Chơng 6- Hệ thống hỗ trợ ra quyết định
177 Chơng 6

hệ thống hỗ trợ ra quyết định 6.1. Khái niệm về hệ thống hỗ trợ ra quyết định (DSS)

Trong quá trình lập các quy hoạch nguồn nớc cho một vùng, một lu vực sông
ngời ra quyết định cần nhận dạng hệ thống nguồn nớc, đánh giá động thái của hệ
thống và có đủ các thông tin cần thiết để ra quyết định đúng. Thực chất quy hoạch
nguồn nớc là tìm kiếm phơng án hợp lý nhằm thỏa mn nhu cầu về nớc. Để có một
quyết định hợp lý, ngời ra quyết định cần xử lý một khối lợng lớn các thông tin về
hệ thống, đó là một công việc khó khăn và tiêu tốn nhiều thời gian đối với ngời ra
quyết định. Để ra quyết định, ngời ra quyết định cần phân tích các thông tin về hệ
thống trên cơ sở các số liệu thu thập đợc, thiết bị xử lý thông tin, mô hình để phân
tích động thái hệ thống và công cụ trợ giúp ra quyết định. Theo Larry W. Mays:
Water Resource Handbook, McGraw-Hill, 1996, ISBN 0 07 04 1150 6, quá trình phân
tích ra quyết định có thể mô tả theo sơ đồ trên hình (6-1).

phơng pháp tính toán hiện đại.
Hệ thống hỗ trợ ra quyết định (Decision Support System - DSS) cung cấp phơng
tiện cho các nhà ra quyết định có thể tác động trực tiếp đến cơ sở dữ liệu và mô hình
phân tích hệ thống.

Hình 6-2: Sơ đồ mô tả chu trình định hớng mô hình DSS
Lucks, D.P and J.R Costa (eds.) (1990): Decission Support Systems: Water Resourses
Planning. Proc. of ARD. Vidago (Porlugal), Springer-Verlag (ISBN-0.38753097.5).

Phát triển DSS
Các chơn
g trình
Kiểm tra &
sử dụng DSS
Thay đổi và
điều chỉnh
Sự phân tích
Ngời phân tích
Quan điểm của ngời sử
dụng về hệ thống và các
vấn đề hệ thống
N
gời sử dụng
Các chơng trình của Mô hình về hệ
thống và các vấn đề của hệ thống
Mô hình của ngời sử
dụng về hệ thống

Bắt đầu
Thiết lập DSS

Phơng pháp truyền thống DSS (Decision Support System)
- Những vấn đề đợc cấu trúc rõ ràng
- Sử dụng phơng pháp tinh toán đơn giản
- Cấu trúc cứng nhắc
- Thông tin hạn chế

- Có thể nâng cao chất lợng quyết định
bằng cách làm rõ ràng số liệu thô
- Những vấn đề không đợc cấu trúc rõ ràng
- Sử dụng các mô hình
- Cấu trúc có tơng tác qua lại
- Có khả năng sử dụng thích nghi do thông tin
đợc cập nhật thờng xuyên
- Có thể nâng cao chất lợng quyết định trên
cơ sở sử dụng mô hình toán và các phần
mềm trợ giúp ra quyết định
Hình 6-3: Sự khác nhau giữa phơng pháp truyền thống và DSS

Thực chất quá trình ra quyết định là quá trình phân tích hệ thống đợc trợ giúp
bởi DSS. Đối với các bài toán quy hoạch và quản lý nguồn nớc thì mô hình mô phỏng
và mô hình tối u hoá là rất cần thiết. Những mô hình toán đang đợc sử dụng rộng ri
hiện nay trong quy hoạch và quản lý nguồn nớc đều đợc xây dựng theo dạng cấu
trúc của DSS.
Quá trình phân tích hệ thống ra quyết định với sự hỗ trợ của DSS có thể mô tả
trên hình 6-1.
180

Quy hoạch và quản lý nguồn nớc
6.2. Hệ thống hỗ trợ ra quyết định trong quy hoạch v quản lý
nguồn n ớc

Ericeria, Portugal 24-28 September, 1990.
Xác lập thông tin
Cơ sở dữ liệu
Hệ thống thông tin địa lý GIS
Công cụ đánh giá
Chọn tiêu chuẩn đánh giá
Xây dựng kịch bản
Kiểm tra đánh giá
Công cụ xử lý thông tin
Mô phỏng hệ thống (mô hình
mô phỏng)
Mô hình tối u

Chơng 6- Hệ thống hỗ trợ ra quyết định
181Larry W. Mays đ đa ra cấu trúc tổng quát của hệ thống DSS (xem hình 6-4)
gồm những khối chính nh sau:

Công cụ đánh giá bao gồm: chọn tiêu chuẩn đánh giá, xây dựng kịch bản và
kiểm tra đánh giá.

Xác lập thông tin bao gồm cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin địa lý GIS.

Công cụ xử lý thông tin bao gồm: Mô phỏng hệ thống, và mô hình tối u.

Rene F.Reitsma, Edith A.Zagona (eds.) trên cơ sở tổng hợp những công trình
công bố về DSS đ đa ra lợc đồ tổng quát xây dựng hệ thống hỗ trợ ra quyết định
gồm 8 bớc nh sau: