Giả thuyết mới về cuộc đấu súng của A. S. Pushkin

Nhà thơ Nga vĩ đại A. S. Pushkin đã từ giã cõi đời cách đây 174 năm. Từ đó đến nay các nhà văn, nhà
thơ, nhà nghiên cứu ở Nga và trên thế giới đã tốn không biết bao nhiêu giấy mực để bàn về tác phẩm
cũng như cái chết đầy bất trắc của con người này. Tưởng như sau gần hai thế kỉ mọi chi tiết về cuộc đời
và sự nghiệp của ông đã được soi xét đến chân tơ kẻ tóc. Tuy nhiên mới đây các nhà nghiên cứu lại phát
hiện ra những giả thuyết mới về nguyên nhân cuộc đấu súng của nhà thơ. Cuộc đấu súng giữa Pushkin
và Dantes diễn ra ngày 8 tháng 2 năm 1837. Hai ngày sau, 10 tháng 2, nhà thơ số một của nước Nga qua
đời. Theo giả thuyết chính thức, Pushkin bị giết bởi một vết tử thương từ viên đạn súng lục của Dantes.
Tất nhiên, nếu cuộc đấu súng diễn ra trong thời đại chúng ta thì nhà thơ có thể được cứu sống - các nhà
y học nhiều lần khẳng định rằng vết thương của Pushkin không nghiêm trọng lắm, nhưng khoa học lúc
bấy giờ chưa đủ trình độ để cứu chữa cho ông.
Gây ra nhiều tranh cãi hơn cả là nguyên nhân dẫn tới cuộc đấu súng bất hạnh. Nói một cách khác, ai là người
có lỗi trong cái chết của Aleksandr Pushkin? Về vấn đề này lâu nay đã tồn tại rất nhiều giả thuyết, chứng cứ
khác nhau, nhiều lời đồn đại và đàm tiếu, nhiều nhân chứng, từ các bác sĩ đến bạn bè của nhà thơ. Hơn nữa, sự
thật, tất nhiên, ở mỗi người một khác.
Giả thuyết cổ điển được giảng dạy ở trường phổ thông như sau: một vài năm sau khi cưới cô vợ trẻ xinh đẹp
Natalya Goncharova, Pushkin chạm trán với kẻ tình địch của mình George Dantes. Anh chàng người Pháp này
ra sức ve vãn vợ của Pushkin, sau đó bị thách đấu súng và đã sát hại nhà thơ. Tuy nhiên, càng ngày các nhà
nghiên cứu càng phát hiện ra nhiều chi tiết khác biệt so với những gì ban đầu chúng ta lầm tưởng.
Cuộc đấu súng thứ nhất của Pushkin và Dantes không thành vì nó được thách trước thềm đám cưới của
Ekaterina Goncharova (chị gái của Natalya) và Dantes. Và cuộc đấu súng lần thứ hai do Pushkin thách đã trở
thành định mệnh.
Ngoài rất nhiều phỏng đoán khác nhau về mối quan hệ qua lại bên trong bộ ba này còn có một số giả thuyết đã
được khẳng định bằng tư liệu: tất nhiên ở mức độ mà những người ngoài có thể phán xét về chúng.
Giả thuyết đầu tiên và thú vị nhất thuộc về bá tước Aleksandr Vasilyevich Trubetsky, vốn là người không
quen biết thân tình với Pushkin, nhưng hiểu ông rất rõ qua các cuộc gặp gỡ riêng trong xã hội thượng lưu
Peterburg và qua mối quan hệ gần gũi của mình với Dantes. Câu chuyện được ghi lại của bá tước kể về một
mối quan hệ hoàn toàn mới đối với tấn bi kịch này. Theo các hồi ức và chứng cứ mà Trubetsky tiếp cận được
thì Pushkin hoàn toàn không ghen Natalya với Dantes. Tình hình ở đây hơi khác thường - Pushkin yêu cô em
gái của vợ, Alexandrine, một người không xinh đẹp như bà chị, nhưng lại cực kỳ thông minh. Nàng cũng đem

Chính vì vậy, ngày 4 tháng 11 năm 1836, sau khi nhận được bức thư nặc danh về sự phản bội của vợ, Pushkin
đã tra hỏi Natalya Nikolayevna và nàng đã chính thức thừa nhận có quan hệ với Dantes. Điều quan trọng
không phải là sự phản bội về thể xác, mà là tinh thần. Ngôi nhà của thi sĩ giây phút này sụp đổ như làm bằng
các tông, Vladimir Fridkin viết tiếp. - Pushkin đánh mất ý nghĩa cuộc sống của mình. Ông không muốn giết
chết người khác chỉ vì hắn được vợ mình yêu. Nhưng có thể tìm cái chết cho chính bản thân mình bằng chuyện
đó. Rất có thể đấy là nguyên nhân của những hành động rồ dại của Pushkin trong những tháng cuối cùng của
cuộc đời. Trong hồi ký của mình Sologub viết: "Tất cả mọi người đều ngăn cản Pushkin. Chỉ một mình ông
không muốn điều đó". Pavlishchev, con rể của Pushkin, cũng viết: "Nhà thơ tìm đến cái chết, vì ông sẽ rất bất
hạnh, nếu như còn sống..."
Tuy nhiên, giả thuyết này không được bà Galina Sedova, người phụ trách nhà lưu niệm Pushkin, tác giả cuốn
sách vừa hoàn thành về những tháng cuối đời của nhà thơ, chia sẻ. Theo bà, giả thuyết cho rằng Pushkin muốn
kết thúc cuộc đời là không chính xác: "Ông muốn sống, làm việc và hoàn toàn không có ý định chết. Ví dụ,
trong ngày đi đấu súng ông còn yêu cầu chuyển các vở kịch cho tờ tạp chí của mình".
Ngoài ra, bà Sedova còn nhận xét rằng đóng vai trò quan trọng trong câu chuyện này là người làm chứng của
George Dantes, hầu tước Olivie d'Arshiak: ông ta luôn tìm cách hoà giải các đối thủ. Ông ta đã thực hiện thành
công điều đó vào tháng 11 năm 1836, khi Pushkin lần đầu tiên thách đấu với Dantes. Chính vì sợ d'Arshiak lại
thuyết phục được họ, đêm trước cuộc đấu súng bất hạnh Pushkin tìm mọi các tránh gặp ông ta.
Qua các hồi ức của những người đương thời, Sedova nhận xét rằng trước ngày xảy ra cuộc đấu súng Pushkin
viếng thăm rất nhiều bạn bè. Thậm chí ông còn đến gặp cả nhà văn Fedorov và trò chuyện gần hai giờ đồng
hồ, mặc dù Fedorov là người mà Pushkin luôn luôn coi thường. Từ đó có thể kết luận rằng Pushkin muốn kéo
dài thời gian.
Nhiệm vụ thứ hai mà nhà thơ đã hoàn thành là ý định bảo vệ người làm chứng của mình Konstantin Danzas
khỏi bị truy tố vì đã không báo cáo về cuộc đấu súng đang được chuẩn bị.
Sedova cho rằng Pushkin đã chọn trước cho mình người làm chứng là Danzas và thoả thuận cùng với ông ta về
điều đó. Tuy nhiên, về sau nhà thơ đã làm mọi cách để chứng minh rằng thoả thuận đó xuất hiện ngẫu nhiên,
ngay trước cuộc đấu súng.
Pushkin đã giới thiệu người làm chứng của mình vào phút chót. Như vậy, ông đã giải quyết hai vấn đề - bảo vệ
cho Danzas khỏi bị truy tố và loại trừ khả năng bị d'Arshiak hoà giải. Không một ai để ý tới những chi tiết tế
nhị này.
Về sau Danzas bị xét xử, nhưng các lời khai của ông cho thấy rằng ông gặp Pushkin bên chiếc cầu ở Vườn