"Nhân công giá rẻ chỉ giữ đất nước ở mức nghèo"
11:29' 04/07/2005 (GMT+7)
(VietNamNet) - Tại ĐH Harvard, nhà báo Nguyễn Anh
Tuấn đã có cuộc trao đổi với GS. Michael E.Porter xung
quanh chiến lược tăng sức cạnh tranh cho Việt Nam.
"Tăng cường năng lực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hoá"
là nội dung thuyết trình hơn 1 giờ đồng hồ của Giáo sư Michael
Porter với Thủ tướng Phan Văn Khải và các vị Bộ trưởng, Thứ
trưởng kinh tế nhân dịp phái đoàn Việt Nam đến thăm ĐH
Harvard.
Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn đã có cuộc trao đổi với Giáo sư
Michael E.Porter xung quanh chiến lược cạnh tranh của Việt
Nam nhân dịp này:
Nhân công rẻ sẽ chỉ giữ đất nước
ở mức nghèo
- Ông đã có một buổi trình bày với
Thủ tướng về nâng cao năng lực
cạnh tranh. Ông đã đề cập đến khả năng cạnh tranh của
nền kinh tế Việt Nam với Thủ tướng như thế nào?
GS. Michael E.Porter: Việt Nam đã đạt được những
thành tích kinh tế ngoạn mục trong vài năm qua, với tỷ
lệ giảm nghèo, xuất khẩu và thu hút FDI đạt tới tầm cao
mới.
Tuy nhiên, sự tăng trưởng kinh tế này chủ yếu do khai
thác nguồn nhân công giá rẻ của đất nước, chứ không
phải bằng những cải thiện sâu xa trong năng lực cạnh
tranh của Việt Nam.
Vì vậy, Việt Nam vẫn tiếp tục xếp trong danh sách
những quốc gia có thu nhập bình quân đầu người rất
thấp. Điều này là bởi vì năng suất thấp và môi trường
kinh doanh ở VN hầu như không được cải thiện nhiều.

một bước đi quan trọng đối với Việt Nam. Vì thế, chính phủ nên kết thúc thành công
các cuộc đàm phán càng sớm càng tốt. Quy chế thành viên của WTO sẽ giúp tạo ra
nhiều thay đổi chính sách quan trọng và cần thiết.
Tuy vậy, điều quan trọng là chúng ta cần hiểu rằng tác động chính của việc gia nhập
WTO là tạo ra những cơ hội mới, chứ không phải sẽ giúp tăng cường khả năng cạnh
tranh của Việt Nam một cách trực tiếp. Việt Nam sẽ cần phải nâng cao năng lực
cạnh tranh cơ bản của mình để tận dụng triệt để những cơ hội mà việc gia nhập
WTO đem lại.
Tăng sức cạnh tranh trước "cơn lũ" toàn cầu hoá
- Một số người quan ngại rằng các công ty của Việt
Nam có thể thua thiệt khi phải đối mặt với sự cạnh
tranh gay gắt từ phía các tập đoàn lớn của nước
ngoài khi VN là thành viên WTO. Ông nghĩ sao về
nhận xét này? Theo ông, Việt Nam cần áp dụng
những chính sách nào để hạn chế tối đa những thua
thiệt có thể xảy ra?
GS. Michael E.Porter:
Thực tế là Việt Nam vẫn chưa phát triển được khu
vực kinh tế tư nhân mạnh. Khi Việt Nam gia nhập
WTO, nhu cầu tăng cường sức mạnh cho khu vực tư
nhân sẽ trở nên vô cùng cấp bách.
Vì thế, Việt Nam cần phải cải thiện các điều kiện để
phát triển một khu vực tư nhân trong nước mạnh và
độc lập. Tiến trình tư nhân hoá cần được đẩy mạnh và
các bước đi cần được thực hiện để phát triển khu vực
tài chính nhằm khơi thông nguồn vốn cho các công ty tư nhân.
Việt Nam đã tiến hành một số bước đi tích cực nhằm tạo điều kiện cho các công ty
nhỏ đăng ký và hoạt động. Tuy nhiên, những doanh nghiệp nhỏ này không thể lớn
mạnh thành những doanh nghiệp vừa hay thậm chí là các công ty lớn một khi mà hai
rào cản chủ yếu vẫn chưa được gỡ bỏ.

kinh tế trong nước. Sử dụng những ngành này như một công cụ để nâng cao năng
suất sẽ có ý nghĩa mấu chốt đối với sự tăng trưởng bền vững và cân bằng.
- Trong bối cảnh toàn cầu hoá đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, theo ông Việt
Nam có thể lựa chọn 1 chiến lược như thế nào để tăng sức cạnh tranh?
GS. Michael E.Porter:Như tôi đã nói, điều quan trọng nhất là Việt Nam cần giảm
bớt phụ thuộc vào lợi thế nhân công giá rẻ.
Những điểm yếu trong môi trường kinh doanh của Việt Nam cũng cần được giải
quyết nhanh chóng. Theo tôi, Việt Nam có thể đặt ưu tiên vào việc giảm bớt tham
nhũng, tệ quan liêu cũng như những khâu sản xuất đình trệ trong cơ sở hạ tầng.
Cuối cùng, Việt Nam phải xây dựng một chiến lược phát triển cho mỗi vùng trên đất
nước, như miền Bắc và miền Nam.
Khoảng cách thu nhập quá lớn hiện nay giữa hai miền Nam Bắc đòi hỏi phải có
chiến lược phát triển kinh tế khác nhau cho từng miền.
Bốn phẩm chất tạo nên sức cạnh tranh
15:13' 16/01/2003 (GMT+7)
Theo Giáo sư Michael Porter thuộc Đại học Harvard,
có 4 phẩm chất tổng quát giúp các công ty có khả năng
cạnh tranh đó là: các yếu tố trời cho; sức cầu nội địa;
sự tồn tại hay thiếu vắng các ngành công nghiệp có tính
hỗ trợ hoặc có liên quan; chiến lược, cơ cấu cùng sự
cạnh tranh nội địa của các công ty.
Giáo sư Porter cho rằng 4 phẩm chất này tạo thành một viên
kim cương và sẽ thúc đẩy hay cản trở việc tạo ra lợi thế
cạnh tranh của quốc gia ấy trên thương trường quốc tế. Các
phẩm chất này còn tương tác với nhau, cái nọ tuỳ thuộc vào
cái kia. Chẳng hạn một sức cầu cao vẫn không là một lợi thế
nếu không cạnh tranh ở một mức nào đó để buộc các doanh
nghiệp phải đáp ứng nhu cầu. Sản phẩm của các xí nghiệp
quốc doanh của Việt Nam ngày xưa là một bằng chứng.
Chúng không hề tạo ra sự cạnh tranh mà chỉ là sự xếp hàng

này của các công ty ảnh hưởng nhiều đến lợi thế cạnh tranh của họ. Ví dụ ở Đức và
Nhật, tầng lớp lãnh đạo cao cấp của các công ty là kỹ sư vì các công ty này quan tâm
đến việc cải tiến quy trình sản xuất thiết bị sản phẩm. Trái lại, tầng lớp lãnh đạo ở
Mỹ là các nhà tài chính vì vào những năm 1970-1980 Mỹ chú ý nhiều vào việc thu
lời ngắn hạn (chứng khoán). Kết quả là sau này họ thua hai nước Đức và Nhật về
công nghiệp chế tạo xe hơi.
Ngoài ra, khi các công ty bị buộc phải cạnh tranh để giành khách hàng trong nước
thì họ cũng bị thúc đẩy phải nâng cao chất lượng, giảm giá thành, cải tiến quản lý...
Khi ấy, họ sẽ có sức cạnh tranh với bên ngoài.
Đồng thời, khi điểm qua các phẩm chất giúp các doanh nghiệp có sức cạnh tranh
trên trường quốc tế, người ta nhận ra vai trò rất quan trọng của chính quyền. Chính
quyền có ảnh hưởng tiêu cực hay tích cực đối với các phẩm chất trên qua các biện
pháp áp dụng như trợ cấp, tín dụng ưu đãi, giáo dục... Chính quyền có thể tạo nên
khuôn khổ cho nhu cầu trong nước khi quy định về tiêu chuẩn chất lượng, an toàn;
đồng thời hỗ trợ ngành này, điều hướng ngành khác bằng các chính sách thuế, thúc
đẩy hay giảm bớt cạnh tranh.
10 viên gạch xây nên bức tường chiến lược
NTTH
Thông thường, những người chịu trách nhiệm soạn thảo chiến lược cho
công ty luôn cho rằng công tác hoạch định chiến lược là một quá trình phức tạp.
Thật ra, đó là do họ đã không nắm bắt được sự đơn giản và rõ ràng của các khái
niệm về chiến lược, cũng như không biết chính xác đâu là những nhân tố chính để
đạt được thành công. Michael Porter, nhà hoạch định chiến lược có uy tín nhất trên
thế giới, đã đi nhiều nơi để thuyết trình về vấn đề này. Chúng tôi xin giới thiệu tóm
tắt nội dung bài viết 10 yếu tố cơ bản, rõ ràng và dễ hiểu nhất của Michael Porter
về các “vật liệu” cần thiết để xây dựng chiến lược.
1. Đừng cố giành vị trí thứ nhất mà hãy tỏ ra độc đáo
Sai lầm chính và cũng là sai lầm tệ hại nhất thường gặp trong việc hoạch định chiến
lược là đương đầu trực diện với đối thủ cạnh tranh.
Mục tiêu của bạn không phải là trở thành công ty đứng đầu, mà hãy cố gắng để

tình của đa số người tiêu dùng, mặc dù đây là loại sản phẩm chỉ dành cho đối tượng
khách hàng hẹp. Tuy nhiên sau đó, khi kế hoạch chiến lược của công ty chuyển
hướng sang việc phát triển hình ảnh công ty và thực hiện quảng cáo rộng khắp trên
truyền hình với sự tham gia của các ngôi sao thời thượng, khách hàng, vốn rất tin
lời nói của bác sỹ, lập tức nghi ngờ tính trung thực của mặt hàng này. Kết quả
không thể là gì khác hơn việc mặt hàng này mất dần thị phần.
5. Chiến lược cần phải thành công ở từng mắt xích
Ưu thế cạnh tranh của công ty không thể chỉ tập trung vào một hay một vài mắt xích
mà phải đạt được sự hoàn hảo trong cả tổ hợp các hoạt động của công ty.
Sự kiện công ty Zara giành được thị trường trong thời gian ngắn kỷ lục đã trở
thành tấm gương sáng cho việc xây dựng chiến lược thành công đến từng phân tử.
Cách làm của Zara là thay đổi liên tục những bộ sưu tập thời trang trong suốt cả
năm (đến 15 lần), trong khi các nhà sản xuất quần áo khác chỉ có thể giới thiệu
những mẫu mới tối đa 1 lần cho mỗi mùa. Bên cạnh đó, áo quần của Zara luôn
mang khuynh hướng “siêu thời trang” với giá cả phải chăng , sản xuất tại châu Âu,
cửa hàng được bố trí tại những địa điểm đông người qua lại, chỉ quảng cáo trên
radio hay… khi khách hàng trở lại lần thứ hai. Chúng ta học được điều gì ở đây? Đó
là không thể sao chép bất cứ mắt xích nào trong toàn bộ chiến lược của Zara bởi vì
chiến lược này chỉ hoàn hảo khi nó là cả một chuỗi liên kết với nhau.
6. Chiến lược phải là bất biến
Sự bất biến của chiến lược đảm bảo cho tính ổn định của những giá trị cơ bản của
công ty. Nhiều khi, chính thái độ quan tâm thái quá đến những đòi hỏi và khiếu nại
của khách hàng lại trở thành mối đe dọa bên ngoài đối với tiến trình thực hiện chiến
lược đã vạch ra. Có những trường hợp, việc công ty khuyên khách hàng tìm đến các
đối thủ cạnh tranh sẽ tốt hơn, bởi vì chiến lược đã được công ty thông qua đôi khi
buộc phải làm một số khách hàng không hài lòng để đa số những khách hàng khác
có thể hài lòng ở mức độ cao hơn.
7. Chọn cho mình một hướng đi