THỰC TRẠNG CÔNG TÁC LẬP VÀ QUẢN LÝ HSĐC Ở QUẬN TÂY HỒ
I. KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIỆN VÀ ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ- XÃ
HỘI QUẬN TÂY HỒ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI.
Quận Tây Hồ là đơn vị hành chính cấp quận được thành lập theo Nghị định
số 69/CP ngày 28/10/1995 của chính phủ và chính thức đi vào hoạt động từ ngày
01/01/1996. Quận có tổng diện tích tự nhiên là 2400.81 ha với 8 đơn vị hành chính
gồm 05 xã thuộc huyện Từ Liêm trước đây và 03 phường thuộc quận Ba Đình.
1.Đặc điểm điều kiện tự nhiên.
Quận Tây Hồ nằm ở phía tây bắc của thành phố Hà Nội:
Phía bắc của quận giáp với 3 xã của huyện Đông Anh là xã Hải Bối, xã Vĩnh
Ngọc và xã Tầm Xá. Phía nam quận là trung tâm chính trị Ba Đình với các phường
ranh giới là Cống Vị, Ngọc Hà, Quán Thánh, Trúc Bạch và Phúc Xá. Phía đông và
phía đông bắc giáp ranh với phường Ngọc Thuỵ của quận Long Biên. Phía tây
quận giáp huyện Từ Liêm với các xã giáp ranh là Đông Ngác, Xuân Đỉnh và
phường Nghĩa Đô của quận Cầu Giấy.
Quận Tây Hồ là vùng đất tương đối đặc biệt, ở giữa là Hồ Tây, xung quanh
được bao bọc bởi các tuyến đường giao thông Hoàng Hoa Thám, Thuỵ Khuê,
Thanh Niên, Yên Phụ, Nghi Tàm và Lạc Long Quân. Hơn thế nữa, quận Tây Hồ có
sự pha trộn giữa các phường nội thành (Thuỵ Khuê, Yên Phụ, Buởi) và các phường
trước là các xã ngoại thành thuộc huyện Từ Liêm được nhập vào quận Tây Hồ
(Nhật Tân, Quảng An, Xuân La, Từ Liêm, Phú Thượng).
Nằm ở vị trí đặc thù này, quận Tây Hồ được quy hoạch như một trung tâm
du lịch- dịch vụ của thủ đô Hà Nội.
Vị trí quan trọng của quận Tây Hồ có tác động mạnh mẽ đến sự biến động
sử dụng đất của khu vục cả về chất lượng và số lượng thông qua các hoạt động
phát triển kinh tế-xã hội. Quận Tây Hồ chịu ảnh hưởng sâu sắc của quá trình đô thị
hoá dẫn đến các quan hệ sử dụng đất phức tạp gây không ít khó khăn cho công tác
quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn quận.
Quận Tây Hồ có hệ thống giao thông thuận tiện cả đường bộ và đường sông
tạo điều kiện cho phát triển kinh tế- xã hội của quận, đặc biệt là phát triển các loại
hình du lịch bằng đường bộ, đường thuỷ mà không phải quận nào của Hà Nội cũng

, phường Thuỵ Khuê, Xuân La từ 6.000 đến 6.800 người/km
2
, Nhật Tân,
Quảng An và Phú Thượng khoảng 2.200- 3.300 người/km
2
(bảng 1)
Tính theo tổng số dân, tỷ lệ tăng dân số cơ học trên địa bàn quận Tây Hồ khá
cao:năm1997: 14.73%, năm 1998: 12.16%, năm 1999: 11.12%, trong đó một số
phường có tỷ lệ tăng dân số cơ học cao:
1997 1998 1999
- Phường Tứ Liên: 30.23% 27.36% 27.36%
-Phường Quảng An : 30.23% 50.07% 21.95%
Những năm gần đây, nhu cầu về đất ở đối với dân cư thành thị ngày càng
tăng, đối với khu vực nghiên cứu nhu cầu này càng lớn vì trên địa bàn quận còn
nhiều diện tích đất phù hợp để phát triển đất thổ cư, thêm vào đó, cảnh quan khu
vực khá đẹp thu hút số lượng lớn dân cư định cư trong khu vực.
Thống kê giai đoạn 2002-2006, tỷ lệ tăng cơ học toàn quận có dao động
hàng năm song đều ở mức cao: Năm 2002 là 11.7%o, năm 2003 là:10.19%o, năm
2004 là:12.42%o, năm 2005 là:16.09%o, năm 2006 là:8.92%o.
Trong số các phường tỷ lệ tăng cơ học năm 2006 lớn nhất là phường Tứ
Liên:22.49%o, phường Xuân La:19.69%o, các phường có tỷ lệ thấp nhất là phường
Yên Phụ: 5.81%o, thậm chí phường Thụy Khuê -3.15%o.
Như vậy, tỷ lệ tăng dân số cơ học cao cũng là một trong những nguyên nhân
gây biến động sử dụng đất (chủ yếu là chuyển nhượng đất thổ cư, thay đổi mục
đích sử dụng đất).
2.2. Cơ sở hạ tầng
Đường Nghi Tàm, Âu Cơ và An Dương Vương chạy dọc theo đê sông Hồng
qua địa bàn của 5 phường Yên Phụ, Tứ Liên, Nhật Tân, Quảng An và Phú Thượng
với chiều dài 7,5 km. Các tuyến đường Thanh Niên, Lạc Long Quân và Thụy Khê
tạo thành hệ thống giao thông chính của quận. Ngoài ra còn có một số đường phố

50% năm 2000 tăng lên 51,8% năm 2007. Giá trị sản xuất công nghiệp năm 2007
tăng gấp 2,7 lần năm 2000 và tỷ trọng chiếm 43,2%. Tỷ trọng ngành nông nghiệp
từ 16,4% năm 2000 giảm xuống còn 5% năm 2007.
*Ngành thương mại dịch vụ- du lịch.
Đây là ngành phát triển rộng rãi hơn cả trong quận Tây Hồ. Năm 1999 tổng
số hộ tham gia kinh doanh thương nghiệp và dịch vụ là 2.485 hộ với 3.044 lao
động. Trong số này có 1.338 hộ kinh doanh thương nghiệp, chủ yếu là các mặt
hàng như lương thực, thực phẩm, may mặc và đồ dùng gia đình, 680 hộ kinh doanh
nhà hàng như các quán ăn, quán cà phê giải khát và 467 hộ kinh doanh các dịch vụ
sinh hoạt.
Tổng số kinh doanh thương nghiệp-dịch vụ tính theo hộ và người các năm
gồm:
Năm 2002 là 2.773 hộ, 3.996 người;
2003: 3.282 hộ, 4.899 người;
2004: 3.651 hộ,5.546 người;
2005: 4.029 hộ, 6.227 người;
2006: 4.432 hộ, 6.614 người.
Trong đó phường Quảng An, Bưởi và Thụy Khuê đứng đầu về số hộ kinh
doanh-dịch vụ (số liệu tương ứng là: 856.785 và 715 hộ), phường Quảng An, Yên
Phụ và Thụy Khuê đứng đầu về số người kinh doanh-dịch vụ (số liệu tương ứng là:
1600, 1002 và 982 người).
Về thương nghiệp- bán lẻ hàng hoá trong quận không có gì khác với các
quận khác của Hà Nội. Riêng ngành dịch vụ ở đây đặc biệt phát triển do quận có
nguồn tài nguyên du lịch phong phú kể cả tự nhiên và nhân văn, vì nói đến Tây Hồ
thì trước hết phải nói đến du lịch.
Nằm ở trung tâm của quận với diện tích mặt nước rộng 499.74ha, Hồ Tây là
một điểm du lịch lý tưởng có thể thu hút trung bình mỗi ngày 3000-4000 lượt
người tới đây nghỉ ngơi. Các cơ sở vui chơi giải trí ở đây gồm có: du thuyền Hồ
Tây, câu lạc bộ câu cá Quảng Bá, Hồ bơi Tây Hồ, hồ bơi Quảng Bá, làng văn hoá
Việt Nhật…

Hồ khá phát triển, đặc biệt là 5 xã của huyện Từ Liêm cũ.
Theo số liệu thống kê, diện tích đất nông nghiệp hiện nay khoảng 878.65ha
chiếm 36.6% tổng diện tích đát đai của toàn quận. Đất nông nghiệp tập trung chủ
yếu ở 5 phường là Phú Thượng, Xuân La, Nhật Tân, Tứ Liên và Quảng An, 3
phường còn lại chỉ có một diện tích nhỏ.
Trong tổng só 878.65 ha đất nông nghệp, đất trồng lúa chiếm 61.9ha; đất
trồng cây hàng năm khác (màu, rau, hoa) chiếm 237.71ha; đất mặt nước nuôi trồng
thuỷ sản chiếm 575.74 ha; số còn lại là đất trồng cây lâu năm, chỉ chiếm 3.3ha.
Người dân trồng hai loại cây lương thực chính là lúa và ngô ở hai phường Xuân
La và Phú Thượng. Cây thực phẩm gồm rau, đậu chiếm diện tích không đáng kể
(4.2%) trong khu đó, diện tích trồng hoa còn chiếm một diện tích khá lớn
Điều này cũng cho thấy tính chất đặc thù nông nghiệp của một quận phát
triển du lịch, hoa và cây cảnh là một nghề truyền thống của người nông dân, đặc
biệt là các loại hoa cao cấp như Đào, Quất đòi hỏi người trồng hoa phải có kinh
nghiệm lâu năm mới đảm bảo thành công.
* Ngành công nghiệp:
Tây Hồ không phải là quận phát triển công nghiệp vì cơ sở công nghiệp chủ
yếu phát triển trên quy mô nhỏ và thuộc thành phần kinh tế tập thể, tư nhân, hỗn
hợp.
Doanh thu từ sản xuất công nghiệp trên địa bàn quận chỉ đạt 76.867 triệu
đồng năm 2006. Trong đó một số ngành chiếm tỷ trọng lớn như ngành chế biến
thực phẩm, sản xuất đồ uống chiếm 10.1% sản xuất giấy và sản phẩm từ giấy
chiếm 8.0%, sản xuất cao su, plastic chiếm 38.5%, các sản phẩm từ kim loại chiếm
14.1%, sản xuất đồ gỗ chiếm 10%.
Ngoài công nghiệp nêu trên trong quận còn phát triển một số ngành nghề thủ
công truyền thống.
II. CÁC ĐẶC THÙ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI CỦA QUẬN TRONG QUÁ TRÌNH
ĐÔ THỊ HOÁ.
Tây Hồ là một quận được thành lập trong quá trình đô thị hoá ở giai đoạn
hiện nay của Hà Nội và là một trong những quận đặc trưng cho tính chất “nửa

cũ (Tứ Liên, Nhật Tân, Phú Thượng, Xuân La- huyện Từ Liêm cũ): là khu vực
hiện còn song song hai chế độ quản lý: Chế độ quản lý đất nông nghiệp (HTX là
chủ thể quản lý) và chế độ quản lý đất đô thị (UBND là chủ thể quản lý). Tốc độ
đô thị hoá ở đây còn ở mức độ kiểm soát được khi các cơ quan quản lý làm đúng
chức năng và có điều kiện. Tốc độ đô thị hoá ở đây còn ở mức độ kiểm soát được
khi các cơ quan quản lý làm đúng chức năng và có điều kiện thuận lợi thực hiện
những phương án quy hoạch sử dụng đất, những quy hoạch chiến lược dài hạn, quy
hoạch sử dụng đất chi tiết,…
Ngoài những đặc trưng ở trên, quản lý đất đai tại quận Tây Hồ còn ở những
đặc thù xuất phát từ vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của quận:
• Quản lý đất mặt nước Hồ Tây trong chiến lược bảo tồn và phát huy giá trị của di
tích- danh thắng cảnh Hồ Tây
Trong tổng diện tích đất tự nhiên của quận Tây Hồ có tới 40% là đất mặt
nước trong đó phải kể đến Hồ Tây, Hồ Trúc Bạch, Hồ Quảng Bá, mặt nước Sông
Hồng,…Hồ Tây (526.16ha), Hồ Trúc Bạch (25 ha),… vốn là những đoạn, những
khúc sông chết của Sông Hồng, là một ưu đãi của tự nhiên cho thành phố Hà Nội
nói chung và quận Tây Hồ nói riêng. Các hồ này không những là khu vực danh
lam, thắng cảnh vào loại hàng đầu của Hà Nội mà còn là cỗ máy điều hoà khí hậu
cho vùng nội đô vốn luôn nóng lên bởi các hoạt động sinh hoạt và sản xuất với
nhịp đô cao.
Cũng chính vì những lợi thế này mà nhiều tổ chức, cá nhân, nhiều công ty
kinh doanh, sản xuất,…luôn luôn tranh thủ khai thác triệt để mặt nước Hồ Tây:
Các hoạt động kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng, nhà hàng nổi, tàu du
lịch, các hoạt động lấn chiếm bờ hồ, sử dụng bờ hồ trái phép, sai phép dưới nhiều
hình thức, các hoạt động nuôi trồng, đánh bắt thuỷ sản,… luôn diễn ra sôi động.
Công bằng mà nói, các hoạt động trên đã mang lại nhiều lợi ích về kinh tế-
xã hội song nó cũng tạo ra những bức xúc, nhiều khi là gay gắt. Một mặt nguy cơ ô
nhiễm môi trường đất, nước, không khí,…là rất lớn và thường trực; an ninh về con
người, tài sản, an ninh trật tự xã hội,…luôn có nguy cơ cao; cảnh quan của thắng
cảnh bị xuống cấp hoặc nặng nề hơn, bị phá vỡ từng mảng, hệ sinh thái hồ bị can

quản lý, các vi phạm đã lần lượt được giải tỏa và xử lý. Tuyến đê được trả lại hành
lang an toàn và sau đó đã được bê tông hoá vững chắc. Tuy nhiên, việc quản lý loại
đất chuyên dùng này vẫn phức tạp và luôn tiềm ẩn nguy cơ tái phát các vi phạm do
lợi nhuận từ điều kiện tự nhiên-sinh thái của bờ hồ, bờ sông là quá lớn. Nếu nới
lỏng trong công tác quản lý, thì từ các hành vi sử dụng tạm thời đất mặt đê, mái đê,
chân đê,…không phép hoặc sai phép dưới dạng trông giữ xe, làm mái che tạm,
cắm biển quảng cáo, biển chỉ đường đến nhà hàng, khách sạn,…sẽ rất dễ phát sinh
phức tạp cho việc bảo vệ công trình và cảnh quân của tuyến đê.
• Quản lý đất bãi và bờ sông Hồng
Bề mặt địa hình quận Tây Hồ bị tuyến đê sông Hồng chia cắt thành hai khu
vực có các hoạt động tự nhiên khác biệt nhau. Khu vực trong đê không còn chịu sự
tác động trực tiếp của sông Hồng. Mọi sự biến đổi hình thái, quá trình tự nhiên,
biển đổi các lớp phủ,…đều liên quan chặt chẽ tới các hoạt động sản xuất, xây dựng
và sinh hoạt của con người. Khu vực ngoài đê thường xuyên chịu tác động của