Lương Thuỳ Dương
A. Lời nói đầu
Đất nước chúng ta đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội với
nhiều thách thức và khó khăn rất lớn. Thế giới tư bản chủ nghĩa dựa vào
lợi thế kinh tế của mình nhắm hạn chế sự phát triển của xã hội chủ nghĩa
trong đó có Việt Nam. Hơn thế trong thời điểm hiện nay thế giới đang
diễn ra các cuộc chạy đua phát triển kinh tế các nước nhanh chóng thực
hiện các chính sách kinh tế nhắm đưa kinh tế nước mình đi lên trong đó
lấy con người làm trung tâm. Muốn như vậy chúng ta phải thực hiện công
nghiệp hóa hiện đại hóa.
Đối với những nước có nền kinh tế chưa phát triển như nước ta với
một nền sản xuất nhỏ, sản xuất thủ công là chủ yếu Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã căn dặn chúng ta : “ Việt Nam là một nước nước nông nghiệp
lạc hậu, công cuộc đổi mới xã hội cũ thành xã hội mới gian nan, phức tạp
hơn việc đánh giặc ”. Công nghiệp hóa là quá trình mang tính qui luật để
tạo ra cơ sở vật chất kĩ thuật cho nền sản xuất lớn hiện đại.
Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đang thực sự trở thành vấn đề thu hút
được nhiều sự quan tâm của các nhà lãnh đạo, các nhà nghiên cứu, của
mọi doanh nghiệp và của toàn xã hội. Công nghiệp hóa - hiện đại hóa
đóng một vai trò chủ đạo trong quá trình tiến lên chủ nghĩa xã hội ở nước
ta, quyết định trong việc xây dựng cơ sở tiền đề vật chất cho chủ nghĩa xã
hội. Từ thập niên 60 của thế kỷ XX Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra
đường lối và lấy đó làm nhiệm vụ trung tâm xuyên suốt thời kỳ quá độ
lên CNXH. Đại hội lần thứ VIII, Đảng ta đã khẳng định : tiếp tục sự
nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa vì mục tiêu dân
giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, vững bước đi lên CNXH là
nhiệm vụ hàng đầu.
Do cơ bản từ một nước nông nghiệp nghèo và lạc hậu nên công
nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta hiện nay phải có : “ những bước tuần
tự và có những bước nhảy vọt ” mới có thể theo kịp trình độ phát triển
của thế giới.

Như vậy, quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá, thực chất tự bản thân
nó chính là một quá trình biến mọi hoạt động kinh tế - chính trị - xã hội, đặc
biệt là hoạt động sản xuất tinh thần và đời sống văn hóa từng bước lên trình
độ tiên tiến và hiện đại
b. Cơ sở lí luận và thực tiễn
 Cơ sở lí luận :
Chúng ta đang bước vào thế kỷ 21_ thế kỷ mà người ta dự đoán là thế kỷ
của công nghệ sinh học, kỹ thuật vi tính và công nghệ thông tin. Để có được
tiền đề cho thế kỷ 21 tiên tiến, hiện đại lịch sử nhân loại đã trải qua những
bước thăng trầm khác nhau song phải nói rằng công nghiệp hóa - hiện đại
hóa là những nấc thang quyết định mà tất cả các quốc gia trên thế giới đều
Tiểu luận chính trị 2
Lương Thuỳ Dương
phải trải qua để phát triển kinh tế - xã hội. Việt Nam đang trong thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội, trong xã hội XHCN năng suất của người dân lao
động tăng cao, đời sống nhân dân phát triển đầy đủ. Bên cạnh đó xã hội
XHCN có điều kiện đưa tiến bộ khoa học vào sản xuất góp phần nâng cao
năng suất lao động tạo ra của cải phục vụ quần chúng nhân dân. Nền dân chủ
XHCN dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu của toàn xã hội
đáp ứng được sự phát triển ngày càng cao của lực lượng sản xuất. Do đó để
xây dựng được xã hội XHCN phát triển chúng ta phải xây dựng được một
nền sản xuất phát triển phù hợp với quan hệ sản xuất XHCN. Theo học
thuyết của Mac - Anghen lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất có mối
quan hệ biện chứng. Khi lực lượng sản xuất không phù hợp với sự phát triển
của quan hệ sản xuất nó sẽ kìm hãm sự phát triển của xã hội và ngược lại khi
quan hệ không phù hợp với lực lượng sản xuất , nền sản xuất xã hội sẽ
không phát triển. Khuynh hướng chung của sản xuất vật chất là không
ngừng phát triển, sự phát triển đó xét đến cùng là bắt nguồn từ sự biến đổi
của lực lượng sản xuất trước hết là công cụ lao động. Sự phát triển của lực
lượng sản xuất được đánh dấu bằng trình độ của lực lượng sản xuất. Do vậy

khác từ đó tìm cho mình một con đường công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất
nước cho thích hợp. Thực tiễn lịch sử thế giới chính là tiền đề cần thiết , tất
yếu đòi hỏi phải tiến hành công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước để có
một cơ sở vật chất kĩ thuật vững mạnh. Quan trọng hơn, sự nghiệp xây dựng
CNXH ở nước ta chỉ thực sự thành công chừng nào chúng ta tiến hành thành
công sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.
II. Đất nước ta hiện nay và tính tất yếu của quá trình công nghiệp
hóa - hiện đại hóa.
a. Đất nước chúng ta hiện nay :
Từ năm 1986 cho tới nay sau khi chuyển đổi cơ chế tập trung quan liêu
bao cấp sang nền kinh tế thị trường có định hướng XHCN, có sự quản lí của
nhà nước đồng thời đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất
nước.Tuy đạt được nhiều thành công song bên cạnh đó vẫn còn nhiều những
hạn chế cần phải khắc phục.
 Về vấn đề con người trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa
Ngay từ những ngày đầu của tiến trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa
đất nước Đảng và nhà nước ta đã coi trọng sự nghiệp phát triển con người là
vấn đề cấp bách hàng đầu. Trải qua gần 20 năm đổi mới từ chỗ có 5,1 % số
dân không biết chữ vào năm 1997 cho đến nay về cơ bản chúng ta đã phổ
cập được tiểu học trong toàn quốc hiện nay từng bước phổ cập trung học cơ
sở. Bên cạnh đó theo thống kê vào ngày 1/07/2004 trong cả nước tỉ lệ lao
động đạt mức 22,5 % tăng 1,5 % so với cùng kì năm trước và trong tổng số
công nhân kĩ thuật đã có 11,7 nghìn có trình độ tiến sĩ, 25,9 nghìn thạc sĩ.
Vậy trung bình cứ 1000 lao động thì có 1,2 tiến sĩ, 2,5 thạc sĩ và 89,5 cử
nhân. Tuy nhiên những số liệu thồng kê nói trên chỉ là bề nổi của bức tranh
lao động Việt Nam bởi so với những con số về tỉ lệ lao động đã qua đào tạo
mà chúng ta dự kiến như 30% vào năm 2005 và 40% vào năm 2010 thì tỉ lệ
22,5 % là còn quá nhỏ và mục tiêu là gần như không thể thực hiện được.
 Về vấn đề khoa học công nghệ :
Tiểu luận chính trị 4

thể tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của các nước khác đồng thời sử dụng có
hiệu quả nguồn vốn huy động để tiếp tục phục vụ tốt cho quá trình công
nghiệp hóa - hiện đại hóa của nước nhà.
Với các khó khăn thách thức được đặt ra với đất nước ta trong thời đại
ngày nay nói trên chúng ta càng thấy rõ vai trò của việc đẩy mạnh công
Tiểu luận chính trị 5
Lương Thuỳ Dương
nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta là vô cùng quan trọng và hết sức cần
thiết với tình hình hiện nay.
b. Tính tất yếu và khách quan của quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa
Chúng ta biết rằng CNXH là hình thái xã hội tiến bộ nhất mà ở đó quan
hệ sản xuất chủ yếu dựa trên chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất. Quan
hệ sản xuất ấy đòi hỏi phải có một lực lượng sản xuất phù hợp với nó làm
cho xã hội ngày càng phát triển. Đối với đất nước ta đi lên từ một nền nông
nghiệp lạc hậu trình độ khoa học thấp kém thêm vào đó là lối sống và làm
việc theo nền sản xuất nhở còn in đậm trong lối làm và lối suy nghĩ của
người lao động. Vì thế để lực lượng sản xuất XHCN mà chúng ta đang vươn
tới đòi hỏi cần phải có một quá trình phát triển và tích lũy lâu dài. Và công
nghiệp hóa - hiện đại hóa chính là con đường ngắn nhất và tất yếu phải qua
đối với chúng ta để có được tiềm lực kinh tế vững mạnh và ổn định.
Và tính khách quan của quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đối
với nước ta còn được thể hiện ở trong xu thế khu vực hóa và toàn cầu hóa về
kinh tế đang phát triển mạnh mẽ trong điều kiện cách mạng khoa học kĩ
thuật và công nghệ hiện đại phát triển rất nhanh chóng với những thuận lợi
và khó khăn về khách quan và chủ quan có nhiều thời cơ và cũng có nhiều
nguy cơ vừa tạo cơ hội mới vừa cản trở thách thức của nền kinh tế của
chúng ta đan xen với nhau tác động với nhau. Vì thế chủ động sáng tạo xây
dựng và đẩy nhanh công nghiệp hóa là việc làm cần thiết đối với nước ta
trong tình hình hiện nay.
III. Vai trò và những tác dụng to lớn của quá trình công nghiệp hóa

phát triển và tăng cường củng cố nền quốc phòng an ninh. Sự nghiệp quốc
phòng và an ninh gắn liền với sự nghiệp phát triển văn hóa - kinh tế - xã hội.
Công nghiệp hóa - hiện đại hóa tạo điều kiện vật chất để xây dựng
nền kinh tế độc lập tự chủ vững mạnh và trên cơ sở đó thực hiện tốt sự phân
công lao động và hợp tác quốc tế. Công nghiệp hóa - hiện đại hóa thúc đẩy
sự phân công lao động xã hội thúc đẩy quá trính qui hoạch vùng lãnh thổ
hợp lí theo phương châm chuyên canh tập trung, làm quan hệ kinh tế giữa
các vùng miền trở nên thông nhất cao.
Do vị trí và tầm quan trọng của các vai trò và các tác dụng nói trên
của công nghiệp hóa - hiện đại hóa nền kinh tế quốc dân nên qua tất cả các
kì đại hội Đảng ta luôn xác định công nghiệp là nhiệm vụ quan trọng tâm
trong suốt thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
2. Thực trạng quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta
hiện nay.
I. Mục tiêu và quan điểm của Đảng ta về công nghiệp hóa - hiện đại
hóa đất nước
a. Mục tiêu của công nghiệp hóa - hiện đại hóa
- Mục tiêu tổng quát: Là mục tiêu lâu dài, xây dựng nước Việt Nam trở
thành nước công nghiệp có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, quan hệ cơ cấu
Tiểu luận chính trị 7
Lương Thuỳ Dương
kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ phát triển của
lực lượng sản suất, đời sống vật chất tinh thần cao, quốc phòng an ninh vững
chắc, dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Ra sức
phấn đấu để đến năm 2020 nước Việt Nam cơ bản trở thành nước công
nghiệp theo hướng hiện đại ( có tỷ trọng vượt trội hơn các ngành khác ).
- Mục tiêu cụ thể : Đến năm 2010, tỉ trọng trong GDP của nông nghiệp
chiếm 16-17%, công nghiệp khoảng 40-41%, dịch vụ chiếm 42-43%, tỷ
trọng lao động trong tổng lao động xã hội, lao động công nghiệp và dịch vụ
là 50%, nông nghiệp là 50%.

• Khoa học công nghệ là động lực của công nghiệp hóa - hiện đại hóa ,
kết hợp công nghệ truyền thống và công nghệ hiện đại, tranh thủ đi
nhanh vào công nghệ hiện đại ở những khâu có tính chất quyết định.
• Lấy hiệu quả kinh tế là tiêu chuẩn cơ bản để xây dựng phương án phát
triển, lựa chọn dự án đầu tư phát triển và công nghệ, đầu tư có chiều
sâu để khai thác tối đa nguồn lực hiện có, trong phát triển mới ưu tiên
phát triển quy mô vừa và nhỏ, công nghệ tiên tiến, tạo nhiều việc làm,
thu hồi vốn nhanh, đồng thời xây dựng một số công trình qui mô lớn
thật cần thiết và có hiệu quả.
• Kết hợp chặt chẽ toàn diện, phát triển kinh tế quốc phòng. Quan điểm
này đòi hỏi trong quá trình phải gắn hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc trong từng bước phát triển
• Đầu tư chiều sâu để khai thác tối đa năng lực sản xuất hiện có, dựa
trên qui mô vừa và nhỏ, công nghiệp tiên tiến, tạo nhiều việc làm, thu
hồi vốn nhanh trong quá trình đầu tư đồng thời xây dựng một số công
trình qui mô lớn thật cần thiết và có hiệu quả trong việc bố trí nguồn
nhân lực cho các lĩnh vực,địa bàn trọng điểm đồng thời quan tâm đáp
ứng nhu cầu cần thiết cho mọi vùng
II. Đặc điểm công nghiệp hóa hiện đại hóa ở nước ta hiện nay
Công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta trước hết là quá trình thực hiện
mục tiêu xây dựng nền kinh tế XHCN. Đó là quá trình thực hiện chiến lược
phát triển kinh tế xã hội nhằm cải tiến xã hội nông nghiệp thành xã hội công
nghiệp, gắn với việc hình thành từng bước quan hệ sản xuất tiến bộ ngày
càng thể hiện đầy đủ hơn bản chất ưu việt của chế độ xã hội mới CNXH.
Công nghiệp hóa phải gắn liền với hiện đại hóa vì trên thế giới hiện nay
đang diễn ra cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại. Một số nước
phát triển đang chuyển từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế tri thức :
Mỹ , Nhật, Anh Vì thế nước ta phải tiến hành công nghiệp hóa gắn liền với
hiện đại hóa phải biết tranh thủ những thành tựu của cuộc cách mạng khoa
học, tiếp cận với kinh tế tri thức để thực hiện hiện đại hóa nhiều ngành,

những tác động tiêu cực của nền kinh tế thế giới. Hiện nay chủ nghĩa tư bản
tuy có thay đổi hình thức áp bức bóc lột nhưng vẫn không hề thay đổi bản
chất vẫn là nguyên nhân gây ra sự đói nghèo cho các nước chậm phát triển,
vẫn là nguồn gốc của nhiều cuộc chiến tranh trên thế giới. Sự đói nghèo làm
cho các nước chậm phát triển không thể có độc lập thực sự. Chính bởi vậy
công nghiệp hóa - hiện đại hóa phải đảm bảo xây dựng nền kinh tế nước ta là
một nền kinh tế độc lập tự chủ tự cường.
III. Thực trạng công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta trong
những năm vừa qua.
a.Những thành tựu đã đạt được :
Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng ( 1986 ) là một điểm mốc quan
trọng đánh dấu sự thay đổi toàn diện trong cách nghĩ cách thực hiện của
chúng ta với sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Sau cơn suy thoái
( 1980 - 1990 ) từ năm 1991 đến nay nền kinh tế nước ta đang đi vào trạng
Tiểu luận chính trị 10
Lương Thuỳ Dương
thái phát triển với tốc độ tương đối cao. Cơ cấu GDP đang chuyển dịch theo
hướng có lợi :
Năm Nông nghiệp - thủy sản Công nghiệp - xây dựng Dịch vụ
1991 40.49% 23.79% 35.72%
2003 22.54% 39.46% 38%
2004 21.76% 40.09% 38.15%
Điều này cho thấy sự dịch chuyển tiến bộ trong cơ cấu ngành thể
hiện sự tác động mạnh mẽ của quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa với
nền kinh tế của nước nhà. Riêng đối với ngành công nghiệp giá trị sản xuất
công nghiệp đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2003 giá trị sản xuất
công nghiệp trong toàn ngành tăng 16% trong đó khu vực doanh nghiệp nhà
nước TW tăng 13% ở địa phương tăng 12% khu vực có vốn đầu tư nước
ngoài tăng 18,1 %.Việc thu hút vốn đầu tư cũng thu được nhiều kết quả khả
quan : từ năm 1998 đến năm 2003 ước tính ta thu hút được khoảng 4845.5

Dựa trên những mục tiêu và quan điểm của Đảng ta về quá trình công
nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, những thành tựu mà chúng ta đã đạt
được cùng với những hạn chế còn tồn tại trong quá trình tiến hành công
nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta hiện nay, Đảng ta đã đề ra nội dung cơ
bản của công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã
hội ở Việt Nam. Gồm ba nội dung chủ yếu :
a.Phát triển lực lượng sản xuất - cơ sở vật chất kĩ thuật của CNXH trên cơ
sở thực hiện cơ khí hóa nền sản xuất xã hội và áp dụng nhiều thành tựu khoa
học công nghệ hiện đại.
- Quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa là một quá trình cải biến lao
động thủ công thành lao động sử dụng máy móc, cơ khí hóa nền kinh tế
quốc dân. Quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đi liền với cơ khí hóa,
điện khí hóa và tự động hóa vì vậy đòi hỏi chúng ta phải phát triển nhanh
các ngành công nghiệp mà trong đó then chốt là chế tạo tự liệu sản xuất. Sự
phát triển cuat các ngành chế tạo tư liệu sản xuất là cơ sở để cải tạo và phát
triển nền kinh tế quốc dân, phát triển khu vực nông - lâm - ngư nghiệp. Sự
phân tích trên cho ta thấy đối tượng của công nghiệp hóa - hiện đại hóa là tất
cả các ngành kinh tế quốc dân nhưng trước hết và quan trọng nhất là ngành
công nghiệp sản xuất tư liệu sản xuất
- Phát triển khoa học công nghệ có ý nghĩa đặc biệt trong sự nghiệp
công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Phát triển khoa học công nghệ trong điều
kiện Việt Nam hiện nay cần chú ý :
+ Xác định phương hướng đúng đắn cho sự phát triển khoa học
công nghệ do khoa học công nghệ là lĩnh vực hết sức rộng lớn trong khi đội
ngũ cán bộ khoa học công nghệ của nước ta còn nhỏ bé, chất lượng thấp;
khả năng của đất nước ta về vốn, phương tiện nghiên cứu còn rất hạn chế.
Do vậy chúng ta không thể cùng một lúc đầu tư để phát triển tất cả các lĩnh
vực khoa học công nghệ mà phải lựa chọn những lĩnh vực nhất định để đầu
tư.
Tiểu luận chính trị 12

- Thứ hai trình độ kĩ thuật của nền kinh tế không ngừng tiến bộ, phù hợp với
xu hướng của sự tiến bộ khoa học và công nghệ đã và đang diễn ra như vũ
bão trên thế giới.
- Thứ ba cho phép khai thác tối đa mọi tiềm năng của đất nước của các
ngành địa phương các thành phần kinh tế.
- Thứ tư thực hiện phân công và hợp tác quốc tế theo xu thế toàn cầu hóa
kinh tế do vậy cơ cấu kinh tế được tạo dựng phải là cơ cấu mở.
Tiểu luận chính trị 13
Lương Thuỳ Dương
c. Thiết lập quan hệ sản xuất phù hợp theo định hướng xã hội chủ nghĩa
Công nghiệp hóa ở nước ta là nhằm mục tiêu tạo tiền đề vật chất kĩ thuật
cho sự nghiệp xây dựng CNXH do vậy đi đôi với quá trình công nghiệp hóa
là việc phải thiết lập cho được quan hệ sản xuất phù hợp theo định hướng
XHCN. Theo qui luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình
độ của lực lượng sản xuất vì vậy công nghiệp hóa - hiện đại hóa không chỉ là
phát triển mạnh lực lượng sản xuất, khơi dậy và khai thác mọi tiềm năng
kinh tế mà còn là quá trình cải biến quan hệ sản xuất sao cho phù hợp
Trình độ xã hội hóa cao của lực lượng sản xuất tất yếu đòi hỏi phải xác
lập chế độ công hữu về tư liệu sản xuất nhưng để đạt tới trình độ đó phải trải
qua quá trình phát triển kinh tế xã hội lâu dài trong đó quan hệ sản xuất được
cải biến từ thấp đến cao theo trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Vì
vậy trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa thì việc liên tục định
hướng quan hệ sản xuất đi theo XHCN ở nước ta là hết sức quan trọng.
3. Những nội dung của quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa
ở nước ta.
I. Những tiền đề thực hiện thắng lợi công nghiệp hóa - hiện đại hóa
xã hội chủ nghĩa.
a. Huy động vốn và sử dụng vốn có hiệu quả
Công nghiệp hóa - hiện đại hóa đòi hỏi chúng ta phải có một nguồn vốn
rất to lớn. Do đó việc huy động và sử dụng vốn sao cho hợp lí là một trong

ra cũng cần có khung pháp lý vững chắc để đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng
và sự quản lí của nhà nước đối với các hoạt động đầu tư nước ngoài.
Vấn đề đặt ra với chúng ta hiện nay là phải nỗ lực vượt bậc, phấn đấu
làm ăn có hiệu quả, nêu cao tinh thần độc lập tự chủ, ý chí tự lực tự cường ra
sức tiết kiệm trong sản xuất, tiết kiệm trong điều kiện tiêu dùng khắc phục
những yếu kém và tiêu cực gây thất thoát, lãng phí tiền của nhà nước và
nhân dân, dồn vốn cho đầu tư phát triển.
b. Đào tạo nguồn nhân lực
Công nghiệp hóa - hiện đại hóa có yêu cầu rất cao đối với phát triển
nguồn nhân lực. Con người phải là những con người có đức có tài, ham học
hỏi thông minh sáng tạo, làm việc quên mình vì nền độc lập phồn vinh của
Tổ quốc được chuẩn bị tốt về kiến thức văn hóa, được đào tạo thành thạo về
kĩ năng nghề nghiệp về năng lực sản xuất và kinh doanh, về điều hành vĩ mô
nền kinh tế và toàn xã hội có trình độ khoa học kĩ thuật vươn lên ngang tầm
thế giới.
Để có nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại
hóa phải coi việc đầu tư giáo dục, đào tạo là một trong những hướng chính
của đầu tư phát triển, giáo dục đào tạo là một trong những hướng chính của
đầu tư phát triển, giáo dục, đào tạo phải thực sự trở thành quốc sách hàng
đầu. Giáo dục đào tạo sẽ nâng cao chất lượng con người Việt Nam về mọi
mặt đảm bảo có khả năng hóa nhập cùng với sự phát triển của thế giới. Bên
cạnh đó cũng cần phải chú ý tới điều kiện sinh hoạt vật chất tinh thần của
người lao động, đáp ứng tối đa nhu cầu của họ trong khả năng có thể đảm
Tiểu luận chính trị 15
Lương Thuỳ Dương
bảo khả năng tái sản xuất sức lao động và nhiệt tình lao động vì bản thân và
vì sự nghiệp chung của đất nước.
c. Phát triển khoa học công nghệ
Khoa học công nghệ được xác định là động lực của công nghiệp hóa -
hiện đại hóa. Khoa học công nghệ có vai trò quyết định lợi thế cạnh tranh và

vậy việc mở rộng quan hệ kinh tế giữa nước ta với các quốc gia khác trở
Tiểu luận chính trị 16
Lương Thuỳ Dương
thành một tất yếu kinh tế đặc biệt là trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp
hóa - hiện đại hóa khi chúng ta đang cần tranh thủ nguồn vốn và công nghệ
của nước ngoài. Vấn đề với chúng ta làm sao mà vẫn đảm bảo được an ninh
và độc lập quốc gia. Vì thế chúng ta cần có một đường lối kinh tế đối ngoại
thật đúng đắn và đạt hiệu quả cao.
e. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước.
Đây là tiền đề quyết định thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hóa -
hiện đại hóa ở nước ta. Công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa là một quá
trình đấu tranh gian khổ của nhân dân ta đặt ra cho chúng ta nhiều thách
thức và khó khăn to lớn. Vì thế sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa cần
có sự lãnh đạo của Đảng tiên phong, dày dạn kinh nghiệm chiến đâu, biết
đổi mới không ngừng và lãnh đạo và cần một nhà nước của dân do dân và vì
dân trong sạch vững mạnh có hiệu lực quản lí cao.
Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam đối với công
nghiệp hóa - hiện đại hóa trước hết là phải tiếp tục giữ vững ổn định chính
trị. Mọi kế hoạch chính sách công nghiệp hóa phải tuân theo đường lối của
Đảng. Đây là nhân tố trực tiếp đảm bảo sự thắng lợi của sự nghiệp công
nghiệp hóa - hiện đại hóa. Bên cạnh đó Nhà nước cần nâng cao chức năng
quản lí kinh tế xã hội theo đường lối chính sách của Đảng.
Với những tiền đề cho công nghiệp hóa - hiện đại hóa đã nêu ở trên
chúng ta tin tưởng rằng với sự hợp sức chung lòng của toàn Đảng toàn dân
của mọi cấp mọi ngành công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa của chúng
ta nhất định thắng lợi tạo cơ sở vật chất kĩ thuật cho sự nghiệp xây dựng chủ
nghĩa xã hội ở nước ta đi đến thành công.
II. Nội dung công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta trong những
năm tới
Dựa trên những nội dung cơ bản của quá trình công nghiệp hóa - hiện đại

đứng thứ hai trên thế giới (sau Thái Lan). Tuy nhiên, vẫn còn đó những hạn
chế, yếu kém, mà nhiều năm nay vẫn chưa có giải pháp hữu hiệu. Chẳng
hạn, vốn đầu tư cho khu vực này vẫn thấp (chiếm 11% - 12% tổng đầu tư
toàn xã hội); sản phẩm nông nghiệp lại chủ yếu thiên về số lượng, chứ chưa
nâng cao về chất lượng, giá thành nông sản còn cao, năng suất lao động và
hiệu quả sản xuất còn thấp; sản lượng nông sản tuy tăng nhưng chi phí đầu
vào vẫn tăng cao (chi phí cho sản xuất 1ha lúa tăng từ 1 triệu đến 1,5 triệu
đồng), trong khi giá các mặt hàng nông sản trên thị trường quốc tế lại giảm.
Trong khi đó, các chính sách và biện pháp mà Nhà nước đã áp dụng cho
phát triển nông nghiệp những năm gần đây chưa tạo bước đột phá mạnh.
Trình độ dân trí của một bộ phận nông dân (nhất là vùng sâu, vùng xa) chưa
được cải thiện, đời sống, xã hội nông thôn mặc dù có sự chuyển biến song
chưa mạnh và không đồng đều. Tình trạng đó dẫn đến sự chênh lệch giữa
khu vực thành thị và nông thôn ngày càng lớn. Theo số liệu của Tổng cục
Thống kê và Ngân hàng thế giới (WB) (năm 2003) hệ số chênh lệch giữa
thành thị và nông thôn còn là 3,65 lần.
Thêm nữa, kinh nghiệm từ các nước trên thế giới và trong khu vực (như
Xin-ga-po, Thái Lan, Trung Quốc, Thụy Điển, Tây Ban Nha ) đều cho thấy
bài học: công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn là cơ sở để
chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế đất nước.
Tiểu luận chính trị 18
Lương Thuỳ Dương
Nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn là gì?
Ngay từ Đại hội Đảng lần thứ VIII Đảng ta đã quyết định và chỉ đạo phải
luôn luôn coi trọng và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp,
nông thôn. Đặc biệt, Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung
ương Đảng khóa IX chỉ rõ nội dung tổng quát của công nghiệp hóa, hiện đại
hóa nông nghiệp, nông thôn ở nước ta giai đoạn 2001 - 2010 là
:


dựng được nền công nghiệp theo hướng hiện đại. Hai là, quá trình công
Tiểu luận chính trị 19
Lương Thuỳ Dương
nghiệp hóa, hiện đại hóa phải gắn với phát triển kinh tế tri thức trong bối cảnh
hội nhập kinh tế quốc tế.
Vì vậy, Đảng ta đã xác định: công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta phải
dựa vào tri thức, theo con đường đi tắt, rút ngắn. Công nghiệp hóa, hiện đại
hóa phải thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: chuyển từ nền kinh tế nông nghiệp
sang kinh tế công nghiệp và từ một nền kinh tế công nghiệp sang kinh tế tri
thức. Vấn đề quan trọng hàng đầu là, chúng ta phải chủ động phát huy năng
lực sáng tạo tri thức ở trong nước, đồng thời phải biết tranh thủ cơ hội tiếp thu
tri thức của thế giới toàn cầu hóa.
Thực vậy, trong điều kiện chưa có đủ nguồn lực để phát triển kinh tế tri
thức lên ngay trình độ cao, ta phải coi trọng chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
nhằm đẩy mạnh hợp tác về công nghệ cao trong nhiều lĩnh vực, trên cơ sở
cùng có lợi. Qua hội nhập và hợp tác cùng với việc gửi đi nâng cao trình độ ở
nước ngoài, các chuyên gia Việt Nam từng bước trưởng thành, có thể chủ
động trong ứng dụng các công nghệ cao và tiến tới sáng tạo tri thức mới rất
cần thiết cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở trình độ cao. Nhiều ví dụ trong
công nghiệp điện tử, trong thiết lập mạng viễn thông quốc gia, trong công
nghiệp chế biến nông sản phẩm, trong chế tạo trang thiết bị cơ - điện tử đã
cho thấy kết quả tốt và đạt bước tiến nhanh rõ rệt.
Để công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhanh, nông nghiệp phải gắn kết với
phát triển ứng dụng tri sáng tạo mới, cụ thể là: phải chuyển giao tri thức về
công nghệ sinh học, tri thức về giống cây, con chất lượng và năng suất cao, về
canh tác và chăn nuôi hiện đại cho nông dân. Đồng thời phải cung cấp tri thức
về tổ chức sản xuất gắn với thị trường và về xây dựng nông thôn mới và đẩy
mạnh ứng dụng công nghệ thông tin - truyền thông trong mọi hoạt động hiện
đại hóa nông nghiệp.
Trong công nghiệp và xây dựng thì công nghiệp hóa, hiện đại hóa sẽ gắn

tới chủ nghĩa xã hội, vì nó, nếu được xây dựng đúng đắn và đầy đủ, sẽ khách
quan bảo đảm được công khai, minh bạch, không tham nhũng, công bằng, dân
chủ, văn minh. Đáng tiếc là thời gian qua có quyết tâm cao, nhưng dùng người
chưa đúng nên kết quả yếu kém, cần rút kinh nghiệm để sắp tới làm tốt hơn.
Khi đó sẽ có một nền hành chính điện tử được hiện đại hóa nhanh dẫn tới rút
ngắn được thời kỳ quá độ.
c.Phát triển công nghiệp :
Phát triển nhanh hơn công nghiệp và xây dựng theo hướng nâng cao
chất lượng, sức cạnh tranh và hiện đại hoá. Phát huy sức mạnh của tất cả
các thành phần kinh tế, đa dạng hoá hình thức sở hữu và quy mô để phát triển
công nghiệp và xây dựng với cơ cấu ngành nghề phù hợp với nguồn lực, lợi
thế và thị trường ở các vùng, các địa phương. Nâng cao sức cạnh tranh, hàm
lượng khoa học công nghệ và tỉ trọng giá trị tăng thêm, giá trị nội địa trong
sản phẩm công nghiệp và xây dựng. Phát triển công nghiệp và xây dựng gắn
với phát triển dịch vụ, phát triển đô thị và bảo vệ môi trường. Phấn đấu đạt tốc
độ tăng giá trị tăng thêm trong công nghiệp và xây dựng 10 - 10,2%/năm.
Phát triển đồng bộ công nghiệp chế biến, chế tác, công nghiệp công nghệ
cao, công nghiệp sản xuất tư liệu sản xuất quan trọng, công nghiệp quốc
phòng, góp phần xây dựng nền tảng cho một nước công nghiệp và nâng cao
khả năng tự chủ của nền kinh tế. Xây dựng và thực hiện tốt chương trình phát
Tiểu luận chính trị 21
Lương Thuỳ Dương
triển công nghiệp phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông
thôn.
Tập trung nguồn lực phát triển mạnh và nâng cao chất lượng các ngành
công nghiệp có lợi thế cạnh tranh, tạo ra sản phẩm xuất khẩu và thu hút nhiều
lao động, như: chế biến nông, lâm, thuỷ sản; may mặc, giày dép, đồ nhựa, đồ
gỗ gia dụng; cơ khí đóng tàu, công nghiệp chế tạo thiết bị đồng bộ, thiết bị
điện, thiết bị xây dựng, máy nông nghiệp, phương tiện giao thông, sản xuất và
lắp ráp cơ - điện tử; công nghiệp bổ trợ, công nghiệp công nghệ thông tin, sản

Lương Thuỳ Dương
bộ kết cấu hạ tầng trong từng vùng và trên cả nước, xem đây là một khâu đột
phá để phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay và chuẩn bị cho bước tiếp
theo. Khuyến khích, tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế, kể cả doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tham gia phát triển lĩnh vực này. Chú trọng
các công trình quan trọng, thiết yếu, phát huy nhanh tác dụng. Khắc phục tình
trạng đầu tư dàn trải, thất thoát, lãng phí.
Tập trung huy động các nguồn lực để ưu tiên hoàn chỉnh một bước cơ bản
kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, đường sông, đường sắt, đường biển,
đường hàng không đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Cải tạo, nâng
cấp và xây dựng mới các công trình thuỷ lợi có nhu cầu cấp bách, gắn với
phát triển thuỷ điện, đáp ứng yêu cầu sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ
sản, nước sinh hoạt của dân cư và giảm nhẹ thiên tai.
Phát triển nhanh nguồn điện với cơ cấu hợp lý, hoàn chỉnh hệ thống
truyền tải, bảo đảm sự vận hành an toàn, hiệu quả, đáp ứng đủ điện cho yêu
cầu phát triển kinh tế, xã hội, cả ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải
đảo. Nhà nước tập trung đầu tư và khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư
để phát triển nhanh ngành điện trên nguyên tắc cạnh tranh lành mạnh và thực
hiện cơ chế thị trường về giá bán điện, đồng thời có chính sách trợ giúp hợp lý
đối với các hộ nghèo.
Tăng nhanh năng lực và hiện đại hoá bưu chính - viễn thông; tiếp tục đẩy
mạnh phát triển kết cấu hạ tầng thông tin hiện đại, đồng bộ và ổn định đáp
ứng cho phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo đảm sự cạnh
tranh bình đẳng trong lĩnh vực dịch vụ thông tin.
Rà soát, bổ sung và nâng cao chất lượng quy hoạch, tiếp tục tổ chức thực
hiện các định hướng phát triển đô thị đến năm 2020, hình thành hệ thống đô
thị phù hợp trên địa bàn cả nước; đặc biệt chú trọng phát triển các đô thị vừa
và nhỏ, hạn chế tập trung dân cư vào một số ít thành phố lớn; xây dựng đồng
bộ và từng bước hiện đại hệ thống kết cấu hạ tầng đô thị, chú trọng hoàn thiện
mạng lưới giao thông, hệ thống cấp nước sinh hoạt, cung cấp đủ nước sạch và

Đổi mới căn bản cơ chế quản lý và phương thức cung ứng các dịch vụ
công cộng là khâu đột phá quan trọng để đưa tiến trình xã hội hoá các lĩnh vực
văn hoá - xã hội lên một bước phát triển mới.
Trong điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế, phải luôn coi trọng yêu cầu nâng cao các
phúc lợi xã hội cơ bản của nhân dân, bảo đảm tính ưu việt của chế độ xã hội
chủ nghĩa, đặc biệt là đối với người nghèo, vùng nghèo, các đối tượng chính
sách; đồng thời, không xem nhẹ việc đáp ứng những nhu cầu của bộ phận
ngày càng đông dân cư có thu nhập cao hơn. Nhà nước tăng thêm ngân sách
tiếp tục đầu tư phát triển cơ sở vật chất - kỹ thuật để nâng cao phúc lợi chung
cho toàn xã hội và bảo đảm cung ứng các dịch vụ xã hội cơ bản, trước hết là
về y tế, giáo dục cho người nghèo, vùng nghèo, các đối tượng chính sách;
đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển các cơ sở dịch vụ tư nhân
và cơ sở có vốn đầu tư nước ngoài.
Đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị công lập cung ứng dịch vụ công
cộng theo hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm, thực hiện hạch toán thu - chi
không vì lợi nhuận; Nhà nước không bao cấp tràn lan.
Tiểu luận chính trị 24
Lương Thuỳ Dương
Dịch vụ công cộng là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống của nhân
dân và là yếu tố quan trọng góp phần ổn định xã hội; vì vậy, việc chuyển đổi
phương thức cung ứng các loại dịch vụ này cần được thực hiện một cách kiên
định và tích cực, nhưng phải theo một kế hoạch đồng bộ và một lộ trình phù hợp.
f. Tạo bước ngoặt về hội nhập kinh tế quốc tế và hoạt động kinh tế đối ngoại
Thực hiện tốt đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước; chủ
động, tích cực hội nhập kinh tế sâu hơn và đầy đủ hơn với khu vực và thế giới.
Thực hiện có hiệu quả các cam kết với các nước, các tổ chức quốc tế về
thương mại, đầu tư, dịch vụ và các lĩnh vực khác. Thực hiện các cam kết của
Khu vực mậu dịch tự do ASEAN và tích cực tham gia quá trình xây dựng
Cộng đồng kinh tế ASEAN. Chuẩn bị tốt các điều kiện để bảo đảm thực hiện