MỘT VÀI ĐỀ XUẤT GIẢM THIỂU RỦI RO TRÊN THỊ TRƯỜNG
CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
1. Khuyến khích thành lập các công ty sản xuất và bán thông tin
Giải pháp cho vấn đề lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức trong
các thị trường tài chính là đưa ra thông tin có tác dụng loại bỏ thông tin
không cân xứng và cho phép những người cung cấp vốn có thông tin đầy
đủ về những cá nhân hay những công ty cần tài trợ cho các hoạt động
đầu tư. Một cách để thu thập thông tin này là có các công ty chuyên thu
thập và đưa ra thông tin giúp phân biệt các công ty tốt với các công ty
hoạt động kém.
Đương nhiên, để các công ty như thế được thành lập và hoạt động
một cách có tổ chức và hiệu quả thì pháp luật phải đi trước một bước. Vì
vậy, các cơ quan quản lý cần nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai các
văn bản pháp luật liên quan đến sự thành lập, tổ chức và hoạt động của
các công ty cung cấp thông tin chuyên nghiệp. Việc làm này không chỉ
có ý nghĩa trong việc hạn chế tác động tiêu cực của thông tin không cân
xứng, lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức mà còn giúp tăng cường
tính chuyên nghiệp và hiệu quả cho thị trường chứng khoán nói riêng và
thị trường tài chính nói chung.
Tuy nhiên cũng cần nhận thấy rằng việc cung cấp thông tin theo
cách này chưa giải quyết một cách triệt để vấn đề lựa chọn đối nghịch và
rủi ro đạo đức trên thị trường chứng khoán do sự tồn tại của hiện tượng
“nười đi xe khôn tốn tiền”. Đó là vấn đề xảy ra khi những ngời
không chi tiền mua thông tin vẫn có thể hưởng lợi từ thông tin mà người
khác đã mua bằng cách đầu tư theo. Vì vậy đây là biện pháp có tính lâu
dài, làm nền tảng lý luận và thực tiễn để tăng cường hiệu quả cho các
1
1
biện pháp áp dụng song song dưới đây.
2. Tăng cờng sự điều hành của chính phủ để làm tăng thông tin
trên thị trờng chứng khoán.

chính xác và thiếu tính toàn diện. Thực ra, họ có thể giành đợc thông tin
tốt hơn nhưng chi phí để đạt được điều đó thường không nhỏ so với quy
mô vốn còn hạn hẹp. Kết quả là lợi nhuận thu về sẽ không xứng đáng
với chi phí tìm kiếm thông tin.
Nguyên nhân thứ hai là tính chuyên nghiệp của nhà đầu tư chưa cao
khiến cho việc xử lý thông tin còn nhiều hạn chế. Đối với nhà đầu tư nhỏ
phân tích tốt hơn thông tin là cả một vấn đề.
Hai thực tế này cũng giải thích vì sao hình thức đầu tư giá trị hầu
như chưa xuất hiện trên thị trường chứng khoán Việt Nam đồng thời đó
cũng là nhân tố tăng thêm sự không cân xứng về thông tin trên thị
trường.
Một cách đơn giản và hiệu quả để giải quyết hạn chế trên là đầu tư
qua các trung gian tài chính nh các quỹ đầu tư, các quỹ tương trợ, quỹ
đầu tư chứng khoán… Các trung gian tài chính này hoạt động trên cơ sở
huy động vốn bằng cách nhận tiền gửi hoặc phát hành chứng khoán rồi
dùng tiền thu được đầu tư vào các lĩnh vực khác, trong đó có thị trường
chứng khoán. Do được chuyên môn hoá và hoạt động có tổ chức nên họ
có nhiều ưu thế trong việc khai thác thông tin. Với trình độ chuyên môn
cao, quan hệ rộng và khả năng tài chính mạnh, các trung gian tài chính
luôn là những người có được thông tin một cách nhanh chóng, chính xác
và đầy đủ. Kết hợp với trình độ phân tích tài chính chuyên nghiệp, việc
3
3
phân tích, tổng hợp số liệu và lựa chọn phương án đầu tư của các tổ chức
này có chất lượng rất cao. Chính nhờ những lợi thế đó mà các tổ chức
này luôn là những người hạn chế tốt hơn vấn đề thông tin không cân
xứng và do đó giảm được đáng kể lựa chọn đối nghịch, và rủi ro đạo đức
trong hoạt động đầu tư tài chính nói chung và đầu tư chứng khoán nói
riêng. Do vậy, các nhà đầu tư nhỏ có thể đầu tư thông qua các tổ chức
này (bằng cách cho vay, mua chứng chỉ quỹ đầu tư, thuê quản lý quỹ…)

nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này.5
5