BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

……../……..

…./….

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BỒ THỊ CẨM PHƢƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ
ĐỐI VỚI LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN PHÚ GIÁO, TỈNH BÌNH DƢƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CƠNG

Chun ngành: Quản lý cơng
Mã số: 60 34 04 03

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THỊ THỦY

TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2018


LỜI CẢM ƠN
Luận văn này là kết quả của quá trình tác giả nhận được sự hướng dẫn,
chỉ bảo tận tình, được truyền đạt những kinh nghiệm, tri thức quý báu của
tập thể Giảng viên Học viện Hành chính Quốc gia trong chương trình đào
tạo Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý cơng.

Tác giả

Bồ Thị Cẩm Phƣơng


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục các biểu đồ
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................................1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài .........................................................2
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn ....................................................................6
3.1. Mục đích ...........................................................................................................6
3.2. Nhiệm vụ ..........................................................................................................6
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn .................................................6
4.1. Đối tƣợng nghiên cứu .............................................................................. 6
4.2. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................. 6
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn ........................6
5.1. Phƣơng pháp luận .................................................................................... 6
5.2. Phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể ............................................................... 7
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn...........................................................8
6.1. Ý nghĩa lý luận ......................................................................................... 8
6.2. Ý nghĩa thực tiễn ...................................................................................... 8
7. Kết cấu của luận văn .............................................................................................9

giáo viên và chương trình, giáo trình, tài liệu học tập ..............................................45
2.2.3. Tổ chức triển khai và kết quả đào tạo nghề ..............................................54
2.2.4. Đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị, kinh phí....................................................64
2.2.5. Công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý sau kiểm tra.......................................66
2.3. Nhận xét ƣu điểm, hạn chế và nguyên nhân ..................................................66
2.3.1. Ưu điểm ....................................................................................................66
2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân...........................................................................69
Chƣơng 3: ĐỊNH HƢỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ
NƢỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ ĐỐI VỚI LAO ĐỘNG NÔNG
THÔN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ GIÁO .................................74
3.1. Định hƣớng hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về đào tạo nghề đối với lao
động nông thôn trên địa bàn huyện Phú Giáo ...............................................74


3.1.1. Định hướng của Đảng, Nhà nước .............................................................74
3.1.2. Định hướng của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bình Dương và huyện Phú Giáo ...76
3.2. Một số giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về đào tạo nghề đối với
lao động nông thơn trên địa bàn huyện Phú Giáo .........................................78
3.2.1. Hồn thiện thể chế, cơ chế, chính sách.....................................................78
3.2.2. Hồn thiện về bộ máy quản lý ..................................................................81
3.2.3. Nâng cao năng lực đội ngũ quản lý và giáo viên .....................................84
3.2.4. Hồn thiện chương trình, giáo trình, tài liệu học tập ................................87
3.2.5. Phát triển mạng lưới đào tạo nghề và giáo viên .......................................88
3.2.6. Tăng cường đầu tư và sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, trang thiết bị .....89
3.2.7. Tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý sau kiểm tra .............90
KẾT LUẬN ..............................................................................................................94
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................... 95
PHỤ LỤC ............................................................................................................... 102




Ủy ban nhân dân


DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1. Về thái độ, năng lực giảng dạy của giáo viên
Bảng 2.2. Kết quả tổ chức các lớp đào tạo nghề đối với LĐNT từ năm 2010 – 2017
Bảng 2.3. LĐNT huyện Phú Giáo được đào tạo nghề từ năm 2010 – 2017
Bảng 2.4. Về công việc, thu nhập của LĐNT sau đào tạo nghề
Bảng 2.5. Về kiến thức, kỹ năng thực hành nghề và thái độ làm việc của LĐNT
đã được đào tào nghề


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Thái độ giảng dạy của giáo viên
Biểu đồ 2.2. Năng lực chuyên môn của giáo viên
Biểu đồ 2.3. Khả năng truyền đạt của giáo viên
Biểu đồ 2.4. Kết quả học viên tham gia đào tạo nghề theo năm của giai đoạn
2010-2017
Biểu đồ 2.5. Tình hình học viên tham gia đào tạo nghề đối với LĐNT theo
ngành nghề đào tạo giai đoạn 2010 – 2017
Biểu đồ 2.6. Công việc của LĐNT trước khi tham gia đào tạo nghề
Biểu đồ 2.7. Thâm niên của LĐNT trước khi tham gia đào tạo nghề
Biểu đồ 2.8. Thu nhập của LĐNT trước khi tham gia đào tạo nghề


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đào tạo nghề đối với lao động nông thôn là hoạt động quan trọng, cần

nghề đối với lao động nông thôn trên địa bàn huyện Phú Giáo, từ đó đưa ra
một số giải pháp khắc phục những tồn tại, hạn chế của công tác quản lý nhà
nước về đào tạo nghề đối với lao động nông thôn, tác giả chọn đề tài “Quản
lý nhà nước về đào tạo nghề đối với lao động nơng thơn trên địa bàn huyện
Phú Giáo, tỉnh Bình Dương” làm luận văn cao học chun ngành quản lý
cơng.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Vấn đề về đào tạo nghề trong thời gian qua được nhiều tác giả quan
tâm nghiên cứu, thể hiện qua một số công trình tiêu biểu như:
- Nguyễn Xuân Mai (2010), “Các giải pháp huy động tài chính của
doanh nghiệp sản xuất cho đào tạo nghề”, Đề tài khoa học cấp Bộ, Bộ Lao
động – Thương binh và Xã hội. Đề tài đã khẳng định được những bất cập của
lực lượng lao động đã được đào tạo nghề sau khi làm việc tại các doanh
nghiệp; vai trò, năng lực của các doanh nghiệp sản xuất trong công tác đào tạo
nghề và những hạn chế trong thực hiện vai trò này. Đề tài đã đưa ra một số
giải pháp, nhấn mạnh giải pháp thành lập quỹ hỗ trợ học nghề từ doanh
nghiệp, chưa đề xuất các biện pháp huy động và luận chứng khẳng định tính
khả thi, cấp thiết và hiệu quả của giải pháp.
- Phạm Xuân Thu (2013), “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo
nghề cho lao động nông thôn theo Quyết định 1956”, Đề tài khoa học cấp Bộ,
Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội. Đề tài đã nghiên cứu xây dựng hệ
thống chỉ tiêu, giám sát, đánh giá và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực

2


hiện Đề án đến năm 2020, có đánh giá hiệu quả thực hiện đào tạo nghề, thực
trạng thực hiện Đề án, kinh nghiệm nước ngoài về đào tạo nghề và nêu ra một
số nhóm giải pháp như nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách; nhóm giải pháp
về nhân lực và nguồn lực; nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện đào tạo và

nơng thơn mới; đánh giá những kết quả đạt được và những hạn chế, vướng
mắc trong công tác và đề xuất một số giải pháp. Tuy nhiên, đề tài chưa đề
xuất được giải pháp mới, cấp thiết mang đến sự chuyển biến tích cực đối với
công tác quản lý nhà nước đang thực hiện.
- Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và Tổ chức Hợp tác quốc tế
(2016), “Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề đáp ứng yêu cầu của thị
trường lao động ở các tỉnh vùng Tây Nguyên giai đoạn 2016 – 2020”, Hội
thảo. Hội thảo đã nêu ra được đặc điểm, thuận lợi, khó khăn của cơng tác đào
tạo nghề ở Tây Nguyên, đặc biệt là khó khăn từ ngân sách; đồng thời chỉ ra
các yếu tố thành công của công tác đào tạo nghề ở nước Đức có thể áp dụng
cho Việt Nam và đưa ra một số giải pháp, khuyến nghị. Tuy nhiên, Hội thảo
chỉ tập trung vào các giải pháp về cơ chế, chính sách, chưa đưa ra các giải
pháp để tổ chức thực hiện hiệu quả các chính sách đã có.
- Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Nam và Ban Quản
lý khu kinh tế (2016), “Đào tạo nghề gắn với nhu cầu sử dụng lao động của
doanh nghiệp”, Hội nghị. Hội nghị đã nêu lên những hạn chế, bất cập trong
công tác gắn kết giữa đào tạo nghề với nhu cầu sử dụng lao động của doanh
nghiệp; tập trung đề xuất các giải pháp để đào tạo nghề gắn với nhu cầu tuyển
dụng, nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động; hệ thống những cơ chế,
chính sách cho doanh nghiệp khi tham gia đào tạo nghề, kết quả của một số
mơ hình gắn kết hiệu quả giữa nhà trường và doanh nghiệp. Tuy nhiên, hội
nghị chưa nêu được những hạn chế, bất cập của những cơ chế, chính sách
hiện có và hạn chế trong cơng tác quản lý nhà nước đối với nội dung này.

4


- Cao Văn Sâm (2013), “Dạy nghề cho nông dân là giải pháp quan
trọng trong phát triển tam nông bền vững”, Nghiên cứu trao đổi, Trang thông
tin điện tử Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội. Bài viết đã khẳng định vai

Nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo nghề đối với lao
động nông thôn trên địa bàn huyện Phú Giáo, từ đó đề xuất một số giải pháp
hoàn thiện quản lý nhà nước về đào tạo nghề đối với lao động nông thôn địa
bàn huyện Phú Giáo.
3.2. Nhiệm vụ
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu nêu trên, luận văn tập trung giải
quyết một số nhiệm vụ chủ yếu sau đây:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý của quản lý nhà nước về đào
tạo nghề đối với lao động nông thôn.
- Mô tả, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo
nghề đối với lao động nông thôn trên địa bàn huyện Phú Giáo.
- Đề ra một số giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước về
đào tạo nghề đối với lao động nông thôn trên địa bàn huyện Phú Giáo.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1. Đối tƣợng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quản lý nhà nước về đào tạo
nghề đối với lao động nông thôn trên địa bàn huyện Phú Giáo, tỉnh Bình
Dương.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Luận văn nghiên cứu trên địa bàn 06 xã: Xã Phước
Hịa, Vĩnh Hịa, Tam Lập, An Bình, Phước Sang, Tân Hiệp.
- Về thời gian: Từ năm 2010 đến nay.
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn
5.1. Phƣơng pháp luận

6


Tác giả sử dụng phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, vận
dụng chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, chủ

cơ sở để đề xuất giải pháp khắc phục.
- Phương pháp thống kê: Trên cơ sở thông tin thu thập, tác giả tiến
hành thống kê các số liệu theo từng nhóm chỉ tiêu, phục vụ phân tích, đánh
giá các nội dung tại Chương 2.
- Phương pháp tổng hợp: Tác giả tiến hành tổng hợp các tài liệu cần
thiết phục vụ nghiên cứu đề tài sau khi đã tiến hành phân tích tài liệu, bổ sung
những nội dung cần thiết, sắp xếp các thơng tin theo trình tự thời gian, khơng
gian, hệ thống hóa thành cơ sở lý luận, pháp lý liên quan đến đề tài.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Làm rõ cơ sở lý luận và pháp lý của quản lý nhà nước về đào tạo nghề
đối với lao động nông thôn.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
- Khảo sát mơ tả, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về
đào tạo nghề đối với lao động nơng thơn trên địa bàn huyện Phú Giáo, tìm ra
những ưu điểm, hạn chế, xác định nguyên nhân và đề xuất một số giải pháp
hồn thiện cơng tác quản lý nhà nước về đào tạo nghề đối với lao động nông
thôn trên địa bàn huyện.
- Kết quả nghiên cứu này có thể giúp các nhà nghiên cứu tham khảo để
tìm hiểu thêm các nội dung của quản lý nhà nước về đào tạo nghề đối với lao
động nông thôn.
- Luận văn có thể là tài liệu tham khảo cho học viên, sinh viên chuyên
ngành quản lý công và những ai quan tâm lĩnh vực này.
- Luận văn có thể là tài liệu để cán bộ quản lý đào tạo nghề đối với lao
động nông thôn của huyện Phú Giáo nghiên cứu, áp dụng để hồn thiện cơng
tác quản lý đào tạo nghề đối với lao động nông thôn trên địa bàn huyện.

8



tính tương đối, nó phát sinh, phát triển hay mất đi do trình độ của nền sản xuất
và nhu cầu xã hội” [13, tr.39].
Theo sách Kỹ năng của cán bộ cấp xã trong đào tạo nghề cho LĐNT
của Nhà xuất bản lao động – xă hội (2013) thì “Nghề được hiểu là một lĩnh
vực hoạt động lao động mà trong đó, nhờ được đào tạo, con người có được
những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản phẩm vật chất hay tinh
thần nào đó, đáp ứng được những nhu cầu của xã hội” [53, tr.16].

10


Qua một số quan niệm về thuật ngữ “nghề” tác giả nhận thấy có nhiều
cách hiểu khác nhau về “nghề”, song vẫn có một số điểm thống nhất tương
đối như sau:
- Một là, nghề là hoạt động lao động của con người mang tính thường
xuyên, lặp đi lặp lại, là phương tiện để sinh tồn, phát triển và thoả mãn những
nhu cầu nhất định của xã hội và cá nhân.
- Hai là, nghề là sự phân công lao động của xã hội nhằm đáp ứng các
nhu cầu của xã hội.
- Ba là, nghề mang tính tương đối.
- Bốn là, nghề là những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản
phẩm vật chất hay tinh thần nào đó, có giá trị trao đổi, địi hỏi q trình đào
tạo chuyên biệt và tích lũy kinh nghiệm xã hội.
1.1.1.2. Đào tạo nghề
Hiện nay, ở Việt Nam và trên thế giới đang tồn tại nhiều định nghĩa về
đào tạo nghề, sau đây là một số định nghĩa mà các nhà nghiên cứu đã nêu ra:
Tổ chức Lao động Quốc tế định nghĩa: “Đào tạo nghề cung cấp cho
người học những kỹ năng cần thiết để thực hiện tất cả các nhiệm vụ liên quan
đến công việc nghề nghiệp được giao” [49, tr.17].
Tại Điều 5, Luật Dạy nghề (2006), dạy nghề được giải thích là “hoạt

hội và cá nhân. Trong xã hội có rất nhiều nghề với các chuyên môn khác
nhau. Xã hội phát triển, nhu cầu cá nhân thay đổi cùng với sự phát triển khoa
học công nghệ thì ngành nghề cũng thay đổi theo, nghề mới sinh ra dẫn đến
phát sinh thêm nhiều nghề mới, nghề cũ mất đi hoặc thay đổi về nội dung
cũng như phương thức sản xuất. Vì vậy việc phân chia các nhóm nghề hiện
nay chỉ mang tính chất tương đối và có nhiều cách phân loại khác nhau phụ
thuộc vào tiêu chuẩn phân loại khác nhau của mỗi quốc gia.
Tiêu chuẩn quốc tế về phân loại nghề nghiệp phiên bản năm 2008
(ISCO-08) do Tổ chức Lao động quốc tế điều hành, ISCO được xếp hành một

12


hệ thống với cấu trúc 4 bậc bao gồm tất cả các nghề trên thế giới thành 436
nhóm đơn vị. Những nhóm này được tổng hợp thành 130 nhóm nhỏ, 43 nhóm
lớn phụ và 10 nhóm chính dựa trên sự tương đồng về mức độ kỹ năng và kỹ
năng chuyên môn cần thiết của công việc.
Hiện nay các quốc gia trên thế giới đa số dựa trên ISCO để xây dựng
tiêu chuẩn phân loại nghề phù hợp với các nghề của quốc gia họ. Tại Việt
Nam, hiện nay chưa có hệ thống phân loại nghề quy mơ và tồn diện đối với
tất cả các nghề nói chung, chủ yếu dựa vào ba tiêu chí phân loại là theo hình
thức lao động, theo đào tạo và theo yêu cầu của nghề đối với lao động.
Phân loại theo đào tạo thì nghề được chia thành 02 loại là nghề được
đào tạo và nghề không được đào tạo. Nghề được đào tạo là nghề mà nếu
muốn nắm vững nó, lao động phải trải qua khoảng thời gian nhất định để đào
tạo, một cách hệ thống, khoa học, dưới nhiều hình thức và được nhận bằng,
chứng chỉ, hiện nay nước ta đã có danh mục nghề được đào tạo. Nghề không
qua đào tạo rất khó thống kê do một phần được hình thành và phát triển trong
các dịng họ, gia đình qua hình thức kèm cặp, truyền nghề.
Theo Quyết định số 38/2009/QĐ-TTg ngày 09/3/2009 của Thủ tướng

động nhằm biến đổi tự nhiên thành những vật thể đáp ứng cho nhu cầu của
mình. Trong mọi thời đại, mọi trình độ sản xuất có hiện đại đến đâu thì lao
động là một trong những yếu tố hàng đầu không thể thiếu của loài người [54,
tr53-54].
Nguồn lao động là toàn bộ những người trong độ tuổi lao động có khả
năng lao động. Lực lượng lao động là bộ phận của nguồn lao động bao gồm
những người trong độ tuổi lao động, đang có việc làm trong nền kinh tế quốc
dân và những người thất nghiệp nhưng có nhu cầu tìm việc làm.
“Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất
đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu và
nguyên liệu lao động chủ yếu để tạo ra lương thực thực phẩm và một

14


số nguyên liệu cho công nghiệp. Nông nghiệp là một ngành sản xuất lớn, bao
gồm nhiều chuyên ngành: trồng trọt, chăn ni, sơ chế nơng sản; theo nghĩa
rộng, cịn bao gồm cả lâm nghiệp, thủy sản” [54, tr.54].
Theo Từ điển tiếng Việt phổ thông (2002) của nhà xuất bản thành phố
Hồ Chí Minh thì “Nơng thơn là danh từ chỉ khu vực dân cư tập trung chủ yếu
làm nghề nông” [54, tr.54]; theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày
21/8/2009 của Bộ NN&PTNT có giải thích như sau “Nơng thơn là vùng lãnh
thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý
bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã” [38, Điều 1].
“Nông dân là những người lao động cư trú ở nông thôn, tham gia sản
xuất nông nghiệp. Nông dân chủ yếu sống bằng ruộng vườn sau đó đến các
ngành nghề mà tư liệu sản xuất chính là đất đai” [43, tr.56].
Hiện nay vẫn chưa có một khái niệm chung thống nhất về LĐNT, tuy
nhiên dựa trên các khái niệm về lao động, nơng nghiệp, nơng thơn và nơng
dân có thể hiểu LĐNT là những người lao động sinh sống ở khu vực nông

sống bằng các ngành nghề mới, các ngành nghề phi nơng nghiệp, vì vậy
thường xun chuyển việc và ít được đào tạo nên ảnh hưởng đến tay nghề
người lao động.
Bốn là, LĐNT đa dạng về trạng thái sức khỏe, độ tuổi, kinh nghiệm,
điều kiện sản xuất kinh doanh và hồn cảnh sống.
Như vậy, việc tìm hiểu các đặc điểm LĐNT giúp đưa ra được những
giải pháp hợp lý, những nội dung cần thiết, chương trình, hình thức đào tạo
phù hợp, hiệu quả đối với LĐNT và nhất là phương thức QLNN phù hợp để
phát triển đào tạo nghề đối với LĐNT.
1.1.2.3. Đào tạo nghề đối với lao động nông thôn
Theo Nguyễn Văn Đại, “Đào tạo nghề cho lao động nơng thơn là q
trình kết hợp giữa dạy nghề và học nghề, đó là q trình giảng viên truyền bá
những kiến thức về lý thuyết và thực hành để người lao động nơng thơn có

16