Những hành vi hạn chế cạnh tranh, cạnh
tranh không lành mạnh trong lĩnh vực bảo
hiểm ở Việt Nam
trong vòng 5 năm trở lại đây. Tuy nhiên, cạnh tranh
trên thị trường bảo hiểm phi
nhân thọ tiếp tục gia tăng mạnh mẽ. Sự cạnh tranh này được dự báo sẽ còn diễn ra
khốc liệt hơn vào những năm tiếp theo khi các công ty bảo hiểm có vốn đầu tư
nước ngoài được phép cung cấp dịch vụ bảo hiểm bắt buộc trên thị trường bảo
hiểm Việt Nam theo cam kết WTO.

Môi trường kinh doanh ngành xuất hiện nhiều tín hiệu thuận lợi khiến cho thị
trường bảo hiểm Việt Nam đã sôi động, nay càng mang lại cơ hội và thách thức
hơn bao giờ hết đối với các doanh nghiệp bảo hiểm.
Có thể kể đến một số thay đổi
như: một số văn bản pháp luật liên quan tới hoạt động kinh doanh bảo hiểm được
ban hành, sửa đổi đã tác động tích cực tới khả năng tăng trưởng doanh thu bảo
hiểm cho toàn thị trường như Nghị định 45-46 (sửa đổi Nghị định số 42-43), các
thông tư hướng dẫn về hoạt động kinh doanh bảo hiểm được ban hành, sửa đổi
cùng với các cam kết của Việt Nam về gia nhập WTO. Ngoài ra, các Nghị định
như Nghị định bắt buộc về bảo hiểm cháy nổ, bảo hiểm xe cơ giới, hay Nghị định
mới qui định về bảo hiểm y tế thay đổi cách thức chi trả (bệnh nhân tự đóng 20%),
Nghị định qui định chi tiết Luật du lịch yêu cầu các công ty lữ hành mua bảo hiểm
bắt buộc cho khách, cũng là một trong những yếu tố quan trọng khiến thị trường
bảo hiểm ngày càng sôi động.
Thực trạng cạnh tranh trên thị trường bảo hiểm hiện nay
Thực trạng cạnh tranh
Cạnh tranh xuất hiện và tồn tại khách quan trong quá trình hình thành, phát triển
của sản xuất hàng hoá và trở thành đặc trưng cơ bản của cơ chế thị trường. Trong
bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, khi kinh tế phát triển, cạnh tranh sẽ diễn ra trên
quy mô rộng hơn với mức độ gay gắt hơn trong mọi lĩnh vực, đặc biệt là trong
ngành dịch vụ như bảo hiểm. Trước hết, đó là sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp
bảo hiểm về sản phẩm, chất lượng dịch vụ, nguồn nhân lực, phát triển kênh phân
phối sản phẩm và trình độ ứng dụng công nghệ thông tin. Thứ hai đó là sự cạnh

tình hình cạnh tranh về phí của một số sản phẩm bảo hiểm cơ bản trong thời gian
qua ta có thể nhận thấy rất rõ vấn đề này.
Đối với bảo hiểm hàng hóa, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm đã hạ mức phí từ 40-
60%, kể cả đối với các mặt hàng nhạy cảm có tỷ lệ bồi thường cao. Với mặt hàng
sắt thép, phí bảo hiểm đã giảm tới 70%. Trước đây, phí bảo hiểm mặt hàng này
trung bình vào khoảng 0,14% tổng giá trị lô hàng. Hiện nay, có doanh nghiệp đã
đưa ra mức phí hạ xuống còn 0,08%, rồi đẩy phí xuống còn 0,06% và gần đây nhất
chỉ còn 0,05%. Với mặt hàng phân bón, phí bảo hiểm đã giảm từ 0,6% còn 0.3-
0,35%.
Hiện nay tất cả các công ty bảo hiểm đều thực hiện nghiệp vụ bảo hiểm cho hàng
hóa xuất nhập khẩu. Ngoài các công ty bảo hiểm trong nước, đối tượng tiềm năng
của sản phẩm này còn có các công ty bảo hiểm liên doanh, công ty bảo hiểm 100%
vốn nước ngoài, là những công ty có tiềm lực tài chính mạnh và có công ty mẹ sẵn
sàng chịu lỗ để được bảo hiểm những lô hàng giá trị lớn. Trong khi đó, vì nôn
nóng muốn giành thị phần, các công ty cổ phần bảo hiểm mới ra đời đã sẵn sàng
hạ phí bảo hiểm đến “chóng mặt” đối với những khách hàng lớn, có nhiều tiềm
năng để khai thác. Một sản phẩm rẻ hơn thông thường không thể có một chất
lượng phục vụ tốt. Vì với mức phí bảo hiểm thấp, sản phẩm bảo hiểm đó không
thể tái bảo hiểm được. Khi có tổn thất xảy ra, đặc biệt là với lô hàng có giá trị lớn,
vượt quá khả năng thanh toán, hơn nữa lại không được tái bảo hiểm, khách hàng
sẽ là người chịu nhiều thiệt thòi khi các quyền lợi bảo hiểm không được bảo đảm.
Dịch vụ bảo hiểm xây dựng, lắp đặt luôn là loại hình bảo hiểm có mức thu lời lớn
do những rủi ro, tổn thất xảy ra với các công trình xây dựng là không nhiều. Mỗi
năm, cả nước có thêm hàng ngàn công trình xây dựng mới, dịch vụ bảo hiểm các
công trình xây dựng, lắp đặt cũng vì thế mà phát triển mạnh theo. Tuy nhiên, sản
phẩm bảo hiểm này đang tiềm ẩn những rủi ro lớn do tình trạng nhiều doanh
nghiệp bảo hiểm đang cạnh tranh bằng cách giảm phí, kể cả chấp nhận phi kỹ
thuật, có thể dẫn đến việc các hãng tái bảo hiểm từ chối chi trả nếu xảy ra sự cố.
Theo quy định, để thực hiện một hợp đồng dịch vụ bảo hiểm xây dựng cho các
công trình có vốn đầu tư trên 50 triệu USD, các doanh nghiệp bảo hiểm trong