t bin mn 4977 bp ca DNA
ty th  bi tr   i hc Khoa hc T 
Lu ThS.  Sinh hc thc nghim; : 60 42 30
ng dn: PGS.TS. Trnh H
o v: 2012 Abstract. Tng quan v DAN ty tht bin DNA ty th (MT DNA) ch th sinh
hc ti i trc tr vt bin mt
n 4977 BP xy ra trong DNA ty tht bin mn 4977 


DNA ty th  bi tru:
t DNA tng s t t bin mn 4977 bp mtDNA bng
PCR; x n phm PCR khu t bin mn 4977 bp mtDNA bng
     ch sn ph




n di kim tra sn ph; 
t qu o lum bnh h
bi trt qu t DNA tng s t m
i trt qu khut bin mn 4977 bp ca DNA ty th
bng k thut PCR; kaats qu x n phm PCR s dng cp mi 4977-2 bng

c di truyn t m (di truy) [25].
1.1.3. Các rối loạn ty thể .
Ci lon ty th (hay bnh do ty th t bin  c
gen ty th. Mt s ri lon ty th ch n mng ri
lon n rt nhim ni tri. 
khonh di truyu h do ty th quynh do ri
loc biu hin rng. [11].
1.2. ĐỘT BIẾN DNA TY THỂ (MT DNA)  CHỈ THỊ SINH HỌC TIỀM NĂNG
TRONG UNG THƢ.
T l t bin ca mtDNAso vi t l t bin c(khong
17 ln) [11].
1.2.1. Các đột biến trên mtDNA
Pt bit bit bin mn,
p xp li. [36].
ng, tt c  mtDNA ging ht nhau (homoplasmy)t bi
hi cng ch n mt s b 
mtDNA (heteroplasmy). 













































t qu c li
 t bin mn 50 bp xu khin D  Loop ca h
gen ty th  8].
 t bin mn 4977bp, 3938bp, 4388bp, 4576bp xut hic
bit mn 4576t hit hin vi tn s
13%  n c 42].
 t bin mn 3895 bp xy ra gi p li  u ti
v   ng v c tip v
 c ly   u hi
32]. S  s bng) mtDNA trong t  
ng, vit bin m 
th ng ch th sinh hc ti  n sm
[23,24,41].
1.3. UNG THƢ ĐẠI TRỰC TRÀNG VÀ MỐI LIÊN HỆ VỚI ĐỘT BIẾN MẤT
ĐOẠN 4977 BP XẢY RA TRONG DNA TY THỂ.
1.3.1. Ung thƣ đại trực tràng
Khái niệm: 


 [2

[30]. 



2,29]. 


Nguyên nhân gây ung thư đại trực tràng: i trt ngun t mt polyp tuyn
khng polyp ph bin   i tri kh

Các phương pháp chẩn đoán.
m:
 Chẩn đoán lâm sàng  du chng
 Chẩn đoán hình ảnh: nng ng soi mm, t
 Chẩn đoán mô học và tế bào học: k thut ch.
 Chẩn đoán phân tửmt s CEAghi
.
1.3.2. Mối liên hệ giữa đột biến mất đoạn 4977 bp xảy ra trong mtDNA và ung thƣ đại
trực tràng
Trong s n xy ra trong mtDNA, mn 4977 bp xy ra gi
p li  u ti v 8482 13447c s quan
n [31]. n mt t  v n 13446, g
polypeptide ca phc h I (ND3, ND4, ND4L and ND5), 1 polypeptide ca phc h 
polypeptide ca phc h              
p t  22 tRNA cn thi
tng hp protein trong ty th [51]
t bin mn 4977 bp xy ra ph bin trong h gen ty th y trong nhiu
lomc t cung, thc qun, d i trc
i, ming, tha lot bin m
s i u phn l
1.3.3. Các phƣơng pháp nghiên cứu biến đổi của gen trong ung thƣ
PCR-RFLP (Polymerase Chain Reaction-Restriction Fragment Length
Polymorphism): 



blot. 
[24,34].
SSCP (Single strand conformation polymorphism): P 
s AND. Ca DNA ph thu 

(1) C
 

(2)   . 
. S
 


(3)


Ch c n gene mun gi 
bng hn phm khu gi
trc tin pht plasmid gi na
[58].

1.3.4. Tình hình nghiên cứu đột biến mtDNA ở Việt Nam
Ti Vii trng th  ng gp, sau
  Cn thit trong
vin, chu tr i tr n s
u v i tr Vit Nam hin nay ch yu tng b
n bn, rng ti vi th sinh
hn b ng li liu kp th 
sa b

CHƢƠNG 2: NGUYÊN LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP
2.1. NGUYÊN LIỆU
2.1.1. Đối tƣợng nghiên cứu
Mẫu nghiên cứu: Ma bi try ti v i mu
n u ly ti v i u khong 5-10 cm.

f
 GAC GCC ATA AAA CTC TTC AC  
433
r
 GGT TGG TCT CTG CTA GTG TG  
49771
f
 TCA ATG CTC TGA AAT CTG TGG  
496
r
 GTT GAC CTG GGG TGA GAA G  
49772
f
 ACA GTT TCA TGC CCA TCG TC  
381
r
 GCG TTT GTG TAT GAT TTT GC  
ND3
f
 CCT GCC ACT AAT AGT TAT GTC  
246
r
 GAT ATG AGG TGT GAG CGA TA  

Chu trình nhiệt của phản ứng PCR:
Mồi mtDNA, 4977–1, ND3
Mồi 4977–2 2.2.3. Xử lý sản phẩm PCR khuếch đại đột biến mất đoạn 4977 bp mtDNA bằng

vng con mt c
2.2.7. Tính toán thống kê
















 . 










nh th2 vi m

̣
nh nhân ung thƣ đa
̣
i trƣ
̣
c tra
̀
ng theo các
đặc điểm bệnh học lâm sa
̀
ng
Đặc điểm
Số lƣợng
T lệ %
Tui

15
23,1
>50
50
76,9
Gi
Nam
31
47,7
N
34
52,3
V 


3.2. KẾT QUẢ TÁCH CHIẾT DNA TỔNG SỐ TỪ MẪU MÔ UNG THƢ ĐẠI
TRỰC TRÀNG
S dt DNA QIAamp DNA Mini Kit cc). 65 cp mu
 (mn u) ca 65 bi trt thu
DNA tng s. Cu DNA tng s s c s dng  tin
u tip theo.
3.3. KẾT QUẢ KHUẾCH ĐẠI ĐỘT BIẾN MẤT ĐOẠN 4977 bp CU
̉
A DNA TY
THỂ BẰNG KỸ THUẬT PCR
S dng DNA tng s t   



. S d4
cp mi mtDNA, 4977-1, 4977-  . in di kim tra sn phm PCR. Kt qu 
khui  bo th ca mtDNA (433bp)n gen
n    (246bp)  n gen 381bp c  n sao mtDNA b m n
4977bp. Hình 11: Ảnh điện di sản phẩm PCR ở cả
mẫu u và lân cận u
1: Sn phm PCR cp m
2: SP PCR cp m
3: Sn phm PCR cp mi 4977
4: SP PCR cp mi 4977
5: 

100bp fermentas


100bp ca fermentas
Ging 5: Sn phm PCR s dng cp mi 49772 

ca b 2
Ging 6: Sn phm PCR s dng cp mi 4977 b 2
Ging 7: Sn phm PCR s dng cp mi 4977ca b 3
Ging 8: Sn phm PCR s dng cp mi 4977 ca b 3
t bin 4977- xy ra v biu hi xut hin  c 2
lon u) n hp b gi
ch xut hin  ng hp b ging s c lng
ht bin ch xut hin  ng hp b ging 7, 8.
3.4. KẾT QUẢ XỬ LÝ SẢN PHẨM PCR SỬ DỤNG CP MỒI 4977–2 BẰNG
ENZYME GIỚI HẠN
 kia sn phc 381 bp (cp mi 4977
ti n phm PCR vi enzyme gii hn HaeIIIng hp sn phm PCR
 cha 2 v n bit ca HaeIII t s to t
n phm c i enzyme cn
di kii sn phi
 (Hình 14). Hình 14: Ảnh kết quả xử lý sản phẩm PCR sử dụng cặp mồi 4977–2 với enzyme giới hạn
(điê
̣
n di trên gel agarose 1,3%, nhuô
̣
m ethidium bromide).
Ging 1: Sn phm PCR cp mi 4977c khi ct bng HaeIII cn u.
Ging 2: Sn ph









 





8470 13446.
3.6. PHÂN TÍCH MÔ
́
I LIÊN QUAN GIƢ
̃
A ĐÔ
̣
T BIÊ
́
N MÂ
́
T ĐOA
̣
N 4977 bp CU
̉
A

trực tràng theo vị trí mô




 gia t bin mn 4977 

i
tr, t bin mn 4977 bp trong mtDNA theo m
n u. Kt qu Hình 16.

Hình 16: Tỷ lệ phần trăm đột biến mất đoạn 4977 bp trong mtDNA của bệnh nhân ung
thư đại trực tràng theo vị trí mô
y, trong 65 mu, n 4977 










 76,46% 84,62%. Tt bin gia mn u
 0,05. t
bin mt 




Mô lân cận u
Mô u
Cả 2 mô



 (%)








Tui

18
83,3
16,7
88,9
11,1
94,4
5,6
>50
47
85,1
14,9
68,1
31,9

32
84,4
15,6
78,1
21,9
93,75
6,25
i tr
2
100
0
0
100
100
0
Hch
0
18
66,7
33,3
66,7
33,3
88,9
11,1
13
15
100
0
73,3
26,7

TNM
T
1
N
0-2
M
0-1
9
88,9
11,1
88,9
11,1
100
0
T
2
N
0-1
M
0

17
88,2
11,8
82,4
17,6
70,6
29,4
T
3

M
01

12
91,7
8,3
83,3
16,7
100
0
s t v t l t bin mn 4977 bp trong mtDNA gii, gi
v  hch,  i TNM gia m
l t bin mt cao (>70%). N
3.7. THỐNG KÊ MỨC ĐỘ HETEROPLASMY XẢY RA TRONG MT DNA
 heteroplasmy   
Hình 17.

Hình 17: Biểu đồ thể hiện tỷ lệ heteroplasmy xảy ra trong mtDNA
Trong 65 mu, t l xut hin hing heteroplasmy 




m   



 86,20%  75,40%        ng
heteroplasmy vi t l 93,80% y, hing heteroplasmy x bin  
bc kh xut hing th 381

trin ca khi u, n trng ca ty th.  t
hi c  mc truy ty th 
qua s n th   ion Ca
2+
i
p. Kt qu n kh l t bin mn
33].
 dnh th
2
vi m i
 gia t l t bin mn 4977 bp mtDNA ca bi tr
vy t l t bin m
thui, gi  ng hch,
polyp,   do s ng mn ch 
 khn h n phi tip t ng mu
kh

 

  d


t bin m-HPLC

KẾT LUẬN
t qu c t vic t bin mn 4977 bp trong mtDNA  bnh
i trt s kt lu
1. S dp mc hi










 4977 




93,80% 

.
t bi

 4977 



  thu
, bao gi, gi  ng hch, polyp,  
i TNM (p > 0,05).

KIẾN NGHỊ
T u thc tt s kin ngh sau:
1. Tip tt bin mn 4977 bp trong mtDNA  bi trc
i s ng mu l


the mitochondrial DNA of patients with esophageal squamous cell carcinoma”. BMC
Cancer. 2004 Jul 1;4:30. PubMed PMID: 15230979; PubMed Central PMCID: PMC459226.
7. Anderson S, Bankier AT, Barrell BG, de Bruijn MH, Coulson AR, Drouin J, Eperon IC,
Nierlich DP, Roe BA, Sanger F, Schreier PH, Smith AJ, Staden R, Young IG, (1981).
”Sequence and organization of the human mitochondrial genome”, Nature ,
9;290(5806):457-65.
8. Burgart L. J., Zheng J., Shu Q., Strickler J. G., and Shibata D. (2009), “Somatic
mitochondrial mutation in gastric cancer”, The American Journal of Pathology, 147 (4),
11051111.
9. Cheah PY. (2009), “Recent advances in colorectal cancer genetics and diagnostics”,
Critical Reviews in Oncology/Hematology, Jan;69(1), 4445.
10. Chen T, He J, Shen L, Fang H, Nie H, Jin T, Wei X, Xin Y, Jiang Y, Li H, Chen G, Lu J,
Bai Y. (2011), “The mitochondrial DNA 4977 bp deletion and its implication in copy number
alteration in colorectal cancer”, BioMed Central Medical Genetics, Jan 13;12:8. doi:
10.1186/1471-2350-12-8.
11. Cleveland C H. (2010). “Mutation”, .Encyclopedia of Earth. National Council for
Science and the Environment. Washington DC, 290: 457-65.
12. Cavalli LR, Liang BC, (1998). “Mutagenesis, tumorigenicity and apoptosis:are the
mitochondria involved” . Mutat Res, Feb 26;398(1-2):19-26.
13. Chatterjee A, Mambo E, Sidransky D, (2006). “Mitochondrial DNA mutations in human
cancer”. Oncogene, Aug 7;25(34):4663-74.
14. Czarnecka AM, Golik P, Bartnik E. (2006). Mitochondrial DNA mutations in human
neoplasia. J Appl Genet ;47(1):67-78.
15. Clayton DA, (1982). "Replication of animal mitochondrial DNA". J Cell Biol,
Apr;28(4):693-705.
16. Dakubo GD, Jakupciak JP, Maragh S, Parr RL. (2010), Analysis of potential cancer
biomarkers in mitochondrial DNA. Curr Opin Mol Ther. 2006 Dec;8(6):500-6.
17.      Mitochondrial DNA and disease”, Ann
Med;37(3):222-32. Review.
18. Ernster L, Schatz G. ( 1981). "Mitochondria: A historical review". J CellBiol, Dec;91(3

A, Makusky AJ, Taylor J, Steiner S, Zhou J, Yeatman TJ, Quackenbush J. (2005),
“Synchronous global assessment of gene and protein expression in colorectal cancer
progression”, Genomics, Aug;86(2):142-58.
30. Labianca R, Beretta GD, Kildani B, Milesi L, Merlin F, Mosconi S, Pessi MA, Prochilo
T, Quadri A, Gatta G, de Braud F, Wils J. (2010), “Colon cancer”, Crit Rev Oncol Hematol.
2010 May; 74(2):106-33.
31. Lee H.C., Pang C.Y., Hsu H.S., Wei Y.H. (1994), “Differential accumulations of 4977 bp
deletion in mitochondrial DNA of various tissues in human ageing”, Biochim Biophys Acta.
1994 Apr 12;1226(1):37-43.
32. Lee-Jun C. Wong, D. S. (1997). “Direct detection of multiple point mutations in
mitochondrial DNA”. Clinical Chemistry 43(10) , 1857-1861.
33. Lu J., Sharma L.K and Bai Y. (2009), “Implications of mitochondrial DNA mutations and
mitochondrial dysfunction in tumorigenesis”, Cell Research, 19(7), 802815.
34. Meissner C, Bruse P, Mohamed SA, Schulz A, Warnk H, Storm T, Oehmichen M.
(2008), “The 4977 bp deletion of mitochondrial DNA in humanskeletal muscle, heart and
different areas of the brain: a usefulbiomarker or more?”, Experimental Gerontology, 43(7),
645652.
35. Palmqvist R, Stenling R, Oberg A, Landberg G. (1998), “Expression of Cyclin D1 and
retinoblastoma Protein in colorectal Cancer”, European jounal of cancer, 34(10),
15751581.
36. paliaux RK. (2000). Mitochondrial DNA disorders. Eur J Pediatr. Dec;159 Suppl 3:S219-
26.
37. Polyak K, Li Y, Zhu H, Lengauer C, Willson JK, Markowitz SD, Trush MA, Kinzler
KW, Vogelstein B. (1998), “Somatic mutations of the mitochondrial genome in human
colorectal tumours”, Nature Genetics, Nov;20(3):291-3.
38. Schumacher HR, Szekely IE, Patel SB, Fisher DR.  Mitochondria: a clue to
oncogenesis ?Lancet. 1973 Aug 11;2(7824):327.
39. Sorenson MD, Fleischer RC. (1996). “Multiple independent transpositions of
mitochondrial DNA control region sequences to the neucleus”. Proc Natl Acad Sci U S A,
Dec 24;93(26):15239-43.

58.