Bán đảo Ả rập

Eisenhower và 2 ông vua Ả rập ( chương 16 )

Chính sách Eisenhower

Eisenhower mừng được tái cử nhưng buồn vì đã thua Nga một keo khá nặng,
thua Nga mà chính là thua Nasser vì trong vụ kênh Suez, Nasser hoàn toàn
chủ động, không thể bảo là ông ta bị Nga giật dây được. Chỉ tại Anh, Pháp
hết. Sau chiến tranh độc lập của Israel, ngày 25.5.1950 họ đã cùng cam kết
với Mỹ không giúp riêng Ả Rập hay Israel, hễ hai bên hỏi mua khí giới thì
cả Mỹ, Anh, Pháp cùng xét chung với nhau, giữ cái thế quân bình giữa Ả
Rập và Israel để không bên nào lấn bên nào được. Vậy mà họ âm mưu với
Israel để xâm lăng Ai Cập thì còn tin cậy gì bọn đó được nữa. Lời cam kết
trước coi như bỏ, từ nay Mỹ phải hoạt động một mình.

Nhưng hoạt động gì được khi bị đủ các điều lệ trong hiến pháp bó buộc? Coi
Thống chế Nga Boulganine kìa, mạnh bạo gửi tối hậu thư cho Anh, Pháp,
Israel mà chẳng cần hỏi ai cả; may mà Anh, Pháp biết điều, ngừng lại tức
thì, nếu không Boulganine có thể chỉ bàn sơ qua với ủy ban tối cao Xô Viết
rồi phóng hỏa tiễn xuống London, Paris và xảy ra Thế chiến thứ ba nữa. Các
kỹ thuật gia lo tăng gia tốc độ của phi cơ, chiến hạm để làm gì; khi mà hiến
pháp không cho phép nhà cầm quyền quyết định mau lẹ? Có khác gì một
mặt chắp cho đôi cánh, mặt khác cột nó lại không?

Đó là cái nhược điểm lớn của Mỹ mà ông quyết tâm cải thiện. Ông bảo mấy
cộng sự viên của ông thảo trong 48 giờ một dự án mà ông gọi là "Chính sách
Eisenhower" để xin lưỡng viện tăng quyền hạn và ngân sách cho ông.

Đại ý ông bảo miền Tây Á và Trung Á đã đột nhiên bước vào một giai đoạn
mới rất nguy kịch. Không thể để cho những Thánh địa ở đó lọt vào tay một

Hồi ông ta kế vị cha (1954), trong nước có một nhóm không bằng lòng và
người ta đã ngại có một cuộc đổ máu trước ngai vàng, may mà tránh được.
Có một ngai vàng mà có tới ba mươi lăm ông hoàng, mà luật lệ ở Ả Rập lại
rắc rối lắm. Quyền có thể trao cho người con lớn, nhưng các thân hào trong
nước cũng có thể để cử người nắm quyền, mà kẻ nào mạnh nhất cũng có thể
giành quyền về mình được. Saud được cha cho kế vị, nhưng em của Saud là
Fayçal[44] mới là người được lòng các thân hào hơn cả vì Fayçal có tinh
thần tiến bộ, hiểu các vấn đề của thời đại hơn, ăn nói hoạt bát, nhã nhặn hơn,
còn Saud tuy can đảm, oai nghiêm nhưng xa xỉ vô độ, quá cách biệt với dân,
đúng là hạng vua Ả Rập thời cổ, cổ tới nỗi ông ta cấm nhập cảng máy hát,
phim hát bóng và cả máy ảnh nữa.

Saud hiểu tình thế đó, nên xử với Fayçal rất khéo, giao cho Fayçal việc
nước, tự lãnh các việc tôn giáo, lại hứa khi mình chết sẽ truyền ngôi cho
Fayçal là em, chứ không cho con. Fayçal cúi đầu mỉm cười thề tận trung với
anh, đảm nhiệm hết việc ngoại giao và một phần việc nội trị, để cho anh lo
xây cất cung điện, thánh đường La Mecque. Sự xa xỉ của Saud không thể
tưởng tượng được: ông muốn Rhyad thành một Versailles, Le Mecque thành
một Rome cộng với Byzance. Một tỷ quan mỗi ngày không đủ cho ông tiêu,
ông tiêu non số thuế Aramco phải nộp ông, rồi ông vay thêm của Mỹ.

Sự thực ông cũng làm được vài việc ích cho quốc dân: mở đường sá (cho xe
hơi ông chạy nhưng dân cũng được đi nhờ) và đào nhiều giếng nước để phát
triển canh nông. Ông bảo: "Tiên vương là vua dầu lửa, thì Trẫm sẽ là vua
Nước". Sự thực ông ta chỉ đáng là "vua Cung điện" thôi vì việc đào giếng
kiếm nước cũng do tiên vương của ông ta khởi xướng[45], ông ta chỉ là
người tiếp tục thôi.

Ibn Séoud nghe những truyền thuyết trong dân gian và tin rằng dưới sâu có
nhiều mạch nước; ông nhờ các kỹ thuật gia Âu Mỹ tìm nước cho ông. Một

Mỹ coi bệnh lại cho, đè ra mổ một lần nữa, và thấy một chỗ sưng ở cuống
bao tử. Cắt rồi thì bệnh hết. Tháng 11 năm đó Fayçal về nước, ghé Ai Cập
đàm đạo với Nasser.

Ông ta về thì tình hình đã thay đổi. Từ tháng giêng năm đó Saud đã liên kết
chặt chẽ với Mỹ.

Saud qua Mỹ

Eisenhower được lưỡng viện chấp nhận chính sách viện trợ các xứ Ả Rập
rồi, liền tặng Saud hai mươi lăm triệu đô la rồi mời qua Washington chơi để
trùng đính tô ước về căn cứ không quân Dahran ở Ả Rập Saudi.

Cuối tháng giêng năm 1957, Saud tới New York. Dân chúng New York có
rất nhiều Do Thái oán ông ta có tinh thần bài xích Israel nên không thèm tiếp
rước. Eisenhower càng phải vỗ về, tìm mọi cách lấy lòng chẳng những ông
ta mà cả hoàng tử Mansour, con cưng của ông ta bị bệnh tê bại nữa.

Eisenhower lúc nào cũng có nụ cười trên môi, tươi như nụ cười của
Roosevelt hồi tiếp đón Ibn Séoud ở trên tàu Quincey[46]. Ông ta thuyết cho
Saud nghe "Chính sách Eisenhower". Saud mỉm cười bí mật, rồi đáp:

- Chính sách trung lập lợi cho Nasser đủ phương diện; được tiền xây đập
Assouan, được hưởng hết lợi về kênh Suez, quốc hữu hóa các cơ sở kinh
doanh ngoại quốc mà danh tiếng lại vang lừng. Muốn thắng chính sách đó
thì chính sách Eisenhower phải có gì hấp dẫn hơn mới được.

- Dĩ nhiên. Nhưng nội cái lợi là che chở cho các quốc gia Hồi giáo khỏi bị
cái họa thân Nga cũng đáng kể đấy chứ.


Nasser nói tiếp:

- Nếu Nga cũng tuyên bố rằng có một khoảng trống ở Hy Lạp hay Iran rồi
cũng tự cho có bổn phận lấp nó thì hậu quả sẽ ra sao? Thế chiến nhất định sẽ
phát.

Vua Hussein bảo:

- Nhưng đề nghị của Mỹ cũng có điểm lợi đấy chứ...

- Lợi ở đâu?

- Bảo đảm cho mình khỏi bị họa xâm lăng của một quốc gia theo Cộng sản
quốc tế...

Nasser và Choukri Kouatly đồng thanh phản đối:

- Nga tính xâm lăng mình hồi nào đâu? Họ mới đuổi thực dân xâm lăng