Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Phân tích cơ sở lý thuyết và đặc
điểm cấu tạo của hệ thống lái trợ lực
điều khiển điện tử trên xe du lịch đời
mới

+Chức năng:
+Cấu tạo:
1.2.2 Trụ lái :
+Chức năng :
+Cấu tạo:
1.2.3 Hộp số lái :
+Chức năng :
+Cấu tạo:
+Các kiểu hộp số lái:
1.2.4 Hình thang lái:
1.3 Các thông số của hệ thống lái:
1.3.1 Động học của hệ thống lái:
1.3.1.1 Tỷ số truyền của hệ thống lái:
+Tỷ số truyền của hộp số lái
+Tỷ số truyền của dẫn động lái
+Tỷ số truyền theo góc của hệ thống lái
1.3.1.2 Điều kiện không trượt khi quay vòng
1.3.2 Hình học lái:
+Khái niệm:
1.3.2.1 Góc doãng:
+Khái niệm:
+Tác dụng của góc doãng dương:
+Tác dụng của góc doãng âm
1.3.2.2 Góc nghiêng dọc
+Khái niệm:
+Ảnh hưởng của góc nghiêng dọc:
1.3.2.3 Góc nghiêng ngang của chốt chuyển hướng
+Khái niệm:
+Tác dụng của góc nghiêng ngang:
1.3.2.4 Độ chụm đầu:

số ôtô thông dụng hiện nay được trang bị hệ thống lái hai bánh.
2.1.2 Cấu tạo:
2.1.3 Nguyên lý làm việc:
2.1.4 Đánh giá hệ thống lái hai bánh xe phía trước
2.2. Hệ thống lái 4 bánh:
2.2.1 Khái niệm:Hệ thống lái cho phép tác động lên cả hai bánh xe
trước và hai bánh xe sau khi người lái quay vành tay lái để chuyển hướng
chuyển động của xe
2.2.2 Cấu tạo:
2.2.3 Nguyên lý làm việc:
2.2.4 Đánh giá hệ thống lái 4 bánh.
2.3. Hệ thống lái cơ học loại thường (không có trợ lực)
2.3.1 Hệ thống lái cơ học loại trục vít_bánh vít
+Cấu tạo:
+Nguyên lý làm việc:
2.3.2 Hệ thống lái cơ học loại thanh răng _bánh răng
+Cấu tạo :
+Nguyên lý làm việc:
2.3.3 Đánh giá về hệ thống lái cơ học loại thường:
2.4. Hệ thống lái cơ học loại cường hoá(có trợ lực)
2.4.1 Khái niệm chung về hệ thống lái có trợ lực:
2.4.2 Bộ trợ lực lái thủy lực loại thường:
+Cấu tạo:
+Nguyên lý làm việc:
2.4.3 Bộ trợ lực lái loại khí:
+ Cấu tạo :
+ Nguyên lý làm việc:
2.4.4 Đánh giá về hệ thống lái không dùng điện tử:
Chương 3 : NGUYÊN LÝ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG LÁI TRỢ
LỰC ĐIỀU KHIỂN ĐIỆN TỬ.

05. Nguyễn Hữu Cẩn, Dự Quốc Thịnh, Phạm Minh Tuấn, Phạm Minh
Thái, Nguyễn Văn Tái, Lê Thị Vàng, Lý thuyết ôtô máy kéo, NXB-Khoa học
và Kỹ thuật-1998
06. Ngô Văn Đông CK43-DLOT, Phân tích cơ sở lý thuyết, đặc điểm
cấu tạo và mô phỏng hoạt động của hệ thống lái ôtô, Luận văn tốt nghiệp,
Trường Đại học Nha Trang
07. Nguyễn Văn Thuần CK41-DLOT, Thiết kế phần mềm mô phỏng
cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống lái 4 bánh của ôtô, Luận văn tốt
nghiệp, Trường Đại học Nha Trang
08. Các trang internet
Http://www.autonet.com.vn
Http://www.autosaigon.net
Http://www.acticle steering wheel
Http://www.vinaxuki,com
Http://www.truonghaiauto.com
Http://www.toyota.com

III. KẾ HOẠCH THỰC HIỆN
1. Đi thực tế :
Địa điểm :
Thời gian :
Nội dung thực hiện :
2. Kế hoạch thực hiện.
3. Kế hoạch hoàn thành bản thuyết minh
Chương 1 :Yêu cầu đối với hệ thống lái
Từ 20/8 đến 10/9
Chương 2 :Các hệ thống lái thông dụng
Từ 11/9 đến 30/9
Chương 3 :Nguyên lý cấu tạo của hệ thống lái trợ lực điều khiển điện tử
Từ 1/10 đến 30/10

................................................................................................................................
................................................................................................................................
Kết luận:.......................................................................................................

Nha Trang, ngày tháng năm 2007
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

PHIẾU ĐÁNH GIÁ LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

Họ, tên SV: Hồ Duy Linh Lớp: 45DLOT Khóa: 45
Ngành: Kỹ thuật ôtô Mã ngành: 18.02.10
Tên đề tài: Phân tích cơ sở lý thuyết và đặc điểm cấu tạo của hệ thống lái trợ
lực điều khiển điện tử trên xe du lịch đời mới.
Số trang:62 Số chương:4 Số tài liệu tham khảo: 8
Hiện vật:1 đĩa CD ROM

NHẬN XÉT CỦA CÁN BỘ PHẢN BIỆN
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
Điểm.............................................................................................................

Nha Trang, ngày tháng năm 2007

1.3.1.1. Tỷ số truyền của hệ thống lái ôtô :..................................................18
1.3.1.2. Điều kiện không trượt khi quay vòng : ...........................................20
1.3.2. Hình học lái :........................................................................................23
1.3.2.1. Góc doãng :....................................................................................23
1.3.2.2. Góc nghiêng dọc : ..........................................................................27
1.3.2.3.Góc nghiêng ngang của chốt chuyển hướng : ..................................29
1.3.2.4. Độ chụm đầu :................................................................................30
1.3.2.5. Độ bẹt của hai bánh xe trước khi quay xe :.....................................31
1.4.Các yêu cầu của hệ thống lái :......................................................................31
Chương 2 : CÁC HỆ THỐNG LÁI THÔNG DỤNG............................................33
2.1. HỆ THỐNG LÁI HAI BÁNH XE PHÍA TRƯỚC : ....................................33
2.1.1. Khái niệm.............................................................................................33
2.1.2.Cấu tạo : ...............................................................................................33
2.1.3. Nguyên lý làm việc :.............................................................................34
2.1.4. Đánh giá hệ thống lái hai bánh xe phía trước: .......................................34
2.2. HỆ THỐNG LÁI 4 BÁNH :........................................................................34
2.2.1. Khái niệm :...........................................................................................34
2.2.2. Cấu tạo : ...............................................................................................35
2.2.3. Nguyên lý làm việc :.............................................................................36
2.2.4. Đánh giá ..............................................................................................37
2.3.Hệ thống lái cơ học loại thường ( không có trợ lực ) : ..................................38
2.3.1. Hệ thống lái cơ học loại trục vít – bánh vít : .........................................38
2.3.2. Hệ thống lái cơ học loại thanh răng – bánh răng : .................................39
2.3.3. Đánh giá về hệ thống lái cơ học loại thường ( không có trợ lực ) ..........40
2.4. Hệ thống lái cơ học loại cường hóa ( có trợ lực ) :.......................................41
2.4.1. Khái niệm chung về hệ thống lái có trợ lực :.........................................41
2.4.2. Bộ trợ lực lái thủy lực loại thường (không dùng điện tử ) : ...................42
2.4.3. Bộ trợ lực lái loại khí :..........................................................................44
2.4.4. Đánh giá về hệ thống lái trợ lực không dùng điện tử :...........................45
Chương 3: NGUYÊN LÝ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG LÁI TRỢ LỰC ĐIỀU

nhiều kiểu dáng mẫu mã hợp thị hiếu khách hang. Ở Việt Nam xe hơi đã bắt
đầu được sử dụng rộng dãi. Tuy nhiên nhu cầu đi lại của con người vẫn chưa
được thỏa mãn. Do vậy các hãng sản xuất xe không ngừng cải tiến, ứng dụng
đưa những thành tựu khoa học kĩ thuật và nghành thiết kế và chế tạo ôtô
nhằm làm tăng công suất, tốc độ và giảm suất tiêu hao nhiên liệu, giảm độ độc
hại của khí thải…Những cải tiến trên là nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao
của con người và những quy định khắt khe về ô nhiễm môi trường.
Với tốc độ giao thông như hiện nay thì việc đảm bảo an toàn cho con
người là điều rất quan trọng vì vậy đòi hỏi các ôtô phải có hệ thống điều khiển
đáng tin cậy và an toàn.
Với mục đích làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, củng cố mở
rộng thêm kiến thức chuyên môn. Em đã được giao đề tài: “ Phân tích cơ sở
lý thuyết và đặc điểm cấu tạo của hệ thống lái trợ lực điều khiển điện tử
trên xe du lịch đời mới.”
1) Những yêu cầu đối với hệ thống lái
2) Các hệ thống lái thông dụng.
3) Nguyên lý cấu tạo của hệ thống lái trợ lực điều khiển điện tử.
4) Kết luận.

Trong quá trình thực hiện đề tài em đã được thầy hướng dẫn Th.S Mai
Sơn Hải tận tình giúp đỡ, chỉ dẫn và tạo điều kiện thuận lợi về mặt tinh thần
cũng như tài liệu tham khảo.
Mặc dù đã rất cố gắng hoàn thành đề tài nhưng do bước đầu làm quen
với công tác nghiên cứu khoa học trình độ bản than còn nhiều hạn chế nên đề
tài không tránh khỏi nững sai sót. Rất mong được sự thông cảm và góp ý của
quý thầy và các bạn để đề tài này được hàn thiện hơn.
Qua đây em xin chân thành cảm ơn thầy hướng dẫn Th.S Mai Sơn Hải đã
tận tình chỉ bảo và giúp đỡ em trong quá trình thực hiện đề tài này.
H.1-1 .Các phương pháp quay vòng xe cơ giới

1.1.2. Truyền các momen quay có trị số khác nhau đến các bánh xe chủ
động ở bên trái và bên phải.(H.1-1b)
1.1.3. Kết hợp đồng thời cả hai phương pháp trên.
Phương pháp quay các bánh xe dẫn hướng để quay vòng xe cơ giới được
sử dụng phổ biến nhất hiện nay. Phương pháp thay đổi hướng momen ở các
bánh xe chủ động thường áp dụng cho các loại xe cơ giới bánh xích. Đối với SVTH:Hồ Duy Linh CK45-DLOT
3
xe bánh xích, có thể kết hợp việc truyền momen khác nhau đến các bánh chủ
động ở hai bên của xe với việc hãm các bánh xe phía gần tâm quay vòng để
quay vòng trên diện tích rất nhỏ ,thậm chí có thể quay vòng xe tại chỗ.
Phương pháp quay vòng bằng cách kết hợp quay bánh dẫn hướng và thay đổi
momen kéo các bánh chủ động đôi khi được sử dụng cho loại xe chăm sóc
cây trồng với yêu cầu quay vòng trên một diện tích rất nhỏ.
1.2. Một số bộ phận cơ bản của hệ thống lái. H.1-2 Một số bộ phận của hệ thống lái SVTH:Hồ Duy Linh CK45-DLOT
5
Nhiều hãng chế tạo ôtô chỉ trang bị túi khí cho các loại xe sang trọng,
còn các xe thông thường chỉ được trang bị dây an toàn.
H.1-4 Túi khí an toàn

Túi khí an toàn có hình dáng tương tự cây nấm được làm bằng nylon phủ
neoprene, được xếp lại và đặc trong phần giữa của vành tay lái. Khi xe đâm
thẳng vào một xe khác hoặc vật thể cứng, túi khí sẽ phồng lên trong khoảnh
khắc để hình thành một chiếc đệm mềm giữa lái xe và vành tay lái.Túi khí an
toàn chỉ được sử dụng một lần. Sau khi hoạt động túi khí phải được thay mới.
1.2.2. Trụ lái :
+ Chức năng : Trụ lái là thành tố cấu thành hệ thống lái có chức năng chính
là truyền momen lái từ volant đến hộp số lái . Một trụ lái đơn giản chỉ bao
gồm trục lái và các bộ phận bao che trục lái. Trụ lái của những ôtô hiện đại có
cấu tạo phức tạp hơn nó cho phép thay đổi độ nghiêng của vành tay lái hoặc
cho phép trụ lái chùn ngắn lại khi người lái va đập trong trường hợp xảy ra tai
nạn để hạn chế tác hại đối với người lái. Ngoài ra trụ lái còn là nơi lắp đặt
nhiều bộ phận khác của ôtô như : cần điều khiển hệ thống đèn ,cần điều khiển


.
H.1-5 Trụ lái của xe hiện đại
SVTH:Hồ Duy Linh CK45-DLOT
7
H.1-6 Khớp nối mềm trên trục lái


H.1-8. Kết cấu cho phép thay đổi gọc nghiêng của vành tay lái

1.2.3 Hộp số lái:
+Chức năng : hộp số lái hay còn gọi là cơ cấu lái có chức năng :
-Biến chuyển động quay của trục lái thành chuyển động ngang của dẫn động
lái
-Tăng lực tác động của người lái lên vành tay lái để thực hiện quay vòng xe
nhẹ nhàng hơn.
Hộp số lái hoạt động tương tự như một hộp số với hai bộ phận cơ bản
được gọi quy ước là trục quay của hộp số lái và trục lắc của hộp số lái. Trục
quay là đầu vào của hộp số lái, nó trực tiếp liên kết với đầu dưới của trục lái
và thực hiện chuyển động quay theo chuyển động của trục lái.Trục lắc là đầu
ra của hộp số lái nó liên kết với dòn lắc chuyển hướng của dẫn động lái


một thanh răng thẳng .Hai đầu của thanh răng liên kết với hai thanh nối bên
của dẫn động lái thông qua các khớp cầu .Các răng trên bánh răng và thanh
răng liên kết với nhau.Khi bánh răng quay, thanh răng sẽ chuyển động tĩnh
tiến trên mặt phẳng ngang sang trái hoặc phải tuỳ theo chiều quay của vành
tay lái. Trong dẫn động lái với hộp số lái kiểu bánh răng –thanh răng không
có đòn lắc chuyển hướng mà thanh răng trực tiếp truyền chuyển động ngang
cho các thanh nối. SVTH:Hồ Duy Linh CK45-DLOT
10
1
2
3

 Kiểu trục vít –cung răng:
H.1-11. Hộp số lái kiểu trục vít -con lăn
1-Trục vít, 2- Con lăn,
3- Đòn chuyển hướng của dẫn động lái

Trục quay (liên kết với trục lái) của hộp số lái kiểu trục vít –con lăn có
cấu tạo giống một trục vít vô tận. Trên trục lắc của hộp số lái có một bộ phận
gọi là con lăn .Con lăn giống một bánh xe có ren phía ngoài .Các ren của con
lăn ăn khớp với các ren của trục vít . Khi trục vít quay, con lăn sẽ quay quanh
trục của nó đồng thời chuyển động dịch chuyển dọc theo trục của trục vít. Kết
quả của các chuyển động dó là chuyển động xoay của trục lắc.

Trích đoạn Hình thang lái:

---