ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

BÙI THẾ ĐỨC

ĐÁNH GIÁ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ
PHÁT TRIỂN LIÊN MINH CHÂU ÂU TỪ ĐẦU
THẾ KỶ 21 ĐẾN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Quan Hệ Quốc Tế

Hà Nội-2013

i


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

BÙI THẾ ĐỨC

ĐÁNH GIÁ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ
PHÁT TRIỂN CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU TỪ
ĐẦU THẾ KỶ 21 ĐẾN NAY

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Quan Hệ Quốc Tế
Mã số: 60 31 40


2.1.2. Các yếu tố nội sinh ...................................................................................41
2.2. Các yếu tố kinh tế ...........................................................................................43

iii


2.2.1. Tác động tích cực do yếu tố kinh tế mang lại cho sự phát triển của EU ..43
2.2.2. Những tác động tiêu cực của kinh tế ........................................................47
2.3. Các yếu tố văn hóa ..........................................................................................50
2.3.1. Văn hóa với tƣ cách là nền tảng ...............................................................51
2.3.2. Văn hóa với tƣ cách là động lực phát triển ..............................................53
CHƢƠNG 3: ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU ĐẾN
NĂM 2020. ...............................................................................................................59
3.1. Những thách thức đối với Liên minh Châu Âu trong giai đoạn mới..............59
3.1.1. Những thách thức bên trong .....................................................................59
3.1.2. Những thách thức bên ngoài ....................................................................75
3.2. Những mục tiêu phát triển của Liên minh Châu Âu đến năm 2020 ...............79
3.2.1. Thúc đẩy thị trƣờng thống nhất mạnh hơn, mở rộng hơn để phát triển ...79
3.2.2. Đầu tƣ cho phát triển bền vững ................................................................80
3.2.3. Tích cực khai thác cơng cụ chính sách đối ngoại .....................................80
3.2.4. Các giải pháp thực hiện mục tiêu phát triển của Liên minh Châu Âu đến
năm 2020 ............................................................................................................83
KẾT LUẬN ...............................................................................................................87
TÀI LIỆU THAM KHẢO .........................................................................................89
PHỤ LỤC ..................................................................................................................93

iv


Danh mục các từ viết tắt

ECB

:

Ngân hàng Trung ương Châu Âu

EMU

:

Liên minh kinh tế- tiền tệ

NATO

:

Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương

WCU

:

Liên minh phòng thủ Tây Âu

R&D

:

Nghiên cứu và phát triển


ACP

:

Các nước Châu Phi, Vùng Ca-ri –bê và Thái Bình Dương

IMF

:

Quỹ tiền tệ thế giới

WB

:

Ngân hàng thế giới

USD

:

Đồng đô la Mỹ

ESM

:

Cơ chế bình ổn Châu Âu


LỜI MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài
Hiện nay trên thế giới có rất nhiều tổ chức hay những liên minh khác nhau
tùy thuộc vào mục đích như chính trị, kinh tế, văn hóa, an ninh, quân sự hay hỗn
hợp… nhằm bảo vệ lợi ích của những nước thành viên và của tập thể, và tạo ra nền
tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của các quốc gia. Tùy thuộc vào phạm
vi, cơ cấu tổ chức và hoạt động mà người ta có thể chia thành các tổ chức toàn cầu
như Liên hợp quốc, liên khu vực như APEC, hay các tổ chức khu vực như Liên
minh châu Âu (EU). Mặc dù là một tổ chức khu vực, nhưng EU lại có tầm ảnh
hưởng, uy tín sâu rộng và là mẫu hình về hội nhập khu vực tốt nhất trên thế giới.
Về chính trị, EU đã đạt đến trình độ của một tổ chức « siêu quốc gia ». EU
có đầy đủ các cơ quan quyền lực của một quốc gia có chủ quyền như cơ quan lập
pháp, hành pháp và tư pháp.
Về kinh tế, EU đã đạt đến trình độ hội nhập kinh tế đày đủ, có liên minh tiền
tệ và tài chính cho các hoạt động chung trong tồn liên minh.
Về mặt văn hóa-xã hội, EU đã xây dựng được một bản sắc chung, chuẩn mực
và các giá trị chung, các quyền cơ bản của con người được tơn trọng và bảo đảm.
Về an ninh-quốc phịng, EU đang hướng tới một chính sách đối ngoại và an
ninh chung, nhằm đảm bảo hịa bình và anh ninh cho các thành viên cũng như toàn
khu vực.
Tuy nhiên, mặc dù đã đạt được những thành tựu vượt bậc kể từ khi thành lập,
nhưng trong thập kỷ đầu tiên của thế kỷ XXI, Liên minh Châu Âu đã trải qua những
thay đổi sâu sắc, thậm chí khủng hoảng trầm trọng trong một số vấn đề, nhất là cuộc
khủng hoảng ở khu vực đồng EURO đe dọa sự tồn tại của cả liên minh.

1


Đứng trước tình hình đó, đã xuất hiện khơng ít câu hỏi và hoài nghi về sự tồn
tại của EU, một mơ hình hội nhập khu vực thành cơng nhất cho đến nay, đã góp

minh Châu Âu, quá trình thống nhất Châu Âu nhờ các q trình liên văn hố,
trong đó có các chính sách văn hố chung đã làm hình thành nên quan niệm
giá trị chung, đây là cơ sở sâu xa để Châu Âu thực hiện nhất thể hoá sâu sắc
và toàn diện hơn nữa trong tương lai. Mặc dù vậy thì đề tài sẽ đóng góp thêm
cho những nghiên cứu trên về việc thực tế trạng thái văn hoá các quốc gia
thành viên vẫn cịn nhiều khác biệt. Tính đa dạng văn hố đó là một trong
những trở ngại trên con đường hợp nhất để từ đó có thể phân tích, đánh giá
một cách khách quan yếu tố văn hố trong q trình phát triển của Liên minh
Châu Âu từ đầu thế kỷ 21 đến nay qua đó phần nào thấy được rằng đối với
văn hố mà nói, sự khác biệt chưa hẳn là yếu tố cản trở, cũng như sự tương
đồng chưa chắc là yếu tố thúc đẩy sự hoà nhập giữa các quốc gia thành viên.
Sự khác biệt giữa các nền văn hố khơng tạo nên mâu thuẫn mà trái lại, nếu
biết phát huy nó sẽ làm cho đời sống vật chất và tinh thần loài người thêm đa
dạng.
Kinh tế Châu Âu với những nghiên cứu: “khủng hoảng nợ công - mối lo
không chỉ của Hy Lạp” của Lị Thị Phương Nhung - tạp chí những vấn đề
kinh tế - chính trị thế giới; “một số chính sách sau khủng hoảng của Liên
minh Châu Âu” của Nguyễn An Hà - tạp chí nghiên cứu Châu Âu….
Những nghiên cứu trên về nền kinh tế Liên minh Châu Âu đã phần nào giúp
chúng ta có được cái nhìn chân thật hơn về thành tựu vượt bậc về kinh tế mà
Liên minh Châu Âu từ đầu thế kỷ 21 đến nay như trong phần lớn thập kỷ đầu
của thế kỷ 21 đã duy trì được tốc độ tăng trưởng khá cao, kiểm soát được
lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp thấp, đồng tiền Euro trở thành một trong những
đồng tiền hàng đầu trên thế giới, có tầm ảnh hưởng và tác động sâu sắc trong
nền kinh tế thế giới. Tuy nhiên cùng với những đóng góp của những nghiên
cứu trên, đề tài cũng đóng góp vào việc nhận định một cách chính xác tình

3





tích và đánh giá của các nghiên cứu trên rằng sẽ rất khó khăn trong tiến trình
hồn thành hiến pháp mới của EU do dự thảo chế định hiến pháp phải được
quốc hội của 27 nước thành viên phê chuẩn hoặc qua trưng cầu dân ý mới có
hiệu lực nên hiện nay q trình này cịn chưa kết thúc và cần thời gian xem
xét, chỉnh sửa cũng như để tất cả các thành viên thông qua.
Tất cả những nghiên cứu trên đều có những hướng nghiên cứu riêng, nhưng
tựu chung lại đã làm cho những nghiên cứu về Châu Âu thêm phần phong
phú và sâu sắc, mỗi nghiên cứu như trên đều đóng góp ít nhiều cho việc tìm
hiểu các góc độ của Châu Âu - tổ chức khu vực có thể nói là thành cơng nhất
cho đến lúc này nhưng cũng phần nào tiềm ẩn những khó khăn, khủng hoảng
nhất định, với những tiền đề như vậy, luận văn hy vọng sẽ kế thừa và phát
triển thêm nữa cho việc nghiên cứu về Châu Âu.
Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chính của luận văn là phân tích các yếu tố tác động đến cộng đồng
Châu Âu từ đầu thế kỷ 21 đến nay, bao gồm các yếu tố: chính trị - an ninh, kinh tế
và văn hóa, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm và đưa ra một số dự báo về triển
vọng phát triển của Cộng đồng Châu Âu trong tương lai.
Phương pháp nghiên cứu
Để hoàn thành luận văn, tác giả đã sử dụng chủ yếu các phương pháp xử lý tư
liệu cơ bản như phương pháp thống kế, so sánh, tổng hợp, lịch sử, ngoài ra còn sử
dụng các phương pháp chuyên ngành quan hệ quốc tế như phương pháp truy
nguyên, phân tích, đánh giá để rút ra những nhận định một cách khách quan, chân
thực và thực tiễn những yếu tố tác động đến Liên minh Châu Âu từ đầu thế kỷ 21
đến nay, bên cạnh đó là dự báo kết hợp với các phương pháp nghiên cứu quốc tế để
có thể nêu ra những kết luận cũng như triển vọng phát triển của Liên minh Châu Âu
đến năm 2020.

5

tồn cầu hóa được mở rộng tại các quốc gia, khu vực. Do đó, để hiểu thế nào là khu
vực hóa, trước hết chúng ta tìm hiểu khái niệm về tồn cầu hóa.
Có quan điểm cho rằng tồn cầu hố chỉ mới xuất hiện gần đây. Tồn cầu
hố được hiểu là chính sách của Mỹ nhằm bành trướng quyền lực, thống trị thế giới
theo kiểu Mỹ, thưc chất tồn cầu hố là Mỹ hố.Quan niệm này đã đẩy tới thái độ
phải chống lại quá trình này nhằm đảm bảo cho sự phát triển độc lập, đa dạng của
các quốc gia.[11]
Loại quan điểm thứ hai là quan điểm thừa nhận tính tất yếu khách quan của
quốc tế hố, tồn cầu hố. Nhưng trong quan điểm này cũng có nhiều ý kiến khác
nhau. Có người cho rằng tồn cầu hố xét về bản chất là q trình tăng lên mạnh mẽ
những mối liên hệ, sự ảnh hưởng, tác động lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất cả
các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên tồn thế giới. Có người lại cho rằng:
“Tồn cầu hố là giai đoạn cao của q trình phát triển của lực lượng sản xuất trên
thế giới, là kết quả tất yếu của phát triển kinh tế thị trường và khoa học cơng nghệ”
[31].
Mặc dù có nhiều quan điểm khác nhau về tồn cầu hố nhưng điểm quan
trọng mà ta nhận thấy là tồn cầu hố khơng chỉ là q trình phản ánh sự gia tăng
của các mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, mà quan trọng hơn nó phản ánh qui mô
của các hoạt động liên quốc gia. Từ đó ta có thể đưa ra mơt khái niệm mang tính
chất khái qt về tồn cầu hố: “Tồn cầu hố là sự gia tăng mạnh mẽ các mối quan

9


hệ gắn kết, tác động phụ thuộc lẫn nhau, là q trình mở rộng qui mơ và cường độ
hoạt động giữa các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên phạm vi toàn cầu trong
sự vận động phát triển”[11]. Với quan niệm như vậy thế giới hố cũng có nghĩa là
tồn cầu hố. Quốc tế hố, tồn cầu hố là một quá trình. Tham gia vào quá trình
quốc tế hố, tồn cầu hố chính là thực hiện hội nhập quốc tế.
Tồn cầu hố là một xu hướng bao gồm nhiều phương diện: kinh tế, chính

Vậy khu vực hóa là quá trình trung gian hai mặt, hay diễn ra theo hai hướng
tương phản nhau: hướng ngoại (tồn cầu hóa) khi nhìn nhận từ các quốc gia và
hướng nội (bản địa hóa) khi xét từ góc độ cạnh tranh tồn cầu. Khuynh hướng khu
vực hóa từ những thập niên gần đây càng được gia tăng trên khắp các châu lục, từ
đó hình thành khái niệm chủ nghĩa khu vực và trở thành một đối tượng của tồn cầu
hóa.
1.1.2. Châu Âu – điển hình của khu vực hố
Hiện nay trên thế giới có rất nhiều tổ chức hay những liên minh khác nhau cụ
thể như: các liên minh về kinh tế- chính trị- văn hóa,…Những liên minh hay tổ chức
này được thành lập nên bởi nhiều nước cùng tham gia sáng lập và có nhiều quy định
khác nhau tùy thuộc vào những mục đích như thế nào mà các quốc gia cùng liên kết
với nhau lại thành lập nên. Những tổ chức hay liên minh này thành lập ra để nhằm
bảo vệ quyền lợi của những nước thành viên của nó, và tạo ra một bức tường vững
chắc cho sự phát triển về mặt kinh tế - xã hôi của các quốc gia. Và có những tổ chức
và liên minh được cả thế giới biết đến như: ASEAN, OPEC, WTO, EU,..
Liên minh châu Âu hay Liên hiệp châu Âu (tiếng Anh: European Union),
viết tắt là EU, là một liên minh kinh tế chính trị bao gồm 27 quốc gia thành viên
thuộc Châu Âu. Liên minh châu Âu được thành lập bởi Hiệp ước Maastricht vào
ngày 1 tháng 11 năm 1993 dựa trên Cộng đồng châu Âu (EC). Với khoảng 492,9
triệu dân (2006), Liên minh châu Âu chiếm 30% (18,4 nghìn tỉ đơ la Mỹ năm 2008)
GDP danh nghĩa và khoảng 22% (15,2 nghìn tỉ đơ la Mỹ năm 2008) GDP sức mua
tương đương của thế giới [42].

11


Liên minh châu Âu đã phát triển một thị trường chung thông qua hệ thống
luật pháp tiêu chuẩn áp dụng cho tất cả các nước thành viên nhằm đảm bảo sự lưu
thơng tự do của con người, hàng hóa, dịch vụ và vốn. EU duy trì các chính sách
chung về thương mại, nông nghiệp, ngư nghiệp và phát triển địa phương. 16 nước

lý của Cộng hòa Bắc Cyprus thuộc Thổ Nhĩ Kỳ - một quốc gia tự tuyên bố độc lập
và chỉ được Thổ Nhĩ Kỳ thừa nhận [42].
Liên minh châu Âu kéo dài về phía đơng bắc đến Phần Lan, tây bắc về phía
Ireland, đơng nam về phía Cộng hịa Síp và tây nam về phía bán đảo Iberia, là lãnh
thổ rộng thứ 7 thế giới và có đường bờ biển dài thứ 2 thế giới sau Canada. Điểm cao
nhất trên lãnh thổ Liên minh châu Âu đó là đỉnh Mont Blanc, cao 4810,45 m trên
mực nước biển và điểm thấp nhất là Zuidplaspolder ở Hà Lan, thấp hơn mực nước
biển 7m. Dân cư của Liên minh châu Âu có tỉ lệ đơ thị hóa cao. 75% người dân
Liên minh châu Âu sống ở các thành phố (con số này dự kiến sẽ là 90% ở 7 quốc
gia thành viên vào năm 2020). Giải thích cho điều này có hai ngun nhân chính:
một là mật độ dân cư đơ thị hạn chế vươn ra những khu vực tự nhiên, hai là trong
một số trường hợp nguồn vốn của Liên minh châu Âu được dồn vào một khu vực
nào đó, chẳng hạn như Benelux. [42]
Nhằm thực hiện những mục tiêu chung đã được đề ra trong các hiệp ước, EU
đã xây dựng cho mình một hệ thống thể chế “ siêu quốc gia” để điều hành, giám sát
quá trình liên kết của các quốc gia thành viên. Hệ thống thể chế này bao gồm các cơ
quan chính sau: Hội đồng châu Âu, Hội đồng bộ trưởng, Uỷ ban châu Âu, Nghị
viện châu Âu, Tồ án châu Âu, Tồ kiểm tốn châu Âu, Uỷ ban kinh tế và xã hội,
Uỷ ban về khu vực, Ngân hàng Đầu tư châu Âu. [44] Chúng ta sẽ tìm hiểu về
nguyên tắc hoạt động của các cơ quan này tại chương 2 của luận văn.

13


1.2. Quá trình phát triển liên minh Châu Âu từ đầu thế kỷ 21
Để có cơ sở tìm hiểu về quá trình phát triển của liên minh Châu Âu từ đầu
thế kỷ 21 đến nay, trước hết chúng ta điểm qua một số nét khái quát về lịch sử của
liên minh từ khi thành lập đến nay.
Mốc lịch sử đánh dấu sự hình thành EU là bản tuyên bố Schuman của bộ
trưởng ngoại giao Pháp Robert Schuman vào ngày 9/5/1950 với đề nghị đặt toàn bộ





1986: Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha



1995: Áo, Phần Lan, Thụy Điển



Ngày 1/5/2004: Séc, Hungary, Ba Lan, Slovakia, Slovenia, Litva, Latvia,
Estonia, Malta, Cộng hịa Síp



Ngày 1/1/2007: Romania, Bungary

Hiện nay, Liên minh châu Âu có diện tích là 4.422.773 km² với dân số là 492,9
triệu người (2006); với tổng GDP xấp xỉ 15.2 nghìn tỉ USD trong năm 2008. Hầu
hết các quốc gia châu Âu đều đang là thành viên của Liên minh châu Âu.
Từ đầu thế kỷ 21 đến nay, EU đã có những bước tiến lớn về mọi mặt so với
thế kỷ trước và đã khẳng định mình là một tổ chức hùng mạnh, đặc biệt là trong lĩnh
vực kinh tế. Năm 2000, tốc độ tăng trưởng GDP của EU cao hơn năm 1999 gần
1,1% và đạt tốc độ tăng trưởng trung bình 3% trong các năm 2001- 2002. Khoảng
cách phát triển giữa các quốc gia trong khối ngày càng thu hẹp. Trong số các quốc
gia thuộc EU thì các nước nhỏ Bắc Âu tỏ ra tiến mạnh mẽ nhất, nước Đức khổng lồ
thường bị tụt hậu mấy năm gần đây cũng đã bắt kịp với tốc độ tăng trưởng kinh tế
chung của cả khối. Chỉ có Italia, hơi yếu về khả năng cạnh tranh cũng đã đạt tốc độ

quản lý ngành năng lượng nguyên tử của 6 nước thành viên [43]; trong khi đó EEC
ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu tăng cường liên kết kinh tế giữa 6 nước này, tạo ra
một sức mạnh tổng hợp dưới hình thức một thị trường chung mà lao động hàng hóa
được tự do di chuyển như một thị trường nội địa. Hiệp ước Rome là kết quả những
thành tựu đáng khích lệ về kinh tế và chính trị mà ECSC đã đạt được. Và có thể nói,
hiệp ước này đã mở ra một hướng liên kết giữa các nước Châu Âu với sự ra đời của
một liên minh kinh tế thưc sự - cộng đồng kinh tế châu Âu.

16


1.2.1.3. Hiệp ước EC
Hiệp ước thành lập công đồng châu Âu (EC) được ký ngày 8/4/1965 giữa các
nước dưới tên gọi: cộng đồng châu Âu [43]. Đây là văn bản thể hiên mức độ nhất
thể hóa nền kinh tế cao giữa các quốc gia này thể hiện thành lập một thị trường
thống nhất; trong đó ngồi việc hàng hóa, lao động và việc vốn đầu tư, được tự do
di chuyển và hàng rào thuế quan và thuế quan cũng được gỡ bỏ, hệ thống thuế quan
và chính sách thương mại chung thành lập, một số chính sách đối với các lĩnh vực
kinh tế khác cũng được thống nhất nhằm tăng cường sức cạnh tranh với các khối
kinh tế bên ngoài để tiến tới một liên minh chặt chẽ về chính trị.
1.2.1.4. Hiệp ước Maastricht
Hiệp ước Maastricht thành lập Liên minh châu Âu được ký ngày 7/2/1992 tại
Maastricht – Hà Lan, với sự nhất trí hồn tồn của ngun thủ quốc gia các nước
thành viên (lúc này, số thành viên của EC là 12 nước bao gồm: Pháp, Đức, Bỉ, Italy,
Hà Lan, Luxembourg, Anh, Đan mạch, Ailen, Hy Lạp, Bồ Đào Nha và Tây Ban
Nha) nhằm thành lập một “không gian châu Âu” thống nhất về kinh tế, chính trị, an
ninh, quốc phịng và các chính sách về xã hội [43]. Như vậy, EU đã được bổ sung
thêm các nội dung liên kết mới (an ninh, chính trị , đối ngoại) mà các tổ chức tiền
thân của nó chưa có, để đạt được các mục tiêu toàn diện hơn như: duy trì bảo vệ hồ
bình và thịnh vượng, thiết lập nền tảng phát triển, tiến tới hợp nhất về kinh tế vì lợi


Tăng cường quyền hạn của Nghị viện châu Âu.

-

Mở rộng quyền của Cộng đồng trong một số lĩnh vực như môi trường, xã
hội, nghiên cứu....

-

Phối hợp các hoạt động tư pháp, thực hiện chính sách chung về nhập cư,
quyền cư trú và thị thực.

 Liên minh kinh tế - tiền tệ:
-

Liên minh kinh tế - tiền tệ được chia làm 3 giai đoạn, bắt đầu từ 1/7/1990 tới
1/1/1999, kết thúc bằng việc giải tán Viện tiền tệ châu Âu, lập Ngân hàng
Trung ương châu Âu (ECB).

-

Điều kiện để tham gia vào liên minh kinh tế - tiền tệ (cịn gọi là những tiêu
chí hội nhập) là: lạm phát thấp, không vượt quá 1,5% so với mức trung bình
của 3 nước có mức lạm phát thấp nhất; thâm hụt ngân sách không vượt quá
3% GDP; nợ nhà nước dưới 60% GDP và biên độ giao động tỷ giá giữa các
đồng tiền ổn định trong hai năm theo cơ chế chuyển đổi (ERM); lãi suất (tính
theo lãi suất cơng trái thời hạn từ 10 năm trở lên) khơng q 2% so với mức
trung bình của 3 nước có lãi suất thấp nhất .


-

Cải cách thể chế: đổi mới thành phần ủy ban châu Âu (ủy ban châu Âu sẽ có
khơng q 27 ủy viên, trong đó mỗi nước sẽ có một ủy viên, được chỉ định theo
nguyên tắc luân phiên, sẽ thực hiện từ năm 2005. Chủ tịch ủy ban sẽ được trao
thêm một số quyền mới, đặc biệt trong lĩnh vực ngoại thương được biểu quyết
theo nguyên tắc đa số đủ thẩm quyền; phân định số phiếu bầu trong Hôi đồng
Bộ trưởng, cụ thể: Pháp, Đức, Anh, Italia có cùng số phiếu bầu là 29, Tây Ban
Nha có số phiếu bầu là 27 phiếu, Hà Lan có số phiếu bầu là 13 phiếu, Bỉ có số
phiếu bầu là 12 phiếu, và các nước cịn lại sẽ có từ 3 - 7 phiếu. Tổng số phiếu
bầu sẽ là 345 khi số thành viên EU là 25 nước nguyên tắc bỏ phiếu theo đa số

19


đủ thẩm quyền: hiện đang áp dụng cho 80% quyết định, 20% vấn đề còn lại các
nước vẫn giữ nguyên quyền phủ quyết của mình, đặc biệt đối với những vấn đề
nhạy cảm, động chạm đến lợi ích quốc gia) [43].
-

Tăng cường vai trò của nghị viện châu Âu, số ghế nhiều nhất là 99 (tăng 12 so
với cũ). Pháp, Anh, Italia chỉ còn 74 (giảm 13 so với số cũ). Tổng số nghị sĩ
tương lai sẽ là 738.

-

Về chính trị an ninh và quốc phòng: EU thành lập lực lượng phản ứng nhanh
(RRF) từ năm 2003, bao gồm 60000 quân và 100 tầu chiến và 400 máy bay
trong thời gian 60 ngày. RRF sẽ có cơ cấu điều hành thường trực gồm ủy ban
quân sự và bộ tham mưu đặt dưới sự chỉ huy trực tiếp của EU. Như vậy, từ

năm 2002 giá trị xuất khẩu hàng hóa của EU đạt 2.441,2 tỷ USD, trong đó xuất
khẩu hàng hóa nội khối đạt 1.502,2 tỷ USD, xuất khẩu hàng hóa ngoại khối đạt
939 tỷ USD. Về nhập khẩu hàng hóa: năm 2002, EU đạt 2.437 tỷ USD, trong
đó nhập khẩu khối nội đạt 1.506 tỷ USD và ngoại khối đạt 931 tỷ USD. Như
vậy, thương mại của EU phần lớn phát triển mạnh trong nội bộ khối nhờ khối
tác động của chính sách nhất thể hóa kinh tế khu vực. Ngày 1/5/2004, EU có 25
nước thành viên sau khi kết nạp thêm 10 quốc gia mới, với việc mở rộng lần
thứ 5 này. EU trở thành một khối kinh tế thị trường lớn nhất thế giới, với kim
ngạch xuất khẩu hàng hóa dịch vụ chiếm khoảng 21,9% kim ngạch nhập khẩu
của toàn thế giới.

1.2.1.7. Hiệp ước Lisbon
Ngày 1 tháng 12 năm 2009, Hiệp ước Lisbon chính thức có hiệu lực và đã
cải tổ nhiều khía cạnh của Liên minh châu Âu. Đặc biệt, Hiệp ước Lisbon đã thay
đổi cấu trúc pháp lý của Liên minh châu Âu bằng cách sáp nhập cấu trúc 3 trụ cột
thành một chính thể pháp lý duy nhất. [29]


Sự ra đời của Hiệp ước Lisbon
Các quy chế hoạt động của EU kể từ Hiệp ước Maastricht - Hiệp ước thành

lập EU - có hiệu lực (11/1993) đến trước Hiệp ước Lisbon (12/2009) đã ngày càng
trở nên lạc hậu so với thời cuộc. Sự liên kết khu vực của EU theo Maastricht dựa
trên ba trụ cột chính: 1) Liên kết kinh tế; 2) Ngoại giao và an ninh chung; 3) Hợp
tác tư pháp và nội vụ. Cùng với quá trình liên kết theo chiều rộng, tức là kết nạp
thêm thành viên (từ 12 lên 15 nước sau khi kết nạp 3 nước Áo, Phần Lan, Thụy
Điển vào năm 1995, từ 15 lên 25 sau khi kết nạp thêm 8 nước thuộc vùng Trung –
Đông Âu, vùng Ban-tich, Man-ta và Cộng hịa Síp vào năm 2004, từ 25 lên 27 vào
năm 2007 sau khi kết nạp Bungary và Romany), liên kết theo chiều sâu cũng ngày
càng phát triển. Trụ cột kinh tế đã đạt mức độ liên kết gần như hoàn hảo với thị