nghiên cứu - trao đổi
40 tạp chí luật học số
5/2010

ThS. Vũ Thị Phơng Lan *
heo quy nh ca phỏp lut v chng
bỏn phỏ giỏ hin i, hng hoỏ s b coi
l bỏn phỏ giỏ nu nh giỏ xut khu thp
hn giỏ tr thụng thng ca cựng sn phm
v s chờnh lch giỏ gõy thit hi cho nc
nhp khu. Khi tin hnh iu tra mt loi
sn phm no ú cú thc s bỏn phỏ giỏ vo
nc mỡnh hay khụng, cỏc quc gia s phi
xỏc nh giỏ tr thụng thng ca sn phm
ú. Cụng on ny cú vai trũ quyt nh ti
vic xỏc nh cú bỏn phỏ giỏ hay khụng. Bi
l nu giỏ tr thụng thng cng thp v gn
vi giỏ bỏn ti nc nhp khu thỡ kh nng
bỏn phỏ giỏ cng thp v ngc li. Hn na
vic xỏc nh giỏ tr thụng thng ph thuc
nhiu vo cỏc iu kin ca nn kinh t xut
khu ca sn phm v thng l quỏ trỡnh rt
phc tp. Nu khụng nm vng cỏch tớnh cú
khi doanh nghip hoc thm chớ mt ngnh
cụng nghip ca nc xut khu s b ỏp
thu chng bỏn phỏ giỏ mt cỏch oan ung.

thỡ ú l trng hp giỏ ca hng hoỏ bỏn
nc nhp khu (giỏ 1) thp hn giỏ ca
hng hoỏ th trng nc xut khu hoc
mt mc giỏ no ú c ly lm tiờu chun
(giỏ 2). Vic xỏc nh cú hnh vi bỏn phỏ giỏ
hay khụng, trờn thc t l hot ng so sỏnh
gia hai loi giỏ bỏn ny. Nu giỏ 1 thp hn
giỏ 2 thỡ cú th ó xy ra hot ng bỏn phỏ
giỏ, cũn trong trng hp giỏ 1 cao hn giỏ 2
thỡ chc chn khụng cú vic bỏn phỏ giỏ xy
ra. Giỏ 2 vỡ vy c coi l giỏ tiờu chun
T

* Ging viờn Khoa lut quc t
Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 5/2010 41

xỏc nh vic bỏn phỏ giỏ v c gi vi
thut ng Giỏ tr thụng thng ca hng
hoỏ. Giỏ tr thụng thng ca hng hoỏ l
giỏ m nc nhp khu dựng lm cn c so
sỏnh vi giỏ nhp khu qua ú xỏc nh hnh
vi bỏn phỏ giỏ nc mỡnh. Vic xỏc nh
mc giỏ ny luụn l tin xỏc nh liu
ó cú hnh vi bỏn phỏ giỏ xy ra hay khụng.
ng nhiờn, mc giỏ ny cao hay thp luụn
luụn cú vai trũ quyt nh ti vic ỏp dng

iu kin thng mi bỡnh thng. Trng
hp th hai c ỏp dng trong nhng
trng hp ngoi l, khi iu kin thng
mi bỡnh thng khụng tn ti hay cú tn ti
nhng khụng xỏc nh c giỏ tr thụng
thng trong bi cnh ú.
Theo quy nh ti on 1 iu VI ca
GATT, giỏ tr thụng thng ca sn phm b
kin bỏn phỏ giỏ c xỏc nh trong iu
kin bỡnh thng l giỏ cú th so sỏnh c
(comparable price) ca sn phm tng t
xỏc nh trong iu kin thng mi bỡnh
thng khi a vo tiờu dựng nc xut
khu. õy l cỏch thc ph bin xỏc
nh giỏ tr thụng thng ca sn phm b
kin bỏn phỏ giỏ. Trong trng hp khụng
xỏc nh c theo cỏch thc ph bin thỡ
giỏ tr thụng thng s l mt trong hai loi
giỏ: 1) Giỏ bỏn cú th so sỏnh c cao nht
ca sn phm tng t khi xut khu sang
mt nc th ba trong iu kin thng mi
thụng thng; 2) Chi phớ sn xut ca sn
phm nc xut khu cng thờm mt mc
hp lớ chi phớ bỏn hng v lói.
2.2. Phng phỏp xỏc nh giỏ tr thụng thng
c th hoỏ hn vic xỏc nh giỏ tr
thụng thng theo cỏch thc ph bin, B
lut chng bỏn phỏ giỏ ca WTO quy nh
giỏ tr thụng thng l mc giỏ bỏn sn
phm ỏp ng c nm iu kin sau:

chu trỡnh phõn phi sn phm ph bin, c
bit l i vi cỏc sn phm dõn dng. Trong
bi cnh ú, yờu cu ca iu kin ny l nu
sn phm b kin bỏn phỏ giỏ khõu no, tc
l giỏ xut khu ca sn phm c xỏc nh
tng phõn phi no thỡ giỏ ni a ca sn
phm (giỏ tr thụng thng) cng phi c
xỏc nh tng ng vi tng phõn phi ú
nc xut khu. So sỏnh giỏ sn phm cỏc
tng phõn phi khỏc nhau s lm mt i s
cụng bng ca vic xỏc nh bỏn phỏ giỏ.
iu kin th nht cú liờn h mt thit
vi iu kin th hai v th ba. Mt mt,
iu kin ny cú ngha l giỏ dựng xỏc
nh giỏ tr thụng thng phi ỏp ng c
iu kin th hai v th ba, cú ngha rng nú
phi l giỏ xỏc nh trong lu thụng thng
mi thụng thng ca sn phm tng t vi
sn phm b kin phỏ giỏ. Mt khỏc, nú cng
yờu cu rng giỏ bỏn ca sn phm th
trng trong nc phi c xỏc nh
cựng tng phõn phi vi giỏ xut khu ca
sn phm th trng nhp khu.
(2)

iu kin th hai yờu cu mt cỏch c th
rng giỏ tr thụng thng phi c xỏc nh
trong iu kin thng mi thụng thng.
Cú th gii thớch mt cỏch chung nht rng
iu kin thng mi thụng thng cú ngha

Vớ d, con cỏ ba sa c ch bin theo cỏch nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 5/2010 43

riờng khi em tiờu th th trng Vit Nam
so vi th trng M v ngc li, do khu
v mi th trng l khỏc nhau. Xỏc nh
c sn phm tng t s giỳp xỏc nh
c ỳng giỏ ni a lm c s tớnh giỏ
tr thụng thng. Ngc li nu khụng xỏc
nh c sn phm tng t s d dn ti
tỡnh trng giỏ tr thụng thng khụng xỏc
nh c theo cỏch bỡnh thng m phi
theo cỏch thc ngoi l. iu ny cng ng
ngha l kh nng b coi l bỏn phỏ giỏ s
cao hn bỡnh thng.
Theo lut l ca WTO thỡ sn phm tng
t c gii thớch l sn phm hoc l hon
ton ging mi khớa cnh hoc l cú nhng
c im rt gn vi sn phm ang b xem
xột bỏn phỏ giỏ.
(3)
Nhng WTO cha cú quy
nh c th v cỏch xỏc nh mt sn phm
tng t l nh th no v s ging nhau
gia cỏc sn phm l bao nhiờu phn trm thỡ
c coi l sn phm tng t vi nhau.
iu kin th t yờu cu rng giỏ ca

ú sn phm c tiờu th trong chớnh th
trng quờ hng ca mỡnh. Theo Chỳ thớch
s 2 ca iu VI GATT, khi lng hng
hoỏ s b coi l khụng ly mc giỏ ni
a ca nú lm giỏ tr thụng thng ca sn
phm nu khi lng ú ớt hn 5% khi
lng sn phm ang b kin chng bỏn phỏ
giỏ nc nhp khu. Tuy vy, GATT cng
cho phộp s dng giỏ ni a trong trng
hp khi lng sn phm tiờu th ni a
thp hn t l 5% nu nh quy mụ a lớ ca
th trng ca sn phm ú ln cú th
thc hin mt phộp so sỏnh cụng bng.
Trong trng hp ú, mc ph bin v
mt a lớ ca sn phm vn cho phộp giỏ ni
a ca nú mang tớnh i din em ra so
sỏnh vi giỏ xut khu.
Nh vy l khi ỏp ng c tt c nm
iu kin trờn, giỏ bỏn cú th so sỏnh c
trờn th trng ni a s c s dng lm
giỏ tr thụng thng ca sn phm v trờn c
s ú phộp so sỏnh xỏc nh vic bỏn phỏ
giỏ c tin hnh. Tuy nhiờn, khụng phi
lỳc no tt c cỏc iu kin trờn cng u nghiên cứu - trao đổi
44 tạp chí luật học số
5/2010
c tha món v hu qu l khụng phi lỳc

v kt lun bỏn phỏ giỏ vn cú th c tin
hnh. Nh cp trờn õy, cú hai cỏch thc
ngoi l nh vy:
(4)

Cỏch thc th nht l ly giỏ cú th so
sỏnh cao nht (highest comparable price) ca
sn phm tng t c xut khu sang mt
nc th ba thớch hp, vi iu kin l phi
mang tớnh i din. Ni dung ca cỏch thc
ny thc ra ch khỏc cỏch thc truyn thng
yu t a lớ ca th trng tiờu th. Nu cỏch
thc truyn thng ly th trng bn a nc
sn xut ra sn phm thỡ cỏch thc ny cng
ỏp dng tt c cỏc iu kin tng t, k c
iu kin v tớnh i din nhng nc th
ba bt kỡ ni sn phm tng t c xut i.
Cỏch thc th hai l ly chi phớ sn xut
ca sn phm ti nc xut x cng thờm
mt phn hp lớ chi phớ bỏn hng v lói
tớnh giỏ tr thụng thng. Cỏch thc ny rừ
rng c d trự cho trng hp khụng th
xỏc nh c giỏ bỏn sn phm bt kỡ õu
khỏc ngoi chớnh th trng nhp khu sn
phm, ni m sn phm ang b kin bỏn phỏ
giỏ. Khi ú c quan cú thm quyn xem xột
bỏn phỏ giỏ s t mỡnh xõy dng nờn mc giỏ
trờn c s t xỏc nh chi phớ sn xut, chi phớ
vn chuyn v lói ca sn phm. Tt c nhng
s liu tớnh toỏn ra chi phớ chung, chi phớ

trng ni a, giỏ xut khu ra nc th ba
v giỏ chi phớ sn xut. Trong ú, giỏ bỏn cú
th so sỏnh c trờn th trng ni a l
cỏch thc ph bin v l quy nh chung, hai
mc giỏ cũn li l cỏch thc ngoi l khi
cỏch thc ph bin khụng ỏp dng c.
Theo nhng cỏch thc ny thỡ trong mi
trng hp u phi xỏc nh c giỏ tr
thụng thng ca hng hoỏ lm mc so
sỏnh. Tuy nhiờn cng nhng cỏch thc sau
thỡ giỏ tr thụng thng s cng bt li hn
cho sn phm b kin bỏn phỏ giỏ.
Cú th thy õy l phng phỏp xỏc nh
giỏ tr thụng thng ca sn phm b kin bỏn
phỏ giỏ truyn thng c ỏp dng ph bin
trờn th gii v cú giỏ tr rng buc i vi
cỏc nc thnh viờn WTO. Tuy nhiờn, cỏc
nc thnh viờn tu vo iu kin kinh t, th
trng c thự v thc tin bỏn phỏ giỏ phong
phỳ ca mỡnh u cú th cú nhng quy nh
chi tit hn v thc tin hn v vn ny.
Nh vy, qua phõn tớch trờn õy, cú th
thy phng phỏp xỏc nh giỏ tr thụng
thng ca sn phm b kin bỏn phỏ giỏ
theo cỏc quy nh ca WTO, c thc hin
theo hai cỏch ú l cỏch thc ph bin v cỏc
cỏch thc ngoi l. Theo cỏch thc ph bin,
giỏ bỏn ni a ca sn phm cựng loi vi
sn phm b kin bỏn phỏ giỏ s c tớnh
lm giỏ tr thụng thng. Theo cỏch thc

phỳc thm (Appellate Body) ca WTO xột x nm 2002.
(2).Xem: Wenxi Li, Phỏp lut chng bỏn phỏ giỏ ca
WTO/GATT v EC: S phỏt trin tng bc ca phỏp
lut chng bỏn phỏ giỏ trong hi nhp kinh t ton
cu (Anti-dumping law of the WTO/GATT and the
EC: gradual evolution of anti-dumping law in global
economic integration), 2003, tr. 106 - 109.
(3).Xem: Khon 2.6 iu 2 B lut chng bỏn phỏ giỏ
nm 1994.
(4).Xem: Khon 1 iu VI GATT nm 1994.