Män hc: Váûn hnh Hãû thäúng âiãûn
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
85
Chỉång 6
CHÁÚT LỈÅÜNG ÂIÃÛN NÀNG V VÁÚN ÂÃƯ ÂIÃƯU CHÈNH
TÁƯN SÄÚ, ÂIÃÛN ẠP TRONG HÃÛ THÄÚNG ÂIÃÛN

6.1. CẠC U CÁƯU ÂÄÚI VÅÏI SN XÚT ÂIÃÛN NÀNG
Hãû thäúng âiãûn lỉûc bao gäưm cạc nh mạy âiãûn, âỉåìng dáy ti âiãûn, trảm biãún ạp v
cạc häü tiãu thủ âiãûn kãút håüp våïi nhau thnh mäüt hãû thäúng chung âãø sn xút, truưn ti v
phán phäúi âiãûn nàng âãún cạc häü tiãu thủ mäüt cạh liãn tủc v kinh tãú nháút (hãû thäúng nàng
lỉåüng, mảng âiãûn). Khạc hàón våïi nhỉỵng ngnh cäng nghiãûp khạc, sn xút âiãûn nàng cọ
nhỉỵng âàûc âiãøm ch úu sau:
1. Âàûc âiãøm quan trng nháút l viãûc sn xút, truưn t
i, phán phäúi v sỉí dủng
âiãûn nàng bao giåì cng tiãún hnh cng mäüt lục. Nghéa l åí mi thåìi âiãøm phi cọ sỉû cán
bàòng chênh xạc giỉỵa âiãûn nàng sn xút ra v âiãûn nàng tiãu thủ cäüng våïi täøn tháút trãn lỉåïi
truưn ti v phán phäúi. Nãúu sỉû cán bàòng trãn khäng âm bo thç cạc chè tiãu cháút lỉåüng
âiãûn nàng ch úu l táưn säú v âiãûn ạp trong hãû thäúng s lãûch ra khi phảm vi cho phẹp.
2. Âàûc âiãøm thỉï hai l cạc quạ trçnh quạ âäü trong hãû thäúng âiãûn diãùn ra ráút nhanh
cho nãn phi sỉí dủng cạc k thût tỉû âäü
ng âãø âiãưu khiãøn cạc quạ trçnh ny chỉï khäng thãø
thao tạc bàòng tay.
3. Âàûc âiãøm thỉï ba l âiãûn nàng cọ liãn quan chàût ch våïi táút c cạcngnh kinh tãú
qúc dán v mi hoảt âäüng ca con ngỉåìi. Cho nãn âi hi âäü tin cáûy cung cáúp âiãûn phi
ráút cao vç mi sỉû cäú trong hãû thäúng dáùn âãún thiãúu hủt cäng sút s nh hỉåíng âãún nãưn
kinh tãú qúc dán.
Do nhỉỵng âàûc âiãøm trãn nãn âäúi våïi sn xút âiãûn nàng cọ nhỉỵng u cáưu cå bn
sau:
1. Phi âm bo âäü tin cáûy cung cáúp âiãûn liãn tủc cho cạc häü tiãu thủ theo tênh
cháút tỉì

chi phê sn xút âiãûn nàng bẹ nháút.

6.2. ÂÀÛC TÊNH TÉNH CA PHỦ TI
Âàûc tênh ténh ca phủ ti åí mäüt nụt no âọ l quan hãû giỉỵa cäng sút tạc dủng v
cäng sút phn khạng ca phủ ti âäúi våïi âiãûn ạp tải nụt âọ khi táưn säú cho biãút hồûc âäúi
våïi táưn säú khi âiãûn ạp cho biãút. Såí dé gi l âàûc tênh ténh vç phủ ti âỉåüc xẹt åí chãú âäü lm
viãûc xạc láûp.
Nãúu phủ ti åí chãú âäü quạ âäü cn phi xẹt âãún täúc âäü biãún âäøi ca cạc thäng säú v
ta s cọ nhỉỵng âỉåìng âàûc tênh âäüng ca phủ ti.
Âàûc tênh âäüng c
a phủ ti l quan hãû giỉỵa cäng sút phủ ti âäúi våïi táưn säú, âiãûn ạp
v cạc âảo hm ca chụng.
Khi chãú âäü ca Hãû thäúng âiãûn thay âäøi thç trong phủ ti cng xy ra cạc quạ trçnh
quạ âäü. Cạc quạ trçnh ny thỉåìng khäng âỉåüc xẹt riãng cho tỉìng thiãút bë dng âiãûn riãng
biãût m âỉåüc xẹt chung cho tỉìng nhọm låïn phủ ti cng âỉåüc cung cáúp âiãûn tỉì mäüt nụt
phủ ti no âọ. Mäùi nụt phủ ti nhỉ váûy l mäüt phủ ti täøng håüp bao gäưm nhiãưu loải phủ
ti khạc nhau nhỉ: âäüng cå khäng âäưng bäü, âäüng cå âäưng bäü, mạy b âäưng bäü, tủ âiãûn,
ạnh sạng, l âiãûn....Cạc thnh pháưn trung bçnh ca cạc loải thiãút bë dng âiãûn trong mäüt
nụt phủ ti täøng håüp 110KV tênh theo pháưn tràm cäng sút nhỉ trong bng 6-1.

Bng 6-1
Tãn phủ ti Thnh pháưn (%)
- Âäüng cå khäng âäưng bäü
- Âäüng cå âäưng bäü
- Chiãúu sạng
- Chènh lỉu, l âiãûn v âäút nọng
- Täøn tháút trong mảng âiãûn
48
10
25

* Maùy buỡ õọửng bọỹ
Maùy buỡ õọửng bọỹ khọng tióu thuỷ cọng suỏỳt taùc duỷng cho nón goùc = 0 do õoù õỷc
tờnh cọng suỏỳt phaớn khaùng coù daỷng:
Xr
X
à
Ià
I
2

R
2
/s
Hỗnh 6-1
U
)26(
)/(
2
2
2
2
2
2
2
2

+
==
s
R

=


d
q
d
d
q
X
UE
X
U
Q
X
UE
P
)56(
2
=
d
q
d
X
UE
X
U
Q
Män hc: Váûn hnh Hãû thäúng âiãûn
Nhọm Nh mạy âiãûn - Bäü män Hãû thäúng âiãûn - ÂHBK Â Nàơng .
88

µ
X
U
Q
2
=
(6-8)
Do âọ lục âiãûn ạp gim thç cäng sút tỉì hoạ gim tỉång âäúi nhanh nghéa l âỉåìng
âàûc tênh ténh Q
pt
(U) cọ âäü däúc låïn hån so våïi âỉåìng âàûc tênh ténh P
pt
(U).
Våïi mäüt trë säú nháút âënh ca âiãûn ạp, cho táưn säú f tàng lãn dng âiãûn tỉì hoạ ca
âäüng cå khäng âäưng bäü v mạy biãún ạp s gim xúng vç âiãûn khạng tỉì hoạ X
µ
s tàng
lãn khi táưn säú tàng. Cäng sút tỉì hoạ chiãúm pháưn låïn trong täøng cäng sút ca phủ ti nãn
)66(
1
;
2
−=−=
C
X
X
U
Q
C
C

thüc biãn âäü U v gọc pha
δ ca âiãûn ạp åí nụt âọ m cn phủ thüc vo biãn âäü v pha
ca âiãûn ạp åí cạc nụt lán cáûn v âiãûn khạng ca âỉåìng dáy åí cạc âoản ny.
Theo âiãưu kiãûn cán bàòng cäng sút tạc dủng v phn khạng: Täøng cạc dng cäng
sút tạc dủng v phn khạng âi tåïi nụt (P
F
, Q
F
) phi bàòng täøng cäng sút tạc dủng v phn
khạng ca phủ ti tải nụt âọ (P
pt
v Q
pt
). Våïi mäüt táưn säú xạc âënh no âọ ta cọ:

() ( )
() ( )
⎪
⎩
⎪
⎨
⎧
=
=
δ
δ
,Q
,P

pt

, tỉì cạc giao âiãøm ca âàûc
tênh P
pt
= ϕ
1
(U) v h âỉåìng P
F
= ψ
1
(U,δ) cọ thãø xạc âënh âỉåüc quan hãû δ = ϕ(U).
Trãn hçnh 6-5 v âàûc tênh Q
pt
= ϕ
2
(U) v h âỉåìng âàûc tênh Q
F
= ψ
2
(U,δ) ỉïng våïi
cng mäüt trë säú f nhỉng δ khạc nhau. Dng quan hãû δ = ϕ (U) â tçm âỉåüc åí trãn âãø xạc
âënh cạc âiãøm nàòm trãn âàûc tênh Q
F
= ψ (U) tỉì cạc âỉåìng ca h âỉåìng Q
F
= ψ
2
(U,δ), näúi
táút c cạc âiãøm ny lải ta âỉåüc âàûc tênh Q
F
= ψ (U) ỉïng våïi cán bàòng cäng sút tạc dủng.

5

δ
5

δ
4

δ
3

δ
2

δ
1

U
1
U
2
U
3
U
4
U
5
δ
5
δ

(U) v Q
F
(U) cho âiãûn ạp tải nụt kho sạt.

6.3.2
Xẹt trong phảm vi ton hãû thäúng
Ta xẹt hai trỉåìng håüp âiãøn hçnh gáy nãn biãún âäøi táưn säú v âiãûn ạp trong hãû thäúng.
1. Trỉåìng håüp thỉï nháút
Nãúu thay âäøi lỉåüng håi vo turbin ca mäüt täø mạy phạt no âọ thç gọc lãûch ca
räto mạy phạt âọ s thay âäøi. Trong ton bäü hãû thäúng s xy ra biãún âäøi táưn säú, c pha v
biãn âäü ca âiãûn ạp åí táút c cạc nụt. Táút c nhỉỵng biãún âäøi ny s diãùn ra cho âãún lục xạc
láûp cán bàòng måïi trong hãû thäúng. Quạ trçnh diãùn ra ráút phỉïc tảp, vê dủ: gim lỉåüng håi
nỉåïc vo turbin ca täø mạy 1, täúc âäü ca täø mạy âọ s quay cháûm lải, gọc lãûch ca räto s
gim xúng do âọ cäng sút tạc dủng do nọ phạt ra P = (EUsinδ)/X s gim v u cáưu
cäng sút tạc dủng ca cạc mạy phạt khạc phi tàng lãn âãø âm bo cán bàòng cäng sút
trong hãû thäúng. Trãn trủc ca cạc mạy phạt ny s xút hiãûn máút cán bàòng v bàõt âáưu bë
hm. Gọc lãûch räto ca chụng s gim v cäng sút tạc dủng do nọ phạt ra lải gim theo
do âọ mạy 1 lải bë hm. Vç phi nháûn thãm cäng sút m cạc mạy phạt kia phạt ra khäng
â. Kãút qu táút c cạc mạy phạt âãưu bë hm do âọ táưn säú chung ca hãû thäúng bë gèam
xúng. Lục táưn säú gim cäng sút tạc dủng ca phủ ti åí cạc nụt cng gim theo cạc âàûc
tênh ténh vãư táưn säú, cn cäng sút tạc dủng ca cạc mạy phạt âiãûn thç tàng lãn do tạc dủng
ca cạc bäü tỉû âäüng âiãưu chènh täúc âäü. C hai úu täú ny s dáùn âãún cán bàòng åí trủc mäùi
mạy phạt âiãûn. Táưn säú s khäng gim nỉỵa v s äøn âënh åí mäüt táưn säú måïi.
Màûc khạc khi táưn säú gim s lm biãún âäøi sỉïc âiãûn âäüng ca táút c cạc mạy phạt
âiãûn v âiãûn khạng ca táút c cạc nhạnh v do âọ s lm biãún âäøi âiãûn ạp åí táút c cạc nụt
trong hãû thäúng. Âiãûn ạp biãún däøi s dáùn âãún biãún âäøi cäng sút tạc dủng v phn khạng
cáưn cung cáúp cho cạc phủ ti theo âàûc tênh ténh vãư âiãûn ạp. Tọm lải quạ trçnh diãùn ra ráút
phỉïc tảp.
2. Trỉåìng håüp thỉï hai
Gi sỉí dng âiãûn kêch tỉì åí mäüt täø mạy låïn no âọ ca hãû thäúng gim xúng, cäng