MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ
CỦA CHỦ XE CƠ GIỚI ĐỐI VỚI NGƯỜI THỨ BA.
I. Sự cần thiết và tác dụng bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe
cơ giới đối với người thứ ba.
1. Sự cần thiết khách quan của Bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe
cơ giới.
Lịch sử phát triển của loại người gắn liền với lịch sử phát triển của lực
lượng sản xuất. Để tồn tại và phát triển, con người phải đấu tranh chinh
phục thiên nhiên, nắm bắt tính quy luật của thiên nhiên, trong quá trình đó
không thể trách được những rủi ro thiên nhiên hay rủi ro trong sản xuất và
đời sống.
Để bù đắp cho những thiệt hại và chi phí cho những rủi ro đó, xã hội cần
một quỹ dự trữ nhằm đảm bảo cho ổn định sản xuất và phát triển. Bảo hiêm
ta đời đã đáp ứng được yêu cầu đó.
Có nhiều khái niệm về bảo hiểm nhưng tựu trung lại bảo hiểm là tập hợp
trong đó một bên cam kết bồi thường cho người được bảo hiểm, về những
thiệt hại do rủi ro gây ra thuộc phạm vi bảo hiểm, với điều kiện bên kia nộp
một số tiền gọi là phí bảo hiểm cho chính anh ta hoặc người thứ ba.
Xã hội càng phát triển thì nhu cầu về bảo hiểm ngày càng cao. Đặc biệt
với sự bùng nổ của phương tiện giao thông vận tải bảo hiểm trách nhiệm dân
sự của chủ xe cơ giới là vô cùng cân thiết. Bởi lẽ giao thông chính là mạch
máu của nền kinh tế . Do đó phát triển giao thông nói chung và giao thông
đường bộ nói riệng là một yêu cầu tất yếu của xã hội. Một đặc điểm của giao
thông đường bộ là sự dụng rất nhiều loại xe cơ giới khác nhau và chúng là
nguồn nguy hiểm cao độ thường xuyên đe doạ tính mạng và tài sản của con
người. Trên thế giới, chỉ sau vài năm kết thúc đại chiến thế giới thứ hai, giao
thông đường bộ đặc biệt là ô tô đã phát triển với mức đọ chóng mặt. ở nhật
năm 1948 mới chỉ có 238.000 chiếc, nhiều hơn so với trước chiếm tranh chút
ít nhưng đến năm 1954 lượng xe đã tăng về số dân xe. Cùng với sự tăng đó
số vụ tại nại cũng tăng lên nhanh chóng và trở thành hiểm hoạ của toàn xã
hội. Số lượng người bị chết, bị thương vì tai nạn ô tô đã tăng từ 21.450 người

gánh chịu hậu quả cho chính bản thân. Do vậy việc bồi thương cho nạn nhân
sẽ không được đảm bảo, gây khó khăn cho bản thân và gia định họ. Bảo hiểm
trách nhiệm dân sự ra đời giúp nạn nhân giảm bớt khó khăn về tài chính khi
xảy ra tai nạn tức là đảm bảo quyền lợi chính đáng cho họ.
Về mặt xã hội bảo hiểm trách nhiệm dân sự đóng góp một phần không
nhỏ vào chính sách tăng giảm thu chi của ngân sách nhà nước đồng thời góp
phần tăng sự gắn bó của mỗi thành viên trong xã hội, giúp họ ý thức được
mỗi hoạt động của mình từ đó giảm số vụ tai nạn có thể xảy ra.
Như vậy bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người
thứ ba một mặt nhằm đáp ứng yêu cầu cuả các chủ xe, một mặt đòi hỏi đảm
bảo an toàn chung của toàn xã hội. Đây chính là một nghiệp vụ phát huy tốt
nhất quy luật số đông trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm .
3. Tính bắt buộc của bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới
đối với người thứ ba.
Sở dĩ phải bắt buộc chủ xe phải tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự
vì một lý do sau:
Thứ nhất, phương tiện vận tải là nguồn nguy hiểm cao độ. Chúng ta biết
rằng đặc điểm riêng của hình thức vận tải ô tô nói chung và vận tải đường bộ
nói riêng là phổ biến nhất và được sử dụng rộng rãi nhất. Ưu điểm cơ bản
của hình thức này là tính cơ động cao hoàn thành quá trình vận chuyển một
cách triệt để, có khả năng vận chuyển hàng hoá đến nơi tiêu thụ. Tốc độ vận
chuyển nhanh nhưng chi phí vận chuyển trên cự ly ngắn lại thấp. Bên cạnh
những ưu điểm trên vận tải bằng đường bộ có mức nguy hiểm ghay khả năng
gây hại tai nạn rất lớn. Các chuyên gia về tại ạn xe cơ giới coi: "ô tô là
phương tiện giết người di động
Thứ hai, trong việc quyết định hậu quả tai nạn là một vấn đề phức tạp
phát sinh tranh chấp kéo dài.
Pháp luật đã quy định rõ: khi tai nạn xaỷ ra chủ phương tiện phải có
trách nhiệm bồi dưỡng nhưng thiệt hại về tính mạng và sức khoẻ trên nguyên
tắc gây thiệt hai bao nhiều phải đền bấy nhiêu. Tuy vậy trong nhiều trường

đồng thời ban lãnh đạo luật về nghiệp vụ này từ những năm 40 của thế kỳ
này. Thêm vào đó bảo hiểm trách nhiệm dân sự trước hết bảo vệ quyền lợi
cho nan nhân và gia đình họ chứ không chỉ vì lợi ích của chủ xe.
Từ những yếu tố trên và theo đề nghị của các cơ quan hữu quan chính
phủ đã quy định tất cả các chủ xe cơ giới có giấy phép lưu hành trên lãnh thổ
nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam phải tham gia bảo hiểm trách
nhiệm dân sự chủ xe cơ giới đối với người thứ ba tại cơ quan bảo hiểm và
kèm theo đó là các mục thuê bao sử lý nếu những chủ phương tiện không
mua bảo hiểm mà vẫn cho xe lưu hành. Đây là một chủ trương, chính sách
đúng đắn phù hợp với bước đi của nên kinh tế nước ta hiện nay.
II. Một số nội dung của bảo hiểm trách nhiệm dân sự xe cơ giới.
1. Đối tượng bảo hiểm.
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới là bảo hiểm trách nhiệm bồi
thường thiệt hại cho người thứ ba khi xe cơ giới hoạt động gây ra tại nạn. Nói
khác đi, bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới là biện pháp kinh tế
huy động sự đóng góp của các chủ phương tiện hình thành nên quỹ bảo hiểm.
Quỹ đó chủ yếu được sử dụng để bồi thường cho các chủ xe trong thời hạn
hợp đồng bảo hiểm lưu hành xe gây tai nạn phát sinh trách nhiệm dân sự chủ
xe.
Vậy đối tượng của nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ
giới đối với người thứ ba là phần trách nhiệm của các chủ xe kể cả các chủ xe
trong nước và các chủ xe nước ngoài có giấy phép lưu hành trên lãnh thổ
nước ta. Tuy nhiên đối tượng này mang tính chất trừi tượng, không xác định
trước bằng một con số cụ thể. Chỉ khi việc lưu hành xe gây ra tai nạn trên
lãnh thổ nước ta khi đó đối tượng mới được xác định.
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe không chịu trách nhiệm về mặt
hình sự của chủ xe cũng như thiệt hại vật chất của bản thân xe. Đồng thời với
trách nhiệm dân sự của chủ xe là trách nhiệm bồi thường của bảo hiểm song
trách nhiệm đó chỉ phát sinh khi có các điều kiện sau xảy ra :
Một là, có thiệt hại thực tế.

thường của bảo hiểm chỉ phát sinh khi vụ tai nạn có ba điều kiện .
1. Thiệt hại thực tế
2.. Hành vi trái pháp luật
3. Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại thực tế.
Tất nhiên ba điều kiện đó phải xẩy ra đồng thời trong một vụ tai nạn. Không
phát sinh trách nhiệm bồi thường của bảo hiểm nếu thiếu một trong ba điều kiện
trên. Điều kiện thứ tư có thể không những phát sinh trách nhiệm bồi thường.
2. Phạm vi bảo hiểm.
Cơ quan bảo hiểm nhận bảo hiểm các rủi ro bất ngờ không lường trước được
gây ra tai nạn làm phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới. Những rủi ro
được bảo hiểm là những rủi ro do sự hoạt động của các nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra. Cụ thể là:
- Tai nạn gây thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ bên thứ ba.
- Tai nạn gây thiệt hại về đường xá, cầu cống, tài sản.
- Hậu quả tai nạn gây thiệt hại đến quá trình sản xuất kinh doanh của các tài
sản bị hư hỏng và huỷ hoại làm nạn nhân mất hoặc giảm thu nhập.
- Các chi phí cần thiết và hợp lý để thực hiện các biện pháp hạn chế tổn thất.
- Các chi phí thực hiện biện pháp đề xuất của cơ quan bảo hiểm.
- Những thiệt hại về tính mạng sức khoẻ của người tham gia cứu chữa ngăn
ngừa tai nạn.
- Những chi phí cân thiết cho cấp cứu và chăm sóc nạn nhân.
Nhìn chung phạm vi trách nhiệm của bảo hiểm rất rộng, nhưng không phải
tất cả mọi thiệt hại tai nạn đều được bảo hiểm. Do đó những vụ tái nạn xẩy ra do
các nguyên nhân sau, mặc dù có phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe những
bảo hiểm vẫn không chịu trách nhiệm bồi thường.
- Tai nạn xảy ra do lái xe có hành vi cố ý gây tai nạn hoặc lái xe vi phạm một
trong các quy định sau:
+ Chưa đủ tuổi lái xe
+ Không có bằng hợp lệ
+ Bằng lái xe bịi đình chỉ hoặc bị tạm giữ

Ta biêt rằng phí bảo hiểm để hình thành quỹ tiền tệ tập trung đủ lớn , nhằm
bồi thường thiệt hại khi rủi ro xảy ra trong năm nghiệp vụ phạm vi bảo hiểm.
Mỗi chủ xe (lái xe) tham gia bảo hiểm phải đóng một số tiền nhất định gọi là
phí bảo hiểm, phí bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe được thu theo mỗi đầu
phương tiện hoạt động. Các phương tiện khác nhau có mức độ hay khả năng gây
tai nạn khác nhau, do đó phí bảo hiểm cũng tính riêng cho từng loại phương tiện.
Phí bảo hiểm gồm hai phần: