Bán đảo Ả rập

Hiệp ước Bagdad ( chương 14 )

Chính sách Menderès ở Thổ

Thổ và Iraq mà dám bao vây Nga thì dĩ nhiên là có Anh-Mỹ giật
dây.

Chúng ta còn nhớ sau Thế chiến thứ nhất, Lênin tuyên bố bỏ chính
sách đế quốc của các Nga hoàng, không xâm chiếm bờ cõi các
quốc gia khác, nhận chủ quyền của Thổ ở Constanti-nople, lại còn
giúp Thổ khí giới để chống Hy Lạp, Anh, Pháp nữa. Thổ mang ơn
Nga, và Mustapha Kémal hấp tấp duy tân Thổ, Âu hóa Thổ triệt
để, Thổ thành một quốc gia tương đối tiến bộ, vững vàng.

Kémal mất năm 1938, tướng Ismet Inonu lên thay, chưa được
mười tháng thì Thế chiến lại phát nữa. Thổ giữ thái độ hoàn toàn
trung lập, bị Berlin, Moscow, London, Washington vuốt ve rồi dọa
dẫm mà vẫn khăng khăng không tham chiến. Như vậy khôn, không
bị ăn bom của bọn họ; nhưng lại điêu đứng vì bị cả hai phe phong
tỏa kinh tế: không xuất cảng được nho, thuốc lá - thuốc lá Thổ Nhĩ
Kỳ danh tiếng nhất thế giới, thuốc Camel bán đầy đường Sài Gòn
lúc này có hương vị Thổ - mà cũng không nhập cảng được nguyên
liệu, thành thử dân hóa nghèo, mà dân nghèo thì dễ sinh loạn.

Một đảng mới, đảng Dân Chủ, được thành lập năm 1945, lãnh tụ là
Djelal Bayar và Adnan Menderès, vì đảng cũ, đảng Cộng Hòa đã
tỏ ra bất lực.

Năm 1950, đảng đó chiếm đa số ở Quốc hội. Bayar làm Tổng

Mỹ giúp Thổ chống Nga

Vì mãi tới tháng hai năm 1945, khi ai cũng biết rằng Đức sắp quị
theo Ý, Thổ mới tuyên chiến với Đức, nên Staline vẫn căm Thổ.

Từ đầu tháng hai 1945, tại hội nghị Yalta mà Pháp không được dự,
Staline đã thuyết phục Roosevelt và Churchill xét lại hiệp ước
Montreux ký với Thổ năm 1936 về eo biển Dardanelles, không cho
Thổ làm chủ eo biển đó nữa.

Roosevelt rất đỗi ngây thơ, có lần tuyên bố: "Có một điều tôi tin
chắc là ông Staline không có óc đế quốc?" nên nghe lời Staline, và
Churchill cũng không phản đối. Thế là tháng sau (19-3-45) Nga
gửi thư cho Thổ buộc Thổ phải bỏ hết quyền kiểm soát eo biển
Dardanelles và nhường cho Nga hai tỉnh miền Đông: Kars và
Ardahan.

Như vậy Nga đã bỏ đường lối của Lênin mà trở về chính sách cổ
truyền của các Nga hoàng. Thổ phản kháng. Nga làm dữ hơn, Mỹ
ủng hộ Nga. Anh thấy Nga trổ mòi đế quốc đâm hoảng, đổi ý, kéo
Pháp về với mình, giảng cho Mỹ thấy cái nguy cơ để Nga làm bá
chủ miền Tiểu Á. Mỹ tỉnh ngộ, không tin "bạn Nga" nữa, cùng với
Anh chặn Nga lại, vẫn để cho Thổ làm chủ eo biển Dardanelles.

Nga rất ức nhưng Mỹ còn đương nắm "độc quyền khủng bố",
nghĩa là "độc hữu bom nguyên tử", đành tạm nuốt hận. Thổ thoát
chết. Và chiến tranh lạnh mở màn.

Mỹ tận lực giúp Thổ. Từ năm 1948, khí giới Mỹ và đô-la tuôn vào
Thổ: mỗi năm 400 triệu Mỹ kim, tới năm 1951 Thổ có đội quân

Thổ biết Nga sẽ oán mình lắm, nhưng làm sao được, đã nhận cả
mấy tỷ đô-la của Mỹ rồi, lấy lẽ gì mà từ chối. Thôi thì đành theo
lao vậy và tự an ủi: "Cái thời trung lập đã qua rồi, bây giờ phải dứt
khoát đứng về một phe. Nga ăn hiếp mình, mình mới phải nhờ
Anh, Mỹ. Dù sao Anh, Mỹ cũng không độc tài bằng Nga".

Năm 1954 Thổ thuyết phục được Pakistan. Cái xứ Pakistan này là
một sản phẩm kỳ dị của đế quốc Anh.

Từ năm 1906, đã có một nhóm trí thức Hồi giáo ở Ấn Độ muốn
liên kết các đồng bào Hồi giáo để thành lập một tổ chức tự trị.
Người Anh tán thành. Năm 1940, một lãnh tụ tài ba Hồi giáo
Mohamed An Jinnah, đưa ra chương trình thành lập quốc gia
Pakistan. Phong trào mỗi ngày một lên, được 90% người Hồi giáo
Ấn Độ hưởng ứng.

Năm 1947, Thủ tướng Anh là Attlee tuyên bố Anh sẽ rời khỏi Ấn
Độ trước tháng sáu 1948. Ông ta còn giúp cho Pakistan thành lập,
kinh đô là Karachi. Quốc gia này có hai miền, miền Tây giáp giới
Afghanistan và Iran, miền Đông giáp giới Miến Điện, ở giữa là Ấn
Độ[35]. Ít nhất 15 triệu người phải di cư và vài chục ngàn người
chết trong các cuộc xô xát Ấn, Hồi. Thánh Gandhi vì muốn hòa
giải mà bị một kẻ cuồng nhiệt bắn chết, hắn kính cẩn vái ông rồi
mới bóp cò.

Nhờ Pakistan có hai miền như vậy mà vòng đai của Mỹ gần khép
kín Nga chỉ thiếu khoen Ấn Độ và khoen Miến Điện.

Tháng 4 năm 1954, Thổ thuyết phục được Pakistan rồi quay lại rủ
Iraq. Thủ tướng Iraq, Nouri Said, là con người "tận trung" với Anh