nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 9/2006 3
Ths. Nguyễn Thị Dung *
ỳc tin thng mi (XTTM) bng cỏc
hỡnh thc khuyn mi, qung cỏo,
trng by gii thiu hng hoỏ, hi ch, trin
lóm thng mi ang l nhng hot ng
thng mi c thng nhõn thc hin ph
bin tỡm kim, thỳc y c hi thng
mi trong nn kinh t th trng. Do tớnh
mi ca loi hot ng thng mi ny
trong bi cnh nn kinh t chuyn i v
nhng tỏc ng v li ớch cú th xy n vi
nhiu ch th khỏc nhau nờn vic iu chnh
phỏp lut i vi chỳng luụn l vn cn
c quan tõm.
1. iu chnh phỏp lut i vi hot
ng xỳc tin thng mi - mt s kinh
nghim quc t
Xut phỏt t vai trũ ca XTTM i vi
phỏt trin thng mi v nhng tỏc ng,
nh hng ca nú n li ớch ca nh nc,
ca thng nhõn khỏc v ca ngi tiờu

iu ny, ớt tỡm thy cỏc quy nh tng t
trong lut thng mi ca cỏc nc cú nn
kinh t th trng phỏt trin, thm chớ h
khụng cn phi quy nh XTTM bao gm
nhng hnh vi no, bng cỏch no qung
X

* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
4 tạp chí luật học số 9/2006

cỏo tt nht cho hng hoỏ, dch v hay
khuyn khớch bỏn hng mt cỏch hiu qu
nht Cỏc vn ú l nghip v kinh
doanh ca thng nhõn v h t bit cỏch
thc hnh ng phự hp vi cụng vic kinh
doanh ca mỡnh m khụng cn cỏc quy nh
hng dn c th ca nh nc. Chớnh vỡ
th, B lut thng mi ca Cng ho Phỏp,
Lut v qung cỏo v khuyn mi ca Anh,
cỏc quy nh v qung cỏo, v kinh doanh

mi lnh mnh ca Hn Quc, Lut chng
c quyn ca Nht Bn tuy khụng cú
nhng quy nh c th v cỏc hnh vi cnh
tranh khụng lnh mnh trong hot ng xỳc
tin thng mi nhng u nghiờm cm cỏc
hnh vi gian di, thiu trung thc, gõy nhm
ln v hng hoỏ, dch v cho khỏch hng.
Thc tin phỏp lut ca nhiu nc trờn
th gii cng cho thy vi mc tiờu bo v
quyn li ngi tiờu dựng, lut bo v quyn
li ngi tiờu dựng cng l vn bn cú cha
ng nhiu quy nh v XTTM. Hoa Kỡ,
Lut bo v ngi tiờu dựng ch yu c
quy nh ti phn 5, Lut FTC (Hi ng
thng mi liờn bang). Mc ớch ca cỏc
quy nh ny nhm m bo cho ngi tiờu
dựng s la chn t do, hiu qu, hp lớ
trc nhng cho mi, tip th trờn th
trng. Thm chớ, Lut cnh tranh ca M
hin nay khi quy nh v cnh tranh khụng
lnh mnh li quan tõm nhiu hn n s
khụng lnh mnh i vi khỏch hng, thay vỡ
quan tõm n s khụng lnh mnh i vi
i th cnh tranh. Trờn thc t, Lut cnh
tranh liờn bang ca M ngy cng ớt ý n
nhng khiu kin v cnh tranh khụng lnh
mnh gia cỏc i th cnh tranh, tr trng
hp cỏc hnh vi b t cỏo cú th gõy hi cho
ngi tiờu dựng.
(3)

ny cng cú th c tp hp hoỏ trong B
lut thng mi (nh Phỏp) hay tn ti c
lp (nh Hoa Kỡ, Anh, Trung Quc,
Singgapore, Philippin ). Cho dự tn ti c
lp, cỏc quy nh ny vn c coi l cỏc
quy nh thuc lnh vc phỏp lut thng
mi do i tng ỏp dng ch yu ca nú l
cỏc thng nhõn.
Qua phõn tớch trờn õy, cú th rỳt ra mt
s nhn xột c bn v kinh nghim quc t trong
lp phỏp v xỳc tin thng mi nh sau:
Mt l: Tớnh cht vn bn cú cha ng
cỏc quy nh v XTTM rt a dng, thng
l lut thng mi, lut cnh tranh, lut bo
v quyn li ngi tiờu dựng v mt s quy
nh c th v tng hnh vi xỳc tin thng
mi (lut qung cỏo ). Ph thuc vo c
im kinh t xó hi, c im ca hot ng
lp phỏp v mc tiờu iu chnh phỏp lut
mi nc, s thit k cỏc quy nh v xỳc
tin thng mi trong cỏc lut ny khụng
ging nhau. Chớnh vỡ th, cú th tỡm thy
trong lut phỏp ca mt nc cỏc quy nh
v XTTM c ba lut trờn nhng cú th cú
nhiu quy nh hn trong lut thng mi
hay trong lut cnh tranh, lut bo v quyn
li ngi tiờu dựng. Tuy nhiờn, s nh v v
hỡnh thc ny ch cú tớnh cht tng i, vỡ
cú nc (Cng ho Phỏp) tp hp c cỏc quy
nh v cnh tranh trong b lut thng mi
tạp chí luật học số 9/2006

thng mi khỏc trong nn kinh t.
Ba l: V cỏc hỡnh thc XTTM ph bin
thng c quy nh trong phỏp lut: Khỏi
nim xỳc tin thng mi (trade promotion)
- vi ni hm bao gm cỏc hỡnh thc tỡm
kim, thỳc y c hi thng mi do thng
nhõn thc hin - hu nh khụng xut hin
trong phỏp lut thng mi nhiu nc trờn
th gii. Tuy nhiờn, cỏc hỡnh thc c
thng nhõn s dng nh l nhng cụng c
marketting hu hiu nh qung cỏo, khuyn
mi, t chc cỏc s kin thng mi, nghiờn
cu th trng tip cn th trng, tng
cng c hi mua bỏn hng hoỏ v cung ng
dch v u c phỏp lut iu chnh vi
nhiu mc ớch khỏc nhau.
Bn l: V s liờn quan gia mt s lut
trong iu chnh phỏp lut i vi hot ng
XTTM. Luụn tỡm thy s liờn quan gia lut
thng mi, lut cnh tranh v lut bo v
quyn li ngi tiờu dựng trong iu chnh
hot ng xỳc tin thng mi. Biu hin
ca s liờn quan ú l:
- S xut hin cỏc quy nh phỏp lut v
vn ny c ba lut, cựng cú hiu lc
iu chnh hot ng xỳc tin thng mi

thng mi ca Vit Nam trong thi gian qua.
Vit Nam, cỏc vn bn phỏp lut iu
chnh cỏc quan h kinh t c ban hnh
nhng thi im khỏc nhau, cú ni dung
khỏc nhau v nhu cu sa i, b sung cng
khỏc nhau. Mc dự mi vn bn thng cú
phm vi iu chnh v i tng ỏp dng
riờng nhng xột v hiu lc ỏp dng, gia
nhiu vn bn li cú s liờn quan ỏng k.
Chớnh vỡ vy, hot ng lp phỏp luụn ũi
hi tớnh k tha v yờu cu xem xột n tớnh
tng th ca h thng phỏp lut khi sa i,
b sung, ban hnh mi mt vn bn phỏp
lut no ú. nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 9/2006 7

Hot ng lp phỏp ca Vit Nam trong
lnh vc thng mi thi gian qua cú nhng
c im nh hng n vic hon thin
phỏp lut v XTTM, ú l:
Th nht: Cỏc quy nh iu chnh hot
ng thng mi c ghi nhn nhiu vn
bn phỏp lut khỏc nhau.
Hot ng thng mi l hot ng
nhm mc ớch sinh li, bao gm mua bỏn
hng hoỏ, cung ng dch v, u t, xỳc tin
thng mi v nhiu hot ng thng mi

i vi mi hot ng thng mi do thng
nhõn tin hnh. Nu cú lut khỏc iu chnh
riờng tng hot ng thng mi thỡ s ỏp
dng cỏc quy nh ú. Trng hp khụng th
ỏp dng quy nh ca Lut thng mi v
lut khỏc v hot ng thng mi, vi tớnh
cht l cỏc quy nh iu chnh chung cỏc
quan h ti sn, cỏc quy nh ca B lut dõn
s c ỏp dng iu chnh mt s quan
h thng mi.
Vi kinh nghim lp phỏp v nguyờn tc
ỏp dng lut nh vy, khụng nht thit phi
cú lut riờng iu chnh tng hot ng
thng mi c th, tr khi cỏc quy nh ca
Lut thng mi khụng th iu chnh hiu
qu tớnh cht c thự ca mt s hnh vi
thng mi, nh hnh vi kinh doanh bo
him, kinh doanh cỏc dch v ti chớnh khỏc
Th hai: Lut thng mi khụng bao
gm quy nh chi tit v a v phỏp lớ ca
thng nhõn; cỏc vn v ch th kinh
doanh c quy nh trong phỏp lut v
doanh nghip.
Vi tớnh cht l ch th thc hin cỏc
hnh vi thng mi, Lut thng mi ch
quy nh quyn hot ng thng mi ca
thng nhõn, bao gm c quyn ca cỏc n
v ph thuc l chi nhỏnh, vn phũng i
din ca chỳng. Vic thnh lp, ng kớ kinh


thng mi ca lut hnh chớnh, cỏc quy
nh v x lớ vi phm hỡnh s trong hot
ng thng mi ca lut hỡnh s, cỏc quy
nh v cnh tranh v x lớ vi phm v cnh
tranh ca lut cnh tranh, cỏc quy nh liờn
quan n bo v quyn li ca ngi tiờu
dựng Nh vy, trong cỏc vn bn phỏp lut
thng mi v vn bn khụng thuc phỏp
lut thng mi, nhng gúc khỏc nhau,
u cú th cha ng cỏc quy nh iu
chnh hot ng thng mi núi chung, hot
ng xỳc tin thng mi núi riờng.
Vic tỡm hiu kinh nghim quc t v
iu chnh phỏp lut i vi hot ng xỳc
tin thng mi, kt hp kinh nghim lp
phỏp v thng mi ca Vit Nam trong thi
gian qua ó t ra mt s yờu cu i vi
vic hon thin phỏp lut v xỳc tin thng
mi Vit Nam, ú l:
+ Tip thu cú chn lc kinh nghim quc
t v phi tớnh n c im phỏt trin ca
nn kinh t Vit Nam, h thng vn bn
phỏp lut ang cú hiu lc, c bit l cỏc
vn bn phỏp lut cú liờn quan. So vi kinh
nghim quc t, v c bn, hot ng lp
phỏp ca Vit Nam v XTTM khụng cú s
khỏc bit bt hp lớ. c thự ca phỏp lut
Vit Nam v XTTM so vi lut phỏp ca cỏc
nc ch yu th hin nhng quy nh khỏ
c th nhm hng dn thng nhõn thc

vi nhng vi phm m phỏp lut v XTTM
ó quy nh. Vic quy nh trc tip ch ti
trong phỏp lut thng mi (ch dn chiu ỏp
dng cỏc quy nh c th ca lut hỡnh s
trong trng hp cn thit) nh cỏc nc s
trỏnh c nhng rc ri trờn õy. ỏp ng
yờu cu minh bch hoỏ chớnh sỏch, phỏp lut
trong quỏ trỡnh hi nhp, cỏc vn bn phỏp
lut ca Vit Nam, c bit l cỏc vn bn
phỏp lut thng mi nờn chng thay i
hỡnh thc, cỏch thc quy nh v x lớ vi
phm phỏp lut theo cỏch m nhiu nc ó
lm, tc l quy nh ng thi hai ni dung:
Vi phm v x lớ vi phm ngay trong vn
bn phỏp lut thng mi m khụng dn
chiu n cỏc quy nh v ch ti trong cỏc
vn bn phỏp lut hnh chớnh;
+ Phi nhỡn nhn ỳng bn cht thng
mi ca cỏc hot ng XTTM, k c hot
ng qung cỏo v i x vi nú theo nhng
nguyờn tc iu chnh phỏp lut i vi cỏc
hot ng thng mi. iu ny cho phộp
cỏc chng trỡnh ci cỏch nhm thc hin t
do hoỏ thng mi c trin khai n mi
hot ng xỳc tin thng mi nh mi hot
ng thng mi khỏc;
+ Khụng nht thit phi ban hnh lut
riờng iu chnh hot ng XTTM ca
thng nhõn hay lut riờng iu chnh tng
hot ng khuyn mi, qung cỏo Tuy

Vin nghiờn cu qun lớ kinh t trung ng (2002),
Cỏc vn phỏp lớ v th ch v chớnh sỏch cnh
tranh v kim soỏt c quyn kinh doanh, Nxb. Giao
thụng vn ti, tr. 277.
(4). U ban quc gia v hp tỏc kinh t quc t
(2005), Tuyn tp cỏc vn bn phỏp lut c bn v
thng mi ca Cng ho Phỏp - B lut tiờu dựng,
Nxb. Chớnh tr quc gia, tr. 341-351.