BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHAN THANH DIỄM

ỨNG DỤNG CƠNG NGHỆ THƠNG TIN
TRONG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN 8,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CƠNG

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LỜI CẢM ƠN
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám đốc Học viện, các
khoa, phòng, các cán bộ công chức trong Học viện đã tạo điều kiện thuận lợi
để tôi tham dự lớp đào tạo thạc sĩ và hồn thành luận văn này.
Tơi xin bày tỏ lịng biết ơn chân thành đến PGS.TS. Lưu Kiếm Thanh
đã tận tình hướng dẫn nghiên cứu khoa học, giúp đỡ tơi trong suốt q trình
viết luận văn này.
Ngồi ra, trong q trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài tơi cịn
nhận được nhiều sự quan tâm, góp ý, hỗ trợ quý báu của quý thầy cô, đồng
nghiệp, bạn bè và người thân.
Mặc dù đã rất cố gắng đầu tư thời gian và trí lực cho luận văn, song do
năng lực của người viết còn hạn chế, kết hợp với một số trở ngại do khách
quan đem lại, nên chắc chắn trong luận văn cịn nhiều thiếu sót. Rất mong
được sự đóng góp chân thành từ các phía thầy giáo, cơ giáo và những nhà
quản lý giáo dục đã có kinh nghiệm thực tế để tác giả của luận văn có thể tiếp
thu, bổ sung cho luận văn của mình đạt được mục tiêu đề ra.
Học viên

Phan Thanh Diễm


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
NỘI DUNG
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ ỨNG DỤNG CÔNG
NGHỆ THÔNG TIN TRONG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH ... 7
1.1. Một số vấn đề chung về cải cách thủ tục hành chính ...................... 7
1.1.1. Cải cách hành chính ......................................................................... 7
1.1.2. Cải cách thủ tục hành chính ............................................................. 9
1.1.3. Dịch vụ cơng trực tuyến .................................................................. 12

2.4. Đánh giá .............................................................................................. 63
2.4.1. Mặt được ......................................................................................... 63
2.4.2. Hạn chế ........................................................................................... 65
2.4.3. Nguyên nhân ................................................................................... 66
CHƢƠNG 3. GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN TRONG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI UỶ
BAN NHÂN DÂN QUẬN 8, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ................... 71
3.1. Định hƣớng ......................................................................................... 71
3.2. Giải pháp ............................................................................................. 78
3.2.1. Về cơ sở vật chất - kỹ thuật ............................................................. 78
3.2.2. Về nhân lực ..................................................................................... 80


3.2.3. Về tài chính ..................................................................................... 83
3.2.4. Các giải pháp khác ......................................................................... 84
3.3. Kiến nghị, đề xuất đối với Sở, ngành Thành phố............................ 86
KẾT LUẬN .................................................................................................... 89
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

CNTT: Cơng nghệ thơng tin
CPĐT: Chính phủ điện tử
HĐND: Hội đồng nhân dân
TP. HCM: Thành phố Hồ Chí Minh
TTHC: Thủ tục hành chính
UBND: Ủy ban nhân dân




vào sáu nội dung: cải cách thể chế hành chính nhà nước; cải cách thủ tục hành
chính; cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước; xây dựng và nâng cao
chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; cải cách tài chính cơng và
hiện đại hố hành chính. Trong đó, cải cách thủ tục hành chính là một trong
những nội dung ảnh hưởng, tác động trực tiếp đến sự hài lòng, cuộc sống của
người dân và việc ứng dụng CNTT là một trong những giải pháp đang được
quan tâm, đầu tư. “Ứng dụng công nghệ thông tin – truyền thơng trong quy
trình xử lý cơng việc của từng cơ quan hành chính nhà nước, giữa các cơ quan
hành chính nhà nước với nhau và trong giao dịch với tổ chức, cá nhân, đặc
biệt là trong hoạt động dịch vụ hành chính cơng, dịch vụ cơng của đơn vị sự
nghiệp công” (Một trong những mục tiêu của nội dung hiện đại hóa hành
chính theo Nghị quyết 30c/NQ-CP của Chính phủ).
CNTT trong cải cách thủ tục hành chính góp phần tự động hóa, đơn giản
hóa các quy trình, thủ tục hành chính, tạo ra phong cách làm việc mới, cải tiến
hình thức cung cấp dịch vụ cơng theo hướng trực tuyến. Nếu dịch vụ công
được cung ứng thông qua hệ thống cơng nghệ thơng tin, ở đó sẽ khơng có
ranh giới giữa các cơ quan, các cấp chính quyền, mà chỉ thấy các loại dịch vụ
được cung ứng. Người dân, doanh nghiệp không cần biết ai là người giải
quyết thủ tục cho họ, chỉ biết thủ tục đó được giải quyết như thế nào và khi
gặp những vướng mắc, họ có được quan tâm, giải quyết khơng.
Như vậy, ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách thủ tục hành
chính sẽ là một trong các giải pháp quan trọng tác động đến sự hài lòng của
người dân, giúp giảm lượng thủ tục hành chính và tiết kiệm thời gian, giấy tờ
của người dân và cơ quan nhà nước nhằm đạt mục tiêu của cải cách hành
chính nhà nước. Cải cách hành chính nhà nước là nhằm đến tính hiệu quả,
chất lượng trong cách thức hoạt động, điều hành của bộ máy hành chính nhà
nước; là làm cho bộ máy chuyển từ chức năng “chèo thuyền” sang “lái
thuyền”, chuyển từ hành chính “xin-cho” sang hành chính “phục vụ”.

chính quyền điện tử cấp Quận, huyện”, Cục ứng dụng công nghệ thông tin
thực hiện (Nguyễn Hữu Quốc chủ trì)
Trang 3


Đề tài “Nghiên cứu giải pháp xây dựng mạng tin học và ứng dụng công
nghệ thông tin của các cơ quan quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Giang”
do Sở Thông tin và Truyền thông Bắc Giang thực hiện (Dương Quang Kiên
chủ trì)
Ngồi các cơng trình, khoa học thực hiện tin học hóa quản lý của Đảng
và Chính phủ nêu trên, trong danh mục các luận văn cao học thạc sỹ hành
chính điển hình có một số đề tài liên quan như:
Tác giả Đào Mai Cương: Ứng dụng cơng nghệ thơng tin trong giải quyết
thủ tục hành chính tại Uỷ ban nhân dân cấp xã tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu;
Tác giả Đặng Kát Anh: Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động
của cơ quan hành chính nhà nước hướng tới phát triển Chính phủ điện tử ở
Việt Nam;
Tác giả Mai Thị Phương: Cung cấp dịch vụ cơng trực tuyến tại thành
phố Hồ Chí Minh;
Tác giả Lê Quốc Cường: Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý
nhà nước của các cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân tỉnh Kiên
Giang;
Các nghiên cứu chủ yếu đề cập đến vấn đề xây dựng chính phủ điện tử
với việc ứng dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan nhà nước nói
chung.Tuy nhiên, chưa có cơng trình, đề tài luận văn nghiên cứu về ứng dụng
CNTT trong cải cách thủ tục hành chính tại UBND Quận 8, TPHCM. Luận
văn sẽ phân tích thực trạng, từ đó đề ra giải pháp để việc ứng dụng công nghệ
thông tin trong cải cách thủ tục hành chính tại UBND Quận 8 nói riêng và
trong cả nước nói chung đạt hiệu quả cao.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn


Trang 5


5.2. Phương pháp nghiên cứu
+ Phương pháp khảo sát thực tế,
+ Phương pháp thống kê,
+ Phương pháp so sánh,
+ Phương pháp phân tích, tổng hợp,
+…
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo, làm cơ sở cho các cơ quan, địa
phương trên địa bàn Quận 8 triển khai ứng dụng cơng nghệ thơng tin có hiệu
quả.
Trên cơ sở phân tích và làm rõ thực trạng của việc ứng dụng công nghệ
thơng tin trong cải cách thủ tục hành chính tại UBND Quận 8, Tp. HCM, luận
văn đề ra các giải pháp khắc phục và tăng cường ứng dụng công nghệ thơng
tin trong cải cách thủ tục hành chính tại UBND Quận 8, Tp. HCM hiệu quả
hơn, đóng góp vào thực tiễn ứng dụng cơng nghệ thơng tin trong tiến trình cải
cách hành chính ở nước ta.
7. Kết cấu của luận văn
Luận văn gồm phần Mở đầu, phần Nội dung gồm 03 chương, 10 tiết,
phần Kết luận, phần Phụ lục và Danh mục tài liệu tham khảo
Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý về ứng dụng công nghệ thông tin
trong cải cách thủ tục hành chính
Chương 2: Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách thủ
tục hành chính tại UBND Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh
Chương 3: Giải pháp tăng cường ứng dụng công nghệ thơng tin trong cải
cách thủ tục hành chính tại UBND Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh


Trang 7


nghĩa chưa được xác định thật rõ và phù hợp; sự phân công, phân cấp giữa
các ngành và các cấp chưa thật rành mạnh; tổ chức bộ máy còn cồng kềnh,
nhiều tầng nấc; phương thức quản lý hành chính vừa tập trung quan liêu lại
vừa phân tán, chưa thông suốt; đội ngũ cán bộ, cơng chức cịn nhiều điểm yếu
về phẩm chất, tinh thần trách nhiệm, năng lực chuyên môn, kỹ năng hành
chính; phong cách làm việc chậm đổi mới; tệ quan liêu, tham nhũng, sách
nhiễu nhân dân còn diễn ra trong một bộ phận cán bộ, công chức; chế độ quản
lý tài chính khơng phù hợp với cơ chế thị trường, việc sử dụng và quản lý
nguồn tài chính cơng chưa chặt chẽ, lãng phí và kém hiệu quả. Chính từ
những nhược điểm trên của nền hành chính địi hỏi phải cải cách.
Mục tiêu tổng quát đặt ra trong cải cách hành chính nhà nước đến năm
2020 là: “Xây dựng được một nền hành chính trong sạch, vững mạnh, chuyên
nghiệp, hiện đại hóa, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả đáp ứng yêu cầu của nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và phục vụ người dân, doanh
nghiệp và xã hội”.
1.1.2. Cải cách thủ tục hành chính
1.1.2.1. Thủ tục hành chính
Thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết cơng việc theo một trình
tự nhất định, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm vụ liên quan chặt chẽ
với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn.
Theo quy định của pháp luật và thực tiễn quản lý nhà nước ở nước ta,
hoạt động chấp hành và điều hành (hành pháp) của hệ thống cơ quan hành
chính nhà nước được thực hiện bằng hành động liên tục theo một trình tự nhất
định nhằm đạt mục đích quản lý đã được đề ra. Đó là thủ tục quản lý hành
chính nhà nước, được gọi là thủ tục hành chính.
Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức giải quyết cơng việc của các
cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ của

Thủ tục hành chính trên một phương diện nhất định là biểu hiện trình
độ văn hóa, văn hóa giao tiếp, văn hóa điều hành, mức độ văn minh của nền
Trang 9


hành chính. Chính vì lẽ đó, cải cách thủ tục hành chính sẽ khơng chỉ đơn
thuần liên quan đến pháp luật, pháp chế, mà còn là yếu tố ảnh hưởng đến sự
phát triển chung của đất nước về chính trị, văn hóa, giáo dục và mở rộng giao
lưu khu vực và thế giới.
1.1.2.2. Khái niệm cải cách thủ tục hành chính
Trong chỉ đạo cải cách hành chính, cải cách thủ tục hành chính được
xem là khâu đột phá. Đây cũng là lĩnh vực được sự quan tâm chỉ đạo của
Đảng và Nhà nước ta.
Cải cách thủ tục hành chính là một quá trình nhằm khắc phục những
hạn chế của hệ thống thủ tục hiện hành theo hướng đơn giản hóa, minh bạch
hóa, cơng khai hóa, tạo ra sự chuyển biến căn bản trong quan hệ giải quyết
công việc giữa các cơ quan hành chính nhà nước với tổ chức, cơng dân.
Cải cách thủ tục hành chính là điều kiện cần thiết để tăng cường, củng
cố mối quan hệ giữa nhà nước và nhân dân, tăng cường sự tham gia quản lý
nhà nước của nhân dân. Cải cách thủ tục hành chính được coi là khâu đột phá
trong cải cách nền hành chính quốc gia. Trong đó, cải cách thủ tục hành chính
sẽ thúc đẩy tồn bộ hệ thống hành chính phát triển.
Cải cách thủ tục hành chính là một địi hỏi tất yếu của thực tiễn khách
quan trong công cuộc đổi mới. Với vai trị ý nghĩa vơ cùng quan trọng đó,
Đảng và Nhà nước ta đã xác định đây là trọng tâm của cơng cuộc cải cách nền
hành chính quốc gia.
Cải cách thủ tục hành chính là nhiệm vụ trọng tâm của cải cách hành
chính vì:
Một là, cải cách thủ tục hành chính là một nội dung của cải cách hành
chính, nhưng là nội dung phản ánh rõ nhất mối quan hệ giữa nhà nước và

hội…

Trang 11


1.1.3. Dịch vụ cơng trực tuyến

Hình 1.1: Quy trình sử dụng dịch vụ cơng trực tuyến
(Nguồn: http://xaydungcongthongtin.com)
Dịch vụ hành chính công là những dịch vụ liên quan đến hoạt động
thực thi pháp luật, không nhằm mục tiêu lợi nhuận, do cơ quan nhà nước có
thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân dưới hình thức các loại giấy tờ có giá trị
pháp lý trong các lĩnh vực mà cơ quan nhà nước đó quản lý.
Mỗi dịch vụ hành chính cơng gắn liền với một thủ tục hành chính để
giải quyết hồn chỉnh một cơng việc cụ thể liên quan đến tổ chức, cá nhân.
Dịch vụ công trực tuyến là dịch vụ hành chính cơng và các dịch vụ
khác của cơ quan nhà nước được cung cấp cho các tổ chức, cá nhân trên môi
trường mạng. Dịch vụ công trực tuyến bao gồm các mức độ:

Trang 12


Dịch vụ công trực tuyến mức độ 1: là dịch vụ bảo đảm cung cấp đầy
đủ các thông tin về thủ tục hành chính và các văn bản có liên quan quy định
về thủ tục hành chính đó.
Dịch vụ cơng trực tuyến mức độ 2: là dịch vụ công trực tuyến mức độ
1 và cho phép người sử dụng tải về các mẫu văn bản và khai báo để hoàn
thiện hồ sơ theo yêu cầu. Hồ sơ sau khi hoàn thiện được gửi trực tiếp hoặc
qua đường bưu điện đến cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ.
Dịch vụ công trực tuyến mức độ 3: là dịch vụ công trực tuyến mức độ

trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã đặt ra một yêu cầu lớn đối với thủ tục
hành chính do thủ tục hành chính chưa theo kịp sự phát triển xã hội và dẫn
đến ách tắc, chậm trễ trong việc phát triển các quan hệ kinh tế cũng như các
quan hệ xã hội khác. Đổi mới cơ chế quản lý, phát triển nền kinh tế thị trường
địi hỏi phải có sự cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi cho sự đổi
mới chung, mở rộng nhanh chóng các hoạt động kinh tế, bảo đảm quyền tự do
kinh doanh của công dân. Cải cách thủ tục hành chính phù hợp với tiến bộ,
kinh tế - xã hội là yêu cầu tất yếu, khách quan.
Cải cách thủ tục hành chính phải nhằm đáp ứng địi hỏi phục vụ tốt
cơng cuộc đổi mới tồn diện, phục vụ đời sống nhân dân ngày càng tốt hơn,
tạo điều kiện cần thiết để tăng cường, củng cố mối quan hệ giữa Nhà nước và
công dân, tăng cường sự tham gia quản lý nhà nước của công dân. Đây thực
chất là đòi hỏi của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta trong giai
đoạn hiện nay. Để xây dựng mối quan hệ giữa nhà nước và công dân theo
hướng phục vụ cơng dân thì thủ tục hành chính phải được các cơ quan nhà
nước và cơng dân nghiêm chỉnh chấp hành.
Mục tiêu và yêu cầu của cải cách thủ tục hành chính là phải đạt được
bước chuyển cơ bản trong quan hệ về thủ tục giải quyết công việc của công
dân và tổ chức, cụ thể là phải phát hiện và xóa bỏ những thủ tục hành chính
thiếu đồng bộ, chồng chéo, rườm rà, phức tạp, đã và đang gây trở ngại trong
việc tiếp nhận và giải quyết công việc giữa cơ quan nhà nước với công dân,
Trang 14


xây dựng các thủ tục giải quyết công việc đơn giản, rõ ràng, thống nhất, đồng
bộ. Làm như vậy vừa tạo thuận tiện cho cơng dân có u cầu giải quyết cơng
việc, vừa có tác dụng ngăn chặn tệ cửa quyền, sách nhiễu, tham nhũng, đồng
thời vẫn bảo đảm được trách nhiệm quản lý nhà nước, giữ vững kỷ cương
pháp luật.
Tóm lại, chúng ta cần xây dựng một hệ thống thủ tục hành chính bảo

và người dân dễ dàng biết và thực hiện
Thứ ba, đẩy mạnh việc thực hiện cơ chế “một cửa”, “một cửa liên
thông” trong việc giải quyết các TTHC, theo đó khi cá nhân, tổ chức có nhu
cầu giải quyết cơng việc chỉ phải liên hệ với bộ phận tiếp nhận và trả kết quả
của cơ quan HCNN mà không phải đi lại nhiều lần hay đi tới nhiều cơ quan.
Thứ tư, nâng cao thái độ, trách nhiệm của cán bộ, công chức trong việc
giải quyết các thủ tục cho tổ chức và công dân. Ban hành cơ chế kiểm tra cán
bộ, công chức tiếp nhận và giải quyết công việc của dân; xử lý nghiêm người
có hành vi sách nhiễu, hách dịch, vơ trách nhiệm; khen thưởng những người
hồn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Quy định cụ thể và rõ ràng trách
nhiệm cá nhân trong khi thi hành công vụ. Việc xác định quyền hạn và trách
nhiệm của cán bộ, công chức trong khi thi hành công vụ phải đi liền với việc
đánh giá, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức.
Thứ năm, ứng dụng CNTT trong việc giải quyết các TTHC nhằm bảo
đảm thông tin về những TTHC đến tổ chức, doanh nghiệp và người dân một
cách nhanh nhất, rõ ràng, công khai, đồng thời tạo cơ sở tiến tới mở rộng việc
thực hiện cung cấp các dịch vụ công trực tuyến.
1.1.6. Nhiệm vụ trọng tâm cải cách TTHC giai đoạn 2011 - 2020
Cắt giảm và nâng cao chất lượng thủ tục hành chính trong tất cả các
lĩnh vực quản lý nhà nước, nhất là thủ tục hành chính liên quan tới người dân,
doanh nghiệp;

Trang 16


Trong giai đoạn 2011 - 2015, thực hiện cải cách thủ tục hành chính để
tiếp tục cải thiện mơi trường kinh doanh, giải phóng mọi nguồn lực của xã hội
và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, bảo đảm điều kiện cho nền kinh tế
của đất nước phát triển nhanh, bền vững. Một số lĩnh vực trọng tâm cần tập
trung là : Đầu tư; đất đai; xây dựng; sở hữu nhà ở; hải quan; xuất khẩu, nhập