Quản lý nhà trường tiểu học Việt Nam theo
tiếp cận văn hóa tổ chức Lê Thị Ngọc Thúy Trường Đại học Giáo dục
Luận án TS. ngành: Quản lý giáo dục; Mã số: 62 14 05 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Đặng Thành Hưng, GS.TS. Nguyễn Lộc
Năm bảo vệ: 2012 Abstract. Trình bày cơ sở lý luận của việc quản lý nhà trường tiểu học theo hướng
tiếp cận văn hóa tổ chức. Xác định cơ sở thực tiễn việc quản lý nhà trường tiểu học
theo hướng tiếp cận văn hóa tổ chức. Đề xuất các giải pháp quản lý cho hiệu trưởng
nhà trường tiểu học theo hướng tiếp cận văn hóa tổ chức. Thử nghiệm kiểm chứng
các tiêu chí đánh giá văn hóa nhà trường (VHNT) và lấy ý kiến chuyên gia về giải
pháp. Nêu những kết luận khoa học và kiến nghị thực tiễn.

Keywords. Quản lý giáo dục; Quản lý nhà trường; Giáo dục tiểu học; Tiếp cận văn
hóa; Giáo dục Việt Nam

Content
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong quản lý xã hội, nhà trường thường được xem là một dạng cụ thể của tổ chức.
Đó là tổ chức có tính chất tương đối phức tạp, vừa có các quan hệ hoạt động nghề nghiệp và
vừa có quan hệ và hoạt động chính trị - xã hội. Trong số những tiêu chí quan trọng của nhà
trường hiệu quả như: thành tích học tập, môi trường hợp tác và tham gia, tính thẩm mỹ của
cảnh quan sư phạm và những quan hệ ứng xử, hiệu lực quản lý, kết quả thực hiện chương

tuân thủ vào chính sách, luật pháp và các thủ tục hành chính mà còn biết dựa vào văn hóa nhà
trường và xem nó như là mục tiêu để xây dựng nhà trường và là công cụ để quản lý thì sẽ
nâng cao được hiệu quả nhà trường.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xác định cơ sở lý luận của việc quản lý nhà trường tiểu học theo hướng tiếp cận
văn hóa tổ chức.
- Xác định cơ sở thực tiễn việc quản lý nhà trường tiểu học theo hướng tiếp cận văn
hóa tổ chức.
- Đề xuất các giải pháp quản lý cho hiệu trưởng nhà trường tiểu học theo hướng tiếp
cận văn hóa tổ chức.
- Thử nghiệm kiểm chứng các tiêu chí đánh giá VHNT và lấy ý kiến chuyên gia về
giải pháp.
- Nêu những kết luận khoa học và kiến nghị thực tiễn.
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
- Các giải pháp quản lý nhà trường tiểu học theo tiếp cận văn hóa tổ chức được giới
hạn trong hoạt động quản lý và lãnh đạo của Hiệu trưởng.
- Văn hóa nhà trường được hiểu là một dạng của văn hóa tổ chức theo nghĩa là cái
tác động làm cho nhà trường tiểu học phát triển hiệu quả.
- Khảo sát thực trạng quản lý nhà trường theo tiếp cận văn hóa tổ chức ở một số
trường tiểu học đại diện cho cho các khu vực, tỉnh thành đồng bằng và miền núi ở Việt Nam.
- Thử nghiệm được giới hạn ở ba trường tiểu học (đại diện cho thành phố của các
vùng miền).
- Thử nghiệm các tiêu chí và lấy ý kiến chuyên gia về các giải pháp quản lý nhà
trường tiểu học theo tiếp cận văn hóa tổ chức dành cho cán bộ quản lý cấp trường.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp luận
7.2. Phương pháp nghiên cứu
7.2.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
7.2.2. Phương pháp điều tra
7.2.3. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Chương 2: Cơ sở thực tiễn về quản lý nhà trường tiểu học theo hướng tiếp cận văn
hóa tổ chức.
- Chương 3: Các giải pháp quản lý nhà trường tiểu học theo tiếp cận văn hóa tổ chức

CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ NHÀ TRƢỜNG
TIỂU HỌC THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Ở nƣớc ngoài
 Quản lý nhà trường trên cơ sở xây dựng văn hóa hợp tác
 Quản lý nhà trường trên cơ sở xây dựng năng lực văn hóa trong nhà trường
 Quản lý nhà trường trên cơ sở xây dựng văn hóa mạnh (strong culture) trong một tổ
chức biết học hỏi (Learning Oganization).
 Quản lý nhà trường theo tiếp cận hệ thống giá trị văn hóa của nhà trường.
1.1.2. Ở trong nước
Ở Việt Nam hầu như chưa có một công trình nào nghiên cứu toàn diện về lý luận phát
triển văn hoá nhà trường phổ thông. Một số các nghiên cứu của Việt Nam chỉ đề cập ở các
xu hướng sau:
 Quản lý nhà trường theo tiếp cận văn hóa nhà trường
 Quản lý nhà trường theo tiếp cận hệ thống giá trị văn hóa của nhà trường
 Quản lý nhà trường thông qua xây dựng văn hóa học đường
 Quản lý nhà trường theo mô hình văn hóa “trường học thân thiện, học sinh tích cực”
1.2. Một số khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu
1.2.1. Quản lý nhà trường tiểu học
1.2.1.1. Nhà trường
a) Định nghĩa
Nhà trường là một thiết chế chuyên biệt trong một hệ thống tổ chức xã hội thực hiện
chức năng tái tạo nguồn nhân lực phục vụ cho sự duy trì và phát triển của xã hội loài người.
{10}
b) Chức năng của nhà trường

c) Đặc điểm của học sinh tiểu học
d) Đặc điểm của người quản lý trường tiểu học
e) Đặc điểm của giáo viên tiểu học
1.2.1.4. Một số mô hình quản lý nhà trường tiểu học ở Việt Nam
 Nhà trường cộng đồng
 Nhà trường hiệu quả
 Nhà trường thân thiện
 Nhà trường trong tương lai
1.2.2. Văn hóa tổ chức và văn hóa nhà trường phổ thông
1.2.2.1. Văn hóa tổ chức
a) Định nghĩa
Văn hoá tổ chức là hệ thống những giá trị, niềm tin được chia sẻ, phát triển trong một
tổ chức và định hướng hành vi của các thành viên. [90]
b) Những đặc tính quan trọng của văn hóa tổ chức
c) Các bước hình thành văn hóa tổ chức:
d) Các cấp độ của văn hóa tổ chức: [98]
e) Các yếu tố cấu thành văn hóa tổ chức
f) Những đặc trưng của văn hóa tổ chức tích cực và lành mạnh
1.2.2.2. Văn hóa nhà trường phổ thông
Văn hóa nhà trường là một dạng của văn hóa tổ chức. Vì vậy cũng giống như những
tổ chức khác thì văn hóa nhà trường không chỉ mang những đặc trưng cơ bản của văn hóa tổ
chức mà nó còn có những sắc thái riêng của văn hóa một tổ chức nhà trường.
a) Định nghĩa
Theo quan niệm của chúng tôi: văn hóa nhà trường (school culture) là nhất trí cơ
bản, niềm tin và các giá trị được chia sẻ tạo nên cái tôi và cách làm việc của nhà trường,
cũng như định hướng cách cư xử giữa các thành viên của nhà trường với nhau, được phản
ánh qua các hiện thực văn hóa.
b) Mối quan hệ giữa văn hóa nhà trường và bầu không khí nhà trường
c) Mức độ thể hiện của các các thành tố tạo nên văn hóa nhà trường {27}
d) Các chức năng của văn hóa nhà trường

Quản lý nhà trường theo tiếp cận văn hóa tổ chức được hiểu là cách thức quản lý của
các nhà quản lý cấp cơ sở, đứng đầu là hiệu trưởng dựa trên việc tuân thủ theo những giá trị
của văn hóa nhà trường và xem nó như là mục tiêu để nhà trường hướng tới và trở thành
công cụ để quản lý nhà trường.
Trong đó lãnh đạo nhà trường-đứng đầu là hiệu trưởng có thể quản lý nhà trường dựa
vào các nội dung của văn hóa nhà trường để định hướng được từ khâu lập kế hoạch, tổ chức,
chỉ đạo giám sát và kiểm tra đánh giá các hoạt động trong nhà trường.
1.3.2. Nội dung quản lý nhà trường tiểu học theo tiếp cận văn hóa tổ chức
Trong phạm vi nghiên cứu của luận án, chúng tôi sẽ sử dụng thuật ngữ “văn hóa nhà
trường” được sử dụng thay cho “văn hóa tổ chức”.Vì vậy, tiếp cận văn hóa tổ chức trong
quản lý nhà trường tiểu học chính là việc xây dựng những giá trị tích cực của văn hóa quản
lý, văn hóa giảng dạy và văn hóa học tập nhằm phát triển hiệu quả nhà trường. Mặt khác,
những nội dung của văn hóa nhà trường xem như là một công cụ để hiệu trưởng sử dụng
trong quá trình quản lý nhà trường. Khi xem văn hóa như một công cụ quản lý thì nó sẽ được
xây dựng thành Bộ tiêu chí đánh giá văn hóa nhà trường tiểu học.Trong đó để quản lý được,
người hiệu trưởng phải thực hiên dựa trên những nguyên tắc, nội dung và cách thức tiến hành
Bộ tiêu chí đánh giá VHNT trong khi vận hành vào công tác quản lý nhà trường. Chúng tôi
xin được trình bày các hướng tiếp cận văn hóa nhà trường trong công tác quản lý tại trường
tiểu học như sau:
a) Nội dung tiếp cận văn hóa nhà trường theo hướng là mục tiêu của quá trình quản lý
trường tiểu học
* Xây dựng các giá trị của văn hóa nhà trường tiểu học lành mạnh và hiệu quả
Hợp tác, Đồng nghiệp, Hiệu quả, Chuyên nghiệp, Truyền thống, Mong đợi cao,
Chịu trách nhiệm, Độc đáo riêng biệt, Dân chủ, Nhân văn, Tham dự, Nhất quán và đồng
thuận, Thích nghi, Sứ mạng
* Các nội dung xây dựng văn hóa nhà trường trong quá trình quản lý trường tiểu học
Trong phạm vi nghiên cứu của luận án này thì chúng tôi xin được đề cập đến nội dung
xây dựng văn hóa nhà trường trong 3 lĩnh vực hoạt động sau:
- Các hoạt động quản lý nhà trường.
- Các hoạt động giảng dạy.

Tiêu chí 2:LĐNT biết quản lý tốt các mối quan hệ trong nhà trường và cộng đồng xã hội
nhằm xây dựng một tổ chức biết học hỏi
Tiêu chí 3: LĐNT quản lý tốt các thông tin của nhà trường (2,0 điểm)
Tiêu chí 4:LĐNT có phong cách lãnh đạo của một nhà giáo (2,0 điểm)
Tiêu chí 5: LĐNT quản lý tốt môi trường sư phạm trong nhà trường (2,0 điểm)
Tiêu chí 6: LĐNT có kỹ năng giao tiếp hiệu quả với cấp trên, với các đồng nghiệp và học
sinh
Tiêu chí 7: Nâng cao trình độ học vấn và nghiệp vụ quản lý của hiệu trưởng đáp ứng được
với điều kiện phát triển của xã hội (2.0 điểm)
Tiêu chí 8: LĐNT biết kiểm soát các giá trị và giáo dục tốt kỹ năng sống cho các thành viên
của nhà trường (2.0 điểm)
Tiêu chí 9: LĐNT cần phải giúp cho các thành viên hình thành được năng lực văn hóa cần
thiết để thích ứng và hòa nhập với môi trường đa văn hóa trong nhà trường
Tiêu chí 10: LĐNT chú trọng vào việc quản lý tốt các hoạt động có ý nghĩa truyền thống của
nhà trường (2,0điểm)
2) Nhóm tiêu chí văn hóa giảng dạy nhà trường tiểu học thông qua hoạt động giảng dạy của
giáo viên
Tiêu chí 11: Giáo viên phải có tính chuyên nghiệp trong hoạt động nghề nghiệp
Tiêu chí 12: Giáo viên tiểu học có phong cách giảng dạy chuẩn mực (2,0điểm)
Tiêu chí 13: Giáo viên có khả năng vận dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy nhằm tăng
hiệu quả và chất lượng giảng dạy
Tiêu chí 14: Giáo viên hội tụ một số năng lực nghề nghiệp như: năng lực dạy học, năng lực
về tìm hiểu học sinh, năng lực giáo dục, năng lực giao tiếp, năng lực hoạt động xã hội, năng
lực tự học và tự nghiên cứu khoa học (2,0điểm)
Tiêu chí 15: Giáo viên phải có thái độ, tình cảm và đạo đức nghề nghiệp của một nhà giáo
(2,0 điểm)
c) Nhóm tiêu chí văn hóa nhà trường thông qua hoạt động học tập của học sinh
Tiêu chí 16: Những mục tiêu học tập của HS phải phù hợp với tầm nhìn và sứ mệnh của NT
(2,0 điểm)
Tiêu chí 17: HS tích cực chủ động vận dụng linh hoạt các phương pháp học tập để đạt kết quả

trị của văn hóa nhà trường và xem nó như là mục tiêu để nhà trường hướng tới và trở thành
công cụ để quản lý nhà trường.
Ở phạm vi nghiên cứu nhà trường thì thuật ngữ “văn hóa nhà trường” được sử dụng thay
thế cho “văn hóa tổ chức”.
- Khi tiếp cận dưới góc độ VHNT là mục tiêu mà nhà trường hướng tới nhằm xây
dựng một tổ chức nhà trường có văn hóa cao thì các nội dung hoạt động được thực hiện trên
cơ sở các giá trị cần phải có của VHNT hiệu quả và lành mạnh thông qua 08 nội dung:
● Văn hóa quản lý thể hiện qua quản lý chuyên môn (quản lý chương trình)
● Văn hóa quản lý thể hiện qua hoạt động quản lý thông tin
● Văn hóa quản lý thể hiện sự quản lý các mối quan hệ trong và ngoài nhà trường
● Văn hóa quản lý thể hiện qua năng lực, trình độ và nhân cách của người hiệu trưởng
● Văn hóa quản lý thể hiện qua quản lý các hoạt động có ý nghĩa truyền thống của
nhà trường
● Văn hóa quản lý thể hiện qua quản lý môi trường sư phạm của nhà trường
● Văn hóa giảng dạy thể hiện qua hoạt động giảng dạy của GV
● Văn hóa học tập thể hiện qua quản lý hoạt động học tập của HS
- Khi tiếp cận dưới góc độ là công cụ để quản lý nhà trường thì các nhà quản lý có thể
vận dụng Bộ tiêu chí đánh giá VHNT nhằm xây dựng và phát triển nhà trường tiểu học.
4) Tất cả các nội dung quản lý văn hóa được thực hiện dựa trên các hoạt động của Ban lãnh
đạo nhà trường và đứng đầu là hiệu trưởng theo 04 chức năng như: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ
đạo giám sát và kiểm tra đánh giá.

CHƢƠNG 2
CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ NHÀ TRƢỜNG TIỂU HỌC
THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC
2.1. Những yêu cầu xây dựng văn hóa NTTH ở Việt Nam theo Luật, chính sách, chiến
lƣợc phát triển giáo dục và chƣơng trình giáo dục Tiểu học hiện nay
2.2. Thực trạng công tác quản lý trƣờng tiểu học theo tiếp cận văn hóa tổ chức tại Việt
Nam
2.2.1. Tổ chức việc khảo sát và đánh giá về thực trạng quản lý trường tiểu học Việt

học tập và hoạt động giảng dạy thông qua các hoạt động quản lý từ khâu lập kế hoạch quản lý
VHNT, tổ chức xây dựng VHNT, chỉ đạo giám sát VHNT và kiểm tra đánh giá VHNT theo:
- 04 mức độ nhận thức các tiêu chí: Không Tốt (K.T), Bình thường (BT), Tốt (BT) và
Rất tốt (R.T).
- 03 mức độ thực hiện : Rất tốt (A), Tốt (B) và Không tốt (C).
Bảng để khảo sát các nội dung trên có tên gọi là: Khảo sát thực trạng quản lý nhà
trƣờng tiểu học Việt Nam theo hƣớng tiếp cận văn hóa tổ chức (Xem phụ lục số 2 của
Luận án)
3) Xin ý kiến đánh giá về các yếu tố ảnh hưởng đến VHNT tại các trường tiểu học
Việt Nam. Với nội dung này chúng tôi sử dụng một bảng câu hỏi dành cho cán bộ quản lý
giáo dục của Sở, phòng và hiệu trưởng để xin ý kiến về các yếu tố và mức độ ảnh hưởng của
các yếu tố đối với thực trạng quản lý nhà trường tiểu học Việt Nam. Theo tiếp cận văn hóa tổ
chức.Trong đó sẽ nghiên cứu mức độ ảnh hưởng của các nhóm yếu tố sau: những chỉ đạo của
cấp trên, con người, tình hình kinh tế - xã hội. Với ba nhóm yếu tố này sẽ bao gồm 29 nội
dung ảnh hưởng đến thực trạng quản lý văn hóa nhà trường tiểu học Việt Nam và đo theo 4
mức độ: không quan trọng (K.QT), bình thường (BT), quan trọng (QT) và rất quan trọng
(R.QT).
Bảng khảo sát này được gọi là: Phiếu thu thập thông tin đánh giá về ảnh hƣởng
của các yếu tố đến việc quản lý nhà trƣờng tiểu học Việt Nam theo hƣớng tiếp cận văn
hóa tổ chức (Xem phụ lục 3 của Luận án)
4) Phỏng vấn sâu một số nhà nghiên cứu về lĩnh vực VHNT, các nhà giáo dục và cán
bộ quản lý giáo dục các cấp (mang tính chuyên gia) để nhận biết một số quan điểm về văn
hóa nhà trường tiểu học Việt Nam. Chúng tôi lấy đó làm cơ sở để xây dựng bộ tiêu chí
VHNT tiểu học. Với nội dung này, chúng tôi đã soạn thảo một mẫu biên bản phỏng vấn để
ghi lại kết quả câu trả lời của các đối tượng phỏng vấn về các tiêu chí của VHNT THVN.
Bảng này sẽ được thể hiện với tên gọi: Biên bản phỏng vấn về các tiêu chí đánh giá VHNT
tiểu học. (Xem Phụ lục 4 của luận án).
Phương pháp tổ chức khảo sát
Để thực hiện mục đích khảo sát, chúng tôi đã lựa chọn hai phương pháp:
+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi:

từng trường, đặt vấn đề với Hiệu trưởng để xin phép được cung cấp số liệu, được phát phiếu
điều tra và gặp trực tiếp các đối tượng cần phỏng vấn để tiến hành việc thu thập số liệu.
Việc thu thập số liệu được tiến hành trên cơ sở nhà trường cấp và có chữ ký, con dấu
xác nhận của Lãnh đạo nhà trường vào bảng danh sách những người tham gia khảo sát.
Việc phát phiếu và thu phiếu được chúng tôi trực tiếp tiến hành qua các khâu: triệu
tập các đối tượng khảo sát tập trung về một phòng, đưa ra mục đích, yêu cầu và hướng dẫn
cách làm phiếu. Sau khoảng một giờ sẽ thu phiếu lại. Khuyến khích mọi người nêu thêm các
ý kiến ngoài nội dung đã thiết kế sẵn trong phiếu.
Mời các cán bộ quản lý địa phương, cán bộ quản lý phòng giáo dục và lãnh đạo nhà
trường tham gia trò chuyện những nội dung mà chúng tôi đã soạn thảo trong Biên bản phỏng
vấn để trao đổi những vấn đề thực trạng về văn hóa của địa phương và nhà trường.
2.2.2. Thực trạng quản lý NTTH VN theo tiếp cận văn hóa tổ chức
a) Thực trạng nhận thức của các thành viên trong nhà trường tiểu học Việt Nam về văn hóa
nhà trường
Thực trạng nhận thức về VHNT ở các trường tiểu học Việt Nam hiện nay được thể hiện như
sau: (Xem sơ đồ 2.5)
THVN

2.85
2. Tầm nhìn
3.Bầu không khí nhà
trường
4. Các giá trị văn hoá
chính thống
5. Sự hợp tác của các
thành viên trong nhà
trường
6. Tính hợp thức và nhất
quán hành vi của các
thành viên trong nhà
trường
7. Môi trường sư phạm
3.47
3.52
3.01
3.33
3.44
3.38

Như chúng tôi đã trình bày ở Chương 1 thì quản lý nhà trường theo tiếp cận văn hóa
tổ chức chính là các nhà quản lý tôn trọng các giá trị của văn hóa nhà trường và xem nó như
là những nguyên tắc để thực hiện nó trong công tác quản lý của mình. Để có được điều đó thì
BGH phải biết phân định các tiêu chí thể hiện văn hóa quản lý của hiệu trưởng trong 03 lĩnh
vực hoạt động: quản lý, giảng dạy và học tập. Vì thế khi đánh giá thực trạng về công tác quản
lý nhà trường theo cách tiếp cận văn hóa tổ chức chính là việc đánh giá thực trạng văn hóa
quản lý trong các khâu: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá thông qua ba lĩnh

sẽ phải hình thành, kế thừa và phát huy những giá trị VHNT như thế nào và cũng chưa xây
dựng VHNT theo hướng quảng bá thương hiệu của trường, tạo nên nét riêng độc đáo trong hệ
thống các trường tiểu học ở trong cùng khu vực địa bàn dân cư.
- VHNT của một trường tiểu học tích cực, hợp tác cần phải phụ thuộc vào nhiều yếu
tố như: môi trường xã hội- sư phạm, môi trường học thuật, môi trường tự nhiên và môi
trường làm việc.
- Trong VHNT, sự cải thiện bầu không khí tích cực là tốt nhất để tăng hiệu quả công
việc nhưng với những nhà quản lý trường cũng chưa quan tâm đến nó nhiều. Vì họ cũng chưa
bao giờ có ý thức sử dụng một công cụ đo về bầu không khí nhà trường để có thể đánh giá,
điều chỉnh lại nhằm gìn giữ và phát triển những mối quan hệ giáo viên - học sinh, học sinh -
học sinh và giữa giáo viên với nhau đang tồn tại trong nhà trường.
- Để đánh giá thực trạng nhận thức về VHNT gồm có 07 nội dung: sứ mệnh, tầm
nhìn, bầu không khí nhà trường, các giá trị văn hóa chính thống, hợp tác của các thành viên
trong nhà trường, các nguyên tắc hành vi và môi trường sư phạm.
Các thành viên hiểu biết về nó vẫn còn rất hạn chế. Mức độ nhận thức về giá trị văn
hóa chính thống đều ở mức thấp tương đồng như nhau. Trong khi các nội dung này lại là cơ
sở để khẳng định được sự tồn tại VHNT của mỗi trường và để phân biệt giữa trường này với
các trường khác.
- Đối với văn hóa quản lý, các nhà lãnh đạo của nhà trường tiểu học Việt Nam đã triển
khai lập kế hoạch chỉ mới đạt ở mức độ trung bình. Nguyên nhân là do các thành viên của
nhà trường nhận thức về VHNT còn rất hạn chế.
- Các nội dung của tổ chức xây dựng VHNT được BGH và các thành viên trong
trường nhận thức và triển khai ở mức độ trung bình hoặc trên trung bình. Bởi vì các hoạt
động xây dựng VHNT đang được thực hiện dựa trên những hoạt động khác mà BGH và các
thành viên khác chưa xác định rõ ràng về vông việc này.
- Văn hóa quản lý còn thể hiện ở sự chênh lệch về kết quả thực hiện công tác xây
dựng bị ảnh hưởng của cấp trên, trình độ quản lý của hiệu trưởng và những đặc điểm vùng
miền, khu vực.
- Việc kiểm tra đánh giá về kết quả thực hiện quản lý nhà trường theo hướng tiếp cận
văn hóa vẫn bị nhầm lẫn với những đánh giá khác như: thành tích học tập của giáo viên và

CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ TRƢỜNG TIỂU HỌC VIỆT NAM
THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC
3.1. Những định hƣớng cho việc xây dựng giải pháp quản lý trƣờng tiểu học Việt Nam
theo tiếp cận văn hóa tổ chức.
3.2. Các giải pháp quản lý nhà trƣờng tiểu học dành cho cán bộ quản lý cấp trƣờng
3.2.1. Giải pháp1. Bồi dưỡng, rèn luyện và nâng cao nhận thức cho các lực lượng sư
phạm- xã hội về vấn đề văn hóa nhà trường
3.2.2. Giải pháp 2. Lãnh đạo nhà trường cần phải quản lý bằng Bộ tiêu chí đánh giá văn
hóa nhà trường tiểu học.
3.2.3. Giải pháp 3. Lãnh đạo nhà trường cần phải khai thác và cung ứng các nguồn lực
để phát triển nhà trường tiểu học có văn hóa lành mạnh và hiệu quả.
Việc xây dựng VHNT tiểu học ở Việt Nam là một quá trình lâu dài và phức tạp đòi hỏi
cách tiếp cận tổng thể, hệ thống thông qua toàn bộ các hoạt động dạy học - giáo dục, các mối
quan hệ và công tác quản lý điều hành nhà trường. Trên cơ sở nghiên cứu các tiêu chí về
VHNT hiệu quả, chúng tôi đã đưa ra 03 giải pháp để xây dựng VHNT. Mỗi một giải pháp
được thực hiện sẽ cải tạo các lĩnh vực trong VHNT tiểu học theo tiêu chí hiệu quả.
Riêng giải pháp về huy động các nguồn lực để phát triển VHNT tiểu học có khả thi
nhưng chưa thực hiện được vì để hình thành nó cần phải có một chiến lược ở tầm vĩ mô và
đòi hỏi các cấp quản lý nhà nước phải quan tâm và có thời gian chuẩn bị các điều kiện từ xây
dựng mô hình văn hóa đến kinh phí, v v. Đây là một trong những tác động làm thay đổi
không chỉ là các giá trị về VHNT mà còn thay đổi về một mô hình nhà trường, các chuẩn
mực giá trị, mô hình nhân cách của giáo viên, học sinh, về điều kiện tình hình của từng địa
phương mà nhà trường đóng Nếu chúng ta xác định vấn đề này cần phải đưa vào trong các
tiêu chuẩn của trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia thì rất mong được sự quan tâm từ các cấp
quản lý.
Hiện nay, khi các giá trị đang xuống cấp trầm trọng như: vấn đề đạo đức, bạo lực học
đường, gian lận, nhận thức nhầm lẫn của học sinh về các giá trị, thì việc vận dụng các giải
pháp nhằm xây dựng một môi trường văn hóa nhà trường lành mạnh và hiệu quả là hết sức
cần thiết.
3.3. Kết quả thử nghiệm Bộ tiêu chí đánh giá VHNT trong quản lý trƣờng tiểu học và ý

được thể hiện qua sự thay đổi biến chuyển một số giá trị về văn hóa trong nhà trường trong
văn hóa quản lý, văn hóa học tập và văn hóa giảng dạy.
Để tiến hành các giải pháp, lãnh đạo nhà trường thường phải kết hợp lồng ghép với
các phong trào khác nên hiệu quả của nó cũng chưa thực sự được khai thác hết và các cán bộ
quản lý nhà trường cũng còn lúng túng khi vận hành.
Riêng giải pháp 3 lãnh đạo nhà trường phải biết khai thác cung ứng các nguồn lực để
phát triển nhà trường tiểu học có văn hóa lành mạnh và hiệu quả thì có khả thi nhưng chưa
thực hiện được vì để hình thành nó cần phải có một chiến lược ở tầm vĩ mô và đòi hỏi các cấp
quản lý nhà nước phải quan tâm và có thời gian chuẩn bị các điều kiện từ xây dựng mô hình
văn hóa đến kinh phí, v v. Đây là một trong những tác động làm thay đổi không chỉ là các
giá trị về VHNT mà còn thay đổi về một mô hình nhà trường, các chuẩn mực giá trị, mô hình
nhân cách của giáo viên, học sinh, Nếu chúng ta xác định đây là một vấn đề cần phải đưa
vào trong các tiêu chuẩn của trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia thì rất mong được sự quan
tâm từ các cấp quản lý.
3.3.2. Bộ tiêu chí đánh giá VHNT được chúng tôi đưa vào thử nghiệm ở 03 trường
tiểu học ở Hà Nội, Hải Dương và Đắc Lắc. Chúng tôi đã tiến hành thử nghiệm, hỏi ý kiến
chuyên gia để chỉnh sửa cho phù hợp với bộ tiêu chí như đã trình bày ở Chương 3. Kết quả
thử nghiệm đã khẳng định được tính phù hợp, tính tác dụng và phát triển của nó trong việc áp
dụng bộ tiêu chí. Đồng thời, hiệu quả sử dụng của bộ tiêu chí đã thể hiện rất rõ ràng thông
qua kết quả đã được đánh giá ở trên.
3.3.3. Các hình thức và quy trình thử nghiệm bộ ti tiêu chí cũng như các giải pháp rất
phù hợp và đảm bảo tính khoa học nên kết quả là hết sức tin cậy và khách quan.
3.3.4. Việc thử nghiệm Bộ tiêu chí và các giải pháp phát triển VHNT đã thể hiện tính
khoa học khi được các chuyên gia và các nhà quản lý giáo dục đánh giá cao về tính hợp lý và
khả thi của nó. Chúng tôi mong muốn được các trường tiểu học áp dụng và làm cơ sở định
hướng để phấn đấu xây dựng nhà trường là một tổ chức có văn hóa cao.

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Trên cơ sở những kết quả nghiên cứu về văn hóa nhà trường của nước ngoài và những

đô
̣
ng gia
̉
ng da
̣
y va
̀
hoa
̣
t đô
̣
ng ho
̣
c tâ
̣
p . Các tiêu chí này đã được thử nghiệm và chỉnh sửa cho
dễ sử dụng và đã khẳng định được tính phù hợp, tác dụng và phát triển của nó trong việc xây
dựng và đánh giá VHNTTH Việt Nam. Tuy nhiên, quá trình xây dựng VHNT tiểu học cũng
rất phức tạp và đòi hỏi phải linh hoạt để vận dụng nó ở mỗi thời điểm, vùng miền và các
trường khác nhau.
4. Căn cứ trên bộ tiêu chí đánh giá văn hóa nhà trường, chúng tôi đã đưa ra 03 giải
pháp để xây dựng VHNT. Trong đó, giải pháp Hiệu trưởng khai thác cung ứng các nguồn lực
để phát triển nhà trường tiểu học có văn hóa lành mạnh và hiệu quả cần phải được sự hỗ trợ
từ Nhà nước về các nguồn lực mới có thể thực thi được.
5. Để xây dựng được VHNTTH cần phải thực hiện theo quy trình:
Bước 1: Khảo sát VHNTTH bằng việc sử dụng bộ tiêu chí đánh giá VHNT tiểu học
để đưa ra những nhận định về thực trạng văn hóa trường mình.
Bước 2: Vận dụng các giải pháp để tác động tới VHNT làm thay đổi nó theo hướng
phát triển.


A. TIẾNG VIỆT
1. Đặng Quốc Bảo, TS.Nguyễn Thành Vinh (2011), Quản lý nhà trường, Nhà xuất
bản Giáo dục, Hà Nội.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), “Chỉ thị về việc phát động phong trào thi đua Xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-
2013”.
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2007), “Quy định về chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu
học”. Ban hành kèm theo quyết định số 14/2007/BGDĐT.
4. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2005), “Quy chế công nhận trường Tiểu học đạt chuẩn
quốc gia, QĐ số 32/2005/QĐ- BGDĐT ngày 24/10/2005.
5. Brenda Bertrand (Bản dịch), Sự chuyển đổi trong văn hóa tổ chức: khoảng cách
giữa lí thuyết và thực tiễn, www.teacherbulletin.org
6. Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (1996), Đại cương về khoa học quản lí“,
Trường cán bộ quản lí giáo dục-đào tạo Trung ương 1, Hà nội.
7. Chính phủ VN (2000), “Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam thời kì 2001-
1010”, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
8. Hoàng Chúng (1982), Phương pháp thống kê toán học trong khoa học giáo dục“,
Nxb GD, Hà Nội.
9. Cổng thông tin điện tử chính phủ (2009), Tiếp tục đẩy mạnh phong trào ”Xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực”, www.chinhphu.vn.
10. Nguyễn Mạnh Cƣờng (2008), Phát triển nhà trường Trung học phổ thông ở Việt
Nam theo quan điểm nhà trường hiệu quả, Luận án tiến sĩ Quản lý Giáo dục.
11. Nguyễn Văn Dân (2006), Văn hoá và phát triển trong bối cảnh toàn cầu hoá, Nxb
Khoa học Xã hội, Hà Nội.
12. Dự án phát triển giáo viên THPT & THCN - Cục Nhà giáo và cán bộ quản lý
cơ sở giáo dục-Vụ giáo dục chuyên nghiêp(2010), Những vấn đề cơ bản về công tác quản
lý trường trung cấp chuyên nghiệp, Hà Nội.
13. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội toàn quốc lần thứ IX, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội.

tr. 7- 9.
30. Đặng Thành Hƣng (2010), “Quản li giáo dục và quản li trường học”, Tạp chí
QLGD (17), tr.8 - 20.
31. Đặng Thành Hƣng (2011), “Mô hình đào tạo giáo viên dựa vào chuẩn tại các
trường và khoa sư phạm”, Tạp chí Quản lý giáo dục ( 21), tr.23- 26.
32. Kent D. Peterson (2002), "Tạp chí Phát triển nhân viên " (3), Vol. 23
33. Đặng Bá Lãm (2005), Quản lý nhà nước về giáo dục, lý luận và thực tiễn, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
34. Trần Thị Bích Liễu (2005), Quản lý dựa vào nhà trường – Con đường nâng cao
chất lượng và công bằng giáo dục, Nxb ĐHSP, Hà Nội.
35. Nguyễn Lộc (2009), Cơ sở lý luận xây dựng chiến lược trong giáo dục, Nxb GD,
2009.
36. Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Dự án phát triển giáo viên THCS, Tài liệu dùng nội bộ.
37. Luật Giáo Dục (đã sửa đổi bổ sung) (2010), Quy định mới về giáo dục đào tạo và
quản lý trường học, Nxb Lao động.
38. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị QG, HN, T3.
39. Phạm Thành Nghị (2009), “Văn hóa học đường- đặc điểm, chức năng và sự phát
triển“, Tạp chí Quản lý Giáo dục (5 ), tr.13-15
40. Paul Hersey, Kenneth Blanchard (1995), Quản lí nguồn nhân lực, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội.
41. Quốc hội VN (2004), “Nghị quyết về tình hình giáo dục“, Số 37/ QH/ 2004 tại kì
họp thứ VI Quốc hội khóa XI.
42. Quỹ hòa bình và phát triển Việt Nam (2010), Thử bàn về định hướng phát triển
giáo dục phổ thông 10 - 15 năm tới, Nxb Giáo dục.
43. Stephen Stolp (1994), Sự lãnh đạo và vấn đề văn hóa nhà trường, ERIC Digest 91.
44. Chu Khắc Thuật - Nguyễn Văn Thủ, Văn hoá, lối sống và môi trường, Nxb Văn
hoá Thông tin.
45. Tony Bilton và đồng sự (1993), Nhập môn Xã hội học”, Nxb KHXH, Hà Nội.
46. Từ điển Triết học, Nxb Tiến Bộ, M 1986.
47. Hoàng Vinh (2006), Những vấn đề về văn hoá trong đời sống xã hội Việt Nam hiện

Thousand Oaks, CA: Corwin Press.
60. Deal, T.E. and Peterson, K.D. (1990), “The Principal’s Role in Shaping School
Culture”, Washington, D.C: Office of Educational Research and Improvement.
61. Denison, D.R.(1990),Coporate Culture and Organizational Effectiveness, New
York: Wiley.
62. Department of Education and Children's Service (2007), “Leading and Building
School Culture”, Government of South Australia.
63. Fullan, M (2001), “Leading in a culture of change”, Sanfrancisco: Jossey- Bass.
64. Gary J. Niels Academic Practices, “School Culture and Cheating Behavior”,
Head of School Winchester Thurston School.
65. Gonder, P.O, & Hymes, D. (1994), “Improving School Climate and Culture”,
Arlington, VA: American Association of School Administrators.
66. Heathfield, Susan M. (2008), “Culture: Your Environment for People at Work”,
About.com: Human Resource.
67. James W. Keefe (1987), “Comprehensive Assessment and School Improvement”,
Department of Educational Leadership, Western Michigan University, Kalamazoo.
68. Jennifer L. McPhee, “Understanding the school culture”, MSc Brock University.
69. Kent D. Peterson (2002), Jouney of staff Development, Collaborative school
Culture.
70. Kent Peterson, “Building Collaborative Cultures: Seeking Ways to Reshape Urban
Schools”.
71. Kevin Eikenberry, “Seven ways to enhance Organization Culture”.
72. Leithwood, K.A., Begley, B.T. and Cousins, J.B. (1992), “Developing Expert
Leadership for Future Schools”, Washington, D.C.: Falmer.
73. Lewis, B. (1982), “The Muslim Discovery od European”, New York: W. W.
Norton.
74. Likert, R. (1967), “The Human Organization Its Management and Value”, New
York: McGrew-Hill.
75. Litwin, G. H. and Stringer, R. A. (1968),“Motivation and Organization’s
Climate”, Boston: Harvard Bussiness School Press.

Management Review 25 (1984): 3-16.
90. Schein, E.H. (1985), “Organizational Culture and Leadership: A Dynamic View”,
San Francisco, CA: Jossey-Bass.
91. School-Based Reform (1995), “Build a School Culture That Nurtures Staff
Collaboration and Participation in Decision Making”, Lessons From A National Study.
92. Schweiker-Marra, Karyn E. (1995), “The Principal's Role in Effecting a Change
in School Culture”.
93. Senge, P. M. (1990), “The fifth discipline”, New York, Currency Doubleday.
94. Sergiovanni, Thomas J. (2007), “Transforming School Culture”.
95. Stephen Stolp (1994), “Leadership for School Culture”, ERIC Digest 91 June.
96. Stephen Brand (2003), “Middle school Improvement and reform: Development
and Validation of aschool-level Assessment of Climate Culture pruralism, and School
safety”, Jounal of Education Psychology (3), pp.570- 588.
97. Stolp, Stephen and Smith, Stuart C. (1995), “Trandforming School Culture -
Symbols, Values and Learder's Role”, ClearingHouse of Educational Management,
University of Oregon.
98. Susan M.Heath Fiel (2006), “How to Understand your curent culture, The role of
Organizational climate and Culture in the School Improvement Procees”.
99. Tableman, Betty (2004), “School Climate and Learning”, Best Practice Briefs,
No.31, December.
100. Tylor, B. (1871), “Primitive Culture: Researches into The Development of
Mytholory, Phylosophy, Religion, Art, and Custom. London”.
101. Owens, R. G. (2004), “Organizational behavior in education: Adaptive leadership
and school”, reform (8th ed.). Boston: Allyn & Bacon.
102. Wayne K.Hoy and Cecil G.Miskel (2001), “Educational administration, theory,
research and practice”, The University of Michigan.