175 176
3. Võ Hưng,
Môi trường và con người,
Lưu hành nội bộ Đại học
Tôn Đức Thắng, 2000
4. Mikulin (sách dòch),
Sống lâu và tích cực,
NXB Y học, 1995.
5. Đào Thò Oanh,
Tâm lý học lao động,
NXB Đại học Quốc gia
Hà Nội, 2001
6. Nguyễn Đăng Thụ (Chủ biên),
Bệnh học nội khoa,
NXB Y học,
2004
7. L.K. Olsen (sách dòch),
Sức khỏe ngày nay,
NXB TPHCM,
1997

Câu hỏi chương IV
1. Nhiệm vụ của thức ăn và ý nghóa của ăn uống hợp lý?
2. Ý nghóa của một số chất dinh dưỡng cơ bản? Phân biệt thực
phẩm dinh dưỡng và thực phẩm chức năng?
3. Các mối quan hệ chủ yếu của con người? Ý nghóa đặc bệt
của quan hệ giữa con người và tự nhiên. Ý nghóa đạo đức –
văn hóa của mối quan hệ này.
4. Thành phần của công nghệ và vai trò của con người trong
các thành phần này.
5. Quy luật thích nghi chủ yếu của con người ngày nay.

: Tạo môi
trường thuận lợi cho công việc.
Có ba yêu cầu chủ yếu sau:
– Bố trí hợp lý các công cụ và trang bò trong một diện tích
sản xuất có giới hạn nhằm tiết kiệm thao tác tới mức cao nhất.
– Bảo đảm cho công nhân có điều kiện phù hợp với tính lao động
– Tạo hứng thú trong lao động.
2. Nghiên cứu phổ biến các phương pháp và thao tác lao
động tiên tiến

Theo kinh nghiệm cải tiến thao tác của Taylor:
– Nghiên cứu động tác cơ bản.
– Bấm giờ các thao tác: lựa chọn cách làm nhanh nhất.
– Loại bỏ động tác sai, thừa.
– Xác đònh trình tự làm việc nhanh nhất.
3. Cải tiến các hình thức phân công và hợp tác ổn đònh sự
phân công

Để làm cho mỗi người có điều kiện đi sâu vào lao động
theo hướng chuyên môn hóa. Bảo đảm sự đồng bộ trong các
khâu, dây chuyền, hợp tác tốt, dưới sự chỉ huy thống nhất.
4. Thực hiện tốt công tác đònh mức lao động

Mức đònh ra phải có cơ sở kỹ thuật, kinh tế và tâm sinh lý:
– Cơ sở kỹ thuật: sử dụng hiệu quả các trang thiết bò, các
phương pháp gia công.
– Cơ sở kinh tế: với chi phí về thời gian, tiền của ít nhất mà
chất lượng cao nhất.
– Cơ sở tâm sinh lý: đảm bảo mức độ bình thường về cường
độ lao động, hạn chế mệt mỏi, đảm bảo điều kiện cho phục hồi

W.Ken đã thống kê rất nhiều trong xí nghiệp
Làm 8 h/ngày cho 316 SP/ngày
10 h/ngày cho 276 SP/ngày
Vấn đề tổ chức ca kíp: 3 ca – 4 kíp; 2 ca – 2 kíp; v.v… đều
phải tính đến năng suất lâu dài.
Không được biến những đột xuất thành thường lệ. Tăng ca
mỗi ngày không quá 4 giờ, mỗi năm không được quá 200
giờ/năm.
5.2.2. Tiết kiệm tiền của, nguyên vật liệu
– Rút ngắn tối đa quá trình vận chuyển lòng vòng. Tổ chức
dây chuyền tối ưu.
– Giảm tối đa nguyên vật liệu thải bỏ, tái sử dụng.
– Giảm thiểu tiêu hao năng lượng và nhiên liệu sử dụng.
5.2.3. Cải tiến công cụ
Giảm tối đa sức người thủ công
5.2.4. Cải tiến tư thế và thao tác lao động
Tư thế phải đạt mức độ bền vững tối đa. Trọng tâm của cơ
thể hoặc hệ thống cơ thể và công cụ càng thấp càng tốt. Mặt tựa
lớn làm tăng mức bền vững của cơ thể.
Tư thế phải tiết kiệm được sức người.
So sánh tiêu hao năng lượng trong các tư thế đứng, ngồi như
sau:
Nằm 100% Đứng chống nạnh 110%
Ngồi thoải mái 107% Đứng thoải mái 113%
Ngồi xổm 113% Đứng nghiêm 132%
Vận tốc thao tác thích hợp nhất
•
Vận tốc tiêu hao năng lượng nhiều.
•
Vận tốc quá nhanh cơ thể không đáp ứng kòp thời.

i giới, tuổi, mỗi cá thể đều cần tìm cho mình nhòp thích ứng
nhất.
Ví dụ: nhòp gập cánh tay 30 – 35 lần/phút
Nhòp cơ nhai 90 – 100 lần/phút
Nhòp gõ ngón tay 150 lần/phút
Có th
ể
luy
ệ
n t
ậ
p để bắt kòp nhòp điệu của máy tự động hóa.
Bảo đảm sự phân phối tốt nhất giữa tay và mắt.
Đặc biệt trong các thao tác chính xác cần lưu ý đảm bảo ánh
sáng.
5.3. Khắc phục hiện tượng mệt mỏi quá sớm
Sự mệt mỏi sinh lý có những biểu hiện như sau:
Nhòp tim tăng, nhòp thở tăng.
Biên độ hô hấp giảm (lượng khí ra vào giảm).
Phản ứng chậm.
Nhãn trừng thu hẹp (góc nhìn hẹp)
Lực cơ (kéo, đẩy…) giảm v.v….
Sau thời gian nghỉ ngơi thì hồi phục được sức khỏe. Nghỉ
ngơi hợp lý thì hồi phục nhanh.
Nếu mệt mỏi quá sớm thì hạn chế năng suất lao động và
nguy cơ tai nạn tăng.
Theo Henri và Yotayko thì sự mệt mỏi có liên quan đến yếu
tố:
– Sự cố gắng của hệ thần kinh: nghòch chiều
– Sự tiêu dùng hết chất dự trữ: thuận chiều

Ecgonomic,
NXB Y học, 1972.

Câu hỏi chương 5:
1. Thế nào là tổ chức lao động hợp lý?
2. Tại sao phải tổ chức lao độg hợp lý?
3. Cơ sở khoa học để đònh mức lao động?
4. Ý nghóa của việc cải tiến tư thế làm việc.
5.
Các yếu tố tác động đến sự mệt mỏi và phương châm đối
phó
.