Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 1
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 2
Mở đầu
1. Lý do chọn đề tài.
Xã hội – kinh tế Việt Nam càng phát triển, khối lượng tài sản thuộc sở
hữu tư nhân có giá trị ngày càng cao và quyền sở hữu cá nhân được luật pháp
công nhận và bảo vệ, Điều 58 Hiến pháp năm 1992 quy định: "Nhà nước bảo
hộ quyền sở hữu hợp pháp và quyền thừa kế của công dân". Từ pháp lệnh thừa
kế năm 1990 đến BLDS năm 1995, BLDS năm 2005 - vấn đề thừa hưỡng tài
sản đó (thừa kế) luôn là một trong những các vấn đề gây tranh cãi do xung đột
quyền lợi giữa các bên tham gia quan hệ và vấn đề này luôn là đề tài nóng cần
tìm hiểu, xử lý khéo léo vì các quan hệ này có một đặc trưng đó là hầu hết các
đối tượng tham gia quan hệ thừa kế đều có một điểm chung là ít nhiều có quan
hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng.
Việc phải cân nhắc giữa giá trị vật chất và giá trị đạo đức là một trở
ngại lớn cho các luật sư khi tham gia bảo vệ quyền lợi cho các đối tượng tham
gia quan hệ này khi phát sinh tranh chấp.
Với các quy định cụ thể - rõ ràng - chặt chẽ của hệ thống pháp luật Việt
Nam về thừa kế trong Bộ luật dân sự năm 2009 - Luật Hôn nhân Gia đình năm
2002 ít nhiều cũng đã giải quyết tốt vấn đề này tuy nhiên không ít những
trường hợp phát sinh khiến các cơ quan tham gia giải quyết phải đau đầu do
các quan hệ này khá phức tạp và ít nhiều do nhận thức của người dân về pháp
luật cũng như việc hiểu biết các quy định này còn thấp và một phần do giá trị
đạo đức của người Việt Nam theo truyền thống cũng ngăn cản không ít đến
việc giải quyết các vấn đề có liên quan.
2. Mục đích nghiên cứu.
Qua đề tài này, chúng tôi cũng muốn góp phần hoàn thiện kỹ năng luật sư
trong việc hổ trợ khách hàng khởi kiện vụ án tranh chấp về thừa kế, nhằm sử
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 3
dụng công cụ pháp luật một cách họp pháp để bảo vệ quyền lợi khách hàng
một cách tốt nhất.

người đó chết.
Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản;
nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng, thì địa điểm mở thừa kế là nơi
có tòan bộ hoặc phần lớn di sản.
Việc xác định thời điểm, địa điểm mở thừa kế là yêu cầu đầu tiên của
quan hệ thừa kế và đóng vai trò rất quan trọng. Vì tại thời điểm và địa điểm
này sẽ xác định được người thừa kế của người chết, di sản mà người chết để
lại, xác định Tòa án có thẩm quyền thụ lý, nơi thực hiện nghĩa vụ cũng như
thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế.
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 5
Đồng thời việc xác định chính xác địa điểm mở thừa kế còn đóng vai
trò quan trọng khi xác định việc từ chối nhận di sản có hợp pháp hay không.
Theo quy định Điều 645 BLDS “ việc từ chối nhận di sản phải được lập thành
văn bản;
Người từ chối phải báo cho những người thừa kế khác, người được giao
nhiệm vụ phân chia di sản, công chứng nhà nước hoặc UBND xã , phường, thị
trấn nơi có địa điểm mở thừa kế về việc từ chối nhận di sản”.
2. Người thừa kế
Để xác định được người thừa kế của người chết vào thời điểm người
này chết, cần phải xác định được là người chết có để lại di chúc hay không.
Nếu có di chúc thì người thừa kế sẽ được xác định theo di chúc. Nếu không có
di chúc hoặc di chúc không hợp pháp hoặc di chúc không phát sinh được hiệu
lực pháp luật thì người thừa kế sẽ được xác định theo quy định của pháp luật.
Theo đó người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a. Hàng thứ nhất: vơ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi ,me nuôi, con đẻ,
con nuôi của người chết.
b. Hàng thứ hai : ông nội, bà nội, ông ngọai, bà ngọai, anh ruột, chi
ruột, em ruột của người chết.
c. Hàng thứ ba : cụ nội, cụ ngọai của người chết ; bác ruột, chú ruột,
cậu ruột, cô ruột, dì ruộc của người chết; cháu ruột của người chết là bác ruột,

Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 7
Quyền sử dụng đất cũng thuộc di sản thừa kế và được để lại thừa kế
theo quy định tại phần thứ năm của BLDS.
Một thực tế hiện nay, có nhiều cách hiểu khác nhau về di sản, dẫn đến
tình trạng các vụ án thừa kế phải xét xử lại do xác định di sản không chính
xác. Vậy hiểu thế nào mới chính xác và đầy đủ?
Tại Điều 172 BLDS quy định “ tài sản bao gồm vật có thực, tiền, giấy
tờ có giá trị được bằng tiền và các quyền tài sản ”. Như vậy, quyền tài sản đã
nằm trong khái niệm tài sản. Cho nên cần phải hiểu khái niệm di sản còn bao
gồm cả các quyền tài sản như: quyền đòi bồi thường thiệt hại, quyền đòi nợ,
quyền thừa kế giá trị, quyền sử dụng nhà thuê của nhà nước.
Mặt khác, di sản thừa kế không bao gồm nghĩa vụ của người chết. Do
vậy, trong trường hợp người có tài sản để lại còn có cả nghĩa vụ về tài sản, thì
thông thường phần nghĩa vụ này sẽ được thanh tóan bằng tài sản của người
chết. Phần còn lại sẽ được xác định là di sản thừa kế và được chia theo di chúc
hay quy định của pháp luật. Theo đó, nghĩa vụ của người chết được thực hiện
như sau:
Nếu di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế sẽ có trác nhiệm thực
hiện nghĩa vụ về tài sản do người chết để lại tương ứng với phần tài sản mà
mình đã nhận.
Trong trường hợp di sản chưa được chia, thì nghĩa vụ tài sản do người
chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo đúng thỏa thuận của
những người thừa kế.
Trong trường hợp Nhà nước, cơ quan, tổ chức hưởng di sản theo di
chúc, thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người
thừa kế là cá nhân.
4. Di chúc
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 8
Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình
cho người khác sau khi chết.

quyền thừa kế là mười năm, kể từ ngày mở thừa kế”. Trong thời hạn này,
người thừa kế có quyền yêu cầu Tòa án chia thừa kế, xác định quyền thừa kế
của mình, truất quyền thừa kế của người khác. Hết thời hạn này, người thừa
kế không còn quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp về quyền
thừa kế.
Thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế sẽ được tính bắt đầu từ thời điểm
bắt đầu của ngày tiếp theo ngày xảy ra sự kiện người để lại di sản chết và do
đó, thời điểm kết thúc là thời điểm kềt thúc ngày tương ứng 10 năm sau. Tuy
nhiên phải hiểu thời điểm mở thừa kế là thời điểm được xác định bằng giờ
người để lại di sản chết, tại thời điểm đó xác định người thừa kế, di sản của
người chết,… để bảo vệ quyền lợi của những người thừa kế.
Như vậy, thừa kế là việc chuyển giao tài sản của một người sau khi
người này chết cho những người khác theo qui định của pháp luật. Việc
chuyển giao này có thể thực hiện theo di chúc, nếu người có tài sản đã lập di
chúc trước khi chết. Trường hợp không có di chúc, di chúc không hợp pháp
hoặc di chúc không phát sinh được hiệu lực pháp luật, thì việc chuyển giao tài
sản sẽ thực hiện theo pháp luật. Trong trường hợp có tranh chấp về tài sản
thừa kế thì người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có quyền yêu cầu Tòa án
giải quyết.
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 10
Qua quá trình phân tích những nội dung cơ bản của chế định thừa kế,
chúng ta có thể nhận thấy các vụ án tranh chấp về thừa kế có những đặc điểm
sau:
Quan hệ pháp luật về thừa kế là một quan hệ pháp luật mang tính chất
đặc thù. Vì những người tham gia vào quan hệ pháp luật này là những bên có
quan hệ huyết thống gần gũi với nhau như: cha, mẹ, con, anh, em v.v…hoặc
quan hệ hôn nhân như: vợ chồng, và quan hệ nuôi dưỡng như: con nuôi.
Chính vì vậy, để giải quyết các vụ tranh chấp về quyền thừa kế người Luật sư
không những phải nắm vững và áp dụng đúng đắn các quy định của pháp luật
về thừa kế mà còn phải có trách nhiệm nhằm giữ vững tình yêu thương, đòan

Tìm hiểu và có đánh giá chuẩn xác quan hệ giữa họ với nhau. Xác định quan
hệ thân chủ của mình với những người có quyền và nghĩa vụ liên quan trong
vụ việc tranh chấp.
Xác định chuẩn xác quan hệ thân chủ với người làm chứng (nếu có)
trong vụ tranh chấp.
Bằng cách nào đó xác định nét chữ, bút tích, thói quen, sở thích, ý
muốn của thân chủ. Ngoài ra, Luật sư cần tìm hiểu, cần biết về đạo đức, lối
sống, quan hệ xã hội, nghề nghiệp, vị trí công tác thân chủ của mình.
Đồng thời, cần phải tìm hiểu quan hệ gia đình, thái độ đối xử của thân
chủ với người thân, với những người khác mà hân chủ có quan hệ. Qua tìm
hiểu, để Luật sư biết rõ mình đang bảo vệ quyền, lợi ích cho thân chủ mình là
ai, tạo ra sức mạnh nội tâm trong công việc.
- Đón tiếp khách hàng;
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 12
- Lắng nghe những thông tin ban đầu mà khách hàng cung cấp;
- Ghi chép những thông tin cần thu thập;
- Đặt câu hỏi để làm rõ các tình tiết;
- Khách hàng chờ đợi điều gì? Mong muốn của họ là gì?
- Ấn định 1 cuộc gặp;
2. Luật sư cần nắm vững yêu cầu của thân chủ trong vụ tranh chấp
tài sản:
Tưởng đây là vấn đề đơn giản, nhưng qua thực tế hành nghề Luật sư,
không phải Luật sư nào cũng nắm vững và hiểu yêu cầu đích thực của thân
chủ.
Đối với thân chủ là nguyên đơn dân sự, Luật sư cần nghiên cứu kỹ đơn
kiện của thân chủ. Qua nghiên cứu đơn khởi kiện để xác định xem thời hiệu
khởi kiện còn không, yêu cầu cụ thể của thân chủ gồm những gì : Di sản,
quyền tài sản, và tìm hiểu xem ngoài ra thân chủ có yêu cầu gì khác không.
Qua tiếp xúc và qua đơn, Luật sư phải nắm vững được mục đích thực tế, mục
đích xâu xa của thân chủ qua vụ kiện.

yếu của họ, giúp khách hàng cân nhắc xem có nên khởi kiện hay không và dự
liệu những rủi ro của việc khởi kiện hay không khởi kiện . Trên cơ sở phân
tích, đánh giá, nội dung sự việc theo quy định của pháp luật, khách hàng sẽ
quyết định khởi kiện hay không khởi kiện.
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 14
Trong trường hợp đương sự quyết định khởi kiện ra trước Tòa án yêu
cầu giải quyết tranh chấp về thừa kế thì Luật sư cần hướng dẫn khách hàng
của mình một số vấn đề sau:
- Khởi kiện ra trước tòa án nào? Vì theo quy định của pháp luật thì:
+ Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ án thừa kế là Tòa án cấp huyện
nơi cư trú, làm việc của bị đơn. Nếu di sản thừa kế là bất động sản (nhà đất)
thì Tòa án nơi có khối di sản(là bất động sản giải quyết).
+ Nếu vụ án thừa kế có đương sự hoặc di sản ở nước ngòai hoặc cần
phải ủy thác tư pháp cho cơ quan Lãnh sự của Việt Nam ở nước ngòai, cho
Tòa án nước ngòai thì thụôc thẩm quyền giải quyết của Tòa án cấp tỉnh nơi
bị đơn cư trú, làm việc.
- Về thời hiệu khởi kiện: Tùy thuộc vào thời điểm mở thừa kế của vụ án
mà khách hàng yêu cầu, luật sư trao đổi với khách hàng về thời hiệu khởi
kiện.
- Tính mức án phí cho khách hàng, hướng dẫn khách hàng tìm hiểu các
điều kiện để khách hàng làm đơn xin miễn giảm án phí.
- Giải thích cho khách hàng bíêt trình tự, thủ tục giải quyết vụ án, thời
gian tối đa luật định để xem xét và giải quyết vụ án này là bao lâu. Hướng dẫn
khách hàng chuẩn bị những gì để tham gia tố tụng được tốt.
3. Nghiên cứu, thu thập chứng cứ xac định quan hệ pháp luật:
Trong quá trình nghiên cứu tài liệu, chứng cứ, Luật sư cần chủ động đề
xuất yêu cầu của mình đối với thân chủ trong việc cung cấp chứng từ, phát
hiện và chủ động đề nghị thân chủ thu thập thêm chứng cứ khách quan (nếu
thấy chưa đủ hoặc chưa thuyết phục). Trong trường hợp hồ sơ có những
chứng cứ không đảm bảo, thiếu tính trung thực, không thiết phục, thì Luật sư

3.2. Bảo vệ quyền, lợi ích cho thân chủ trong các vụ việc tranh chấp
thừa kế theo di chúc :
Trước hết, Luật sư cần xác định rõ di chúc đó có hợp pháp hay không
về điều kiện người lập di chúc, hình thức di chúc, nội dung di chúc, hiệu lực
pháp luật của di chúc, những quy định của di chúc có người làm chứng, có di
chúc không cần có người làm chứng, di chúc có chứng nhận của công chức
nhà nước hoặc chức thực của UBND xã, phường, các thủ tục lập di chúc tại
phòng công chứng và UBND xã, phường, thị trấn và quy định của pháp luật
về những người không được chứng nhận, chứng thực di chúc, Đặc biệt,
Luật sư cần lưu ý khi di chúc có phần không hợp pháp mà phần đó có phần
không có hiệu lực pháp luật. Hoặc trong trường hợp khi người để lại di sản
thừa kế có nhiều bản di chúc đối với tài sản, thì chỉ có bản di chúc sau cùng
mới có hiệu lực pháp luật.
Trong trường hợp thân chủ của mình là người thừa kế không phụ thuộc
di chúc – tức là những người con chưa thành niên, cha mẹ, vợ chồng, hoặc là
con của người để lại di sản thừa kế đã thành niên mà không có khả năng tự lao
động kiếm sống, thì họ được hưởng 2/3 kỷ phần được hưởng di sản theo pháp
luật. Nếu như người để lại di chúc không cho họ hưởng di sản thừa kế, hoặc
cho họ hưởng ít hơn 2/3 kỷ phần theo pháp luật, trừ trường hợp họ bị pháp
luật cấm được hưởng quyền thừa kế.
Trường hợp thân chủ của Luật sư là người được hưởng di sản di tặng
của người để lại thừa kế, thì cần lưu ý, thân chủ không phải thực hiện nghĩa vụ
tài sản đối với phần được di tặng. Người được hưởng di sản di tặng không
được hưởng di sản đó chỉ trong trường hợp toàn bộ di sản để lại không đủ
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 17
thanh toán nghĩa vụ của người để lại tài sản di tặng, thì phần tài sản di tặng
cũng được dùng để thực hiện phần nghĩa vụ của người quá cố.
3.3. Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ trong vụ việc
tranh chấp thừa kế theo pháp luật.
Để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho thân chủ trong trường hợp tranh

- Chưa nắm chi tiết và tìm giải pháp mà cần quan tâm
- Các điểm cốt lõi của vụ việc qua 3 vấn đề: QUAN HỆ - TƯ CÁCH –
ĐỐI TƯỢNG
- Nhận định và đánh giá chứng cứ;
- Phân tích và áp dụng pháp luật;
- Xác định tư cách đương sự;
- Xác định Toà án có thẩm quyền giải quyết;
- Lập luận và trình bày vấn đề;
- Soạn thảo văn bản tố tụng.
Phân tích dữ kiện + Căn cứ điều luật (Điều, khoản, điểm)
= khẳng định, nhận định hay lập luận
KIỂM TRA LẠI NHỮNG VIỆC ĐÃ LÀM
- Đọc kỹ tài liệu, ghi chép về vụ việc;
- Kiểm tra lại 3 vấn đề:
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 19
Mục đích: Nắm bắt được thông tin tư vấn cho khách hàng có khởi kiện
được hay không.
+ Khách hàng không có quyền khởi kiện;
+ Khách hàng mất quyền khởi kiện;
+ Không thoả mãn các điều kiện khởi kiện.
Nếu đủ điều kiện k.k, Luật sư giúp khách hàng chuẩn bị hồ sơ khởi kiện
và thực hiện bước tiếp theo…
II. GIÚP KHÁCH HÀNG CHUẨN BỊ HỒ SƠ KHỞI KiỆN
Với kỹ năng của luật sư trong việc hổ trợ khách hàng luật sư làm những
công việc như; soạn thảo đơn khởi kiện; Điều 164 BLTTDS (theo mẫu); sắp
xếp sự việc theo thời gian; đánh số bút lục các giấy tờ đính kèm để chứng
minh cho yêu cầu của nguyên đơn.
1. Hướng dẫn đương sự viết đơn khởi kiện
Luật sư phải hướng dẫn khách hàng viết đơn khởi kiện đúng hình thức
và nội dung theo quy định tại Điều 164- BLTTDS.

Địa chỉ…;
Bị đơn: Họ và tên………; Địa chỉ……… ;
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 21
(Quyết định thành lập số… nơi cấp… ngày…/ / có số tài khoản:… tại:
…; do ông/bà… làm đại diện); Địa chỉ…;
Tên, địa chỉ của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, nếu có;
Trình bày nội dung vụ kiện…………………………………………
Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, phia nguyên đơn kính
đề nghị Toà án nhân dân … Xem xét giải quyết tranh chấp theo những yêu
cầu cụ thể sau:
(1)………………………………………………
(2)………………………………………………
……………………………………………………
Tôi (chúng tôi, cơ quan chúng tôi) xin nộp tạm ứng án phí đầy đủ và
theo đúng thời gian qui định của pháp luật. (trường hợp nguyên đơn có hoàn
cảnh kinh tế khó khăn có đơn xin miễm giảm án phí/ hoặc trường hợp vụ án
theo qui định của pháp luật không phải nộp án phí thì không cần thiết ghi nội
dung này)
Tôi (chúng tôi, cơ quan chúng tôi) xin gửi kèm theo đơn này các tài liệu
làm căn cứ cho yêu cầu khởi kiện.
Kính đơn.
NGƯỜI KHỞI KiỆN
(ký tên, ghi rõ họ và tên)
(Cơ quan, tổ chức kk, đại diện cơ quan, tổ chức ký tên,
đóng dấu)
Trong thực tế khi viết đơn khởi kiện, đương sự thường không đảm bảo
quy định về nội dung và hình thức. Cho nên khi tiếp nhận yêu cầu của khách
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 22
hàng, luật sư nên trực tiếp viết đơn khởi kiện tránh tình trạng đơn khởi kiện bị
Tòa án trả lại.

+ CMND;
+ Giấy chứng nhận kết hôn;
+ Sổ hộ khẩu;
+ Giấy giao nhận nuôn con nuôi
Để xác định diện và hàng thừa kế.
- Di chúc (nếu có)
- Giấy chứng tử của người để lại di sản thừa kế;
- Bản kê khai các di sản;
- Các giấy tờ, tài liệu chứng minh sở hữu của người để lại di sản và
nguồn gốc di sản của người để lại di sản;
- Các giấy tờ khác: Biên bản giải quyết trong họ tộc; Biên bản giải
quyết tại UBND xã, phường (nếu có); Tờ khai khước từ nhận di sản (nếu có).
III. HƯỚNG DẪN KHÁCH HÀNG THỦ TỤC NỘP HỒ SƠ TẠI
TOÀ
Theo Đ. 166 BLTTDS Luật sư hướng dẫn khách hàng nộp h/s khởi
kiện:
1. Trực tiếp tại Toà án và nhận biên lai, ngày khởi kiện được tính từ ngày
đương sự nộp đơn tại Toà án;
Nguyễn Thanh Hùng – Lớp C Page 24
2. Gửi đến Toà án quan đường bưu điện và lấy biên lai. Ngày khởi kiện được
tính theo ngày trên dấu bưu điện nơi gửi;
Sau khi nộp h/s và có thông báo v/v nộp tạm ứng án phí, Luật sư
hướng dẫn khách hàng đi nộp tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án dân sự
cùng cấp với Toà án và đem biên lai nộp lại cho Tòa án để Tòa thụ lý vụ án;
Trường hợp khách hàng có khó khăn về kinh tế, Luật sư có thể hướng
dẫn làm đơn xin miễn nộp một phần hoặc toàn bộ tiền tạm ứng án phí.
Đơn này phải được UBND xã, phường, thị trấn, cơ quan, tổ chức xã
hội nơi cư trú hoặc làm việc của khách hàng chứng nhận mới có căn cứ để
Toà án xem xét giải quyết yêu cầu của khách hàng.
Mẫu số 3: CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM