Nguyễn Văn Tuyến - TTC 46
Đề tài
Phòng ngừa rủi ro ngoại hối bằng hợp đồng hoán đổi
I. Giới thiệu chung về thị trường ngoại hối
1.1. Khái niệm
Chúng ta thấy rằng, một trong những điểm khác nhau cơ bản giữa
thương mại quốc tế và thương mại nội địa là:
- Thương mại quốc tế thường liên quan đến việc chuyển đổi giữa các
đồng tiền khác nhau của các quốc gia khác nhau.
- Trong khi đó, thương mại nội địa thường chỉ liên quan đến nội tệ.
Một nhà nhập khẩu Mỹ thường được yêu cầu thanh toán cho nhà xuất
khẩu Nhật bằng đồng yên Nhật, cho nhà xuất khẩu Đức bằng đồng mark
Đức, cho nhà xuất khẩu Anh bằng đồng bảng Anh…Với lý do này, để
thanh toán tiền hàng, nhà nhập khẩu Mỹ phải mua các ngoại tệ thích hợp,
tức bán nội tệ trên thị trường.
Giống như thương mại quốc tế, du lịch quốc tế, đầu tư quốc tế, quan hệ tín
dụng quốc tế và các quan hệ tài chính quốc tế khác đều làm phát sinh nhu
cầu mua bán các đồng tiền khác nhau trên thị trường.
Hoạt động mua bán các đồng tiền khác nhau được diễn ra trên thị trường,
và thị trường này được gọi là thị trường ngoại hối (The Foreign Exchange
Market – FOREX). Một cách tổng quát: Bất cứ ở đâu diễn ra việc mua và
bán các đồng tiền khác nhau thì ở đó gọi là thị trường ngoại hối
Như vậy, điều rõ ràng là nếu trên toàn thế giới chỉ sử dụng một đồng tiền
chung duy nhất, thì hoạt động mua bán các đồng tiền khác nhau sẽ bị triệt
tiêu và ắt hẳn thị trường ngoại hối sẽ không tồn tại và việc nghiên cứu nó sẽ
trở nên vô nghĩa.
1
Nguyễn Văn Tuyến - TTC 46
1.2. Những đặc điểm của thị trường ngoại hối
- Thị trường ngoại hối không nhất thiết phải tập trung tại vị trí địa lý hữu
hình nhất định, mà là bất cứ đâu diễn ra hoạt động mua bán các đồng tiền

doanh số giao dịch cao nhất.
Thị trường ngoại hối toàn cầu có tốc độ phát triển rất nhanh trong mấy
thập kỷ qua, đặc biệt là từ cuối những năm 80 là do có những nguyên nhân
chính sau:
- Sau khi hệ thống tiền tệ Bretton Woods bị sụp đổ vào năm 1973, tỷ giá
các đồng tiền trên thế giới được thả nổi và dao động mạnh đã buộc những
nhà kinh doanh tiền tệ, xuất nhập khẩu và đầu tư quốc tế phải tìm kiếm các
biện pháp phòng chống rủi ro thông qua thị trường ngoại hối. Mặt khác, họ
cũng tranh thủ thời cơ tỷ giá biến động mạnh để hoạt động đầu cơ kiếm lời.
Điều đó làm tăng nhu cầu giao dịch mua bán ngoại tệ, góp phần thúc đẩy
thị trường ngoại hối phát triển nhanh chóng.
- Xu thế tự do hoá thương mại và đầu tư quốc tế diễn ra mạnh mẽ về
chiều rộng lẫn chiều sâu, bao gồm cả các nước đang phát triển cũng đã và
đang tích cực tham gia tiến trình hội nhập, là tiền đề để các nước tiến hành
nới lỏng quy chế quản lý ngoại hối nhằm tạo điều kiện cho chu chuyển
hàng hoá, dịch vụ và vốn quốc tế được hiệu quả. Điều này tạo nên một thị
trường ngoại hối quốc tế ngày càng rộng lớn với doanh số giao dịch ngày
một cao.
- Tiến bộ khoa học kỹ thuật, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ thông tin
đã góp phần làm giảm chi phí giao dịch, tăng tốc độ thanh toán, góp phần
tích cực thúc đẩy thị trường ngoại tệ phát triển như ngày nay.
3
Nguyễn Văn Tuyến - TTC 46
Bên cạnh tăng nhanh doanh số giao dịch, thị trường ngoại hối quốc tế còn
phát triển mạnh mẽ chiều sâu, đó là tạo ra nhiều loại hình nghiệp vụ kinh
doanh mới, phức tạp hơn, tinh vi hơn và cùng trở nên rủi ro hơn.
4
Nguyễn Văn Tuyến - TTC 46
1.3.Các chức năng của thị trường ngoại hối
Chức năng cơ bản của thị trường ngoại hối là kết quả phát triển tự nhiên

đích hoạt động của chính mình. Ví dụ nhà nhập khẩu có nhu cầu mua ngoại
tệ để thanh toán hoá đơn nhập khẩu ghi bằng ngoại tệ, nhà xuất khẩu có
nhu cầu bán ngoại tệ khi nhận được hoá đơn xuất khẩu ghi bằng ngoại tệ,
khách du lịch có nhu cầu bán ngoại tệ lấy nội tệ để chi tiêu…Như vậy,
nhóm khách hàng mua bán lẻ có nhu cầu mua bán ngoại tệ để phục vụ cho
mục đích hoạt động của chính mình chứ không nhằm mục đích kinh doanh
ngoại hối (kiếm lãi khi tỷ giá thay đổi). Thông thường, nhóm khách hàng
mua bán lẻ không giao dịch trực tiếp với nhau mà họ thường mua bán
thông qua các NHTM.
1.4.2. Các Ngân hàng Thương mại (Commercial Banks)
Các NHTM tiến hành giao dịch ngoại hối nhằm hai mục đích sau:
- Cung cấp dịch vụ cho khách hàng, mà chủ yếu là mua hộ và bán hộ cho
nhóm khách hàng mua bán lẻ. Vì là mua hộ bán hộ nên Ngân hàng không
chịu rủi ro tỷ giá và không làm thay đổi kết cấu bảng cân đối tài sản nội
bảng, nhưng thông qua cung cấp dịch vụ Ngân hàng tiến hành thu một
khoản phí (phổ biến ở dạng chênh lệch tỷ giá mua bán).
- Giao dịch kinh doanh cho chính mình, tức mua bán ngoại hối nhằm
kiếm lãi khi tỷ giá thay đổi. Hoạt động kinh doanh này tạo ra trạng thái
ngoại hối, do đó Ngân hàng chịu rủi ro tỷ giá và làm thay đổi bảng cân đối
nội bảng phân theo từng loại tiền.
Các Ngân hàng tiến hành giao dịch ngoại hối theo hai cách:
+ Giao dịch trực tiếp giữa các Ngân hàng với nhau và với khách hàng.
+ Tiến hành giao dịch gián tiếp thông qua môi giới.
6
Nguyễn Văn Tuyến - TTC 46
1.4.3. Những nhà môi giới ngoại hối (Foreign exchange brokers)

Ngày nay, ngoài hình thức mua bán ngoại hối trực tiếp giữa các Ngân
hàng với nhau, thì hình thức giao dịch gián tiếp thông qua nhà môi giới
ngoại hối cũng phát triển. Phương thức giao dịch qua môi giới có ưu điểm

kể .Bảng 1chỉ ra giá trị tài sản có và tài sản nợ bằng ngoại tệ qui AUD của
ngân hàng úc trong khoảng thời gian từ 1991 đến1995
Bảng1 : Tài sản có và tài sản nợ bằng ngoại tệ của ngân hàng Úc
Chỉ tiêu 6/1991 6/1992 6/1993 6/1994 9/1994 12/1994 3/1995
Tổng tài sản nợ 40032 42114 49121 53115 47788 44997 49011
Người cư trú 10933 8312 8662 8764 8356 8697 9301
Người không cư trú 29099 33803 40495 44351 39423 36300 39710
Tổng tài sản có 24606 21316 23863 27482 26232 25981 27879
Người cư trú 12028 9766 10779 11895 12594 12334 13466
Người ko cư trú 12578 11550 13064 15587 13639 13647 14412
Trạng thái ngoại
tệ: Trường (+),
đoản (-)
-15426 -20798 -25258 -25633 -21556 -19016 -21132
bảng 2 chỉ ra ở trạng thái của 5 ngoại tệ chính đối với các ngân hàng mỹ vào
thời điểm tháng 9 năm 1990 .Bảng này chỉ ra không những số dư tài sản có và
tài sản nợ bằng ngoại tệ (nội bảng)mà còn chỉ ra doanh số bán mua ngoại tệ
(ngoại bảng) bằng các hợp đồng giao ngay (spot)và giao kì hạn (forward)
Bảng2 : Doanh số mua bán ngoại tệ trên tuần và số dư tài sản có, tài sản nợ
bằng ngoại tệ của các ngân hàng Mỹ tại thời điểm 26/9/1990
8
Nguyễn Văn Tuyến - TTC 46
Loại ngoại tệ
Hoạt động nội bảng
Hoạt động ngoại
bảng
Tài sản có
(1)
Tài sản
nợ (2)

hoàn toàn rủi ro ngoại hối thì ngân hàng này phải có trạng thái bằng o đối với
tất cả các ngoại tệ .
9