DDD
NGHIEN
cum
-
TRAO DOI
DDD
XAY DONG MO
HlNH
PHAT
TRI^N
KINH
Tf
VIET
NAM
TRONG
THOI
KY
D^N
2020
Bui Tat Thang*
1.
Bo'i canh
Trong thdi gian gan day, van de xac
dinh mo hinh phat trien kinh te Viet
Nam den nam 2020 dUOc thao luan kha
soi ndi trong gidi nghien
cUu
lin cac nha
hoach dinh chinh sach. Bo'i canh chung
ciia cac cuoc thao luan do la:
- Kinh te the gidi da lam vao khung

lieu nhu'ng mo hinh nay co con
thich
hop
hay khong? Ne'u mo hinh tang
trUdng
trUdc
day da
16i
thdi, thi nhu'ng nguyen
tac nao se lam ch5 dUa cho viec dinh hinh
mot mo hinh tang
trUdng
kinh te cua
tuong lai?
- Kinh te Viet Nam tuy chiu nhieu anh
hudng cua khiing hoang kinh te toan cau,
nhUng van
giu"
dUOc
mufc tang
trUdng
kha.
Vay lieu cd nha't thie't phai tinh de'n mot
mo hinh tang trUdng kinh te mdi? Da co
khong it tranh luan cho rang, dung la
kinh te Viet Nam vSn
giii'
duoc
mUc
tang

cdu
mang tinh thid
dai
Nhan
thUc
ve phat trien nhanh va ben
viJng
noi chung va nen kinh te noi rieng
la mot qua
trinh
dai. Nam 1992, Hoi nghi
thugng dinh ve Trai Dat hgp tai Rio de
Janeiro (Braxin) vdi sU tham gia cua dai
dien
hOn
200 nUdc va cac to
chUc
phi
chinh phu, da dUa ra Tuyen ngon Rio ve
moi trudng va phat trien. Hoi nghi da
tho'ng nhat
nhiJng
nguyen tac co ban va
phat dgng mgt chuong trinh hanh dgng vi
sU phat trien ben
vUng
mang ten Chuang
trinh Nghi
sU
21 (Agenda 21).

VlEl NAIV1
TRONG
THdl
KY DEN 2020
Thien nien ky, dugc coi nhu "nhiing nin
tdng thiet yeu cho mpt the giai hod hinh,
think vugng vd cong bdng hon". Ve
phuong dien hanh dgng, co the noi, quan
diem toan dien ve phat trien da dugc
thUa
nhan rgng rai tren toan the gidi vdi
dau moc lich suf vo ciing quan trgng da
dugc ghi trong Tuyen ngon Thien nien ky
eda
Lien
hgp
Quoc.
Nam 2002, Hgi nghi thugng dinh The
gidi ve Phat trien ben vi/ng tai
Johannesburg (Nam Phi) da nhin lai
nhii'ng viec lam qua 10 nam theo hudng
ma Tuyen ngon Rio va Chuong trinh Nghi
sU 21 vach ra, de tie'p tuc tie'n hanh mgt
so'
muc tieu Uu tien. NhUng muc tieu nay
bao gom xoa ngheo doi, phat trien nhu'ng
san pham tai sinh hoac than thien moi
trudng nham thay the cac san pham gay
6
nhiem, bao ve va quan ly cac nguon tai

nUdc
di sau, cang tha'y ro han tinh
khan thiet
ciia
phat trien nhanh va ben
vi/ng. Trong boi canh cua
nUdc
chUa phat
trien, dang trong qua trinh chuyen doi
de hgi nhap sau rgng vao nen kinh te
khu vUc va the' gidi, viec nao do'i vdi Viet
Nam cung dang 6 trang thai cua "tie'n
trinh" chUa hoan tat vdi
nhUng mUc
do
khac nhau. Chinh vi vay, giai doan de'n
nam 2020 va tam nhin de'n 2030, cd mgt
vi tri dac biet quan trgng. Bdi day la
thdi ky cd nhiem vu phai giai quyet
dong thdi 3 van de lien quan de'n cai
thien vi the cua
nUdc
chUa phat trien, cd
hoan ta't dugc qua trinh
ddi
mdi (the
che) khong? va co hgi nhap dugc (thanh
cong) khong?
Cf thdi diem khdi dau chie'n
lUcfc

cufa
va hgi nhap toan
dien vao the gidi va khu vUc.
Trong mgt nen kinh te, cac can do'i
vi
mo gii/a san xuat - tieu dung va tich luy -
tieu dung thay doi co ban ve chat, xa hgi
vUOt
qua trinh do "tai san xua't ra sU
ngheo doi" de bUdc sang trinh do san
xua't md rgng mgt
each vUng
chac. Day la
mgt budc chuyen trang thai mang tinh
each
mang sau sac. Budc chuyen nay tao
eg
sd de nen kinh te chuyen doi mo hinh
tang trudng tU "trgng cung" sang "trgng
cau", keo theo do la sU thay ddi can ban
trong tu duy chien
lugc
cua giai doan
2011 - 2020.
c) Ca sd thtic te de phdt trien
nhanh vd ben
vitng
kinh te Viet Nam
Hien tUgng kinh te thdn ky Dong A,
vdn

DPI
^j^W
tat day vo euge sdng con ngUdi. Tuy
nhien, da cd khong it
nhUng
ta'm gUOng
phat trien kinh te than ky, nhanh chong
vUOn
len dudi kip eac
nUde
cong nghiep
phat trien ehi trong vong vai ba thap
nien. Dien hinh nha't trong sd nay phai
ke de'n nhom NIEs Dong A (bao gom:
Han Qudc, Dai Loan, Hdng Kong va
Singapore) trong
nhUng
thap nien cud'i
the ky XX va Trung Qude hien dai
(tU
cai
each md cufa). Vdi tdc do tang trUdng cao,
binh quan khoang 10%/nam (co nhu'ng
vung tdi 20%/nam) keo dai lien tue, da
cho phep nhu'ng nen kinh te nay trd
thanh cac "nen kinh te CNH mdi" (NIEs),
va nen kinh te Trung Qudc da nhanh
chong
vUOn
len de co quy mo ldn thd 3

diin ra manh me. Cung cd the mo hinh
phat trien Dong A da khong con thich
hgp vdi tinh hinh mdi. NhUng khong phai
vi vay ma phu nhan y nghia lich suf cua
mgt mo hinh phat trien da giup mgt sd
nUdc chi trong mgt thdi gian ngan nhat
trong lieh suf phat trien kinh te, da
ehuyen
tU
tinh trang nUdc ngheo, kem
phat trien de trd thanh nhiJng nen kinh
te CNH mdi (nen kinh te da hoan thanh
CNH).
Vl du nhu Han Qudc da la thanh
vien Clia
nhdrtl
OECD
tU
nam 1996. Dung
la khi khiing hoang tai chinh khu vUc
(19973 va the gidi (2008-2009) nd ra, cac
nen kinh te khong thoat khdi anh hudng.
NhUng trong cugc chien chdng dd khung
hoang, hg ddng d vi the va tU each
ciia
nen kinh te da CNH,
each
chdng dd
ciia
nhu'ng nen kinh te nay chac chan da

lugng
so vdi tang
GDP la 1,34 thi d giai doan 1998-2007,
toe
do tang tieu dung nang
lugng
binh
quan da giam xudng eon
4,2%/nam
va tdc
do tang GDP dat 5,6%/nam. Quan he co
gian
giUa
mdc tang tieu dung nang lugng
so vdi tang GDP la 0,75. Mgt co ca'u kinh
te tieu dung
it
nang lugng
hon
da hinh
thanh
tU
sau khung hoang (KNEF, 2008).
Cho du khong tranh dugc anh hudng
ciia
khiing hoang nhUng ta'm gUOng phat trien
nhanh va ben vdng eua nhufng nen kinh
te d ngay trong khu vUc da la nhu'ng
b&ng
chUng

dat dugc thanh cong nhu nhiJng nen kinh
te trong khu vUc da bie'n thanh NIEs xet
ve
khia
canh phat trien kinh te nhanh va
ben vdng. Theo thdng ke ehinh thdc eua
Nha nude, Viet Nam la mgt trong sd rat
it nudc
CO
ty le vdn dau tu/GDP eao nha't
the gidi. NhUng nghien cdu kinh te gan
day Cho tha'y, ty le dau tU cao nhUng chi
dat dugc td'c do tang trUdng
vUa
phai,
chdng to hieu suat dau tU chUa cao.
Vi
the,
CO
the nang cao
hon
niJa td'c do tang
trudng ma khong can dUa them vo'n dau
tu vao nen kinh te. Luan diem nay cang
duge cung cd khi so sanh ehi sd ICOR eua
Viet Nam hien nay vdi mgt sd nen kinh
te trong thdi ky CNH.
Thai ca ddn sd vdng d Viet Nam
Trong linh vUe dan so'
hge,

dich vu di kem. Tuy nhien, yeu td "ky
nguyen dan sd vang" cung co the trd
thanh mgt thach thdc xa hgi khong nho
neu khong tao dugc nhieu viec lam vdi
mUc nang sua't va chat lugng ngay mgt
cao hon.
NhUng nhdn td mat xudt hien khac
Kinh te Viet Nam con ed
nhUng
ye'u to' cd
the lam
eg
sd thUc te de thUc hien phat
trien nhanh va ben viJng, dugc the hien d
nhu'ng mat dUdi day:
+ NgUdi Viet Nam sau nhieu thap ky bi
chien tranh dang xua't hien khat vgng
phat trien, dugc xem nhU mgt yeu to' xa
hgi thuan lgi do'i vdi sU phat trien cua
mgt quo'c
gia.
Chinh tam ly xa hgi nay se
gop phan nuoi dUdng va tao moi trUdng
eho sU phat trien cua tai nguyen kinh
doanh, dd la
lUc lugng
doanh nhan.
-1-
Chinh tri xa hgi dn dinh la dieu kien
tien de rat quan trgng de phat trien.

eo ky nang de tie'p can cd hieu
qua chie'n
lUgfc
phat trien cua cac TNCs.
Trong dieu kien mdi, sU dich chuyen nay
la dieu kien quan trgng de Viet Nam tao
QUAN
LY
KINH TE
So
34 (7/2010)
XAY DUNG MO HINH
PHAT
TRI^N
KINH
T£
VIET
NAM TRONG
THOI
KY
D^N
2020
NGHIEN Clh)
•
TRAO
DPI
{^IW
bdt pha phat trien.
-I-
Xu hudng tu do hda di chuyen cac

phuong, Viet Nam se tang dang ke sde
manh thuong lugng trong eae quan he tay
doi,
giam dugc
sde
ep cdng nhU sU ap dat
tu
ben ngoai.
+ Tren nen tang phat trien hien ed,
vdi tu each thanh vien day du cua
ASEAN, APEC, WTO, Viet Nam cd nhieu
CO
hgi de chu dgng tham gia vao cac tien
trinh toan eau va khu vUc theo each ciia
ngudi de xuat sang kien, tham gia nhieu
hon nda trong viec soan thao luat chgi,
nhat la trong tie'n trinh hgp tae khu vUe
va tieu khu vUe. Chinh vai tro dieu phoi,
thanh vien cua nhdm hat nhan trong cac
chuong trinh hgp tac khu vUc ve kinh te,
ehinh tri va an ninh se la dieu kien de
nang cao vi the va khien eho the gidi
thay ddi
each
nhin
dd^i
vdi Viet Nam,
giup tang cUdng an toan phat trien cua
Viet Nam.
Tom lai, vdi ddi mdi va md cufa hgi

ky nay. Theo ehung toi, can quan triet
mgt
so
quan diem mang tinh nguyen tac
CO
ban sau day:
a. Phdt trien de dn dinh vd dn dinh
de phdt trien
Khi ban ve quan he gida dn dinh va
phat trien, xu hudng ehung thudng nhan
manh den dn dinh, eoi on dinh la tien de
can thiet de phat trien. Dieu nay hoan
toan dung, nha't la trong
bd^i
canh khdi
dgng tien trinh ddi mdi. Khi thanh tri
tudng nhu
vinh
hang eua CNXH la Lien
X6 va he tho'ng eae nUde XHCN Dong Au
sup dd (cuo'i thap ky 1980), Trung Quo'c
sau 10 nam cai each md
eda
xay ra sU
kien Thien An Mon (1989), yeu td dam
bao dn dinh
mSc
nhien
duge
Uu tien de

TRI^N
KINH li
Vl£T
NAM TRONG
ThdlKY
O^N
2020
thang tram cua ddi mdi va md cufa, mgi
ngudi da hieu hdn ban chat cua ed che
KHH tap trung va ca ehe thi trUdng
(trong sU so sanh bang trai nghiem thUe
tien).
Ngudi dan va cac doanh nghiep da
cd kinh nghiem hon
trUde
nhdng bien
dgng eua thi trUdng. Do sU phat trien eua
mang
lUdi
thong tin va md cufa, hgi nhap,
mgi ngudi hieu hgn the gidi ben ngoai.
Vi vay, sU toi luyen trong eo che mdi
giup con ngudi cd ban linh hgn, trUdng
thanh hgn, it bi hoang mang dao dgng
hon nhieu so vdi thdi ky dau ddi mdi.
Trong bdi canh ay, nhu cau phat trien,
vUOn
len "sanh vai cac cUdng qudc nam
chau", khang dinh dang cap trong the
gidi

dd thi hda, cong nghiep hda, mgt bg
phan dan cU trUde day lam nong nghiep,
da cai thien dugc cugc song va dn dinh
nhd viec lam trong nong nghiep, nay
khong con da't (do ehuyen ddi da't nong
nghiep sang
linh
vUc khac), khong cd
viec lam, khong cai thien dugc cugc song,
tam ly bat on phat sinh. Vi vay, phai
phat trien nhanh mdi tao ra
dUcJc nhieu
eg hgi viec lam cho nhieu ngUdi va vi the
mdi dn dinh duge.
Gan day, trUde tinh hinh kinh te the
gidi lam vao khung hoang, nhdng phan
tich tinh hinh tang trUdng kinh te trong
nUdc cho tha'y, tang trUdng kinh te nUdc
ta cdn dua nhieu vao mufc do gia tang cac
ngudn luc (phat trien theo chieu rgng).
Mgt sd nhan xet cho rang, cin phai
nhan manh chat
lucfng
tang trUdng;
trong giai doan sap tdi, nen Uu tien chat
lugng han la tang tdc tdc do tang trUdng.
That ra, neu khong dam bao phat trien
cd hieu sua't, thi cung khdng the dam bao
duge td'c do tang trUdng cao mgt each
ben vdng.

dae biet, rat he trgng do'i vdi phat trien
kinh te - xa hgi da't nUde. Tinh chat "phat
trien" eua thdi ky chien
lugtc
nay trd nen
rat ro rang, khac han vdi chien luge "vUdt
qua khung hoang", van con dam net tinh
the "cdu nguy" cua thdi ky chien
luoc
1991-2000; rat khac vdi chie'n lugc "tao
tien de" de cho sU phat trien trong giai
doan 2001-2010. Thdi ky chie'n luge 2011-
2020 mang dam net "phat trien" ham y
QUAN LY KINH TE
So
34 (7/2010)
XAY DUNG MO HiNH
PHAT
TRI^N
KINH ll
VIET
NAM TRONG THdl KY
D^N
2020
NGHIEN C6U
-
TRAP
POI
[^i<
mang tinh "dugc - thua" trong cugc tranh

dang ke, binh quan khoang
0,01%/nam.
Giai doan II: 820 nam (tU nam 1000 de'n
1820),
tang trUdng binh quan dat
0,22%/nam, cao hon binh quan cua 1000
nam trUde tdi 22 lan, song van con rat
tha'p.
Giai doan III: iii nam 1820 den
nam 1998 (178 nam), mdc tang trUdng
binh quan len
2,21%/nam,
cao hon binh
quan cua 820 nam trUde 10 lan, va gap
221 lan so vdi binh quan cua 1000 nam
dau).
(Xem bang 1)
Bang 1. GDP, toe dp tang
trvTofng
GDP toan cau va cac vung chu yeu (0-1998 A.D)
0
1000
1820
1998
ty USD quoc te nam 1990
Tay Au
Western Offshotts
(My, Canada, Uc
va Newsealand)
Nhat

31,0
102,7
116,8
163,7
13,5
2.582,0
198,0
14,1
60,9
390,5
1.039,0
496,5
694,4
6.961,0
8.456,0
0,10
17.998,0
2.942,0
1.793,0
9.953,0
0,07
15.727,0
33.726,0
0-1000
1000-1820
1820-1998
(toe do tang
tn/dng
binh quan nam)
-0,01

B;
Angus Maddison: The World economy:
Amillennial
Perspective (OECD
36
34(7/2010)
QUAN LY KINH TE
[TOI
NGHIEN
cim
-
TRAO DOI
XAY DUNG MO HiNH
PHAT
TRI^N
KINH TE
VI6T
NAM TRONG THdl KY DEN 2020
Phan tich sd lieu bang 1 eho tha'y, kinh
te the gidi mdi phat trien khoang 190
nam gan day. So vdi lich suf 5000 nam eua
nhan loai thi sU phat trien kinh te nhanh
chdng dudng nhu vUa mdi
bSt
dau. Trong
2 the ky qua, dac biet
tU
gida the ky XX
den nay, kinh te the gidi
vifa

nhap OECD (Han Qudc). Tuy khong hoan
toan dap theo khuon
miu
eua cae nUdc di
trUde nhUng cac nUde NIEs deu la nhdng
nen kinh te thi trUdng. Nguyen tae ay da
tao ra cae nUdc cong nghiep phat trien va
dang
din
dat kinh te the gidi
bUde
vao ky
nguyen kinh te tri thUe.
Trong nghien cdu cae mo hinh kinh te,
van de dat ra la, vi sao cd nhieu
nUde
di
theo md hinh kinh te thi trUdng, nhUng
chi mgt sd it nUdc thanh cong? Cau tra
ldi la d tinh hieu qua cua moi mo hinh
kinh te thi trUdng dugc chgn
lUa
va theo
dudi. Tdng ket kinh nghiem phat trien
kinh te cua cac nUde OECD va nhUng nen
kinh te mdi CNH cho tha'y, eae mo hinh
kinh te thi trUdng cu the du cd khac nhau
d diem nay diem khac, nhUng de cd hieu
qua, deu mang nhdng
d^c

trien kinh te the gidi ndi ehung va cac
nen kinh te OECD va NIEs ndi rieng eho
tha'y, nhUng nUdc kinh te thi trUdng phat
trien nha't the gidi ngay nay khong phai
khong ed that bai (khong hieu qua hoac
suy thoai), tham ehi cdn rat nang ne,
nhung viee hg trd thanh OECD va NIEs
da chUng to, khong phai md hinh tdng
quat ma hg theo dudi bi that bai, ma ehi
that bai mdi khi nen kinh te ay khong
dam bao duge 3 dac diem chung da neu
ra
Mo hinh kinh te thi trUdng dinh hUdng
XHCN d nude ta tuy eon nhieu van de
can tie'p tuc nghien eUu, nhUng nguyen
tac thi trudng trong boat dgng kinh te
can dugc khang dinh nhu mgt trong
nhdng ket luan ly luan da dugc thUc tiin
kiem dinh. Vi vay, ve mat y thdc he,
chung ta ed du can cd de giuong cao nggn
cd CNXH nhUng khong vi the ma khong
sd dung nhdng tri thUe mang tinh cong
cu ma loai ngudi da mat bao eong
sde
eua
nhieu the he mdi tich luy dugc. Phat
trien cung thdi dai la theo kip budc tie'n
cua thdi dai ve tU duy, ve tri thdc, la tiep
thu duge tinh hoa van hda tri thdc cua
QUAN

. Angus Maddison (2001), The World econo-
my: Amillennial Perspective, (OECD 2001).
• Bruno Amoroso (2001), On Globalization -
Capitalism in the
21st
Century,
Roskilde,
Denmark.
. Oxfam International (1997),
Tdng
trUdng
vai cong bang, Chuong trinh thao luan ve
chu de xoa doi giam ngheo
thdng
9/1997.
. Michael P.Todaro (1998), Kinh te hoc cho
the giai
thii
ba, Nxb Giao due, Ha Noi.
. Mark Shousen (2007), The Big Three in
Economics. M.E. Sharpe, Armonk, New
York. London, England 2007.
• Phdt triin con ngiidi - Tic quan niem den
chien
lugc
vd hdnh dgng, NXB Chinh tri
Qudc gia, Ha Noi, 1999.
• Korea Nuclear Energy Foundation - KNEF,
2008.
+ Harvard University - John F. Kennedy

di
ve dau? Hoi cd va binh luan ve the ky XX",
Vien Thong tin khoa hoc xa hoi, Sd TN
2002 - 76 & 77, Ha Noi 2002.
Bui Tat Thang (2006), Chuyen dich ca
cdu
ngdnh kinh te a Viet Nam, Nha xuat ban
Khoa hoc Xa hoi, Ha Noi.
Tran Van Tho (1997),
"Cong
nghiep hoa
Viet Nam trong
th&i
dai chau A - Thai Binh
Duong", Thai bdo Kinh te Sdi Gdn, VAPEC,
1997.
Tran Van Tho (2008), "TU cai
each
tiem
tien den xay dUng co che' chat
luong
cao",
Hpi thao Nha Trang, thang 7/2008.
•
:•!
r1
So
34
(7/2010)
QUAN LY KINH