103
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 48, 2008 ĐIỀU KIỆN NUÔI CẤY TỐI ƯU CHO SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA MỘT SỐ CHỦNG NẤM MỐC HÒA TAN PHOSPHATE VÔ CƠ
Phạm Thị Ngọc Lan
Trần Thị Thanh Nhàn
Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế
TÓM TẮT
Phân lân là một trong ba dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của cây trồng. Bón
phân lân nhất là phân lân, hoá học vào những vùng đất có pH thấp hoặc cao hầu hết chúng đều
chuyển sang thể cố định khó hoà tan nên cây trồng không thể hấp thụ được. Việc sử dụng kếp
hợp phân lân sinh học và hoá học sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng lân hoá học cho cây nhờ sự
hoà tan các dạng phosphate khó tan thành dễ tan của các vi sinh vật sống trong đất [2, 4]. Nấm
mốc hòa tan phosphate khó tan là đối tượng đang được chú ý để sản xuất phân bón sinh học. Vì
vậy, thăm dò điều kiện nuôi cấy tối ưu của các chủng nấm mốc có hoạt lực hòa tan phosphate
mạnh là thực sự cần thiết để thu nhận sinh khối phục vụ cho sản xuất phân sinh học.

1. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
1.1. Đối tượng nghiên cứu
Hai chủng nấm mốc M
8
và M
24
có khả năng hòa tan phosphate vô cơ được phân
lập từ đất trồng hoa màu ở tỉnh Thừa Thiên Huế. Chủng giống được lưu giữ tại bộ môn
Sinh lí – Sinh hóa – Vi sinh, khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học - Đại học Huế.
1.2. Phương pháp nghiên cứu
- Thu nhận sinh khối nấm mốc bằng phương pháp nuôi cấy lắc trong môi trường
Czapeck dịch thể có bổ sung Ca

xác 0,001g).
1.3. X
ử lý số liệu
S
ố liệu được xử lý bằng thống kê sinh học theo chương trình vi tính MS Excel
và phần mềm Origin 6.0.
104
2. Kết quả nghiên cứu
2.1. Thăm dò thời gian thích hợp cho sinh trưởng và phát triển của nấm
mốc
Để xác định thời gian nuôi cấy thích hợp cho sinh trưởng và phát triển của các
chủng nấm mốc M
8
và M
24
, tiến hành nuôi cấy lắc trong môi trường Czapeck dịch thể.
Sau từng khoảng thời gian 0 h, 24 h, 48 h, 72 h, 96 h, 120 h và 144 h, thu sinh khối, sấy
khô đến trọng lượng không đổi. Kết quả được trình bày ở bảng 1.
Qua bảng 1 cho thấy, trong quá trình nuôi cấy lắc các chủng nấm mốc có khả
năng sinh trưởng và tích lũy sinh khối mạnh trong khoảng thời gian từ 48 h đến 120 h.
Chủng M
8
tích lũy sinh khối mạnh sau 96 h nuôi cấy (sinh khối khô đạt 6,586 mg/ml),
chủng M
24
là 120 h (sinh khối khô đạt 7,210 mg/ml).
Bảng 1. Thăm dò thời gian thích hợp cho sinh trưởng phát triển
của chủng nấm mốc M
8
và M

144 4,839 ± 0,044
2.2. Ảnh hưởng của nhiệt độ nuôi cấy đến sinh trưởng và phát triển của
nấm mốc
Các chủng nấm mốc được nuôi cấy tĩnh trong môi trường dịch thể ở các mức
nhiệt độ: 20
0
C, 25
0
C, 30
0
C, 35
0
C và 40
0
C. Tiến hành thu nhận sinh khối sau 96 h nuôi
cấy đối với chủng M
8
và 120 h đối với chủng M
24
. Kết quả được thể hiện ở hình 1.

105

Hình 1. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sinh trưởng, phát triển của chủng M
8
và M
24

Qua hình 1 cho thấy, các chủng nấm mốc nghiên cứu đều có khả năng tích lũy
sinh khối trong khoảng nhiệt độ 25

C [3].
2.3. Ảnh hưởng của pH đến sinh trưởng và phát triển của nấm mốc
Xác định ảnh hưởng của pH đến sinh trưởng và phát triển của các chủng nấm
mốc trong môi trường đệm Britton và Robinson (pH 3 – 9). Kết quả được trình bày ở
hình 2.

Hình 2. Ảnh hưởng của pH đến sinh trưởng, phát triển của chủng M
8
và M
24

106
Từ kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, các chủng nấm mốc M
8
và M
24
có biên độ
thích ứng với độ pH tương đối hẹp, pH môi trường thích hợp là khoảng 5 – 7 và cả hai
chủng nấm mốc đều sinh trưởng cực đại ở pH = 6. Sinh khối của chủng M
8
đạt 5,000
mg/ml và chủng M
24
đạt 6,863 mg/ml.
2.4. Ảnh hưởng của nguồn carbon đến sinh trưởng và phát triển của nấm mốc
Kết quả thí nghiệm được trình bày ở hình 3.

Hình 3. Ảnh hưởng của nguồn carbon đến sinh trưởng, phát triển của chủng M
8
và M

mốc
Nuôi cấy 2 chủng nấm mốc trong môi trường dịch thể với các nguồn nitrogen
khác nhau: KNO
3
, NaNO
3
, (NH
4
)
2
SO
4
, peptone. Kết quả được biểu diễn ở hình 4.
0
1
2
3
4
5
6
7
M
8
M
24

Nguồn carbon

Sinh khối (mg/ml)


.
Theo kết quả nghiên cứu của Phạm Thanh Hà và Nguyễn Thị Phương Chi
(1999), chủng nấm mốc phân giải phosphorus MN1 cho sinh khối cực đại với nguồn
nitrogen bổ sung là (NH
4
)
2
SO
4
nhưng chủng ĐT1 lại thích hợp với nguồn NaNO
3
[2].
Kết quả nghiên cứu của Phạm Thị Ngọc Lan [3] ở chủng vi khuNn phân giải phosphorus
P
4
và P
54
cũng tích lũy sinh khối mạnh khi nuôi cấy với nguồn nitrogen là (NH
4
)
2
SO
4
.
3. Kết luận
Trong môi trường có bổ sung nguồn carbon là saccharose, nguồn nitrogen là
peptone, pH môi trường = 6, nhiệt độ nuôi cấy là 30
0
C, nấm mốc có khả năng tích lũy
sinh khối mạnh nhất sau 96h đối với chủng M

8

M
24

Sinh khối (mg/ml) Peptone
(NH
4
)
2
SO
4
NaNO
3
KNO
3

Nguồn nitrogen

108
OPTIMAL CONDITIONS FOR THE GROWTH AND THE DEVELOPMENT
OF PHOSPHATE DISSOLVING FUNGI

Pham Thi Ngoc Lan