MỤC LỤC
1 LỜI MỞ ĐẦU .................................................................................................... 2
2 TỔNG QUAN VỀ MÁY BÁN HÀNG TỰ ĐỘNG .............................................. 3
2.1 Lịch sử ra đời và phát triển của máy bán hàng tự động .................................. 3
2.2 Lợi ích của việc sử dụng máy bán hàng tự động ............................................ 6
2.3 Hạn chế của máy bán hàng tự động ............................................................... 9
2.4 Các điều kiện để sử dụng máy bán hàng tự động ........................................ 10
3 CÁC ĐIỀU KIỆN VÀ TRIỂN VỌNG VIỆC SỬ DỤNG MÁY BÁN HÀNG TỰ
ĐỘNG TẠI VIỆT NAM ................................................................................. 14
3.1 Cơ sở hạ tầng ............................................................................................... 14
3.2 Thói quen tiêu dùng ..................................................................................... 15
3.3 Kỹ thuật .................................................................................................... 17
3.4 Tài chính ...................................................................................................... 18
3.5 Triển vọng phát triển máy bán hàng tự động tại Việt Nam ........................... 18
4 GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY VIỆC SỬ DỤNG MÁY BÁN HÀNG TỰ ĐỘNG ...... 21
4.1 Tạo lập thói quen sử dụng máy bán hàng tự động cho người tiêu dùng ........ 21
4.2 Tạo sự thuận tiện trong thanh toán ............................................................... 24
4.3 Đề xuất phương án kinh doanh .................................................................... 25
4.3.1 Vấn đề thứ nhất: Lựa chọn công nghệ ................................................... 25
4.3.2 Vấn đề thứ hai: hình thức tổ chức kinh doanh ....................................... 27
4.3.3 Vấn đề thứ ba: lựa chọn địa điểm .......................................................... 28
4.3.4 Vấn đề thứ tư: tài chính ......................................................................... 29
4.4 Kiến nghị đối với Chính phủ ........................................................................ 31
5 KẾT LUẬN ...................................................................................................... 33
6 Tài liệu tham khảo .......................................................................................... 34
Triển vọng phát triển máy bán hàng tự động tại Việt Nam
1 LỜI MỞ ĐẦU
Máy bán hàng tự động là phương tiện mua bán quen thuộc của rất nhiều
nước trên Thế giới. Cách thức mua bán này được xem là xu thế của những
đô thị hiện đại với nhịp sống ngày càng sôi động và đòi hỏi cao.
Việt Nam được xem là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển kinh

Luân Đôn, Anh vào đầu những năm 1880, dùng để bán các loại thiếp.
Richard Carlise, chủ một hiệu sách và nhà xuất bản, đã phát minh ra một
chiếc máy bán sách tự động cũng vào khoảng thời gian đó. Vào năm 1888,
công ty Thomas Adam Gum đã giới thiệu chiếc máy bán hàng tự động đầu
tiên vào thị trường Mỹ. Nó được thiết lập tại ga tầu điện ngầm thành phố
New York và bán kẹo gôm Tutti-Fruiti. Đến năm 1897, công ty Pulver đã
thêm các con số chuyển động vào các máy bán kẹo gôm của nó như một
điều để thu hút khách hàng. Máy bán kẹo bọc đường được giới thiệu vào
năm 1907. Máy bán hàng tự động nhanh chóng cung cấp mọi thứ, bao gồm
cả xì gà, thiệp, tem, v.v… Ở Philadenphia, một nhà hàng hoạt động hoàn
toàn bằng tiền xu gọi là Horh&Hardart được mở cửa vào năm 1902 và hoạt
3
Triển vọng phát triển máy bán hàng tự động tại Việt Nam
động cho đến tận năm 1962. Vào đầu những năm 1920, chiếc máy bán hàng
tự động lần đầu tiên bán soda vào cốc. Đến năm 1926, một nhà phát minh
người Mỹ tên là William Rowe đã phát minh ra một chiếc máy bán thuốc lá.
Cho đến nay, máy bán hàng tự động đã xuất hiện ở hầu hết các quốc gia trên
thế giới với trình độ phát triển rất cao. Mỗi một loại máy cung cấp một
chủng loại hàng hóa khác nhau và hình dáng, kích cỡ của mỗi loại máy phụ
thuộc vào loại hàng hóa hay số lượng mà nó có thể cung cấp. Việc thanh
toán tại những chiếc máy bán hàng tự động cũng đa dạng hơn. Không chỉ
chấp nhận tiền xu, hiện nay ở một số nước tiên tiến, người ta đã phát minh
ra cả những chiếc máy có thể nhận biết tiền giấy, thẻ tín dụng v.v.. Mỹ và
Nhật là hai quốc gia có thị trường máy bán hàng tự động sôi động nhất.
Như vậy, có thể kết luận rằng máy bán hàng tự động đã có một lịch sử lâu
đời và ngày càng được hiện đại hóa, mang nhiều tính năng để có thể đáp
ứng mọi nhu cầu của người tiêu dùng.
Để có cái nhìn trực quan hơn về máy bán hàng tự động, chúng tôi xin được
giới thiệu một vài hình ảnh tiêu biểu về máy bán hàng tự động tai Nhật Bản
và Mỹ, những nơi được coi là phát triển nhất với những chiếc máy này.

Rồi khi tìm xong, khách hàng sẽ phải chờ đợi đến lượt mình thanh toán.
Mua xong được hàng thì mọi người đã thực sự cảm thấy mệt mỏi. Hoặc
nếu không vào siêu thị mà mua hàng trong chợ thì hẳn người tiêu dùng
cũng không thể tránh khỏi được sự đông đúc, ồn ào. Ngoài thời gian tìm
kiếm mặt hàng cần mua, sẽ cũng mất nhiều thời gian khi tiến hành thanh
toán. Nếu như giá cả đã được ấn định sẵn và chỉ cần trả tiền thôi thì còn
nhanh nhưng đôi khi lại phải mặc cả nữa. Điều này có lẽ sẽ khiến cho bất
kì người đi mua hàng nào cũng thấy khó chịu. Có trải qua những tình
6
Triển vọng phát triển máy bán hàng tự động tại Việt Nam
huống trên người ta mới tìm cách để cải thiện. Và chiếc máy bán hàng
tự động đã ra đời. Không cần đến siêu thị hay ra chợ để mua hàng nữa.
Người ta có thể mua hàng ngay trên những tuyến đường đi. Mỗi sáng khi
đi làm, trên đường đến cơ quan, có thể mua được những chiếc bánh
ngon, một lon nước và có khi cả một tờ báo sáng nữa; rồi khi đi làm về
bạn có thể mua được cả thức ăn để chuẩn bị cho bữa cơm gia đình.
 Máy bán hàng tự động như một người bán hàng đa năng và dễ tính nhất,
có thể phục vụ nhiều mặt hàng rất phong phú. Máy được thiết kế hoàn
hảo, bán rất nhiều mặt hàng, đa phần phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt và
tiêu dùng thường xuyên của con người. Cho dù là một người khó tính thì
chắc chắn cũng sẽ không thể phàn nàn vì nó được. Khách hàng muốn
mặt hàng gì, yêu cầu chất lượng như thế nào, số lượng bao nhiêu máy
cũng có thể đáp ứng được. Có rất nhiều máy bán hàng chuyên bán một
loại sản phẩm nhưng cũng có rất loại nhiều máy hoạt động như một cửa
hàng bách hoá. Nó bán nhiều mặt hàng để đáp ứng nhiều nhu cầu của
khách hàng cùng một lúc. Nếu bạn cần mua đồ uống máy sẽ có vô số
loại đồ uống cho bạn chọn lựa, nếu bạn muốn mua sắm gì cho mình, cho
bạn bè hay người thân bạn cũng có thể tìm được mặt hàng mình cần.
 Ưu điểm lớn nữa của máy bán hàng là máy có thể hoạt không mệt mỏi,
bán hàng 24h/ngày, 7 ngày một tuần, 365 ngày một năm, bất cứ khi nào

bán và thanh toán, người kinh doanh không bao giờ phải chịu rủi ro này.
 Đặc biệt, khi kinh doanh bằng máy bán hàng tự động, doanh nghiệp sẽ
đỡ tốn một khoản chi phí rất lớn dành cho quảng cáo. Các công ty
cung cấp hàng hóa là những người phải chịu chi phí này.Họ đã phải dành
một khoản chi phái lớn để quảng cáo cho sản phẩm của mình nên doanh
nghiệp bán hàng hóa của họ sẽ không mất khoản tiền đó nữa. Ngược lại,
người kinh doanh bằng máy bán hàng tự động lại có thể có thêm một
khoản thu nhập nhờ quảng cáo trên chính chiếc máy của mình.
8
Triển vọng phát triển máy bán hàng tự động tại Việt Nam
 Việc tính doanh thu cũng chính xác và rõ ràng hơn. Số tiền thu được
trong máy chính là tổng số tiền mà máy bán được, từ đó có thể tính được
số tiền lãi thu được là bao nhiêu. Hơn thế nữa, ta có thể kiểm soát được
số lượng hàng bán ra một cách dễ dàng. Việc này rất quan trọng để phát
triển nhằm tăng doanh thu bán hàng. Ta sẽ biết được mặt hàng nào bán
chạy. Từ đó có thể biết được nhu cầu, thị hiếu của khách hàng là gì và ta
có thể cung cấp đáp ứng đầy đủ những nhu cầu đó của khách hàng.
Do những lợi ích kể trên nên sự ra đời của máy bán hàng tự động là tất yếu.
Máy bán hàng tụ động ra đời đã góp phần nhằm nâng cao chất lượng phục
vụ cuộc sống con người. Việt Nam cũng cần phải quan tâm tới vấn đề phát
triển hệ thống bán hàng tự động này, để tương lai không xa nó sẽ phổ biến
trên khắp đất nước.
2.3 Hạn chế của máy bán hàng tự động
Như đã đề cập ở trên, máy bán hàng tự động có rất nhiều những tiện ích mà
các nhà kinh doanh nên quan tâm tới. Tuy nhiên không phải vì thế mà loại
hình dịch vụ mua sắm thông qua tự động hóa này không có những mặt hạn
chế cần phải tính đến trong quá trình sử dụng.
Hạn chế thứ nhất là máy bán hàng tự động chỉ có thể sử dụng được khi có
nguồn điện cung cấp đều đặn, thường xuyên. Trong quá trình hoạt động
máy, nếu như có sự cố mất điện xảy ra thì máy sẽ phải tạm ngừng cho đến

ta còn có thể tải cả nhạc chuông cho điện thoại di động từ máy bán
hàng tự động.
• Để duy trì hoạt động cho máy bán hàng tự động, cần phải có nguồn
điện ổn định gần nơi đặt máy. Tất cả máy bán hàng tự động hiện nay
đều phải hoạt động bằng điện. Tuy công suất của chúng thông thường
10
Triển vọng phát triển máy bán hàng tự động tại Việt Nam
chỉ tương đương với một chiếc tủ lạnh nhưng đây là điều kiện tiên
quyết để cho máy hoạt động.
 Điều kiện về tài chính
Đứng trên góc độ của những người kinh doanh khác nhau trên
lĩnh vực máy bán hàng tụ động, có những điều kiện khác nhau
về tài chính
• Nếu là người kinh doanh bằng việc cung cấp máy bán hàng tự động.
Khi đó, vốn cần thiết là rất lớn. Lúc này, doanh nghiệp không đơn
thuần là những ngươi buôn bán nhỏ nữa mà thường là các doanh
nghiệp lớn. Việc sản xuất hay nhập cùng lúc số lượng máy bán hàng
lớn đòi hỏi chi phí rất lớn.
• Nếu là người muốn thực hiện công việc buôn bán của mình bằng máy
bán hàng tự động, chi phí sẽ nhỏ hơn nhiều. Ở nước ngoài, việc kinh
doanh bằng máy bán hàng tự động được xếp vào hình thức buôn bán
nhỏ. Bởi người kinh doanh sẽ chỉ phải đầu tư một khoản tiền không
lớn lắm (khoảng dưới 5000$). Ngoài ra, họ còn được hưởng một số
ưu đãi về thuế. Những chi phí khác như thuê mặt bằng, chi phí duy trì
hoạt động...cũng tương đối nhỏ.
 Điều kiện về hàng hóa
Chủng loại hàng hóa có thể được cung cấp qua máy bán hàng tự động rất
phong phú và đa dạng. Người ta đã có thể cung cấp mọi mặt hàng từ máy
bán hàng tự động: phổ biến nhất là cà phê, thuốc lá, đồ uống, snack, bao cao
su…Đặc biệt hơn, ta cũng có thể tìm thấy hoa tươi, đồ hải sản tươi sống, đồ

phải ngay từ đầu người dân các nước đó đã tiếp nhận máy bán hàng tự động
một cách thoải mái. Ví như McDonal, khi họ lần đầu đưa chiếc máy bán tự
12
Triển vọng phát triển máy bán hàng tự động tại Việt Nam
động đặt tại sân bay, đã vấp phải sư e ngại của người dân. Những người tiêu
dùng nhất quyết không tin rằng khi họ cho tiền của mình vào máy thì họ sẽ
nhận được hàng hóa mà mình yêu cầu. Phải đến khi nhân viên của công ty
trực tiếp cho tiền của mình vào và nhận được hàng hóa từ máy thì họ mới
yên tâm. Vì vậy, công ty đã phải bố trí nhân viên đứng làm mẫu cho khách
hàng trong suốt những ngày đầu. Như vậy, có thể thấy, tâm lý e ngại với
những máy móc mới không phải chỉ xuất hiện ở những quốc gia mà trình độ
dân trí chưa được cao.
Vì vậy, muốn đưa máy bán hàng tự động vào hoạt động trước tiên phải
chuẩn bị tâm lý cho người tiêu dùng.

13

Trích đoạn Kiến nghị đối với Chính phủ

---