CÁCH VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
A. CẤU TRÚC MỘT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
1. Câu mở đoạn: Giới thiệu vấn đề nghị luận
2. Các câu phát triển đoạn: có 3 ý cơ bản:
- Giải thích vấn đề (Thế nào?)
- Nguyên nhân vấn đề (Tại sao?)
- Biện pháp thực hiện (Làm gì?)
3. Câu kết đoạn: Bài học bản thân
B. CÁC CHỦ ĐỀ QUEN THUỘC
1.Đức tính
- Tính đoàn kết
- Tính kỉ luật
- Tính khiêm tốn
- Tính trung thực
- Tính dũng cảm
- Đức hi sinh
- Lòng bao dung
- Tính giản dị
2. Lòng thương người
- Thương người như thể thương thân
- Lá lành đùm lá rách
- Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn
- Nhiễu điều phủ lấy giá gương
Người trong một nước phải thương nhau cùng.
3. Lòng biết ơn
- Uống nước nhớ nguồn
- Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
- Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
- Không thầy đố mày làm nên.

( vô lễ với bà, nói dối cha mẹ, xé bài kiểm tra do thầy cô chấm – trả, xúc phạm bạn bè , … )
- Một kỷ niệm đẹp về Thầy Cô giáo, mái trường, bạn bè … ( Nhân ngày 20 / 11, sinh nhật của
bạn … )
khuya để dành dụm cho em đóng học phí; bà buôn thúng bán bưng để nuôi cháu ăn học … )◊-
Sự hy sinh của Cha mẹ, người thân để cho em được học tập, rèn luyện tốt. ( Ba, mẹ phải lao
động thêm vào buổi tối
Lưu ý:
Phần kết hợp miêu tả nội tâm
¬
- Xây dựng lời độc thoại, độc thoại nội tâm để biểu hiện tâm
trạng nhân vật : day dứt, hối hận, xúc động, biết ơn…
- Miêu tả cảnh vật hoặc miêu tả chân dung nhân vật ( đôi mắt, khuôn mặt, cái miệng … ) để gửi
gắm nội tâm của nhân vật.
Phần nghị luận
¬

- Xây dựng lời độc thoại để nhân vật bày tỏ thái độ, tình cảm , suy nghĩ.
- Dùng lý lẽ để bộc lộ quan điểm, lời phán đoán.
Ví dụ: + Suy nghĩ về cuôc sống giản dị của bà, về đức hy sinh, lòng vị tha của ba mẹ.
+ Bài học về cuộc sống : sống thế nào là tốt đẹp, có ích, có ý nghĩa.
+ Bài học về rèn luyện nhân cách: hiếu thảo với cha mẹ, kính yêu thầy cô giáo, nhân hậu,
khiêm tốn với bạn.
2. Kể lại buổi sinh hoạt lớp, ở đó em bày tỏ ý kiến của mình về :
- Nam là một người bạn tốt.
- Môn học X là môn học bổ ích nhất.
- Mùa xuân là mùa đẹp nhất trong năm.
Gợi ý:
Phương thức biểu đạt chính: TỰ SỰ
Em phải xây dựng một câu chuyện có nhân vật tham dự, có thời điểm, có địa điểm, có tình
huống ( lý do ) xảy ra câu chuyện. Nội dung câu chuyện sẽ xoay quanh vấn đề mà đề bài đặt

+ Tả người: Nét mặt, nụ cười, lời nói, cái bắt tay, bộ quân phục …
Làm nổi bật tính cách người lính; cuộc sống chiến đấu gian khổ…◊
- Yếu tố nghị luận:+ Phẩm chất tốt đẹp của người lính
* Quên mình ( bản thân và gia đình ) , hy sinh vì Nước, đáp lời kêu gọi của Non Sông.
* Lạc quan, yêu đời, yêu cuộc sống …
* Tình đồng đội, đồng chí thiết tha, sâu đậm, thiêng liêng.
* Yêu Tổ quốc, lý tưởng chiến đấu tốt đẹp: Bảo vệ Tổ quốc; giải phóng miền Nam, thống nhất
Tổ quốc.
Niềm khát khao sống có lý tưởng, tiếp bước cha anh.◊+ Tình cảm: Tự hào, cảm phục, yêu mến
người lính
3. Hãy đóng vai nhân vật ông Hai ( Truyện ngắn “ Làng” – Kim Lân ) kể lại câu
chuyện ông Hai nghe tin làng Chợ Dầu theo Tây làm Việt gian và bày tỏ niềm day dứt
không yên về cái tin dữ ấy và lòng trung thành với cách mạng, với cuộc kháng chiến
của dân tộc.
Gợi ý: Người kể chuyện : Ông Hai
Ngôi kể : Ngôi thứ nhất
Miêu tả nội tâm:- Tả chân dung: Vẻ mặt, giọng nói … sửng sốt, bàng hoàng; tủi nhục, xót xa;
đau đớn, dằn vặt trước tin dữ trên.
- Tả ngọai cảnh: Cái nắng gay gắt, lời xầm xì, bàn tán của mọi người, ngôi nhà vắng lặng,
buồn tẻ …
- Độc thoại, độc thoại nội tâm: Sự giận dữ; thái độ bán tín bán nghi; tâm trạng nặng nề, day
dứt; bộc lộ tình cảm trung thành, chung thủy…
Yếu tố nghị luận:
Chỉ là một.◊- Gắn bó với làng quê; vững tin ở con người, ở bản thân; lòng chung thủy với cách
mạng, tình yêu Tổ quốc
- Sẵn sàng hy sinh tất cả, kể cả tính mạng, vì Tổ quốc thiêng liêng.
4. Tưởng tượng mình là nhân vật trữ tình trong “ Ánh trăng” của Nguyễn Duy. Kể lại
câu chuyện cuộc đời mình gắn bó với ánh trăng, thời gian vô tình với người bạn tri kỷ
ấy và tâm trạng ray rứt, ăn năn khi biết mình là người có lỗi.
Gợi ý: Người kể chuyện: Nhân vật trong bài thơ

ÔN TẬP VĂN TỰ SỰ
A.DÀN BÀI CHUNG
I. Mở bài
Giới thiệu câu chuyện
II. Thân bài
1.Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện
2.Diễn biến câu chuyện
( Sử dụng các yếu tố miêu tả, miêu tả nội tâm,đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm, người kể
chuyện…)
3.Kết thúc câu chuyện
III. Kết bài
Suy nghĩ về câu chuyện ( yếu tố nghị luận )
B. CÁC ĐỀ BÀI THAM KHẢO
1.Đề kể chuyện đời thường
Đề 1 : Kể lại một trận chiến đấu ác liệt mà em đã đọc, đã nghe kể hoặc đã xem trên
màn ảnh.
I.M B: Hoàn cảnh nào em biết về trận đánh ? Đó là trận chiến nào ?
II.TB
1. Nguyên nhân trận chiến
2. Diễn biến trận đánh
3. Kết thúc trận đánh
III KB: Suy nghĩ về trận đánh.
Đề 2 : Đã có lần em cùng bố mẹ đi thăm mộ người thân trong ngày lễ, tết. Hãy viết
bài văn kể về buổi đi thăm đáng nhớ ấy.
I. MB : Hoàn cảnh đi thăm mộ
II.TB
1.Chuẩn bị đi thăm mộ
2.Miêu tả quang cảnh nghĩa trang và ngôi mộ
3.Những hoạt động sửa sang và chăm sóc phần mộ
4.Nhớ lại những kỉ niệm về người thân

2.Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện
3.Diễn biến câu chuyện
4.Kết thúc câu chuyện
III. KB : Suy nghĩ của em về tình thầy trò.
Đề 7: Kể về cuộc gặp gỡ với các anh bộ đội nhân ngày thành lập Quân đội nhân dân.
Trong buổi gặp đó, em đã thay mặt các bạn phát biểu những suy nghĩ của thế hệ trẻ
đối với thế hệ cha anh đã chiến đấu, hi sinh để bảo vệ tổ quốc.
I MB : Hoàn cảnh gặp gỡ
II TB :1.Quang cảnh buổi gặp gỡ
2.Cuộc trò chuyện giao lưu với các anh bộ đội
3. Phát biểu ý kiến của em
4. Kết thúc buổi gặp gỡ
III.KB: Suy nghĩ về trách nhiệm của thế hệ trẻđối với cha anh.
2.Kể chuyện tưởng tượng