ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

CAO THỊ BÍCH THỦY

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO
HỌC SINH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NÔNG TRANG,
THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ, TỈNH PHÖ THỌ
TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2020


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

CAO THỊ BÍCH THỦY

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO
HỌC SINH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NÔNG TRANG,
THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ, TỈNH PHÖ THỌ
TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.140114

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM MINH MỤC


văn nghiên cứu khoa học.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu nhưng không tránh
khỏi thiếu sót, em rất mong được sự góp ý, xây dựng của các thầy cô giáo và bạn bè
đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, tháng 7 năm 2020
Tác giả luận văn

Cao Thị Bích Thủy

ii


KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Viết tắt

Viết đầy đủ

BGH

Ban giám hiệu

CBQL

Cán bộ quản lý

CMHS

Cha mẹ học sinh


Hoạt động ngoài giờ lên lớp

HS

Học sinh

PHHS

Phụ huynh học sinh

THCS

Trung học cơ sở

SKSS

Sức khỏe sinh sản

iii


MỤC LỤC
Trang
Lời cam đoan ............................................................................................................... i
Lời cảm ơn ................................................................................................................. ii
Ký hiệu các chữ viết tắt ............................................................................................. iii
Danh mục các bảng .................................................................................................. vii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

1.5.3. Sự phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông .........................29
1.5.4. Các yếu tố về văn hóa và phong tục tập quán ........................................30
Tiểu kết chƣơng 1 ....................................................................................................31
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIỚI
TÍNH CHO HỌC SINH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NÔNG
TRANG, THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ, TỈNH PHÖ THỌ TRONG BỐI CẢNH
HIỆN NAY ................................................................................................................... 32
2.1. Khái quát về phƣờng Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ .......32
2.1.1. Vài nét về phường Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ ........32
2.1.2. Khái quát về giáo dục phường Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh
Phú Thọ .............................................................................................................33
2.1.3. Khái quát về trường trung học cơ sở Nông Trang, thành phố Việt Trì .......35
2.2. Tổ chức thực hiện khảo sát .............................................................................38
2.2.1. Mục đích khảo sát...................................................................................38
2.2.2. Đối tượng khảo sát .................................................................................38
2.2.3. Nội dung khảo sát ...................................................................................38
2.2.4. Mô tả quá trình khảo sát ........................................................................38
2.3. Kết quả đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho
học sinh ở trƣờng Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ ....................39
2.3.1. Kết quả đánh giá thực trạng giáo dục giới tính cho học sinh ở
trường THCS Nông Trang ................................................................................39
2.3.2. Kết quả đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục giới tính
tại trường THCS Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ ....................52
2.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hƣởng đến giáo dục và quản lý hoạt động
giáo dục giới tính cho học sinh ở trƣờng THCS Nông Trang, thành phố
Việt Trì tỉnh Phú Thọ .............................................................................................68
2.5. Đánh giá chung .................................................................................................71
2.5.1. Đánh giá chung ......................................................................................71
2.5.2. Nguyên nhân của những hạn chế ...........................................................73
Tiểu kết chƣơng 2 ....................................................................................................75

3.4.5. Khảo nghiệm...........................................................................................93
Tiểu kết chƣơng 3 ....................................................................................................97
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .........................................................................98
CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ........................103
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................104
PHỤ LỤC

vi


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.

Nhận thức về tầm quan trọng của công tác GDGT cho học sinh .......39

Bảng 2.2.

Nhận thức của CBQL và giáo viên về mức độ cần thiết của hoạt
động GDGT cho học sinh THCS ........................................................40

Bảng 2.3.

Thái độ của học sinh với hoạt động GDGT trong trường THCS .......41

Bảng 2.4.

Khảo sát nhận thức của PHHS về sự cần thiết GDGT cho học
sinh THCS ...........................................................................................42

Bảng 2.5.


Thực trạng việc tổ chức thực hiện kế hoạch GDGT cho học sinh ......54

Bảng 2.13.

Thực trạng chỉ đạo thực hiện lồng ghép nội dung giáo dục giới
tính trong chương trình môn GDCD ...................................................56

Bảng 2.14.

Thực trạng chỉ đạo thực hiện nội dung giáo dục giới tính trong
chương trình môn Sinh học cấp THCS ...............................................57

Bảng 2.15.

Thực trạng chỉ đạo GDGT thông qua HĐGDNGLL ..........................59

Bảng 2.16.

Thực trạng công tác chỉ đạo của hiệu trưởng trong việc phối hợp
các lực lượng tham gia công tác GDGT học sinh THCS....................62

Bảng 2.17.

Thống kê hoạt động của các tổ chức, cơ quan tham gia GD kỹ
năng sống ............................................................................................63

Bảng 2.18.

Thực trạng việc kiểm tra đánh giá kết quả GDGT của BGH và

viii


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đảng và Nhà nước ta trong thời gian qua đã luôn quan tâm đến vấn đề giáo
dục đào tạo, coi Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của
Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo có nhiều
chính sách về công tác giáo dục phổ thông, phát triển toàn diện con người, trong
đó có giáo dục giới tính.
Bộ GD&ĐT đã có Thông tư 04/2014/TT-BGDĐT ngày 28/2/2014 quy định
quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ chính
khóa; Quyết định số 1501/QĐ-TTg ngày 28 /8 / 2015 của Thủ tướng Chính phủ về
việc phê duyệt Đề án “Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho
thanh niên, thiếu niên và nhi đồng giai đoạn 2015 - 2020”; Nghị định số 80/2017/NĐCP ngày 17 /7 /2017 của Chính phủ quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành
mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường; Thông tư số 31/2017/TT-BGDĐT
ngày 18/12/2017 Hướng dẫn thực hiện công tác tư vấn học đường trong trường phổ
thông mà trong đó có phần giáo dục giới tính. Từ đó, tạo cơ sở hành lang pháp lý
triển khai tích hợp các nội dung giáo dục giới tính, phòng tránh xâm hại cho trẻ em
trong các chương trình giáo dục. Giáo dục giới tính giúp HS nói chung và HS cấp
trung học cơ sở rèn luyện khả năng tự xử lý và giải quyết vấn đề, kỹ năng ứng dụng
kiến thức giới tính vào thực tiễn cụôc sống. Là một nội dung quan trọng của công
tác giáo dục toàn diện, xã hội đặc biệt quan tâm. Học sinh trung học cơ sở (THCS)
thuộc lứa tuổi thanh niên mới lớn, đây là giai đoạn phát triển về sinh lý, có nhiều
thay đổi về tâm lý và tình cảm trong cuộc đời của mỗi con người nhưng cũng chứa
đựng nhiều yếu tố rất phức tạp, nên trong công tác giáo dục rất cần thiết phải chú
trọng công tác giáo dục giới tính.
Trường trung học cơ sở Nông Trang hiện nay đóng ở phía nam của phường
Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Năm học 2018-2019 trường có 28
lớp với 1.243 học sinh. Trong gia đình, lứa tuổi học sinh THCS còn một số em học

- Nghiên cứu thực trạng về giáo dục giới tính và quản lý hoạt động giáo dục giới
tính cho học sinh THCS tại trường THCS Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.
- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh
THCS tại trường THCS Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.
5. Câu hỏi nghiên cứu
1) Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh ở
trường THCS đã được nghiên cứu như thế nào?

2


2) Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh THCS tại
trường THCS Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ diễn ra như thế nào?
3) Cần những biện pháp quản lý nào để nâng cao hoạt động giáo dục giới tính cho
học sinh cấp THCS tại trường THCS Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ?
6. Giả thuyết nghiên cứu
Giáo dục giới tính và quản lý hoạt động giáo dục giới tính là một nhiệm vụ
quan trọng của nhà trường THCS; hiện nay, trong sự bùng nổ của công nghệ thông
tin, nhà trường cần phải có các định hướng giáo dục và quản lý giáo dục giới tính
phù hợp với sự phát triển của học sinh và bối cảnh xã hội. Vì vậy, đề xuất được các
biện pháp quản lý hoạt động giáo dục giới tính phù hợp sẽ giúp học sinh có những
kiến thức, kỹ năng và hành vi giới tính phù hợp và góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục toàn diện cho học sinh.
7. Phạm vi nghiên cứu
- Nội dung: Đề tài tập trung vào việc nghiên cứu các các vấn đề về lý luận
giáo dục giới tính và quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh trong phạm
vi trong nhà trường THCS;
- Khách thể nghiên cứu: Cán bộ quản lý cấp trường, toàn bộ giáo viên của
trường Nông Trang, thành phố Việt Trì, một số phụ huynh học sinh và học sinh
trong trường (Ban giám hiệu:03, Giáo viên:40; CMHS:200; học sinh: 200 em, lựa

- Phương pháp chuyên gia: lấy ý kiến các chuyên gia về lĩnh vực tâm lý, giáo dục
để có được những ý kiến khách quan về thực trạng của hoạt động giáo dục giới tính, quản
lý hoạt động giáo dục giới tính và về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất.
9.3. Phương pháp bổ trợ
Sử dụng một số thuật toán để xử lý thông tin thu được qua bảng hỏi và các
phương pháp khác.
10. Cấu trúc đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận nội dung chính của luận văn được trình bày
trong 3 chương với 12 tiết:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học
sinh ở trường trung học cơ sở trong bối cảnh hiện nay
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh tại
trường THCS Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh hiện nay
Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động hoạt động giáo dục giới tính cho
học sinh tại trường THCS Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ trong bối
cảnh hiện nay

4


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIỚI TÍNH
CHO HỌC SINH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Những nghiên cứu về giáo dục giới tính và quản lý hoạt động GDGT cho
học sinh trên thế giới
Trên thế giới, vấn đề giới tính và giáo dục giới tính được quan tâm từ rất lâu.
Các nhà nghiên cứu giới tính và giáo dục giới tính thường tuân thủ theo quan điểm
tôn giáo và đạo đức của xã hội thời kỳ đó.

Quốc, Indonesia…và một số nước đã ban hành một loạt các chính sách hệ thống về
việc đưa vấn đề giới và giới tính vào giảng dạy trong các trường học.
Tại Nhật Bản, Người Nhật cho rằng giai đoạn đi mẫu giáo là cơ hội tốt để
dạy trẻ về giới tính, để các bé nhận thức được về vai trò giới, hiểu được sự khác biệt
giữa một cậu bé và một cô bé là ở điểm nào để thiết lập ý thức tự bảo vệ. Kiến thức
về sinh sản được đưa vào học từ bậc tiểu học. Bộ Giáo dục Nhật Bản xuất bản tập
đầu tiên của cuốn sách giáo khoa nói về cơ thể nam giới, nữ giới, các bộ phận sinh
sản và kiến thức sinh sản từ bậc tiểu học. Mỗi năm trẻ sẽ có từ 1-2 giờ tham dự bài
giảng đặc biệt này. Trẻ tiểu học sẽ học về kinh nguyệt, nguyên tắc khi mang thai,
đọc những cuốn sách tranh mô tả sơ lược quá trình "tạo ra em bé" của bố mẹ. Trẻ
trung học sẽ học về các biện pháp tránh thai, bệnh lây truyền qua đường tình dục và
các khía cạnh đạo đức. Việc phổ cập giáo dục giới tính ở Nhật Bản dường như
khiến các ông bố bà mẹ thoải mái hơn nhiều khi không phải lo đối mặt với những
thắc mắc, băn khoăn của trẻ ở độ tuổi mới lớn nhiều tò mò.
Ở Trung Quốc: Chính phủ Trung Quốc vừa ra mắt “Sáng kiến Trung Quốc
lành mạnh (2019 - 2030)”, có một số yếu tố mới liên quan đến giáo dục giới tính
toàn diện. Để đánh dấu dịp này, UNESCO đã tổ chức một cuộc đối thoại chính sách
vào ngày 21/8/2019 tại Bắc Kinh, với sự tham gia của đại diện Liên hợp quốc, các
tổ chức y tế, giáo dục, xã hội dân sự và các phương tiện truyền thông để thảo luận
về báo cáo GEM mới và tài liệu chính sách của UNESCO, “Đối mặt với sự thật:
Giáo dục giới tính cần thay đổi”. Josephine Sauvarin, cố vấn thanh niên của
UNFPA chia sẻ rằng chương trình không chỉ nói về khía cạnh tình dục. Sự thiếu
hiểu biết về bình đẳng giới, sự đồng thuận và quyền lợi sẽ dẫn đến phân biệt đối xử
6


và bạo lực giới, cũng như những hệ lụy kiểu mang thai sớm và ngoài ý muốn, phá
thai không an toàn, nhiễm HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục…
Tại Singapore, tất cả các cấp học đều có chương trình giáo dục giới tính của Bộ
giáo dục. Tại cấp tiểu học, trẻ em được dạy về việc phát triển cơ thể và cách xây dựng

cơ thể và sự khác nhau giữa đàn ông và đàn bà. Ở cấp trung học cơ sở trở lên, kiến thức
về giáo dục giới tính được nâng cấp lên đáng kể, trực diện và hướng dẫn chi tiết. Học
sinh được tìm hiểu về tình dục, giới tính, các căn bệnh truyền nhiễm, việc mang thai…
Tuy nhiên, cách mà người Mỹ dạy cho trẻ em còn lồng ghép cả nội dung giáo dục tính
người: Biết quý trọng mạng sống và yêu quý người khác giới. Song song với việc giáo
dục ở nhà trường, các bậc phụ huynh cũng luôn chia sẻ với con cái về vấn đề giới tính,
tình dục một cách thẳng thắn và cởi mở. Họ giải thích cặn kẽ chứ không giấu diếm.
Lúc đầu bọn trẻ cảm thấy khá kỳ cục và ngượng ngùng, nhưng về sau lại rất chăm chú
lắng nghe. Theo Hội đồng thông tin và giáo dục giới tính Mỹ, 93% người lớn được
khảo sát ủng hộ giáo dục giới tính ở trường trung học phổ thông và 84% ủng hộ tại các
trường trung học cơ sở. Vì bằng phương pháp này, họ cảm thấy dễ dàng và thoải mái
hơn khi trò chuyện với con mình về tình dục [40].
Như vậy, các nội dung nghiên cứu về giới tính và giáo dục giới tính hiện nay
ngày càng có nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm và ban hành nhiều chính sách để
thực thi. Nhiều quốc gia trên thế giới hiện nay đã đưa giáo dục giới tính thành một
môn học bắt buộc trong trường phổ thông. Tuy cách thức tiến hành ở mỗi quốc gia
có khác nhau song đều hướng đến mục tiêu chung là kết hợp giáo dục những hiểu
biết về giới tính, tình yêu, tình dục với giáo dục ý thức trách nhiệm đối với tình yêu,
giáo dục đạo đức, xây dựng gia đình tốt đẹp, lành mạnh, phòng các loại bệnh liên
quan đến giới tính, hướng tới xây dựng một xã hội phát triển lành mạnh.
1.1.2. Những nghiên cứu về giáo dục giới tính và quản lý hoạt động giáo dục giới
tính cho học sinh THCS ở Việt Nam
Ở Việt Nam, từ xa xưa, giới tính và giáo dục giới tính ít được nhắc đến và coi
như là một việc làm “cấm kị”. Cho đến những năm đầu của thập kỉ 1980, vấn đề
GDGT cho lứa tuổi vị thành niên vẫn còn bị ảnh hưởng bởi phong tục tập quán lâu
đời trong nhân dân. Rất nhiều người cảm thấy xấu hổ hay khó trình bày khi nói về
vấn đề tình dục, giới tính. Các thầy cô giáo, tổ chức Đoàn thanh niên và các tổ chức
xã hội hầu như chưa được trang bị kiến thức một cách khoa học để có thể tham gia
vào giáo dục hay tư vấn về các vấn đề giới tính cho học sinh, thậm chí lại có tư tưởng
8

Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) soạn thảo chương trình thực nghiệm
Giáo dục sống khỏe mạnh và kỹ năng sống cho học sinh THCS với 9 chủ đề: Phòng
9


tránh HIV/AIDS; Phòng tránh xâm hại tình dục trẻ em; Phòng tránh và ứng phó với
tình huống căng thẳng; Giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên; Quyền trẻ em;
Bệnh lây qua đường tình dục; Phòng tránh ma túy; Phòng tránh thuốc lá rượu bia và
sống khỏe mạnh. Nội dung Chương trình thực nghiệm được đưa vào giảng dạy thí
điểm ở một số trường THCS trong toàn quốc, thường sử dụng các tiết học ngoại
khóa, ngoài giờ, và dạy lồng ghép vào các tiết dạy thuộc môn GDCD hoặc môn
Sinh. Theo chương trình mới bắt đầu thực hiện từ năm học 2003 các bài về giáo dục
giới tính bắt đầu giảng dạy từ lớp 6 đến lớp 9.
Một trong những vấn đề nóng của xã hội Việt Nam hiện nay là việc trẻ vị
thành niên quan hệ tình dục khi chưa có những hiểu biết đầy đủ về chăm sóc sức
khỏe sinh sản, đặc biệt là bệnh lây nhiễm qua đường tình dục. Điều đó gây những hậu
quả tai hại cho xã hội và ảnh hưởng đến chính tương lai của các em. Có hai nhóm
nguyên nhân chủ yếu phát dẫn đến các vấn đề giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành
niên trở thành vấn đề nóng hiện nay, một là nguyên nhân xuất phát từ chính lứa tuổi
vị thành niên, và một từ xã hội, môi trường của các em đang sống. Về phần các em,
có một thực tế không thể không nhìn nhận, đó là sự phát triển về sinh lí và thể chất
của người Việt đang ngày một cải thiện. Cùng với sự đi lên của đời sống, điều kiện
kinh tế, vật chất, thì hiện nay cuộc sống hoàn toàn không dễ dàng đối với trẻ vị thành
niên, nhất là trong hoàn cảnh kinh tế xã hội hiện nay, đặc biệt đối với những trẻ
không được chuẩn bị đầy đủ để đối mặt với các vấn đề đặc thù của lứa tuổi. Thực
trạng hiện nay đã và đang cho thấy điều đó. Nếu chúng ta mong đợi trẻ vị thành niên
những quyết định đúng đắn, có trách nhiệm trước những cạm bẫy và thách thức của
xã hội, chúng ta phải đảm bảo trẻ vị thành niên được cung cấp đầy đủ thông tin, kỹ
năng và phương tiện để quyết định và các giá trị chúng cần tôn trọng và thực hiện.
Chúng ta cần nhận thức rằng đã đến lúc để đặt kế hoạch cho tương lai và chúng ta

Nai: “Hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục giới tính trong các trường
THPT trên địa bàn Tỉnh Đồng Nai” do Hội Khoa học Tâm lý giáo dục chủ trì.
Điểm qua các đề tài nghiên cứu, có thể nhận thấy ở lứa tuổi THPT có khá
nhiều đề tài được đề cập đến. Còn ở lứa tuổi học sinh THCS, hầu như chưa có đề tài
nghiên cứu công tác quản lý hoạt động giáo dục giới tính ở lứa tuổi này. Chỉ có một
vài bài báo của các nhà nghiên cứu khoa học giáo dục đăng trên Tạp chí giáo dục.
Như vậy, giáo dục giới tính đã được cả thế giới và ở Việt Nam đề cập tới và
nghiên cứu. Tuy nhiên, vấn đề quản lý giáo dục giới tính chưa được quan tâm
11


nhiều, đặc biệt với học sinh THCS. Trong thời gian tới, cần có những nghiên cứu
sâu hơn về vấn đề GDGT để xây dựng một nội dung GDGT riêng, cụ thể cho lứa
tuổi HS THCS, vì vậy tác giả lựa chọn đề tài để nghiên cứu khai thác dưới góc độ
quản lý hoạt động giáo dục giới tính trong phạm vi đơn vị trường THCS ở phường
Nông Trang, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Đề tài sẽ tập trung vào nghiên cứu
vấn đề quản lý GDGT cho học sinh THCS và phù hợp với đặc điểm học sinh THCS
và phù hợp với bối cảnh giáo dục địa phương. Với mong muốn giáo dục giới tính
đang từng bước trở thành một môn học góp phần tích cực vào việc giáo dục nhân
cách toàn diện cho học sinh THCS hiện nay ở Việt Nam.
1.2. Giới tính và hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh THCS
1.2.1. Khái niệm về giới và giới tính
Theo Điều 5 của Luật Bình đẳng giới 2006, khái niệm “giới tính” và “giới”
được hiểu như sau:
“Giới tính” là khái niệm chỉ các đặc điểm sinh học của nam, nữ;
“Giới” là khái niệm chỉ đặc điểm, vị trí, vai trò của nam và nữ trong tất cả
các mối quan hệ xã hội.
Khái niệm giới và giới tính giúp ta phân biệt đặc điểm của phụ nữ và nam
giới để hiểu rõ thực chất và cơ chế hình thành các đặc điểm đó. Sự khác nhau giữa
“giới tính” và “giới”được thể hiện qua các nội dung sau:

Giới tính của một người ở nơi nào Giới và vai trò giới khác nhau theo phong tục
cũng vậy
tập quán, theo vùng và thời gian
Khó hoặc không thay đổi được

Có thể thay đổi theo thời gian

(Nguồn: Nội dung nêu trên được đề cập tại tài liệu kèm theo Quyết định
5859/QĐ-BYT ngày 18/12/2019 của Bộ Y tế).
1.2.2. Đặc điểm giới tính và phát triển giới tính của học sinh trung học cơ sở
Lứa tuổi trung học cơ sở (THCS) hay còn gọi là tuổi thiếu niên được giới hạn
trong độ tuổi học sinh từ 11-15 tuổi, các em được vào học ở trường trung học cơ sở
(từ lớp 6 - 9), Lứa tuổi này có một vị trí đặc biệt và tầm quan trọng trong thời kỳ
phát triển của trẻ em, vì nó là thời kỳ chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành
và được phản ánh bằng những tên gọi khác nhau như: “thời kỳ quá độ“, “tuổi khó
bảo“, “tuổi khủng hoảng “, “tuổi bất trị”…
Đây là lứa tuổi có bước nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, các em đang tách
dần khỏi thời thơ ấu để tiến sang giai đoạn phát triển cao hơn(người trưởng thành)
tạo nên nội dung cơ bản và sự khác biệt trong mọi mặt phát triển: thể chất, trí tuệ,
tình cảm, đạo đức… của thời kỳ này.
Ở lứa tuổi thiếu niên có sự tồn tại song song “vừa tính trẻ con, vừa tính
người lớn”, điều này phụ thuộc vào sự phát triển mạnh mẽ về cơ thể, sự phát dục,
điều kiện sống, hoạt động… của các em. Mặt khác, ở những em cùng độ tuổi lại có

13


sự khác biệt về mức độ phát triển các khía cạnh khác nhau của tính người lớn - điều
này do hoàn cảnh sống, hoạt động khác nhau của các em tạo nên. Hoàn cảnh đó có
cả hai mặt: Những yếu điểm của hoàn cảnh kiềm hãm sự phát triển tính người lớn:


chúng sẽ được tiếp tục phát triển trong tuổi thanh niên. Hiểu rõ vị trí và ý nghĩa của
giai đoạn phát triển tâm lý thiếu niên, giúp chúng ta có cách đối xử đúng đắn và
giáo dục để các em có một nhân cách toàn diện.
1.3. Giáo dục giới tính cho học sinh trung học cơ sở trong bối cảnh hiện nay
1.3.1. Khái niệm
Giáo dục giới tính là một lĩnh vực bao gồm nhiều vấn đề và rất phức tạp. Có
những ý kiến cho rằng chỉ nên tiến hành giáo dục giới tính khi các em trưởng thành,
tức là ở vào thời kỳ chín muồi của giới tính.
Nhiều ngành khoa học những năm gần đây đã xác nhận ý nghĩa đặc biệt quan
trọng của những năm tuổi thơ đối với một đời người, như cha ông ta đã từng nói:
“dạy con từ thuở còn thơ”. Những người làm cha làm mẹ trong quá trình dạy dỗ con
em mình, đều có những phút không khỏi bàng hoàng nhận ra rằng trước mắt mình
đứa con không còn là một cậu bé vụng dại nữa mà đã là một vị thành niên.
Theo tác giả Trần Trọng Thuỷ và Đặng Xuân Hoài cho rằng, giáo dục giới
tính có phạm vi rất rộng lớn, tác động toàn diện đến tâm lí, đạo đức con người, “là
hình thành tiêu chuẩn đạo đức của hành vi có liên quan đến lĩnh vực thầm kín của
đời sống con người, hình thành những quan niệm đạo đức lành mạnh giữa em trai
và em gái, thanh nam và thanh nữ, giáo dục những sự “kiềm chế có đạo đức”, sự
thuần khiết và tươi mát về đạo đức trong tình cảm của các em” [33].
Từ những quan niệm trên chúng ta có thể hiểu một cách khái quát như sau: Giáo
dục giới tính cho lứa tuổi học sinh THCS là quá trình sư phạm, cần được sự quan tâm
vào cuộc của toàn xã hội, trong đó người giáo viên và nhà trường là một kênh quan
trọng và hiệu quả nhất nhằm trang bị cho các em học sinh các kiến thức và kỹ năng
sống toàn diện, để giúp cho học sinh có nhận thức, hiểu biết toàn diện, thái độ đúng đắn
về giới tính và quan hệ giới tính, sự thay đổi tâm sinh lý. Góp phần hình thành cho các
em có nếp sống văn hoá giới tính, hướng hoạt động của các em vào việc rèn luyện để
phát triển nhân cách toàn diện, phù hợp với giới tính và biết tổ chức cuộc sống khoa
học cho cá nhân các em, trở thành những chủ nhân tương lai của đất nước.
1.3.2. Nguyên tắc của giáo dục giới tính