Bán đảo Ả rập

Hợp rồi chia, chia rồi hợp - Chiến tranh dầu lửa ( Chương 19 )

Từ 1961 đến 1966, tình hình các quốc gia Ả Rập cũng vẫn rất rối ren, hợp
rồi chia, chia rồi hợp, cũng có mấy cuộc đảo chính thành công ở Iraq, Syrie,
thất bại ở Jordani, nhưng đều không có hậu quả gì lớn. Chỉ có chiến tranh
dầu lửa đưa tới sự độc lập của Koweit (1961) là đáng kể.

Ảnh hưởng của Anh và Nga hơi lùi mà ảnh hưởng của Mỹ dưới thời
Kennedy thì hơi tiến.

Trong khi đó sự mâu thuẫn giữa Israel và khối Ả Rập mỗi ngày thêm sâu
sắc, đưa tới cuộc chiến tranh 1967. Trong chương này chúng tôi xét mấy
điểm trên, còn điểm cuối cùng (chiến tranh Do Thái - Ả Rập) sẽ để lại
chương sau vì nó đánh dấu một bước lùi của khối Ả Rập.

Đảo chính & đảo chính! Tân cộng hòa Ả rập!

Từ 1960, Kassem thắng được phe đối lập thống nhất rồi, muốn quay lại đàn
áp đảng cộng sản, lại giao hảo với Nasser.

Khi gặp cái thế chân vạc thì đó là chính sách muôn thuở như Trung Hoa thời
Tam Quốc cũng vậy mà Iraq thế kỷ XX cũng vậy.

Ngày 28 tháng giêng năm 1961, nhân một hội nghị liên minh Ả Rập ở
Bagdad, Ai Cập và Syrie được mời tới dự và ngoại trưởng Ai Cập được
hoan nghênh nhiệt liệt: Mười ngàn người đi rước phái đoàn ở phi trường, tên
Nasser được hoan hô vang dội khắp châu thành. Dân chúng thành thật vui
mừng vì thấy khối Ả Rập được thống nhất. Có lẽ một phần cũng do tin loan
ra mấy tuần trước rằng Israel đương chế tạo bom nguyên tử.

cứu Kassem. Tình chiến hữu thường như vậy.

Nhưng thủ tướng Abdul Salem Aref (lúc đó đã là thống chế) chỉ cầm quyền
được ba năm. Tháng năm năm 1966, chiếc trực thăng chở ông đương bay thì
không hiểu vì lý do gì nổ tan tành và ông ta tan thây. Ai cũng tưởng cái chết
bi thảm và bí mật đó sẽ gây một cuộc nổi loạn. Chính phủ Iraq cũng sợ như
vậy nên lập tức tuyên bố thiết quân luật, cho canh gác kỹ các cơ quan rồi
hôm sau mới báo tin tai nạn đó cho quốc dân hay.

Người anh của Tổng thống, tướng Abdul Rnhman Aref lúc đó đương cầm
đầu một phái đoàn quân sự ở Nga, lo ngại, đợi bốn mươi tám giờ sau, mới
dám về Bagdad.

Để tránh cuộc nổi loạn, chính quyền Iraq nghe lời khuyên bảo của Ai Cập đề
cử tướng Abdul Rahman Aref lên làm thủ tướng: Ông này có óc bảo thủ, tư
cách tầm thường. Hai người nữa, có tài hơn, có thể được đề cử, nhưng một
người có khuynh hướng thân Tây phương, Ai Cập không chịu, một người
không phải là quân nhân, quân đội không ủng hộ.

Thế là một lần nữa, quyền hành vẫn nằm trong tay quân nhân, nhưng quân
nhân Iraq giống quân nhân Nam Việt Nam[64] sau 1963 hơn là quân nhân
Ai Cập, không được lòng dân, bị các đảng phái chống đối, như đảng Cộng
sản và đảng Baath (chính hai đảng này cũng chống đối nhau nữa), do đó
chính quyền nát bét, các tướng chỉ tính chuyện lật nhau, thanh toán nhau, mà
dân chúng thì đòi có một chính thể đại diện. Hậu quả là chính quyền càng
ngày càng tham nhũng, dân chúng càng ngày càng điêu đứng.

Và ngày 17 tháng bảy 1968, ba giờ sáng, mấy chiếc xe thiết giáp tiến về phía
dinh tổng thống, bắn mấy phát súng, bắt sống Abdul Rahman Aref, đưa qua
Anh. Cuộc đảo chính lần này "văn minh" hơn, không đổ một giọt máu,

thiếu nữ Anh sau khi li dị với người vợ trước gốc Ả Rập, tất là thân Anh mà
bảo ông ta đứng về phe Ai Cập? Ông ta đâu có chịu. Dân chúng Amman nổi
dậy, ông ta cương quyết đàn áp liền, giải tán nội các, đưa một ông chú hay
bác lên làm thủ tướng và bọn quân lính tận trung với ông lại dẹp được bọn
Palestine tản cư gây rối. Bọn này lại rút vào miền Naplouse, ổ cách mạng, để
chờ một cơ hội khác.

Thấy vậy Kennedy không can thiệp nữa, nhất là khi năm triệu dân Do Thái ở
Mỹ oán ông là không nghĩ đến Israel. Ả Rập mà thống nhất thì Israel sẽ lâm
nguy. Ở Yemen, Nasser tưởng thành công mà rút cuộc không tiến thêm được
bước nào. Ngày 19-9-1962, quốc vương Hamed chết, con là Badr (chính vị
đông cung thái tử đã khuyên cha đứng về phe Ai Cập năm 1958) lên nối
ngôi. Nasser mừng rỡ tin rằng vị tân vương này tất phải tân tiến mà tình thân
nghị giữa hai nước sẽ chặt hơn. Không ngờ được cầm quyền rồi (có kẻ xấu
miệng bảo Badr đã ám sát cha), Badr lại còn độc đoán hơn cha, bỏ hết các tư
tưởng duy tân, chỉ lo bảo vệ ngai vàng để sống một cuộc đời xa hoa, phóng
túng, nhất hô bách nặc.

Đảng thân Nasser tức thì nổi dậy, ngày 27-9, đại tá El Salal lại dội bom
xuống hoàng cung, chiếm đài phát thanh, loan báo rằng Badr đã chết vì bom,
không tìm thấy thây. Sự thực Badr đã trốn thoát, gom quân của các bộ lạc
tấn công lại El Sallal. Ả Rập Saudi và Jordani tiếp sức Badr, Nasser tiếp sức
với El Sallal. Hai bên chiến đấu dữ dội, bất phân thắng bại.

Nhưng nếu chiến tranh kéo dài, sẽ hao mòn cho Ai Cập hơn là cho Ả Rập
Saudi vì Ai Cập nghèo. Kennedy nhảy vào can thiệp, khuyên nhủ Saud để
Saud và Nasser đều rút quân ra khỏi Yemen. Sallal và Badr không có nước
đàn anh tiếp tay nữa, vẫn đánh nhau, nhưng lẻ tẻ, và Sallal giữ được kinh đô.
Kennedy lần này được cảm tình của khối Ả Rập chính vì ông ta đứng về phe
các phần tử tiến bộ, dân chủ.

Menderès bị xử tử. Anh, Mỹ đâm hoảng, chỉ sợ tổ chức CENTO tan rã mà
cả khối họ gọi là Trung Đông sẽ trung lập mất. May thay, Grusel và nhóm sỹ
quan, sinh viên cách mạng không có ý nghĩ đó mà vẫn theo chính sách cũ.
Chỉ là đảo chính thôi chứ không có cách mạng.

Chiến tranh dầu lửa

Vừa thoát được mối nguy đó thì bốn tháng sau (tháng 9 năm 1960) Anh lại
phải đương đầu với Kassem. Khi cách mạng 14-7-1958 thành công, Kassem
hứa tôn trọng quyền lợi của ngoại bang để họ khỏi phá mình, chứ ông ta đã
có sẵn chủ trương: Quyền lợi của Tây phương về dầu lửa quá lớn, bất kỳ nhà
cách mạng Ả Rập nào cũng nghĩ tới chuyện giành lại cho quốc gia. Mà
không có thiếu gì quốc gia tư bản giúp họ giành lại để chia bớt cái lợi của
Anh, Mỹ.

Ngay từ năm 1953, Đức đã đánh đòn đầu tiên vào công ty Anh, Mỹ. Một
công ty Đức, công ty Delmann Bergbau, thương lượng với Yemen cho phép
tìm mỏ dầu ở miền nam Yemen, nếu tìm được thì sẽ thành lập công ty Đức -