Vấn đề phòng, chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em trong các lĩnh vực pháp luật 48 tạp chí luật học số 2/2009 TS. Trần Thuý Lâm *
1. Quan nim v bo lc i vi lao
ng n ti ni lm vic v s cn thit
phi phũng, chng
Gn õy, mt trong nhng vn mang
tớnh ni cm v ỏng bỏo ng ú l tỡnh
trng bo lc i vi ph n. Bo lc i vi
ph n khụng ch din ra trong phm vi gia
ỡnh, gia chng vi v, gia cha m vi
con cỏi hoc con cỏi vi cha m m cũn xy
ra mụi trng xó hi ni lao ng n lm
vic. Ngi ph n b bo lc gia ỡnh bi
ngi chng ụi khi cũn cú th lớ gii bi
quan nim gia trng, phong kin nhng nu
h b bo lc ti ni lm vic thỡ ú li l
vn hon ton mang tớnh xó hi. Ni lm
vic l ni h phi c i x bỡnh ng
nht m bo lc vn xy ra thỡ ú l iu
ỏng bỏo ng. Tuy nhiờn, cho n nay,
chỳng ta mi ch cú khỏi nim v bo lc gia
ỡnh, bo lc gii m cha cú nh ngha
chớnh thc v bo lc i vi lao ng n ti

lao ng - mt bờn ca quan h lao ng, cú
th l cỏc lao ng nam - bn ng nghip
ca cỏc lao ng n hoc cng cú th l bt
k ch th no tn cụng lao ng n ti ni
lm vic. Cỏc ch th ny nu cú hnh vi c ý
gõy thit hi v mt th cht, tinh thn hay
kinh t cho lao ng n u b coi l cú hnh
vi bo lc i vi lao ng n. Nhng hnh
vi ny cú th l hnh vi ỏnh p, ngc ói,
hnh h hoc hnh vi khỏc gõy thit hi v
tớnh mng, sc kho cho lao ng n; hnh vi
xỳc phm n danh d nhõn phm i vi lao
* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni
Vấn đề phòng, chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em trong các lĩnh vực pháp luật tạp chí luật học số 2/2009 49

ng n; hnh vi cng bc lao ng tr
cụng khụng ỳng gy thit hi v kinh t cho
lao ng n hoc hnh vi gõy cng thng cho
lao ng n khin h khụng lm vic c
Trờn thc t, nhng hnh vi mang tớnh
bo lc ny vn thng xuyờn xy ra i vi
lao ng n. Bi trong quan h lao ng,
ngi lao ng thng l ngi yu th.
mc nht nh, h ph thuc vo ngi
s dng lao ng c v kinh t ln t chc
nờn ụi khi h b i x khụng bỡnh ng,

Kt qu kho sỏt ca T chc lao ng
quc t (ILO) cho thy tỡnh trng bo lc
ni lm vic ang gia tng trờn th gii v
mt s nc. Vn nn ny ph bin n mc
nh loi bnh dch. Theo ILO tỡnh trng bo
lc ti ni lm vic ph bin l e do, ỏnh
p, quy ri tỡnh dc, hóm hip v cỏc hnh
ng gõy tn thng cho ngi lao ng.
(2)

Vin quc gia v an ton sc kho ngh
nghip (AT-SKNN) M (NIOSH) cng ó cú
chng trỡnh nghiờn cu m rng nhm bo
v sc khe cho lao ng n. Theo c tớnh,
cỏc v git ngi chim n 40% nguyờn nhõn
ca cỏc ca t vong ti ni lm vic i vi
ph n. Git ngi ti ni lm vic l hnh
ng liờn quan n vic cp ti sn thng
xy ra cỏc ca hng tp hoỏ, ca hng n
ung, trm xng du t ng v khong 25%
trong s ú b nhng ngi m h quen bit
(ng nghip, khỏch hng, bn i hoc bn
bố) git. 16% nn nhõn n b git ti gia ỡnh
cú nguyờn nhõn liờn quan n ngh nghip.
Lao ng n cng cú nguy c vi loi hỡnh
bo lc khụng cht ngi. Ph n l nn nhõn
ca gn 2/3 v tn cụng gõy thng tớch ti
ni lm vic. Hu ht cỏc v tn cụng (70%)
nhm vo ph n lm trong cỏc ngnh dch
v nh chm súc y t, bỏn hng

n. Nhng quy nh trc tip th hin vic
phũng, chng bo lc i vi lao ng n
tuy cng cú nhng rt ớt. S d nhng quy
nh v chng phõn bit i x cng c
coi l cỏc quy nh v phũng, chng bo lc
i vi lao ng n ti ni lm vic bi
chớnh s phõn bit i x ca ngi s dng
lao ng i vi lao ng n s khin h
phi suy ngh, nh hng n i sng tinh
thn cng nh li ớch kinh t ca h (bo lc
v tinh thn). Lao ng n cú nhng c thự
riờng nờn cn phi cú quy nh riờng, nu
khụng, h s cm thy b i x khụng cụng
bng vỡ chớnh yu t c thự ca mỡnh. Vỡ
vy, nhng quy nh riờng i vi lao ng
n cng l nhng quy nh nhm phũng,
chng bo lc i vi lao ng n. Hin ti,
chỳng ta khụng cú vn bn riờng quy nh v
phũng, chng bo lc i vi lao ng n
m vic phũng, chng bo lc i vi lao
ng n c quy nh nhiu vn bn khỏc
nhau nhng ch yu l trong lut lao ng v
Lut bỡnh ng gii. Theo ú, vic phũng,
chng bo lc i vi lao ng n c th
hin nhng khớa cnh sau:
- Ngi s dng lao ng khụng c xõm
phm n thõn th, nhõn phm lao ng n
õy c coi l mt trong nhng nguyờn
tc c bn m ngi s dng lao ng phi
tuõn th khi s dng v x lớ k lut i vi

Vấn đề phòng, chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em trong các lĩnh vực pháp luật tạp chí luật học số 2/2009 51

i x gia lao ng nam v lao ng n ti
ni lm vic khi h cựng tham gia quan h
lao ng, qua ú nhm phũng, chng bo lc
i vi lao ng n. Lao ng n khi tham
gia quan h lao ng c coi l i tng
lao ng c thự do c im v sc kho,
tõm sinh lớ cng nh chc nng sinh v
nuụi con. Cng chớnh vỡ yu t c thự ú
m h xin vic ụi khi khú hn nam gii v
khụng c i x bỡnh ng nh nam gii
ti ni lm vic. Lao ng n nhiu khi lm
vic khụng kộm gỡ so vi lao ng nam
nhng ngi s dng lao ng vỡ tõm lớ
trng nam khinh n nờn ụi khi vn cho
rng lao ng nam lm vic tt hn lao ng
n, tr cho lao ng nam quyn li cao hn
lao ng n. c bit l i vi nhng c
hi thng tin, h thng u tiờn cho lao
ng nam mc dự nng lc ca lao ng
nam v lao ng n l ngang nhau. Mt
khỏc, ngi s dng lao ng cũn lm dng
vn vic lm gõy sc ộp, buc h phi
chp nhn nhng cam kt m h khụng
mong mun. iu ú khụng ch nh hng
n li ớch kinh t ca lao ng n (thu nhp

trong lnh vc n phng chm dt hp
ng, k lut sa thi Khon 3 iu 111 B
lut lao ng cú quy nh: Ngi s dng
lao ng khụng c sa thi hoc n
phng chm dt hp ng lao ng i vi
ngi lao ng n vỡ lớ do kt hụn, cú thai,
ngh thai sn, nuụi con di 12 thỏng tui,
tr trng hp doanh nghip chm dt hot
ng; trong thi gian cú thai, ngh thai sn,
nuụi con di 12 thỏng tui, ngi lao ng
n c tm hoón vic n phng chm
dt hp ng lao ng, kộo di thi hiu
xem xột x lớ k lut lao ng, tr trng hp
doanh nghip chm dt hot ng.
Mc dự phỏp lut ó cú nhng quy nh
nhm phũng, chng bo lc i vi lao
ng n ti ni lm vic nhng thc t tỡnh
trng ny vn xy ra. Nhng hnh vi ỏnh
Vấn đề phòng, chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em trong các lĩnh vực pháp luật 52 tạp chí luật học số 2/2009

p i vi lao ng n trc õy cng ó
tng xy ra mt s doanh nghip cú vn
u t nc ngoi. Cỏc ch s dng lao
ng nc ngoi nhiu khi do thúi quen ca
phong tc, tp quỏn nc h ó cú hnh vi
ỏnh p lao ng n khi h vi phm k lut
lao ng. Nhng hnh vi ỏnh p i vi

trt t trong doanh nghip (mt trong
nhng ni dung ca ni quy lao ng) cn
phi c hiu theo ngha rng hn. Nhng
hnh vi e do, quy nhiu bng tin nhn ca
lao ng ny i vi lao ng khỏc cng cn
phi b coi l hnh vi vi phm k lut lao
ng vỡ ó xõm phm n trt t trong doanh
nghip v ngi s dng lao ng cú quyn
x lớ, thm chớ l sa thi i vi nhng lao
ng cú hnh vi ú. Mt thc trng cng
c t ra l lao ng n lm vic vo ban
ờm v lm nhng cụng vic nh bỏn hng,
thu ngõn thng cú nguy c b tn cụng
bo lc nh b ỏnh, b git cp ti sn.
Vớ d, v cp ti quy thu ngõn bnh vin
Bch Mai. Chiu 30/1/2009 mt i tng
nam ó xụng vo quy thu ngõn khoa truyn
nhim bnh vin Bch Mai dựng dao e do,
dựng tay chõn ỏnh ch Tho l nhõn viờn k
toỏn ca bnh vin ly i mt in thoi di
ng; 4,5 triu ng; mt th ATM v mt
s giy t.
(5)
Do ú, ngi s dng lao ng
khi s dng lao ng n lm nhng cụng
vic cú nguy c b tn cụng bo lc t nhng
ch th khỏc cn phi cú nhng bin phỏp
phũng chng v bo v cho h. Bờn cnh ú,
phỏp lut cng cn phi a ra khỏi nim
bo lc i vi lao ng n ti ni lm