Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

TT
I
II
1
2
3
4
5
I
II
III
1
2
IV
V
I
II

MỤC LỤC
Phần thứ nhất: Mở đầu
ĐẶT VẤN ĐỀ
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Mục tiêu
Nhiệm vụ
Đối tượng nghiên cứu
Giới hạn của đề tài
Phương pháp nghiên cứu
Phần thứ hai: Giải quyết vấn đề
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ

15
16
17
18

PHẦN THỨ NHẤT: MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục thẩm mỹ cho con người là khơng thể thiếu được trong mục đích giáo
dục hiện nay của chúng ta là đào tạo những con người phát triển toàn diện.Việc giáo
dục một con người tồn diện khơng chỉ giáo dục cho họ có đạo đức tốt, có trình độ
hiểu biết, nắm chắc các kiến thức khoa học và xã hội, có sức khoẻ, biết lao động, sẵn
sàng lao động mà còn phải giáo dục cho họ biết nhìn nhận, phân biệt, biết thưởng
thức cái đẹp và biết làm đẹp cho cuộc sống. Một trong những con đường giáo dục

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

-1-

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

thẩm mỹ nhanh và hiệu quả nhất là giáo dục thơng qua các mơn học nghệ thuật.
Trong đó có mơn Âm nhạc.
Âm nhạc là phương tiện hiệu quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ, đặc biệt là ở
bậc tiểu học, thơng qua mơn học này đã hình thành cho các em những kiến thức ban
đầu về ca hát, về kiến thức Âm nhạc, đặc biệt là trang bị cho các em có một thế giới
tinh thần thoải mái hơn, giúp các em phát triển tồn diện hơn, từ đó giúp các em học
tốt các môn học khác.

Vương.
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

-2-

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

4. Giới hạn của đề tài
Tập trung nghiên cứu đề tài : “Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh
lớp 4 ở trường tiểu học Trưng Vương” khối lớp 4 năm học 2016-2017, năm học
2017-2018.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích – tổng hợp;
- Phương pháp điều tra;
- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm.
PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ
- Căn cứ vào nhiệm vụ, yêu cầu của bộ môn Âm nhạc.
- Căn cứ vào nội dung chương trình, sách giáo khoa.
- Căn cứ vào QĐ số 16/2016/QĐ-BGDĐT ban hành chuẩn kiến thức, kĩ năng.
- Căn cứ vào công văn Số: 795/PGDĐT-GDTH về việc tập huấn Phương pháp dạy
học môn Âm nhạc trong trường tiểu học, giới thiệu dân ca Tây Nguyên và các bài
hát địa phương ĐắkLắk.
- Căn cứ vào công văn 5842/ BGD – ĐT ngày 01 tháng 09 năm 2011 về việc hướng
dẫn nội dung điều chỉnh giảm tải các môn học tiểu học.
- Căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường về cở sở vật chất, về đội ngũ giáo
viên, căn cứ tình hình thực tế của UBND xã Bình Hịa – Huyện Krông Ana.

Qua thời gian trực tiếp giảng dạy bộ mơn, bản thân ít nhiều đã đúc kết được
những kinh nghiệm trong công tác, tôi nhận thấy thực tế việc học tập và tiếp thu các
kiến thức của môn học, đặc biệt là kiến thức đọc và ghi chép nhạc của các em là
chưa cao, nhiều em còn rất lúng túng. Trước những hạn chế thực tại, tôi xin đưa ra
một số biện pháp dạy tập đọc nhạc. Từ đó giúp các em tự tin, mạnh dạn, hứng thú
với các bài Tập đọc nhạc, đọc đúng cao độ, tiết tấu các nốt nhạc.
II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
Những năm trước đây, việc đầu tư trang thiết bị cho môn học cịn hạn chế. Do
đó việc truyền đạt và giúp các em tiếp thu kiến thức Âm nhạc là hết sức khó khăn,
thậm chí những kiến thức đó đến với các em hết sức trừu tượng. Việc truyền thụ các
kiến thức âm nhạc chỉ qua phương pháp truyền khẩu thuần tuý, ít phát triển khả
năng tư duy của các em. Do đó khơng tạo được sự thu hút, ít gây hứng thú học tập
cho các em.
Dựa vào cơ sở lý luận đã có cùng với thời gian giảng dạy tại trường, tơi đã tìm
hiểu khả năng học nhạc của học sinh. Bằng việc quan sát thực tế các giờ học tôi
nhận thấy việc tiếp thu các kiến thức Âm nhạc và sự u thích học tập bộ mơn chỉ
rơi vào một số em gọi là có năng khiếu. Cịn lại các em khác chỉ học theo bản năng
phải học nên ít có sự sáng tạo trong vận dụng kiến thức.
Qua kiểm tra đọc một bài tập đọc nhạc của học sinh khối 4 năm học 2015 –
2016 thì số lượng các em đọc tốt còn rất khiêm tốn. Thực tế khi nghe các em thực
hiện bài tập, bên cạnh những em trình bày tự nhiên và thoải mái vẫn cịn một số em
chưa thực sự mạnh dạn, tự tin, chỉ đọc với tính chất thuộc lịng, đọc nhạc thì chỉ
đúng tên nốt mà chưa đúng trường độ, ngắt, nghỉ tuỳ tiện khơng đúng tiết tấu của bài
nhạc.

Lớp

Nắm được tên và vị
trí nốt nhạc



Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

-4-

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

Do mơn học địi hỏi phải có năng khiếu nên một số em còn đọc sai cao độ,
chưa đọc đúng tên nốt nhạc, chưa biết gõ đệm chính xác theo nhịp, phách, tiết
tấu.
Điều kiện giảng dạy của giáo viên còn hạn chế, các tài liệu tham khảo,
phục vụ dạy Tập đọc nhạc như tranh trị chơi âm nhạc cịn ít, chưa phong phú.
Trường có một số em là học sinh đồng bào, các em tiếp thu chậm và còn
rụt rè, nhút nhát.
Ý thức học tập và khả năng tiếp thu của một số học sinh chưa cao.
Một số phụ huynh chưa quan tâm, nhắc nhở con em mình học tập, cũng
như chuẩn bị đồ dùng học tập môn Âm nhạc chưa đầy đủ.
Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra
Trường Tiểu học Trưng Vương nằm trong địa phận xã Bình Hịa, là một xã có
đời sống kinh tế khó khăn. Phụ huynh học sinh sống chủ yếu bằng nghề làm nông
cho nên sự quan tâm đến việc học tập của con em chưa nhiều. Mặc dù các em rất
u thích mơn âm nhạc nhưng khi lên lớp 4, 5 khối lượng kiến thức các mơn học
chính như Tốn, Tiếng Việt của các em ngày càng nặng dẫn đến việc sao nhãng việc
học âm nhạc.
Đối với học sinh Tiểu học tâm lý các em chưa ổn định, trí tuệ các em
phát triển chưa hồn chỉnh nên các em học dễ thuộc nhưng nhanh quên, mỗi
tiết học âm nhạc thời lượng chỉ có 35 đến 40 phút mà phân mơn Tập đọc nhạc

đọc nhạc ở lớp 4, sang lớp 5, các kỹ thuật đó được duy trì và nâng cao hơn một
bước. Vì vậy, giáo viên phải nắm vững các phương pháp và các bước trong giảng
dạy để truyền thụ lại cho các em các kiến thức của bài học cũng như phát triển các
kỹ năng đã có của các em một cách tốt nhất.
Trước hết người giáo viên cần phải cho học sinh nắm rõ được lý thuyết nhạc
như: Khuông nhạc, khóa son, dịng kẻ, khe nhạc. Giới thiệu cho học sinh biết hình
nốt trắng, đen, móc đơn, dấu lặng đen, dấu lặng đơn. Giới thiệu về nhịp lấy đà, vạch
nhịp, vạch kết thúc bài. Khái niệm về dấu nối, dấu luyến, dấu quay lại, khung thay
đổi .v.v.
Dưới đây là một số phương pháp tôi đã thực hiện đối với học sinh của mình
kết hợp với việc nghiên cứu các tài liệu. Tôi nhận thấy các phương pháp này rất phù
hợp với phân môn Tập đọc nhạc:
Các bước lên lớp theo đúng quy trình của phân mơn Tập đọc nhạc
Khi học sinh đã nắm chắc về kiến thức nhạc, trong giờ lên lớp, giáo viên cần
phải tùy vào đối tượng học sinh để dạy theo đúng quy trình, đúng các bước lên lớp
như sau:
Bước 1: Giới thiệu tên bài (bằng các hình ảnh trực quan thì bài học sẽ sinh
động hơn, gây được sự chú ý và hứng thú học tập của học sinh hơn).
Bước 2: Xác định tên nốt, hình nốt.
Bước 3: Tập tiết tấu của bài Tập đọc nhạc.
Bước 4: Đọc cao độ theo thang âm, giáo viên đàn học sinh đọc.
Bước 5: Giáo viên đàn giai điệu bài Tập đọc nhạc phân theo câu hát.
Bước 6: Học sinh đọc kết hợp gõ phách.
Bước 7: Đọc lời ca.
Bước 8: Ghép lời ca.
Bước 9: Kiểm tra theo tổ, nhóm, cá nhân, dãy, bàn.
Xây dựng phương pháp tập đọc nhạc
Ở lớp 3, học sinh mới làm quen với các kí hiệu ghi nhạc: khóa Son, khng
nhạc, một số hình nốt nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khng nhạc, … đặc biệt vị trí
các nốt nhạc trên khng nhạc rất quan trọng, nó quyết định cho việc đọc nhạc của

Bàn tay em lật, em xoay
Lẩm nhẩm một tí thuộc ngay ấy mà.
Ở lớp 4, do mới được tiếp xúc nên yêu cầu của phân môn tập đọc nhạc đặt ra
cho các em là hết sức nhẹ nhàng, đơn giản. Ở giai đoạn đầu tiếp cận với phân môn
này, các em phải thực hành các bài tập về cao độ, về tiết tấu, người giáo viên phải
giúp các em nhận ra được âm thanh cao, thấp tương ứng với vị trí các nốt nhạc trên
khng trong phạm vi 1 quãng 8. Sau đó, các em được tiếp cận với thang 5 âm: Đô Rê - Mi – Son – La và tiến tới thang 7 âm: Đô - Rê - Mi – Pha – Son La – Si.
Sang lớp 5, phân môn tập đọc nhạc cũng dựa trên cơ sở các kiến thức đã học
ở lớp 4 nhưng nâng cao hơn. Cả năm, các em được học 8 bài tập đọc nhạc đều viết ở
nhịp

;

dựa trên cao độ của thang 5 âm: Đô, Rê, Mi, Son, La hoặc thang 7 âm:

Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si.

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

-7-

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

Về tiết tấu, các em tiếp tục được củng cố lại trường độ với các hình móc đơn,
nốt đen, nốt trắng, lặng đen và chấm dôi. Cách dạy thực hành các hình nốt có thể
thực hiện gõ theo tiết tấu, cũng có thể cho học sinh tập đọc bằng tên gọi các hình
nốt: đơn, đen, trắng, ta có thể thay bằng tiếng trống: Tùng, rinh...

độ là khó hơn cả. Với các em phải tiến hành tuần tự từ những âm dễ đọc nhất, phù
hợp với tầm cữ giọng các em rồi mới mở rộng thành thang âm 5 âm và 6 âm.
- Trước hết, giáo viên nên cho học sinh tập những vần ít âm với âm “son” làm
trung tâm ( như: mi, son, la, son, đô), quãng 5 (rê, mi, pha, son, la; đô, rê, mi, pha,

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

-8-

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

son). Sau khi hình thành được thang 5 âm sẽ dạy tiếp quãng 6 (đô, rê, mi, pha, son,
la) tùy tình hình thực tế của từng bài Tập đọc nhạc.
Để thực hiện nội dung trên, giáo viên có thể sử dụng các biện pháp như sau:
+ Đọc nhạc theo tháp cao độ: Dùng trục gam Đô trưởng, dựa theo thang âm
có trong bài vẽ tháp cao độ cho học sinh hình dung ra độ trầm bổng của âm thanh
một cách cụ thể hơn.
+ Đàn cao độ các nốt nhạc có trong bài Tập đọc nhạc, nhắc nhở học sinh chú
ý lắng nghe và đọc nhẩm theo đàn. Đọc to cao độ theo đàn từ thấp lên cao, từ cao
xuống thấp hoặc đọc theo cặp 2 nốt trong phạm vi từ nốt Đô 1 lên đến nốt Xi.
+ Điều quan trọng nhất ở phương pháp này là tập cao độ trên nền giai điệu
của bài Tập đọc nhạc để các em dễ dàng bắt vào cao độ của bài Tập đọc nhạc.
Ví dụ:

TĐN số 1: SON LA SON

Trong bài Tập đọc nhạc số 1, cao độ gồm có các nốt: Đơ, rê, mi, son, la.

hứng thú và sự chú ý của học sinh bằng việc đọc tiết tấu bằng các tiếng tượng thanh:
ring, tùng.
- Đọc âm tiết tấu có ưu điểm là không ồn ào, tập trung được sự chú ý của học
sinh, linh hoạt và tiết kiệm được thời gian.
- Sau khi đọc tiết tấu xong, giáo viên có thể cho học sinh đọc kết hợp gõ đúng
tiết tấu, gõ theo phách. Như vậy khi vào bài học sinh sẽ chủ động hơn trong việc đọc
nhạc, ghép lời kết hợp gõ đệm theo nhịp, phách và tiết tấu.
Ví dụ:

TĐN số 6: MÚA VUI (Trích)
Nhạc và lời: Lưu Hữu Phước

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

- 10 -

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

Luyện tiết tấu:

Đơn đơn đen

đơn đơn đen

đơn đơn đơn đơn trắng.

Có thể thay cách đọc tiết tấu trên bằng các tiếng tượng thanh:

Muốn học sinh đọc đúng nhạc hát lời ca đều giọng diễn cảm giáo viên phải
chú ý bắt giọng tạo được sự chú ý của học sinh.
Dạy học sinh chính xác về cao độ và trường độ, cho học sinh đọc nhạc và hát
lời ca kết hợp gõ đệm theo phách, tiết tấu lời ca đều chính xác sẽ giúp học sinh hát
lời chính xác và đúng nhịp. Kết hợp với âm thanh trên đàn để kiểm tra chính xác cao
độ của học sinh khi đọc bài.
Học sinh nghe và nhận xét bạn, giáo viên nhận xét chung sửa sai uốn nắn kịp
thời động viên học sinh hát sai để giúp các em hát đúng.
Một số bài tập đọc nhạc, ở cuối câu có chỗ ngân dài 2 hoặc 3 phách thì giáo
viên nên đếm phách để học sinh ngân cho đủ và kết hợp vỗ tay theo phách học sinh
sẽ hát và ngân cho đủ, kết hợp vỗ tay theo phách học sinh sẽ hát đúng trường độ .
Sau khi tập đọc nhạc xong muốn ghép lời ca diễn cảm và đúng trước hết các
em phải thực hiện đúng cao độ, trường độ như đã nêu trên.
Giáo viên nên giới thiệu nội dung bài tập đọc nhạc nói về điều gì, sắc thái thể
hiện ra sao, vui hay êm dịu… nhất là khi hát phải thể hiện được giai điệu tiết tấu của
bài hát phải đưa tâm hồn của mình hịa quyện vào lời hát, phải có cảm xúc khi hát
thể hiện được tâm hồn của mình vào nội dung tác phẩm như (tình bạn bè, cha mẹ,
thầy cơ quê hương, mái trường…).
Hướng dẫn các em phát âm rõ lời, chính xác gọn tiếng chỗ nào luyến lên hay
luyến xuống phải thể hiện được.
Trong lúc dạy tập đọc nhạc không nên cho các em đọc to quá gây ra khan
tiếng mệt giọng ảnh hưởng đến giọng và không thể hiện nội dung bài tập.
Giáo viên khi bắt giọng cho học sinh đọc nhạc phải bắt giọng cho chuẩn xác
hoặc có thể bắt giọng bằng sử dụng nhạc cụ để bắt giọng vào cho đúng và chuẩn
xác.
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

- 12 -

Trường TH Trưng Vương