Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong Văn kiện Đại hội Đảng IX Đảng ta khẳng định: Đảng và nhân
dân ta quyết tâm xây dựng đất nớc Việt Nam theo con đờng xã hội chủ nghĩa
trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin và t tởng Hồ Chí Minh. Cùng với t tởng
Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Mác-Lênin vẫn tiếp tục là nền tảng t tởng, là kim chỉ
nam và là động lực tinh thần to lớn thúc đẩy sự nghiệp đổi mới vì mục tiêu
dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, tiến bớc vững chắc
lên CNXH ở nớc ta.
Trong thời kỳ xây dựng và phát triển đất nớc theo hớng công nghiệp
hoá, hiện đại hoá hiện nay, công tác t tỏng, lý luận đợc Đảng ta đặc biệt quan
tâm và coi trọng, nhất là việc giáo dục chính trị, t tởng đối với thế hệ trẻ là sinh
viên, học sinh. Văn kiện Đại hội IX của Đảng đã chỉ rõ: Tăng cờng giáo dục
chính trị, t tởng, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên. Cải tiến việc giảng
dạy và học tập các bộ môn khoa học Mác-Lênin và t tởng Hồ Chí Minh ở các
trờng Đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề [31, tr.110-
111]. Nghị quyết Trung ơng 5 (Khóa IX) bàn về nhiệm vụ chủ yếu của công tác
t tởng, lý luận trong tình hình mới đã chỉ ra 6 nhiệm vụ trong đó có nhiệm vụ:
đổi mới mạnh mẽ chơng trình, nội dung, phơng pháp dạy và học lý luận, coi
trọng chất lợng và tính hiệu quả, phải đề cao và coi trọng giáo dục đạo đức
công dân đặc biệt là trong các trờng học, trong thanh thiếu niên [32, tr.23].
Tuy nhiên, thực tế giáo dục chính trị, t tởng trong đó có giáo dục lý luận
Mác-Lênin cho sinh viên ở các trờng đại học, cao đẳng ở nớc ta trong thời
gian vừa qua, bên cạnh những kết quả đạt đợc thì vẫn còn tồn tại những hạn
chế nhất định. Trong một bộ phận sinh viên còn tình trạng suy thoái đạo đức,
mờ nhạt về lý tởng, sống thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp. Điều đó đã nói
1
lên một trong những vấn đề bức xúc nhất hiện nay của giáo dục, nh trong Văn
kiện Hội nghị 6 (Khóa 9) đã chỉ ra: Vấn đề bức xúc nhất trong giáo dục nớc
ta hiện nay là chất lợng giáo dục toàn diện, trớc hết là chất lợng giáo dục
chính trị, lý tởng, đạo đức, lối sống, đặc biệt ở bậc cao đẳng, đại học [34,

Vai trò lý luận đối với qúa trình đổi mới xã hội ở nớc ta hiện nay, Luận văn
thạc sĩ triết học của Phạm Đình Đạt 1993; Giảng dạy triết học Mác-Lênin với
việc nâng cao năng lực t duy biện chứng cho sinh viên các trờng đại học,
luận văn thạc sĩ triết học của Hoàng Thúc Lân 2003; Thông tin với hoạt động
giảng dạy lý luận Mác-Lênin ở các trờng đại học (Qua thực tế các trờng đại
học ở Hà Nội, luận văn thạc sĩ triết học của Phan Thị Thanh Hải 2003.
Ngoài ra còn có những công trình tập thể khác: Công tác t tởng và
giảng dạy lý luận trong trờng đại học và cao đẳng hiện nay do Phạm Văn
Năng chủ biên, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh; Quán triệt, vận dụng Nghị
quyết Đại hội IX, nâng cao chất lợng giảng dạy lý luận Mác-Lênin, t tởng Hồ
Chí Minh, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội 2002 của Trung tâm bồi dỡng cán
bộ giảng dạy lý luận Mác-Lênin và t tởng Hồ Chí Minh ; Một số ý kiến trao
đổi về phơng pháp giảng dạy các môn khoa học lý luận Mác-Lênin ở đại học
và cao đẳng của tập thể tác giả Lê Xuân Nam, Lê Thanh Sinh, Nguyễn
Thanh, Lơng Minh Cừ, Hoàng Trung (Đồng chủ biên), Nxb TP.Hồ Chí Minh
2002; Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về dạy và học môn học Mác-Lênin
và t tởng Hồ Chí Minh trong trờng đại học do Nguyễn Duy Bắc chủ biên,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 2004
Nhìn chung, các công trình trên đã có đóng góp trong việc nêu rõ những
vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò và yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả
giáo dục lý luận Mác - Lênin trong các trờng đại học, cao đẳng ở nớc ta hiện
nay. Tuy nhiên, đây là vấn đề rộng lớn và phức tạp cần đợc tiếp tục đi sâu
nghiên cứu. Đặc biệt là vấn đề giáo dục lý luận Mác - Lênin cho sinh viên tr-
3
ờng cao đẳng s phạm ở các tỉnh biên giới phía Bắc cũng cha có công trình nào
đề cập một cách có hệ thống dới góc độ triết học. Vì vậy, chúng tôi chọn:
"Vấn đề giáo dục lý luận Mác - Lênin cho sinh viên các trờng cao đẳng s
phạm ở các tỉnh biên giới phía Bắc Việt Nam hiện nay" làm đề tài nghiên
cứu luận văn tốt nghiệp của mình.
3. Mục đích, nhiệm vụ, đối tợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

trờng đại học, cao đẳng trong giai đoạn hiện nay. Ngoài ra, luận văn có tham
khảo, kế thừa kết quả của các công trình nghiên cứu, bài viết có liên quan đã
đợc công bố.
- Phơng pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng phơng pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và
chủ nghĩa duy vật lịch sử, một số phơng pháp nghiên cứu khoa học: phân tích-
tổng hợp, lịch sử-lôgíc, thống kê, điều tra xã hội học cũng đợc sử dụng trong
quá trình thực hiện đề tài.
5. Đóng góp mới về khoa học của luận văn
- Đề tài góp phần vào việc khảo sát, phân tích thực trạng giáo dục lý
luận Mác-Lênin trong một số trờng cao đẳng s phạm biên giới phía Bắc.
- Góp phần đề xuất phơng hớng và một số giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả giáo dục lý luận Mác-Lênin cho sinh viên cao đẳng s phạm ở các tỉnh
biên giới phía Bắc nớc ta trong giai đoạn hiện nay.
6. ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể đợc làm tài liệu tham khảo cho
các trờng cao đẳng s phạm ở các tỉnh biên giới phía Bắc nghiên cứu trong
việc:
- Xây dựng tiêu chuẩn, kế hoạch đào tạo, bồi dỡng đội ngũ giáo viên
giảng dạy các môn khoa học Mác-Lênin ở các trờng cao đẳng s phạm các tỉnh
biên giới phía Bắc
5
- Xây dựng kế hoạch thực hiện những hoạt động giáo dục chính trị, t t-
ởng, đạo đức cho sinh viên ở nhà trờng, xác định tiêu chuẩn đánh giá học
sinh-sinh viên.
- Xây dựng chơng trình, nội dung, phơng pháp giáo dục lý luận Mác-
Lênin phù hợp đối tợng sinh viên trờng cao đẳng s phạm ở các tỉnh biên giới
phía Bắc.
- Luận văn có thể là tài liệu tham khảo cho đội ngũ giáo viên giảng dạy
các môn khoa học Mác-Lênin ở các trờng cao đẳng s phạm biên giới phía Bắc

nghiệm mới đem lại sự hiểu biết về các mặt riêng rẽ, về các mối liên hệ bên
ngoài của sự vật, cha nắm đợc cái tất yếu sâu sắc, mối quan hệ bản chất giữa
7
các sự vật hiện tợng. Chính vì vậy, không đợc xem nhẹ tri thức kinh nghiệm,
nhng càng không đợc tuyệt đối hoá vai trò của nó. Nhận thức của con ngời cần
phải phát triển lên một trình độ cao hơn, sâu sắc, đầy đủ hơn, đó là trình độ lý
luận.
Lý luận là phạm trù rộng lớn, tồn tại và phát triển cùng với sự phát triển
của tri thức loài ngời. Theo sự phát triển của lịch sử, có rất nhiều cách định nghĩa
và khái niệm này ngày càng đợc hiểu một cách đầy đủ và phong phú hơn.
Từ điển tiếng Việt định nghĩa: Lý luận là hệ thống những t tởng đợc
khái quát từ kinh nghiệm thực tiễn, có tác dụng chỉ đạo thực tiễn. Lý luận là
những kiến thức đợc khái quát và hệ thống hoá trong một lĩnh vực nào đó
[74, tr.544-545].
Từ điển triết học định nghĩa Lý luận là sự tổng hợp các tri thức về tự
nhiên và xã hội tích luỹ đợc trong quá trình, là hệ thống t tởng chủ đạo
trong một lĩnh vực tri thức [76, tr.526].
Từ điển triết học của nhà xuất bản Tiến bộ Matxcơva định nghĩa: Lý
luận là kinh nghiệm đã đợc khái quát trong ý thức của con ngời, là toàn bộ
những tri thức về thế giới khách quan, là hệ thống tơng đối độc lập của các tri
thức có tác dụng tái hiện trong lôgic của các khái niệm cái lôgíc khách quan
của các sự vật [85, tr.342-343].
Lý luận -theo Hồ Chí Minh - là sự tổng kết những kinh nghiệm của
loài ngời, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá
trình lịch sử [55, tr.497]. Quan niệm này của Hồ Chí Minh đã góp phần làm
sáng tỏ quan niệm triết học về lý luận, nêu ra nguồn gốc, cách thức, con đờng
hình thành lý luận.
Mặc dù có nhiều định nghĩa khác nhau về lý luận, nhng đều thống nhất
ở chỗ: Lý luận là sản phẩm của quá trình t duy của con ngời, đợc hình thành
trên cơ sở khái quát kinh nghiệm hoạt động thực tiễn phong phú đa dạng của

9
Mã Khắc T và Lênin [54, tr.280]. Thuật ngữ Chủ nghĩa Mác và thuật ngữ
Chủ nghĩa Mác-Lênin đợc dùng ở nớc ta từ đó đến nay.
Để hoàn thành đợc sứ mệnh lịch sử của mình giai cấp vô sản với t cách
là một giai cấp đại diện cho phơng thức sản xuất tiến bộ nhất trong lịch sử,
tất yếu phải có hệ t tởng của mình, phải trang bị cho mình vũ khí lý luận
trong cuộc đấu tranh giải phóng giai cấp, giải phóng nhân loại. Nh Lênin
nói: Chỉ Đảng nào đợc một lý luận tiên phong hớng dẫn thì mới có khả
năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong [59, tr.32]. Hệ t tởng đó của giai
cấp vô sản chính là lý luận Mác - Lênin.
Lý luận Mác-Lênin với ba bộ phận cấu thành là triết học, kinh tế chính
trị học và CNXH khoa học là một học thuyết có hệ thống lý luận và phơng
pháp luận rất chặt chẽ. Những phát kiến của các nhà sáng lập ra chủ nghĩa
Mác-Lênin về quan điểm duy vật về lịch sử, lý luận về giá trị thặng d, vai trò
sứ mệnh của giai cấp vô sản là những phát kiến có ý nghĩa vạch thời đại mở ra
con đờng đi lên của các quốc gia dân tộc và của cả nhân loại. Những vấn đề
chiến lợc và sách lợc của cách mạng vô sản, của con đờng xây dựng XHCN,
đợc các ông đa ra là những định hớng quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng
xây dựng CNXH ở các nớc khác nhau trên thế giới. Lý luận Mác-Lênin là cẩm
nang cho các Đảng cộng sản và những ngời cách mạng trong quá trình suy nghĩ
và tìm tòi giải pháp để giải quyết các vấn đề lịch sử cụ thể mà cuộc đấu tranh
cách mạng của mỗi nớc và của thời đại đặt ra.
Chủ nghĩa Mác-Lênin đã kế thừa tất cả những giá trị t tởng và văn hoá
của nhân loại đã có từ trớc, là sự khái quát, đúc kết những kinh nghiệm và tri
thức lý luận trên các lĩnh vực khác nhau. Lý luận Mác-Lênin luôn luôn gắn
liền với thực tiễn phong trào cách mạng, thực tiễn vận động của lịch sử, của sự
phát triển khoa học kỹ thuật với cuộc đấu tranh t tởng lý luận chống lại các
học thuyết t sản, chủ nghĩa cơ hội, xét lại, cải lơng. Sức mạnh của lý luận
Mác-Lênin chính là ở chỗ gắn bó hữu cơ với thực tiễn xã hội, đợc kiểm
nghiệm, bổ sung và phát triển trong thực tiễn. Nó hoàn toàn xa lạ với chủ

11
chân thật của đối tợng nhờ đó mà con ngời có thể cải tạo thế giới theo yêu
cầu và mục đích của mình.
Mang đặc trng này nên lý luận Mác-Lênin là hệ thống tri thức đem lại
cho con ngời sự hiểu biết sâu sắc về bản chất, tính quy luật của các mối liên
hệ tất nhiên trong sự vận động và phát triển của sự vật hiện tợng. Đây là một
hệ thống tri thức lý luận khoa học, đúng đắn cả trong lĩnh vực tự nhiên, xã hội
và t duy. Hệ thống lý luận này trở thành kim chỉ nam cho con ngời nhận thức
và cải tạo thế giới.
Hai là, tính hệ thống, lôgic, chính xác và chặt chẽ
Lý luận là một hệ thống có mối liên hệ bên trong chặt chẽ. Mỗi khái
niệm, phạm trù, nguyên lý phản ánh những khía cạnh khác nhau của sự vật
hiện tợng nhng lại có quan hệ chặt chẽ với nhau, mang lại cho con ngời tri
thức về sự vật hiện tợng trong tính chỉnh thể, toàn vẹn của nó, giúp con ngời
có cái nhìn toàn diện, chính xác về sự vật hiện tợng. Đem lại cho con ngời một
bức tranh chân thật về hiện thực khách quan, tránh mọi ảo tởng mù quáng
mê hoặc, xuyên tạc sự thật, gạt bỏ thần bí siêu tự nhiên. Do vậy, lý luận trở
thành lý luận khoa học khi là một hệ thống mang tính chỉnh thể, toàn vẹn,
thống nhất, với khả năng phản ánh chính xác sự vật hiện tợng nh nó đã tồn tại,
vận động và phát triển. Trên cơ sở đó có thể dự báo đợc xu hớng vận động và
phát triển của sự vật hiện tợng.
Lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin là hệ thống lý luận điển hình về tính
chính xác và lôgic chặt chẽ, có tác dụng tích cực đối với hoạt động thực tiễn
của con ngời, làm cho Trí tuệ con ngời tìm thấy nhiều điều kỳ diệu trong tự
nhiên và sẽ tìm thấy nhiều hơn nữa do đó làm tăng thêm quyền lực của mình
đối với tự nhiên. Với đặc trng này đòi hỏi việc nghiên cứu lý luận Mác-Lênin
không đợc tuỳ tiện, hời hợt, đơn giản, không thể là sự tuỳ tiện chắp vá, cắt
xén.
12
Ba là, tính gắn bó, liên hệ, thống nhất với thực tiễn

thực tiễn.
Bốn là, thống nhất giữa tính khoa học và tính Đảng
Nói tới tính Đảng là nói tới tính giai cấp, còn tính khoa học là sự phản
ánh đúng thực tế khách quan, tôn trọng sự thật. Lý luận Mác-Lênin bao hàm
trong nó đặc trng thống nhất giữa tính Đảng và tính khoa học.
Lý luận Mác-Lênin là t tởng của giai cấp công nhân, phản ánh khách
quan nhu cầu và lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, phù hợp
với nguyện vọng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động thế giới, cho
nên lý luận đó đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính Đảng.
Trong lý luận Mác-Lênin, tính Đảng và tính khoa học có mối quan hệ
biện chứng với nhau. Tính Đảng càng cao thì tính khoa học càng sâu sắc. Lý
luận Mác-Lênin có mục đích cao cả là thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách
mạng XHCN nên nhiệm vụ quan trọng của nó là định hớng cho con ngời nhận
thức đúng thế giới để có thể cải tạo đợc thế giới. Khi đó tính khoa học là tiền
đề, cơ sở và tính Đảng giữ vai trò định hớng để loại trừ cái cũ, cái đã lỗi thời,
lạc hậu, xây dựng cái mới tiến bộ, hợp quy luật. Lênin coi chủ nghĩa Mác-
Lênin là cơ sở lý luận vững nh đá hoa cơng, có sức hấp dẫn không gì cỡng
nổi đã lôi cuốn những ngời xã hội chủ nghĩa của tất cả các nớc theo lý luận
đó, chính là ở chỗ nó kết hợp tính chất khoa học chặt chẽ và cao độ (đó là đỉnh
cao nhất của khoa học xã hội), với tinh thần cách mạng [58, tr.421]. Do vậy,
Khoa học càng đợc tiến hành một cách dũng cảm và vô t thì nó cũng phù hợp
với lợi ích và nguyện vọng của giai cấp công nhân
Thực tiễn cho thấy việc xuyên tạc sự thật thờng gắn liền với sự xa rời
lập trờng, quan điểm, lợi ích của giai cấp công nhân. Mọi cách xem xét, đánh
giá hiện thực trái với quan điểm, lập trờng, lợi ích của giai cấp công nhân đều
không phản ánh đúng xu hớng phát triển của lịch sử. Xuất phát từ lợi ích của
14
các giai cấp phi vô sản hoặc chịu ảnh hởng của những t tởng ấy sẽ không bao
giờ phản ánh đúng sự thật lịch sử và nh thế sẽ không có tính Đảng và tính
khoa học. Cho nên, là một lý luận, lý luận Mác-Lênin sẽ là khoa học khi đảm

giáo dục bằng cách giải thích, tuyên truyền những nguyên lý của chủ nghĩa
Mác-Lênin, phân tích một cách khoa học những khái niệm, những quy luật,
những quan điểm nhằm làm cho họ nắm đợc những kiến thức về lý luận
Mác-Lênin, trên cơ sở đó, xây dựng cơ sở khoa học cho nhận thức và niềm tin
vững chắc vào con đờng đi lên CNXH và CNCS. Giáo dục lý luận Mác-Lênin
giúp hình thành và nâng cao phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng, hớng
dẫn đối tợng giáo dục biết vận dụng những hiểu biết ấy vào thực tiễn cách
mạng.
Giáo dục lý luận Mác-Lênin, theo Lênin, chủ yếu là đem lại cho quần
chúng nhân dân lao động những hiểu biết về quy luật phát triển của xã hội, về
thế giới quan khoa học, biến nó thành niềm tin, lý tởng, những nguyên tắc đạo
đức, giúp gạt bỏ những tàn d của t tởng cũ, lạc hậu, tiếp thu t tởng mới, t tỏng
tiên tiến.
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh luôn
quan tâm đến công tác giáo dục nói chung, giáo dục lý luận Mác-Lênin nói
riêng. Theo Ngời, giáo dục lý luận Mác-Lênin tác động trực tiếp đến con ngời,
đến t tỏng, đạo đức và khả năng thực hành công việc của mỗi ngời, giúp họ
khắc phục những t tởng lạc hậu, nâng cao t tởng chính trị, tinh thần tự giác và
tính tích cực trong quá trình cải tạo và xây dựng xã hội mới.
Thực chất của giáo dục lý luận Mác-Lênin cho sinh viên ở nớc ta là đa
một lý luận khoa học tiên tiến nhất xâm nhập vào lực lợng xã hội u tú, hình
thành ở đội ngũ trí thức tơng lai của đất nớc có đủ phẩm chất chính trị, bản
lĩnh và trí tuệ để bảo vệ và xây dựng đất nớc trong thời kỳ công nghiệp hoá,
16
hiện đại hoá vì mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn
minh.
Giáo dục thông qua giảng dạy sẽ là con đờng ngắn nhất và có hiệu quả
nhất làm cho giáo dục đạt đến chiều sâu vững chắc. Vì thế, tính đặc thù của
giáo dục lý luận Mác-Lênin cho sinh viên chủ yếu đợc biểu hiện thông qua
tính đặc thù của môn học, của đội ngũ giáo viên giảng dạy các môn khoa học

và phơng hớng xây dựng xã hội mới. Quá trình xã hội hoá lao động dới CNTB
đã tạo ra cơ sở vật chất chủ yếu cho sự ra đời có tính tất yếu của CNXH. Động
lực trí tuệ và tinh thần của sự chuyển biến này là chủ nghĩa Mác-Lênin, lực l-
ợng xã hội thực hiện sự chuyển biến này là giai cấp công nhân và nhân dân lao
động.
Các môn lý luận Mác-Lênin tuy có đối tợng, phơng pháp và nội dung
nghiên cứu riêng, song đều nhằm mục đích chung là trang bị cho sinh viên
một hệ thống lý luận khoa học, tiên tiến, mang bản chất của giai cấp công
nhân, để sinh viên có một trình độ nhận thức nhất định về lý luận Mác-Lênin,
trên cơ sở đó hình thành niềm tin vào sự đúng đắn của lý luận Mác-Lênin,
nhất là tin tởng vào con đờng đi lên CNXH của đất nớc ta.
Thứ hai, đặc thù của đội ngũ giáo viên lý luận Mác-Lênin. Trong hệ
thống giáo dục ở nớc ta, bất cứ ngời giáo viên giảng dạy một môn khoa học
nào cũng đều phải có phẩm chất chính trị của giai cấp công nhân, đặc biệt là ở
ngời giáo viên lý luận Mác-Lê nin. Yêu cầu này xuất phát từ bản chất của lý
luận Mác-Lênin là thống nhất giữa tính khoa học và tính cách mạng. Đối với
ngời giáo viên lý luận Mác-Lênin thì phẩm chất chính trị đòi hỏi phải là một
chiến sĩ cộng sản rất mực trung thành với lý luận Mác-Lênin, t tởng HCM và
sự nghiệp cách mạng XHCN của dân tộc. Thực hiện và quán triệt nguyên tắc
tính Đảng là yêu cầu cơ bản, thờng xuyên đối với đội ngũ này. Ngời giáo viên
lý luận Mác-Lênin không những phải nắm vững lý luận đó mà còn phải tin t-
18
ởng tuyệt đối vào nó. Họ phải là ngời làm gơng trớc mọi ngời về phẩm chất
chính trị, lập trờng của giai cấp công nhân, nếu không sẽ rất khó thuyết phục
đợc ngời học.
Khác với giáo viên các môn khoa học khác, các giáoviên lý luận Mác-
Lênin dù đã là Đảng viên hay đang phấn đấu trở thành Đảng viên thì đều đợc
coi là những chiến sĩ của Đảng trên lĩnh vực t tởng, nhất là trong tình hình
hiện nay. Ngời giáo viên lý luận Mác-Lênin phải luôn quan tâm, bám sát,
nhạy cảm với tình hình chính trị xã hội, gắn lý luận Mác-Lênin và đờng lối

học công nghệ và xu hớng toàn cầu hoá đang đặt ra những cơ hội cũng nh
thách thức cho nền kinh tế còn kém phát triển của nớc ta. Bên cạnh đó nền
kinh tế nớc ta đang từng bớc chuyển sang nền kinh tế thị trờng định hớng
XHCN cùng với những mặt tích cực thì cũng kéo theo những hiện tợng tiêu
cực nh: tình trạng suy thoái đạo đức, nạn tham nhũng, quan liêu, phân hoá
giàu nghèo Tất cả những cái đó đều tác động rất lớn đến việc giáo dục lý
luận Mác-Lênin cho sinh viên các trờng đại học và cao đẳng.
1.2. Tầm quan trọng của giáo dục lý luận Mác-Lênin cho
sinh viên các trờng cao đẳng s phạm ở nớc ta hiện nay
Trớc hết phải khẳng định vai trò của công tác giáo dục lý luận Mác-
Lênin bắt nguồn từ vai trò của lý luận Mác-Lênin đối với sự nghiệp cách
mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Các nhà kinh điển của
chủ nghĩa Mác-Lênin đã khẳng định rằng, nếu tiến hành cách mạng một cách
tự phát thì giai cấp công nhân và nhân dân lao động không thể lật đổ đợc chế
độ xã hội cũ, xây dựng chế độ xã hội mới. CNXH là kết quả hoạt động tự giác
của hàng triệu ngời lao động. Trình độ hoạt động tự giác của quần chúng cao
20
hay thấp tuỳ thuộc ở trình độ giác ngộ của họ về mục tiêu cần đạt tới, về con
đờng và phơng pháp để thực hiện mục tiêu ấy. Chính công tác giáo dục lý luận
Mác-Lênin góp phần quan trọng vào việc nâng cao trình độ giác ngộ đó, thúc
đẩy nhân dân hoàn thành tốt những nhiệm vụ cách mạng đặt ra.
Chủ nghĩa Mác-Lênin khi đợc truyền bá vào Việt nam đã tạo nên bớc
ngoặt vĩ đại cho cách mạng Việt nam. Đi theo con đờng của chủ nghĩa Mác-
Lênin, nhân dân ta, dới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt nam đã làm nên
những trang sử oanh liệt. Nh vậy rõ ràng là:
Chủ nghĩa Lênin đối với chúng ta, những ngời cách mạng và
nhân dân Việt nam, không những là cái cẩm nang thần kỳ, không
những là cái kim chỉ nam, mà còn là mặt trời soi sáng con đờng
chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã hội và chủ
nghĩa cộng sản [52, tr.128]

nhuần thế giới quan Mác-Lênin và t tởng Hồ Chí Minh, yêu nớc, yêu CNXH,
yêu học sinh, yêu nghề, có ý thức trách nhiệm xã hội, đạo đức, tác phong ngời
thầy giáo.
Giáo dục lý luận Mác-Lênin có tầm quan trọng đặc biệt đến việc học
tập và rèn luyện của sinh viên các trờng CĐSP, đến việc giáo dục của nhà tr-
ờng và đến sự nghiệp giáo dục đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá
của đất nớc. Khẳng định điều đó là do:
Thứ nhất, giáo dục lý luận Mác-Lênin góp phần hình thành thế giới
quan, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa và phơng pháp luận khoa học
cho sinh viên
Sự hình thành và phát triển thế giới quan đợc coi là một trong những
tiêu chí quan trọng của quá trình hình thành và phát triển nhân cách con ngời.
Trong thế giới quan có sự thống nhất của tri thức, niềm tin, lý trí và tình cảm.
Nhng tri thức chỉ gia nhập thế giới quan khi chuyển thành niềm tin và trên cơ
22
sở có niềm tin, tri thức mới trở thành cơ sở cho hành động. Nh vậy niềm tin có
vai trò rất quan trọng trong đời sống con ngời, nhờ có nó, giúp con ngời có
nghị lực, vợt mọi khó khăn trong cuộc sống để phấn đấu cho một lý tởng cao
đẹp.
Nhân sinh quan cách mạng là hệ thống quan niệm về cuộc đời, về ý
nghĩa mục đích cuộc sống của ngời cộng sản. Nhân sinh quan cách mạng đợc
hình thành trên cơ sở thế giới quan khoa học Mác-Lênin. Theo Hồ Chí Minh:
Không có lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học thì không thể có lập trờng
giai cấp vững vàng [57, tr.92]. Sinh viên là một loại đối tợng rất nhạy cảm,
khát khao khám phá cái mới để tự khẳng định vị thế xã hội của mình. Chính
thông qua việc giáo dục lý luận Mác-Lênin sẽ là tiền đề cho sinh viên xây
dựng thế giới quan, nhân sinh quan khoa học và cách mạng; xây dựng niềm
tin khoa học, củng cố định hớng chính trị, tăng cờng lập trờng giai cấp vững
vàng, giúp họ sống, lao động và học tập vì mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã
hội công bằng dân chủ văn minh, kiên trì độc lập dân tộc gắn liền với CNXH.

những quan hệ xã hội [58, tr. 239]. Hồ Chí Minh sau khi nghiên cứu chủ
nghĩa Mác cũng nhận thấy điểm mạnh nhất của chủ nghĩa Mác là phép biện
chứng duy vật. Ngời nói:
Học thuyết Khổng Tử có u điểm của nó là sự tu dỡng đạo đức
cá nhân. Tôn giáo Giêsu có u điểm của nó là lòng nhân ái cao cả.
Chủ nghĩa Mác có u điểm của nó là phơng pháp làm việc biện
chứng. Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có u điểm của nó là chính sách
thích hợp với điều kiện nớc ta Tôi cố gắng làm học trò nhỏ của các
vị ấy [79, tr.134].
Có thể nói, mỗi môn khoa học trong chơng trình đào tạo ở các trờng
CĐSP đều góp phần hình thành thế giới quan và phơng pháp luận khoa học
cho sinh viên ở những mức độ khác nhau. Nhng thông qua giáo dục lý luận
24
Mác-Lênin sẽ cung cấp cho sinh viên s phạm phơng pháp luận chung nhất và
khoa học để giải thích tự nhiên và lịch sử một cách đúng đắn, cũng nh trang bị
cho họ phơng pháp luận đúng đắn trong nghiên cứu khoa học và giảng dạy.
Đối với sinh viên, nắm đợc tinh thần của chủ nghĩa Mác-Lênin cũng là để tiếp
thu các môn khoa học khác có hiệu quả và chất lợng cao hơn. Bởi vì chủ nghĩa
Mác-Lênin là thế giới quan khoa học và phơng pháp luận chung cần thiết cho
sự phát triển của các khoa học. V.I.Lênin viết: Triết học của Mác là một chủ
nghĩa duy vật triết học hoàn bị, nó cung cấp cho loài ngời và nhất là cho giai
cấp công nhân những công cụ nhận thức vĩ đại
[59, tr.54]. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã từng nói: nắm đợc tinh thần
của chủ nghĩa Mác-Lênin; học tập lập trờng, quan điểm và phơng pháp của
chủ nghĩa Mác-Lênin để áp dụng lập trờng, quan điểm và phơng pháp ấy mà
giải quyết cho tốt những vấn đề thực tế trong công tác cách mạng của chúng
ta [55, tr.497].
Nh vậy, thông qua học tập các môn khoa học Mác-Lênin, ở các góc độ,
khía cạnh khác nhau của mỗi môn học đã trang bị cho sinh viên một thế giới
quan duy vật biện chứng và phơng pháp luận khoa học, truyền thụ cho họ một