ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
-----------------------------

NGÔ THỊ HẢI

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA
NƯỚC THẢI PHÒNG THÍ NGHIỆM PHỤC VỤ
ĐÀO TẠO VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
LÊN ĐỘNG VẬT THÍ NGHIỆM LUẬN VĂN THẠC SĨ SINH HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ SINH HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. LƯƠNG THỊ HỒNG VÂN

THÁI NGUYÊN - 2009
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn

i
LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới PGS.TS. Lương Thị Hồng Vân. Cô đã tận
tình hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài
nghiên cứu này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới phòng thí nghiệm Hoá học, Sinh học Khoa
Khoa học Tự nhiên và Xã hội - Đại học Thái nguyên, phòng thí nghiệm bộ
môn Hóa sinh và bộ môn Sinh thái-Môi trường -Viện khoa học sự sống Thái
Nguyên, phòng thí nghiệm BM Mô học và BM Độc chất học - Môi trường -
Trường Đại học Y khoa Thái Nguyên, phòng Hoá sinh protein - Viện Công
nghệ Sinh học, Trường Đại học sư phạm- Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện
thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn

iii NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT ÔNMT
PTN
Pb
Cd
Mn
Zn
Cu
KLN
WHO
TCCP
TCVN
pH
COD
BOD
DO
ĐC
ĐVTN
SD
P
X

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn

iv

DANH MỤC CÁC HÌNH

Tên hình Trang
Hình 1. Biểu đồ các chỉ số COD, BOD
5
, DO của các loại nước thải .............. 45
Hình 2. Ảnh vi thể tế bào gan cá ở lô đối chứng (phóng đại 400 lần) ............ 49
Hình 3. Ảnh vi thể tế bào gan cá ở lô thí nghiệm số 3 (phóng đại 100 lần) .... 50
Hình 4. Ảnh vi thể tế bào gan cá ở lô thí nghiệm số 3 (phóng đại 400 lần) .... 50
Hình 5. Ảnh vi thể tế bào gan cá ở lô thí nghiệm số 1 (phóng đại 100 lần) .... 51
Hình 6. Ảnh vi thể tế bào gan cá ở lô thí nghiệm số 1 (phóng đại 400 lần) .... 51
Hình 7. Ảnh vi thể tế bào gan cá ở lô thí nghiệm số 2 (phóng đại 100 lần) .... 52
Hình 8. Ảnh vi thể gan cá ở lô thí nghiệm số 2 (phóng đại 100 lần) .............. 52
Hình 9. Biểu đồ hàm lượng acid amine tổng số của cá ở các lô thí nghiệm ... 54
Hình 10. Biểu đồ hàm lượng và thành phần acid amin của cá thí nghiệm ...... 56
Hình 11. Đồ thị biểu diễn mối tương quan giữa hàm lượng chì trong cá với
hàm lượng chì trong nước thải can thiệp vào môi trường nuôi ....................... 58
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn

v


trên thế giới ..................................................................................................... 4
1.1.1. Ô nhiễm môi trường và ô nhiễm nước ................................................... 4
1.1.2. Nguyên nhân gây ô nhiễm nước ............................................................ 5
1.1.3. Tình hình nghiên cứu ô nhiễm nước trên thế giới và ở Việt Nam........... 7
1.1.3.1. Trên thế giới ....................................................................................... 7
1.1.3.2. Tại Việt Nam ..................................................................................... 8
1.2. Vài nét về các kim loại nặng được nghiên cứu trong đề tài ..................... 12
1.2.1. Khái niệm ............................................................................................ 12
1.2.2. Ảnh hưởng của kim loại nặng đến sinh vật và con người ..................... 12
1.2.3. Vấn đề ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm .................................. 13
1.2.4. Một số biện pháp xử lí ô nhiễm kim loại nặng trong nước ................... 15
1.2.5. Cơ chế chung về chuyển hóa kim loại nặng trong cơ thể sinh vật và con
người ............................................................................................................. 17
1.2.6. Con đường xâm nhập, tích luỹ và đào thải kim loại nặng ở động vật và
con người ...................................................................................................... 18
1.2.7. Tính chất của một số kim loại nặng nghiên cứu trong đề tài ................ 20
1.2.7.1. Cadimi (Cd) ...................................................................................... 20
1.2.7.2. Chì (Pb) ............................................................................................ 21
1.2.7.3. Kẽm (Zn) .......................................................................................... 22
1.2.7.4. Mangan (Mn) .................................................................................... 23
1.2.7.5. Đồng (Cu)......................................................................................... 24
1.3. Bảo vệ môi trường và sự phát triển bền vững ......................................... 25
Chƣơng 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .............. 27
2.1. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................. 27
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn

vii
2.1.1. Nước thải phòng thí nghiệm ................................................................ 27
2.1.2. Động vật thí nghiệm ............................................................................ 28
2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu ........................................................... 29


viii
2.5.3.5. Xác định độ pH ................................................................................. 39
2.5.3.6. Xác định các chỉ số vi sinh vật .......................................................... 39
Chƣơng 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ........................ 43
3.1. Kết quả nghiên cứu tính chất của nước thải phòng thí nghiệm ..................... 43
3.2. Kết quả sự tác động của nước thải phòng thí nghiệm đến động vật thí
nghiệm .......................................................................................................... 47
3.2.1. Kết quả xác định nguy cơ gây chết cá và ốc thí nghiệm ...................... 47
3.2.2. Sự ảnh hưởng của nước thải phòng thí nghiệm đến tế bào gan cá thí
nghiệm .......................................................................................................... 49
3.2.2.1. Lô đối chứng ................................................................................... 49
3.2.2.2. Lô tác động nước thải phòng thí nghiệm số 3 .................................. 50
3.2.2.3. Lô tác động nước thải phòng thí nghiệm số 1 .................................. 51
3.2.2.4. Lô tác động nước thải phòng thí nghiệm số 2 ................................... 52
3.2.3. Kết quả phân tích chỉ số hoá sinh của cá và ốc các lô thí nghiệm ...... 53
3.2.4. Kết quả xác định sự tồn lưu kim loại nặng trong cơ thể cá thí nghiệm,
và mối tương quan giữa hàm lượng các chất đó trong cơ thể động vật thí
nghiệm với hàm lượng của chúng trong nước thải can thiệp vào môi trường
nuôi ............................................................................................................... 57
BÀN LUẬN CHUNG .................................................................................. 59
KẾT LUẬN .................................................................................................. 61
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 62
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn

2
và các nhà khoa học đến đây làm thí nghiệm. Song điều đáng nói là ở nước ta
thì đa số chất thải PTN, nhất là chất thải PTN của trường học không được xử
lí mà được đổ trực tiếp ra môi trường nơi dân cư sinh sống. Mặc dù về lượng
thì chất thải nói chung và nước thải PTN nói riêng là không lớn nhưng lại

thủy sinh nuôi làm thí nghiệm.
- Xác định sự ảnh hưởng của nước thải PTN đến tế bào gan cá thí
nghiệm.
- Xác định sự ảnh hưởng của nước thải PTN đến một số chỉ số hoá sinh
trong cơ thể động vật thí nghiệm.