Chơng 3
Các phơng tiện trong thanh toán quốc tế
I/ Hối phiếu (Bill of exchange; draft)
II/ Kỳ phiếu (Promissory note)
III/ Séc (check/ cheque)
IV/ Thẻ thanh toán (Payment card)
------------------
Thơng phiếu (Commercial bill) là công cụ thanh toán quốc tế thông dụng. Thơng phiếu
gồm hai loại: Hối phiếu và kỳ phiếu. Hối phiếu đợc sử dụng rộng rãi hơn
I Hối phiếu (Bill of exchange; draft)
1 Các nguồn luật điều chỉnh l u thông hối phiếu
- Nguồn luật mang tính quốc gia: do quốc gia ban hành và có giá trị trong quốc gia đó.
+ Luật hối phiếu của nớc Anh - 1882 (ra đời sớm nhất)(BEA: B/E Act of 1882)
đợc áp dụng ở nớc Anh và các nớc thuộc địa của Anh
+ Luật Thơng mại thống nhất cảu Mỹ - 1962
(UCC: Uniform Commercial Code of 1962)
đợc áp dụng ở Mỹ và các nớc thuộc địa của Mỹ.
2 nguồn luật này tạo ra hệ thống luật Anh - Mỹ (Anglo - Americal Law)
- Nguồn luật mang tính khu vực: (thuộc Châu Âu)
Công ớc Giơ - ne - vơ 1930 - 1931, trong đó ban hành:
Luật thống nhất về Hối phiếu (ULB: Uniform Law for B/E)
So sánh giữa 2 nguồn luật: Luật Anh - Mỹ: thờng thoáng hơn dễ áp
dụng hơn Công ớc giơ - ne - vơ
VD:
+ Luật Anh - Mỹ quy định: hối phiếu không cần có tiền đề cũng đợc coi là HP nhng ít
nhất 1 lần trong nôi dung của tờ hối phiếu phải nhắc tới
+ Luật Anh - Mỹ: quy định HP không có tính trừu tợng. (tức là có thể đợc nhắc đến
nguyên nhân của việc trả tiền là gì)
+ Cho phép bên cạnh HP trả ngay đợc phép ghi thêm lãi suất cảu đồng tiền trên tờ hối
phiếu (còn LB không cho phép) số tiền đó là 1 số tiền đợc ấn định.
- Nguồn luật mang tính Quốc tế:

lãnh)
- Ng ời h ởng lợi Hối phiếu (Beneficiary)
Là ngời nhận tiền trên tờ Hối phiếu (có thể là ngời ký phát, NH ngời đợc chuyển nhợng HP,
hoặc ngời nào đó do những ngời này chỉ định)
Có thể là bản thân ngời ký phát thì phải gia vào Hối phiếu "trả cho tôi" hoặc "trả theo lệnh
của tôi" ("Pay to me" or "Pay to the order of ..." trong trờng hợp này ngời ký phát là ngời h-
ởng lợi.
* Đặc điểm của Hối phiếu:
HP có 3 đặc điểm quan trọng: tính trừu tợng, tính bắt buộc trả tiền và tính lu thông.
- Tính trừu t ợng: (nghĩa vụ trả HP là trừu t ợng)
Trên tờ HP không cần ghi rõ nguyên nhân của việc trả tiền là gì mà chỉ cần ghi rõ tổng số
tiền phải trả là bao nhiêu, trả cho ai, khi nào thanh toán, ngời nào thanh toán mà thôi. Hiệu
lực pháp lý của HP cũng không bị ràng buộc do nguyên nhân gì sinh ra HP. Một khi đợc
tách ra khỏi hợp đồng và nằm trong tay ngời thứ ba thì HP trở thành 1 trái vụ độc lập, chứ
2
không phải là 1 trái vụ sinh ra từ hợp đồng. Nói cách khác nghĩa vụ trả tiền của HP là trừu
tợng.
- Tính bắt buộc trả tiền: có nghĩa là ngời trả tiền HP phải trả tiền theo đúng nội dung ghi
trên tờ HP đó. Ngời này không thể việc bất cứ một lý do gì đề trì hoãn việc trả tiền của HP
trừ trờng hợp HP đó đợc lập ra trái với đạo luật chi phối nó. Ngoài ra việc trả tiền cũng là vô
điều kiện.
VD: Nếu 1 ngời NK hàng hoá ký "chấp nhận" trả tiền trên tờ HP thì nếu hàng hóa NK gửi
đến sai quy cách, phẩm chất thì ngời đó vẫn phải trả tiền theo lệnh đòi tiền trên tờ HP đó.
Hoặc ví dụ khi HP gửi đến ngời trả tiền không đợc ghi câu: "chấp nhận trả tiền nếu, hàng
gửi đến đúng HĐ ..." vì nh vậy HP trở thành có điều kiện và sẽ vô giá trị.
- Tính l u thông của HP: Xuất phát từ 2 đặc điểm trên mà HP có đặc điểm thứ ba là tính
lu thông. Tính lu thông của HP đợc thể hiện ở chỗ HP có thể chuyển nhợng đợc từ ngời này
sang ngời khác, một hay nhiều lần trong thời hạn hiệu lực của nó. Việc chuyển nhợng có
thể bằng hình thức trao tay hoặc bằng hình thức ký hậu.
3. Thành lập hối phiếu

... (số tiền) là tiêu đề của một HP, không có tiêu đề này, HP sẽ trở thành vô giá trị. (trừ luật
BEA 1882 và UCC 1962)
Ngôn ngữ của tiêu đề phải cùng ngôn ngữ của toàn bộ nội dung hối phiếu.
- Địa điểm ký phát HP: thông thờng ngời ta lấy cơ quan trụ sở chính làm địa điểm ký phát
HP. Đây là nguồn pháp lý sẽ đợc sử dụng khi có tranh chấp xảy ra.
VD: ở Hà Nội lấy luật của VN
ở Nhật Bản lấy luật của Nhật Bản.
Nhng nếu ký phát HP trên máy bay?
VD: 2 ông giám đốc đang ngồi trên máy bay đi tới Beiling Ký hợp đồng khống trên máy
bay HP đợc tạo lập trên máy bay địa điểm pháp lý: của ngời bán.
Một HP không ghi rõ địa điểm ký phát, ngời ta cho phép lấy địa điểm bên cạnh tên của ng-
ời ký phát làm địa điểm ký phát HP.
- Ngày tháng ký phát:
HP phải có ngày tháng ký phát (theo luật ULB) (nhng theo Luật Anh - Mỹ không quan
trọng)
ý nghĩa của ngày tháng ký phát:
+ Bắt đầu tính thời hạn hiệu lực của HP (theo ULB: thời hạn hiệu lực của HP là 12 tháng)
(nhng nếu HP theo L/C thì phải theo thời hạn hiệu lực của L/C)
+ Có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định kỳ hạn trả tiền của hối phiếu có kỳ hạn nếu HP
ghi rằng: "Sau X ngày kể từ ngày ký phát HP này".
- Mệnh lệnh đòi tiền vô điều kiện: HP là 1 mệnh lệnh đòi tiền vô điều kiện, không phải là
một yêu cầu đòi tiền. Việc trả tiền là vô điều kiện, có nghĩa là khi trả tiền HP không đợc
viện một lý do nào khác, trừ khi lí do HP trái với luật HP, để quyết định có trả tiền HP hay
không. Mệnh lệnh trả tiền HP phải đợc thể hiện rõ trên tờ HP (thờng bằng từ: trả theo lệnh
"Pay to the order .." )
- Số tiền của HP: Số tiền ghi trên HP là một số tiền nhất định. Một số tiền nhất định là số
tiền đợc ghi một cách đơn giản và rõ ràng, ngời ta có thể nhìn qua để biết đợc số tiền phải
trả là bao nhiêu, không cần phải qua nghiệp vụ tính toán nào, dù là đơn giản.
Số tiền đợc ghi có thể vừa bằng số, vừa bằng chữ hoặc là hoàn toàn bằng số hay hoàn toàn
bằng chữ.

- Ngời NK: Công ty TNHH Mitsui - Tokyo - Nhật Bản
- Trị giá lô hàng: (mệnh giá Hối phiếu): 100.000 USD
- Thời hạn trả tiền: Trả ngay
- Phơng thức thanh toán nhờ thu
- NH Việt Nam: VCB
- Ngân hàng Nhật Bản: Tokyo - Nhật Bản
- Ngân hàng phát hành L/C Nhật Bản: Ngân hàng Tokyo
* Ký phát hối phiếu đối ph ơng thức nhờ thu phiếu trơn: (Tuân thủ theo luật ULB)
5
Hối phếu
Số: (Số hiệu của HP)
Số tiền: 100.000 USD
Hà nội, ngày 20 tháng 11 năm 2004
Ngay sau khi nhìn thấy bản thứ nhất cua hối phiếu này (bản thứ 2 có cùng nội
dung và ngày tháng không phải trả tiền) trả theo lệnh ca Nhân hàng Ngoại
thơng Việt Nam một số tiền là: một trăm nghìn đô la Mỹ chẵn tại Hà nội.
Tổng GĐ công ty TCTap
ký tên
Gửi: Công ty TNHH Mitsui
Tokyo Nhật Bản