1
Khoa sư phạm
Khoa sư phạm
Đại học quốc gia hà nội
Đại học quốc gia hà nội
Tâm lý học quản lý
Tâm lý học quản lý
(Theo cách tiếp cận Hành vi tổ chức)
(Theo cách tiếp cận Hành vi tổ chức)
PGS.TS. Nguyễn thị Mỹ lộc
PGS.TS. Nguyễn thị Mỹ lộc
Hà nội -2008
Hà nội -2008
2
Mục lục
Phần thứ nhất : Hành vi cá nhân trong tổ chức
Chương 1. Sự khác biệt cá nhân trong tổ chức : Nhân
cách, thái độ, năng lực, cảm xúc
Chương II. Tri Giác và quy kết(phán quyết về người
khác)
Chương III.Động cơ
Chương IV.Nâng cao hiệu quả công tác trên cơ sở
thông tin phản hồi và khen thưởng
3
Phần thứ hai : Nhóm và các quá trình xã hội
Chương V. Nhóm
Chương VI. Quyền lực,Chính trị, Xung đột, Thương
thảo
Chương VII.Quyết định cá nhân và quyết định nhóm
Chương VIII.Đội công tác
Phần thứ ba: Các quá trình tổ chức
Cá thể đơn nhất Các hình thức tự thể hiện
Tính cách cá nhân
Thái độ
Năng lực
Cảm xúc
Tự ý thức
Tự tôn trọng
Tự hiệu quả
Tự kiểm soát
8
Tự ý thức (self-concept): sự tự nhận thức(nhận biết) của
cá nhân về bản thân mình như một thực thể tinh thần, xã
hội và thể chất
Nhận thức (cognitions) : Tri thức, ý kiến hoặc niềm tin
của một cá nhân về môi trường, về bản thân, hoặc về hành
vi của mình
Tự tôn trọng (self-esteem): niềm tin của cá nhân về sự tự
xứng đáng/đáng giá của chính mình dựa trên sự tự đánh
giá toàn diện về bản thân.
Tự tôn trọng bên trong tổ chức (organiztion-based self-
esteem): giá trị tự nhận thức được mà cá nhân có về bản
thân mình với tư cách thành viên của một tổ chức và đang
hoạt động trong bối cảnh của tổ chức đó.
thân mình và khiến hành vi đó thích nghi với hoàn cảnh, tình
huống.
3.Nhân cách : Sự kết hợp các đặc trưng ổn định về thể chất
và tinh thần của một cá nhân, cho phép mỗi người có được
bản sắc riêng của mình. Những đặc trưng hoặc nét tính cách
này- bao gồm việc mỗi người nhìn nhận, suy nghĩ,hành xử và
cảm xúc như thế nào- là sản phẩm của sự ảnh hưởng tương
tác qua lại giữa di truyền và môi trường.
5 chiều quan trọng nhất của nhân cách : hướng ngoại
(extraversion); tính dễ chịu (agreeableness), tính có ý
thức(conscientiousness); tính ổn định cảm xúc (emotional stability),
tính cởi mở đối với trải nghiệm (openness to experience)
12
5 chiều nhân cách với thể hiện tích cực
1.Tính huớng ngoại -Thân mật, thoải mái; ưa chuyện; dễ
chan hoà; quyết đoán
2.Tính dễ chịu -Tin người; hiền hoà; dễ hợp tác; đôn
hậu
3.Tính có ý thức -Tin cậy được; có trách nhiệm, có định
hướng thành công; kiên trì
4.Tính ổn định cảm xúc -Thanh thản, thoải mái; yên tâm; không
lo âu, hồi hộp
5.Tính cởi mở đối với sự -Có trí thông minh, có óc tưởng tượng
trải nghiệm ham hiểu biết; tư duy thoáng
13
4.Thái độ và hành vi
Thái độ : thiên hướng/bẩm chất có được (học được) phản
ứng lại theo cách tích cực hoặc không tích cực có tính nhất
Niềm tin của con người
vè
một hành vi sẽ dẫn đến
nhứng kết quả nhất định
và đánh giá của người đó
về kết quả này
Niềm tin của con người
về việc những người
khác cho rằng người đó
có hoặc không thể thực
hiẹn hành vi ;và động
cơ của người đó phải
tuân theo một quy ước
cụ thể
Thấi độ đối với
hành vi
Tầm quan trọng
của việc xem xét
tháI độ và chuẩn
mực
Chuẩn mực khách
quan
Dự
định
Hành vi
16
5.Khả năng và thành quả
Khả năng (ability) : Đặc trưng rộng và bền vững của con
người hướng tới đạt được thành quả tối đa cả về phương diện
3.Cảm tình/cảm giác(Sensation/Feeling) (phong cách SF)
4.Cảm tình/trực giác(Intuition/Feeling) (phong cách NF)
(xem bảng ở trang sau)
19
Phong cách quyết định
ST NT SF NF
Tiêu điểm chú ý Sự kiện Khả năng Sự kiện Khả năng
xảy ra xảy ra
Phương pháp xử lý Phân tích Phân tích Tình người Tình người
lạnh lùng lạnh lùng ấm áp ấm áp
Xu thế hành xử Thực tế lôgic và Đồng cảm Nhiệt tình và
và thản nhiên khôn khéo và thân hữu sáng suốt
Biểu hiện của Kỹ năng kỹ Phát triển Hỗ trợ thực Hiểu biết
Khả năng thuật với sự kỹ thuật và tế và phục vụ và giao tiếp
kiện/sự vật lý luận con người với con người
Nghề nghiệp Kỹ thuật cán bộ kế Giáo viên Nghệ sỹ
Tiêu biểu viên hoạch
Nhà quản lý
20
7. Cảm xúc : Phức hợp những phản ứng của con người trước
những thành tựu hoặc những cản trở của mình
Các cảm xúc tích cực và tiêu cực :
Tiêu cực Tích cực
Giận dữ Hạnh phúc/hưng phấn
Sợ hãi/lo âu Tự hào
Tội lỗi/xấu hổ
Buồn bã Yêu mến/cảm tình
Đố kỵ/ghen tức
Một khuôn mẫu/định hình là một tập hợp các niềm tin của một cá
nhân về những đặc điểm hoặc thuộc tính của một nhóm người
nhất định.
Sự hình thành khuôn mẫu hay định hình là một quá trình gồm bốn bư
ớc (i) phân loại con nguời thành các nhóm tuỳ theo các tiêu chí khác
nhau như giới, chủng tộc, tuổi tác, nghề nghiệp; (ii)suy diễn tính
cách hoặc đặc trưng của mỗi nhóm; (iii)hình thành kỳ vọng đối với
mỗi nhóm và; (iv)nhận biết hành vi của mỗi nhóm
Sự duy trì khuôn mẫu/định hình được thực hiện trong quá trình tri giác
nhờ (i)ước tính quá mức tần suất của hành vi thuộc một khuôn mẫu;
(ii)giải thích không đúng những hành vi được mong đợi hay không đư
ợc mong đợi; (iii)phân hoá những cá thể thiểu số từ chính mình
24
3.Tiên đoán tự-hoàn thành (Self-fulfilling Prophecy ) :hiệu ứng
Pygmalion
Kỳ vọng hoặc niềm tin của con người sẽ quy định hành vi và thành quả
hoạt động của họ.
Trong thực tiễn quản lý, có thể áp dụng hiệu ứng này theo chu trình sau :
(i)Kỳ vọng cao của thanh sát viên--->(ii)Sự lãnh đạo tốt hơn---->(iii)Cấp
dưới phát triển sự tự-kỳ vọng cao hơn--- > (iv)Động viên cáp dưới nỗ lực
hơn--->(v)nâng cao thành quả hoạt động---- >(vi)Kỳ vọng thanh sát cao
hơn và cũng quay lai (iii)thành quả hoạt động cao kích thích kỳ vọng của
cấp dưới cao hơn nữa.
4.Quy kết nguyên nhân (Causal Attribution)
Sự quy kết nguyên nhân là việc nghi ngờ hoặc suy diễn những nguyên
nhân dẫn đến hành vi của con người.
(i)Nhân tố bên trong : những đặc điểm cá nhân gây ra hành vi
(ii)Nhân tố bên ngoài: những đặc điểm môi trường gây ra hành vi
25
Mô hình quy kết nguyên nhân của Weiner
*Xấu hổ
*Tức giận
Hậu quả hành
Vi
*Thành quả
liên quan đến
kết quả đạt
được kế tiếp
Copyright: Tài liệu đại học ©