô Hà Nội. Ở phía Nam, các tuyến quốc lộ
tạo nên hình lưới [25].
Thứ hai, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB xảy ra thường xuyên, liên
tục, phức tạp, đa dạng. Nguyên nhân là do số lượng phương tiện tham gia giao
thông đường bộ hiện nay rất lớn với nhiều loại phương tiện từ cơ giới đến thô
sơ ở mọi miền của Tổ quốc; chất lượng hạ tầng cơ sở chưa được đảm bảo,
đồng bộ; ý thức của người tham gia giao thông chưa cao và chưa đồng đều.
Bên cạnh đó, hành vi vi phạm trong lĩnh vực TTATGTĐB cũng rất đa dạng;
các hành vi vi phạm đó được các văn bản pháp luật mô tả trong các quy phạm
pháp luật cụ thể, đây là một nội dung mà các chủ thể có thẩm quyền
15


phải rất lưu ý, bởi hoạt động xử lý chỉ có thể được thực hiện khi đối tượng có
hành vi vi phạm đã được mô tả trong các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể.
Thứ ba, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB thuộc thẩm quyền xử lý của
nhiều tổ chức, cá nhân với hình thức xử lý đa dạng. Thẩm quyền xử lý hiện
nay được pháp luật trao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, lực lượng
Công an (Cảnh sát giao thông, Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh,
Cảnh sát cơ động, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Trưởng Công
an cấp xã), Thanh tra giao thông vận tải, người được giao thực hiện nhiệm vụ
thanh tra chuyên ngành đường bộ, Thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi

định về TTATGTĐB hay gặp phải sự cố bất ngờ gây ra những thiệt hại nhất
định đến tính mạng, sức khỏe của con người hoặc tài sản của cơ quan, tổ
chức, cá nhân.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hàng năm tai nạn giao thông đường
bộ cướp đi sinh mệnh của 1,3 triệu người, làm hơn 50 triệu người bị thương
và gây thiệt hại về tài sản ước tính khoảng 518 tỉ đô la. Việc phòng ngừa, kéo
giảm, hạn chế thấp nhất tai nạn giao thông xảy ra đã trở thành vấn đề được
các quốc gia trên thế giới và cộng đồng quốc tế hết sức quan tâm[26].
Ở

Việt Nam, tình hình tai nạn giao thông vẫn còn diễn biến phức tạp: từ

năm 2009 đến tháng 5 năm 2019 toàn quốc đã xảy ra 326.299 vụ tai nạn giao
thông đường bộ, làm chết 97.721 người, bị thương 329.756 người. Riêng năm
2018 tai nạn giao thông đường bộ xảy ra 18.490 vụ, làm chết 8.079 người, bị
thương 14.732 người. Trung bình mỗi năm tai nạn giao thông cướp đi sinh
mạng của gần 10.000 người, trong đó đa số là lực lượng đang trong độ tuổi
lao động, gây rất nhiều hệ lụy cho xã hội [7].

17