LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, Luận văn “Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn
mới trên địa bàn huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk” là công trình nghiên cứu
khoa học của cá nhân tôi, dưới sự hướng dẫn của Thầy TS. Lê Văn Từ - Trưởng
phòng Đào tạo, Bồi dưỡng – Phân viện Học viện Hành chính, Khu vực Tây
Nguyên. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực, khoa học có
nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.
Tác giả

Lê Thị Cẩm Oanh


LỜI CẢM ƠN
Sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Học viện Hành chính Quốc gia, Phân
viện Tây Nguyên, tôi đã hoàn thành chương trình đào tạo cao học chuyên ngành
Quản lý công. Tôi đã nghiên cứu và hoàn thành Luận văn “Quản lý nhà nước về
xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk” . Trong
quá trình học tập, nghiên cứu, viết luận văn, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp
đỡ nhiệt tình của các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban Giám đốc Học viện, Lãnh đạo Khoa sau
Đại học, quý Thầy Cô giáo, Học viện Hành chính Quốc gia. Giám đốc Phân viện
và quý Thầy Cô giáo Phòng Đào tạo – Bồi dưỡng Phân viện Học viện Hành
chính, Khu vực Tây Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi được học tập và
nghiên cứu.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, chân thành đến Thầy TS. Lê
Văn Từ, Trưởng phòng Đào tạo, Bồi dưỡng – Phân viện Học viện Hành chính,
Khu vực Tây Nguyên – Thầy đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ tôi rất tận
tình, để tôi hoàn thành Luận văn tốt nghiệp.
Đồng thời, tôi cũng gửi lời cảm ơn đến Huyện ủy, HĐND, UBND huyện,
các phòng ban chuyên môn thuộc UBND huyện và Đảng ủy, UBND các xã trên
địa bàn huyện đã tạo mọi điều kiện thuận lợi hỗ trợ cho tôi trong quá trình nghiên

M
Q
L
N
N
T
H
C
S
T
H
P
T

UBND
XDNTM


Hội đồng
nhân dân
Ủy ban
nhân dân
Mục tiêu
quốc gia
Mặt trận
Tổ quốc

Ngân sách Nhà nước
Nông thôn mới
Quản lý nhà nước

TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................................................. 94


MỞ ĐẦU
1.

Lý do chọn đề tài

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vai trò to lớn đối với sự nghiệp
cách mạng của Đảng cũng như đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất
nước. Đảng ta xác định đây là vấn đề có tầm chiến lược đặc biệt quan trọng.
Trong mối quan hệ mật thiết giữa nông nghiệp, nông dân và nông thôn,
nông dân là chủ thể của quá trình phát triển, xây dựng nông thôn mới gắn với
xây dựng các cơ sở công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị theo quy hoạch
là căn bản; phát triển toàn diện, hiện đại hóa nông nghiệp là then chốt [01].
Chủ trương “xây dựng nông thôn mới” bắt đầu hình thành và trở thành
một trong số nhiều mục tiêu của Đảng và Nhà nước ta nhằm đưa đất nước ta
nói chung và nông thôn nói riêng phát triển một cách tổng thể, toàn diện về
kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng. Xây dựng nông thôn mới với
mục đích cuối cùng là nâng cao đời sống cho nông dân.
Để đạt được mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo đúng quan điểm,
định hướng, đòi hỏi các cơ quan nhà nước từ Trung ương đến địa phương phải
thực hiện và phát huy hết vai trò trong quản lý, tổ chức, điều hành, ban hành
các tiêu chí, quy chuẩn, đặt ra các cơ chế, chính sách hỗ trợ, hướng dẫn, kiểm
tra, đôn đốc việc thực hiện, tổ chức thi đua gắn với khen thưởng.
Điều đó được khẳng định sâu sắc, nhất quán và cụ thể hơn từ Đại hội lần
thứ IX của Đảng cho đến nay. Trên cơ sở tổng kết 20 năm đổi mới, ngày
05/8/2008, Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X,
Đảng ta đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về “nông nghiệp, nông dân,
nông thôn”. Nghị quyết đề cập toàn diện đến 3 lĩnh vực nông nghiệp, nông

được công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới. Vấn đề nông nghiệp, nông dân
và nông thôn được cấp ủy, chính quyền địa phương đặc biệt chú trọng, có
nhiều chuyển biến tích cực, rõ rệt, góp phần thay đổi, nâng cao đời sống vật
chất, tinh thần của người dân trên địa bàn huyện. Tuy nhiên, bên cạnh những

2


kết quả đạt được, quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn
huyện Krông Búk vẫn còn những hạn chế như: Một số văn bản ban hành chưa
kịp thời, chưa đảm bảo chất lượng; công tác kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý
nhà nước về xây dựng nông thôn mới chưa kịp thời; cán bộ thực hiện công tác
quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới chưa có nhiều kinh nghiệm,
năng lực chuyên môn chưa cao; nguồn lực tuy được đa dạng hóa nhưng vẫn
còn gặp nhiều khó khăn, huy động nguồn lực từ các nguồn ngoài ngân sách
còn hạn chế; công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện chương trình xây dựng
nông thôn mới còn mang tính hình thức, chưa đạt hiệu quả cao.
Xuất phát từ những lý do trên, nhằm đánh giá cụ thể về quản lý nhà nước
về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Krông Búk, từ đó đề ra những
giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới để huyện
Krông Búk tiếp tục triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây
dựng Nông thôn mới đạt chất lượng và hiệu quả; tôi lựa chọn vấn đề “Quản lý
nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Krông Búk, tỉnh Đắk
Lắk” làm đề tài nghiên cứu Luận văn Thạc sỹ Quản lý công.
2.

Tình hình nghiên cứu đề tài

Vấn đề xây dựng nông thôn mới đã được nhiều tác giả lựa chọn để
nghiên cứu, đến thời điểm hiện nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu cung

Đề tài cũng phân tích trên cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất những giải
pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở huyện Ea
Súp, tỉnh Đắk Lắk [16].
Các công trình nghiên cứu trên là những tài liệu hữu ích cho tác giả kế
thừa, tham khảo trong quá trình làm luận văn; tuy nhiên, chưa có công trình,
đề tài nghiên cứu nào nghiên cứu một cách hệ thống, đầy đủ, toàn diện nội
dung quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Krông
Búk, tỉnh Đắk Lắk.

4


Vì vậy, trên cơ sở kế thừa, phát huy và sử dụng những luận cứ, dữ liệu
quan trọng của các công trình nghiên cứu khoa học khác để nghiên cứu, tác
giả chọn đề tài “Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn
huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk” đề cập đến những vấn đề chưa được các
công trình nghiên cứu đã công bố đề cập, nghiên cứu, giải quyết.
3.

Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1. Mục đích
Nghiên cứu quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới để củng cố và
làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Krông Búk,
tỉnh Đắk Lắk trong thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích trên, nhiệm vụ của luận văn là:
Hệ thống hóa, phân tích và làm rõ thêm cơ sở lý luận quản lý nhà nước về xây


Phạm vi thời gian: Luận văn nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về xây
dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk từ năm
2015 đến năm nay.

-

Phạm vi nội dung: Luận văn tập trung làm rõ cơ sở khoa học quản lý nhà
nước về xây dựng nông thôn mới, các yếu tố ảnh hưởng; phân tích kết quả đạt
được, hạn chế, khuyết điểm, nguyên nhân; đề xuất giải pháp nâng cao
hiệu quả quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện
Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk.
5.

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu luận văn

5.1. Phương pháp luận
Luận văn dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện
chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử trong quá trình nghiên cứu.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng các phương pháp sau:
-

Phương pháp phân tích tài liệu: Tìm hiểu các nghiên cứu đã có về xây dựng
nông thôn mới và quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Đắk
Lắk và ở Việt Nam, đánh giá các quan điểm hợp lý và chưa hợp lý từ đó đưa
ra các kiến giải theo cách tiếp cận của tác giả.

-

Phương pháp điều tra xã hội học: Thông qua khảo sát thực tế bằng phiếu lấy ý

Luận văn đã chỉ ra những hạn chế và phân tích nguyên nhân của những
hạn chế; đồng thời, đề xuất các giải pháp giúp các nhà quản lý nâng cao hiệu
quả quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Krông
Búk.
7.

Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, Luận văn có 03
chương cụ thể như sau:
Chương 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn
mới.
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên
địa bàn huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk.
Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về xây
dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk.

7


Chương 1
CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
1.1. Xây dựng nông thôn mới
1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
-

Khái niệm về nông thôn:

“Nông thôn” là một khái niệm thông dụng, có nội hàm rộng và có thể

mặt tự nhiên - kinh tế - xã hội.
-

Khái niệm về nông thôn mới:

Khái niệm nông thôn mới dù xuất hiện từ rất sớm, nhưng đã có sự thay
đổi và hoàn thiện, bổ sung nhiều mặt, từ chỗ là một khái niệm đơn lẻ thuần
túy về quy hoạch, còn lý thuyết và mơ hồ, trở thành một khái niệm toàn diện,
bao quát và được cụ thể hóa tới mức có thể đo lường được.
Nông thôn mới trước tiên phải là nông thôn nhưng khác với nông thôn
truyền thống. Trong đó: Đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dân
không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành
thị; nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh
chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới; nền kinh tế phát
triển toàn diện, bền vững; cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại,
phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp,
dịch vụ và đô thị; giàu bản sắc văn hoá dân tộc; môi trường sinh thái được bảo
vệ; sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao; an ninh chính trị và trật tự
an toàn xã hội được giữ vững; đặc biệt, ở nông thôn mới, nông dân và cộng
đồng dân cư sinh sống ở khu vực nông thôn chính là chủ thể triển khai và trực
tiếp thụ hưởng kết quả của chương trình xây dựng nông thôn mới.
Nông thôn mới theo Quyết định số 69/QĐ-BNN-VPĐP, ngày 09/01/2017
của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có những đặc trưng: “Đời sống
vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao nhanh và bền
vững; nông thôn phát triển theo quy hoạch, có hệ thống hạ tầng kinh tế - xã
hội đồng bộ và đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài; môi trường xanh - sạch đẹp, an toàn; bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc được bảo tồn và phát
huy; chất lượng hệ thống chính trị cơ sở được nâng cao” [03].

9


Đảng, toàn dân ta và của cả hệ thống chính trị. Xây dựng nông thôn mới

10


không chỉ đơn thuần là giải quyết những vấn đề xã hội theo sau phát triển
kinh tế, mà là xây dựng một xã hội tổng thể (societal development) trong
tương quan với xã hội đô thị; bao gồm nhiều khía cạnh về kinh tế, văn hóa,
nhu cầu xã hội của nông dân, dân chủ, công bằng xã hội, cơ sở hạ tầng, hệ
thống chính trị, đoàn kết xã hội, trật tự xã hội, quốc phòng, an ninh, môi
trường sinh thái, quy hoạch; trong đó, nông dân đóng vai trò chủ thể trong xây
dựng nông thôn mới.
1.1.2. Đặc điểm, nguyên tắc, nội dung xây dựng nông thôn mới
1.1.2.1. Đặc điểm xây dựng nông thôn mới
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chương
trình tổng thể phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, an ninh quốc phòng ở các địa
phương. Xây dựng nông thôn mới là cốt lõi của việc thực hiện Nghị quyết
Trung ương 26 về nông nghiệp, nông thôn và nông dân, thể hiện sự quan tâm,
chăm lo của Đảng, Nhà nước để phát triển khu vực nông thôn. Theo chương
trình này, xây dựng nông thôn mới có một số đặc điểm như sau:
Một là, tính kinh tế: Trong bối cảnh hiện nay, để phát triển nông nghiệp
toàn diện theo hướng hiện đại, hiệu quả; xây dựng nông thôn có nền sản xuất
hàng hóa mở, hướng đến thị trường và hội nhập, đòi hỏi kết cấu hạ tầng nông
thôn phải hiện đại, tạo điều kiện để mở rộng sản xuất, giao lưu buôn bán.
Thúc đẩy để phát triển nhanh nền nông nghiệp, nông thôn, khuyến khích toàn
dân tham gia vào thị trường, hạn chế rủi ro cho nông dân, giảm bớt sự phân
hóa giàu nghèo, cải thiện, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho dân cư
nông thôn. Ứng dụng công nghệ, sản xuất hàng hóa có chất lượng cao, đồng
thời mang nét đặc trưng, độc đáo của từng vùng địa phương.
Hai là, tính văn hóa – xã hội: Xây dựng nông thôn mới là xây dựng và

nông thôn mới thể hiện ở chỗ người dân chính là người tham gia xây dựng kế
hoạch, chương trình và tổ chức thực hiện việc xây dựng nông thôn mới ở địa
phương mình; theo dõi, đánh giá, giám sát quá trình triển khai thực hiện các
dự án tại địa phương. Đồng thời, phát huy dân chủ phải gắn với tuân thủ theo

12


pháp luật, tôn trọng kỷ cương. Vai trò của Nhà nước, chính quyền địa phương
chỉ là hỗ trợ, thúc đẩy, định hướng, dẫn dắt.
-

Phải phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới vì:
Xây dựng nông thôn mới là quá trình nâng cao đời sống vật chất và tinh thần
của mỗi người dân. Đồng thời, nguồn lực của Nhà nước rất hạn hẹp trong khi
đó nguồn lực từ trong nhân dân rất dồi dào, phải huy động tối đa các nguồn
lực mới có thể đem lại thành công của chương trình. Nguồn lực của nhân dân
cần huy động ở đây không chỉ là tiền của, công sức mà còn cả trí tuệ. Thực
tiễn xây dựng nông thôn mới ở các địa phương cho thấy nơi nào huy động
được trí tuệ, tâm huyết, tiền của, công sức của mỗi người dân cùng với Nhà
nước và địa phương thực hiện các tiêu chí xã nông thôn mới thì sớm đạt đích
xã nông thôn mới và ngược lại.
Năm là, tính phối hợp: Phối hợp trong xây dựng nông thôn mới thể hiện

ở

chỗ toàn bộ hệ thống chính trị và toàn xã hội phải cùng phối hợp thì chương
trình xây dựng nông thôn mới mới được thực hiện thành công. Trong đó,
Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, điều hành quá trình xây dựng quy hoạch,
đề án, kế hoạch và tổ chức thực hiện. Đây là chương trình mới, cần nhiều thời

đồng trong quản lý và điều hành thực hiện các chương trình mục
tiêu quốc gia;
-

Đảm bảo công khai, minh bạch trong quản lý, điều hành thực hiện các
chương trình mục tiêu quốc gia; khuyến khích huy động nguồn lực xã hội để
thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia;
-

Đảm bảo phối hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa các bộ, ngành, địa

phương và các cơ quan có liên quan trong quản lý, điều hành thực
hiện chương trình mục tiêu quốc gia; phát huy vai trò chủ thể và sự
tham gia, đóng góp của cộng đồng dân cư vào quá trình lập kế
hoạch, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia [18].
-

Gắn kết chặt chẽ giữa Chương trình xây dựng nông thôn mới với

Chương trình mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững, Chương
trình cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp và các chương trình mục tiêu,
các chương trình, dự án khác đang triển khai trên địa bàn nông

14


thôn; gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và
phù hợp với đồ án quy hoạch xây dựng nông thôn mới đã được cấp
có thẩm quyền phê duyệt [04].
Hai là, nội dung xây dựng nông thôn mới phải hướng tới thực hiện Bộ

dân nông thôn.
+
+

Nâng cao chất lượng đời sống văn hóa của người dân nông thôn.

Vệ sinh môi trường nông thôn, khắc phục, xử lý ô nhiễm và cải thiện môi
trường tại các làng nghề.

+

Nâng cao chất lượng, phát huy vai trò của tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn
thể chính trị - xã hội trong xây dựng nông thôn mới; cải thiện và nâng cao
chất lượng các dịch vụ hành chính công; bảo đảm và tăng cường khả năng
tiếp cận pháp luật cho người dân.
+

+

Giữ vững quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội nông thôn.

Nâng cao năng lực xây dựng nông thôn mới và công tác giám sát, đánh giá
thực hiện Chương trình; truyền thông về xây dựng nông thôn mới nhằm nâng
cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng nông thôn mới các

16


cấp; thiết lập hệ thống giám sát, đánh giá đồng bộ, toàn diện đáp ứng yêu cầu
quản lý Chương trình; nâng cao hiệu quả công tác truyền thông về xây dựng

Giúp cho cán bộ và nhân dân các địa phương hiểu rõ nội dung cụ thể của
xây dựng nông thôn mới [03].
- Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới gồm 5 nhóm tiêu chí, 19 tiêu
chí, 49 chỉ tiêu, bao gồm:
+

Nhóm I, Quy hoạch, gồm 01 tiêu chí: Quy hoạch.

Nhóm II, Hạ tầng kinh tế - xã hội, gồm 08 tiêu chí: Giao thông; Thủy lợi;

+

Điện; Trường học; Cơ sở vật chất văn hóa; Cơ sở hạ tầng thương mại
nông thôn; Thông tin và truyền thôn; Nhà ở dân cư.
+

Nhóm III, Kinh tế và tổ chức sản xuất, gồm 04 tiêu chí: Thu nhập; Hộ
nghèo; Lao động có việc làm; Tổ chức sản xuất.

17


Nhóm IV, Văn hóa – xã hội – môi trường, gồm 04 tiêu chí: Giáo dục và đào

+

tạo; Y tế; Văn hóa; Môi trường và an toàn thực phẩm.
+

Nhóm V, Hệ thống chính trị, gồm 02 tiêu chí: Hệ thống chính trị và tiếp cận

tạo và làm mới quá trình sản xuất nông nghiệp, thay đổi diện mạo của nông
thôn, nâng cao đời sống của nhân dân. Thực hiện thành công chương trình xây
dựng nông thôn mới nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa.
1.2. Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới
1.2.1. Khái niệm quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới
-

Khái niệm quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ
quan nhà nước tiến hành đối với tất cả mọi cá nhân và tổ chức trong xã hội,
trên tất cả các mặt của đời sống xã hội bằng cách sử dụng quyền lực nhà nước
có tính cưỡng chế đơn phương nhằm mục tiêu phục vụ lợi ích chung của cả
cộng đồng, duy trì ổn định, an ninh trật tự và thúc đẩy xã hội phát triển theo
một định hướng thống nhất của Nhà nước [12, tr.10].
Có thể hiểu quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang
tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật nhà nước để điều chỉnh các
hành vi của con người trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội do các cơ
quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm thỏa mãn nhu cầu hợp pháp của
con người, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội.
-

Khái niệm quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới

Từ khái niệm xây dựng nông thôn mới và khái niệm quản lý nhà nước đã
phân tích ở trên có thể hiểu khái niệm quản lý nhà nước về xây dựng nông
thôn mới là hoạt động tổ chức, điều hành của cơ quan nhà nước từ Trung
ương đến địa phương tác động vào khu vực nông nghiệp, nông thôn và nông
dân nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới, hướng đến sự phát
triển bền vững của nền kinh tế, đưa khu vực nông thôn phát triển toàn diện và

quả nguồn lực thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới;

20