TCNCYH 27 (1) - 2004
số lợng lympho bào b máu ngoại vi và khả năng
đáp ứng tạo kháng thể chống vacxin viêm gan b
của ngời katu

Văn Đình Hoa
Đại học Y Hà Nội

Số lợng lympho bào B (CD19) và khả năng đáp ứng tạo kháng thể của các lympho
bào B đợc hoạt hóa là hai thông số quan trọng để đánh giá khả năng đáp ứng miễn dịch
thể dịch của cơ thể bình thờng hoặc bị bệnh.
Để góp phần nghiên cứu đặc điểm sinh học của các dân tộc ít ngời ở vùng cao, chúng
tôi nghiên cứu khả năng đáp ứng tạo kháng thể chống vacxin viêm gan B và số lợng
lympho bào B máu ngoại vi của ngời Katu sống ở huyện Nam Đông -Huế.
Số lợng lympho bào B đợc xác định trên 22 ngời Katu bình thờng bằng kỹ thuật
miễn dịch huỳnh quang trực tiếp và 64 ngời Katu có HbsAg (-), kháng thể chống HbsAg
(-) đợc đánh giá khả năng đáp ứng tạo kháng thể chống vaccin viêm gan B với kỹ thuật
ELISA. Nhóm chứng là ngời Kinh có cùng tiêu chuẩn.
Kết quả thu đợc:
- Số lợng lympho bào B trong 1mm
3
máu: 354,9+101,1; thấp hơn so với ngời Kinh
cùng lứa tuổi, cùng nghề nghiệp với p<0,05.
- Khả năng đáp ứng tạo kháng thể chống vacxin viêm gan B ở mức tốt: 84,4%; cao hơn
ngời Kinh nhng p>0,05.

i. Đặt vấn đề
Lympho bào B chịu trách nhiệm về
miễn dịch thể dịch (Humoral Immunity),
lympho bào T chịu trách nhiệm về miễn
dịch qua trung gian tế bào (CMI: Cell

CD19, CD20.
Lympho bào B trởng thành từ hệ tuần
hoàn vào trú ngụ tại các mô lympho ngoại

6
TCNCYH 27 (1) - 2004
vi: hạch bạch huyết, lách, các mô lympho
không có vỏ bọc ở ruột (GALT: Gut
Associated Lymphoid Tissue), họng (vòng
Waldeyer), khí phế quản (BALT: Bronchus
Associated Lymphoid Tissue). Khi đợc
kháng nguyên kích thích, lympho bào B
biệt hóa thành các tơng bào (Plasma
Cell) sản xuất ra các globulin miễn dịch
(Ig: Immunglobulin: IgG, IgA, IgM, IgD,
IgE) [1]. Xác định số lợng lympho bào B ở
máu ngoại vi, khả năng đáp ứng tạo kháng
thể của chúng khi tiếp xúc với một kháng
nguyên nào đó là 2 điểm cơ bản để đánh
giá khả năng đề kháng miễn dịch thể dịch
của cơ thể [4]. Một số công trình nghiên
cứu của tác giả trong nớc đã công bố về
số lợng lympho bào B, hàm lợng các Ig
trong máu ngoại vi ở ngời Kinh [2, 3], rất
tiếc còn ít các nghiên cứu về đặc điểm sinh
thể của các dân tộc ít ngời, nhất là các
thông số giúp đánh giá về khả năng phòng
vệ cơ thể trong đó có các thông số miễn
dịch. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên
cứu 2 thông số cơ bản về miễn dịch thể

máu ngoại vi của 19 ngời Kinh có sức
khoẻ bình thờng cùng độ tuổi, cùng nghề
nghiệp ở ngoại thành Hải Phòng và 48
ngời Kinh đợc tiêm chủng vacxin
Engerix B nh
ngời Katu.
2. Phơng pháp:
- Xác định số lợng lympho bào B máu
ngoại vi bằng kỹ thuật miễn dịch huỳnh
quang trực tiếp với bộ kit Simultest của
hãng Becton Dickinson.
- Xác định HBsAg bằng kỹ thuật ELISA,
bộ kit của hãng Organon.
- Tiêm chủng vacxin phòng viêm gan B
của Bỉ (vacxin Engerix B của Bỉ). Tiêm 3
mũi ở các thời điểm 0-1-2 tháng, mỗi mũi
20àg.
- Định lợng kháng thể chống HBsAg
bằng kỹ thuật ELISA, bộ kit của hãng
Pharmatech.
iii. Kết quả
1. Số lợng lympho bào B của ngời
Katu:
Bảng 1: Số lợng lympho bào B trong
1mm
3
máu
Giới n
X SD
p

ứng
1
1,6
9
14,0
n = 64
%
54
84,4
n=10
%=15,6
Đáp ứng tốt khi: nồng độ anti HbsAg
> 10mUI/ml
Đáp ứng kém khi: 1 < anti HBsAg <
10mUI/ml
Không đáp ứng khi: anti HbsAg
<
1mUI/ml
Nhận xét:
Khả năng đáp ứng tạo kháng thể sau
khi tiêm vacxin Engerix B: có 84,4% các
đối tợng đáp ứng ở mức tốt, nghĩa là họ
đợc bảo vệ để phòng bệnh viêm gan
virus B.
3. Số lợng lympho bào B và đáp
ứng tạo kháng thể chống vacxin viêm
gan B của ngời Kinh:
Bảng 3: Số lợng lympho bào B ở
máu ngoại vi
Giới n

Bảng 5: Số lợng lympho bào B và đáp ứng tạo kháng thể của ngời Katu và
ngời Kinh
Số lợng lympho B / 1mm
3
Đáp ứng tốt tạo kháng thể chống HBsAg
n
X SD
n %
Katu
Kinh
22
19
354,9+101,1
490,6+140,2
54/64
36/48
84,4
75
p < 0,05 > 0,05
Nhận xét: Số lợng lympho bào B của
ngời Katu thấp hơn so với ngời Kinh với
p <0,05. Khả năng đáp ứng tạo kháng thể
của ngời Katu lại cao hơn ngời Kinh
nhng p>0,05.
vi. Bàn luận
Quá trình đáp ứng của cơ thể phụ thuộc
nhiều yếu tố, đáng chú ý là trạng thái cơ
thể, môi trờng sống và chế độ dinh
dỡng. Cũng nh lympho bào T, lympho
bào B muốn trởng thành phát triển, để có

cầu ái kiềm, bạch cầu ái toan, đại thực
bào, tế bào diệt tự nhiên (NK) có các thụ
thể với Fc nên Ig có tác dụng tăng cờng
chức năng của các tế bào này nh: tăng
khả năng thực bào, tăng khả năng tiếp cận
tiêu diệt tế bào đích (ADCC: antibody
dependent cell cytotoxicity)
Nh vậy, nếu thay đổi số lợng lympho
bào B, rối loạn chức năng đáp ứng tạo
kháng thể thì khi gặp kháng nguyên sẽ gây
ra rối loạn miễn dịch thể dịch, nghĩa là làm
thay đổi khả năng tự phòng vệ của cơ thể.
Kết quả nghiên cứu ở ngời Katu có sức
khỏe bình thờng, chúng tôi thu đợc:
- Số lợng lympho bào B (Bảng 1):
354,9
+101,1/1mm
3
máu. So với số lợng
lympho bào B của ngời Kinh cùng lứa
tuổi, cùng nghề nghiệp và tiến hành cùng
kỹ thuật (bảng 3, bảng 5) thì số lợng
lympho bào B máu ngoại vi của ngời Katu
thấp hơn ngời Kinh với p < 0,05. Đối
chiếu với giá trị trung bình của lympho bào
B trong cuốn: "Các giá trị sinh học ngời
Việt Nam bình thờng thập kỷ 90" [2] thì
lympho bào B máu ngoại vi của ngời Katu
còn thấp hơn nhiều (254,9
+101,1 so với

gan B thì cơ thể của họ đáp ứng mạnh
hơn.
v. Kết luận
1. Số lợng lympho bào B (CD19) trong
1mm
3
máu ngoại vi của ngời Katu:
354,9
+101,1, thấp hơn so với ngời Kinh
cùng lứa tuổi, cùng nghề nghiệp (p< 0,05).
2. Đáp ứng tạo kháng thể đặc hiệu
chống kháng nguyên bề mặt virus viêm
gan B (HBsAg) ở mức tốt của ngời Katu:
84,4%, cao hơn ngời Kinh (p>0,05). Sau
khi tiêm chủng đúng liều lợng và quy

9
TCNCYH 27 (1) - 2004
trình, các đối tợng có khả năng phòng
bệnh viêm gan B.
Tài liệu tham khảo
1. Vũ Triệu An, Jean Claude Homberg
(2001): Miễn dịch học. Nhà xuất bản y học,
105-125, 190-210.
2. Các giá trị sinh học ngời Việt Nam
thập kỷ 90 (2003): NXB Y học, 88-96.
3. Nguyễn Thu Vân (1996): Đáp ứng
miễn dịch của trẻ sơ sinh sau khi tiêm
vacxin viêm gan B theo liều tiêm khác
nhau. Tạp chí Vệ sinh phòng dịch, tập 6,

technique direct immuno-fluorescein. 64 Katu people have HbsAg (-) and anti-HbsAg (-),
who were studied the responding capacity to create antibody against hepatitis B vaccine
with technique ELISA. The control group are Kinh people of the same criterion.
Results:
- The amount of lymphocyte B in 1mm
3
blood: 354.9+101.1; lower than that of the Kinh
people of the same age, same occupation, with p<0.05.
- The responding capacity to create antibody against hepatitis B vaccine at good
standard, 84,4%, that is higher than that of the Kinh people, however with p>0.05.10