Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Chuyên đề này do tôi tự tìm hiểu và nghiên cứu. Các số
liệu, kết quả nêu trong Chuyên đề là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và xuất
phát từ thực tế tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Gia Bình tỉnh
Bắc Ninh nơi tôi thực tập.
Người viết Chuyên đề.
Đỗ Đình Cường
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
MỤC LỤC
Lãi suất cho vay............................................................................................................12
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
NHCSXH : Ngân hàng chính sách xã hội.
BĐD-ĐQT-NHCSXH : Ban đại diện hội đồng quả trị ngân hàng
chính sách xã hội.
UBND : Uỷ ban nhân dân.
HĐND : Hội đồng nhân dân.
NHNo
N
PTNT : Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn.
NHTM : Ngân hàng thương mại.
NSNN : Ngân sách nhà nước.
TW : Trung ương.
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Lãi suất cho vay............................................................................................................12
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B

huyện đánh giá cao, được nhân dân trong huyện đón nhận ủng hộ tích cực.
Cùng với đó, đã góp phần xoá đói giảm nghèo, tạo công ăn việc làm cho nhân
dân trong huyện và thực hiện mục tiêu chính sách của nhà nước.
Là một huyện đồng bằng có diện tích đất tự nhiên hơn 10.779 ha, trong đó
diện tích đất nông nghiệp là 6437 ha. Toàn huyện có 27816 hộ, số hộ nghèo
năm 2008 là 3.510 hộ chiếm 12,62%, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng
năm trên 11,5%. Công tác xoá đói giảm, an ninh xã hội được các cấp uỷ, đảng
chính quyền từ huyện đến cơ sở quan tâm chỉ đạo sát sao, đặc biệt là việc thực
hiện chủ trương chính sách của đảng và nhà nước về tín dụng ưu đãi đối với hộ
nghèo và các đối tượng chính sách.
Tuy nhiên,công tác cho vay hộ nghèo của chi nhánh NHCSXH huyện Gia
Bình vẫn còn những hạn chế về nhiều mặt. Từ thực tiễn trên em đã chọn đề tài:
" Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay đối với hộ nghèo tại NHCSXH
huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh " làm chuyên đề tốt nghiệp.
2 - Mục đích nghiên cứu của đề tài.
Hệ thống hoá những lý luận cơ bản của hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo
để từ đó thấy được vai trò và tầm quan trọng của tín dụng đối với hộ nghèo
trong chương trình quốc gia về xoá đói giảm nghèo.
Phân tích, đánh giá đúng mức thực trạng chất lượng cho vay đối với hộ nghèo
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
2
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
tại chi nhánh NHCSXH huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh. Chỉ rõ những tồn tại,
tìm ra nguyên nhân và đề xuất những giải pháp, kiến nghị chủ yếu nhằm củng
cố, nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ nghèo trên địa bàn.
3 - Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.
Chuyên đề tập chung vào hoạt động cho vay hộ nghèo tại chi nhánh
NHCSXH huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh. Lấy thực tiễn về tín dụng hộ nghèo
của chi nhánh NHCSXH huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh trong thời gian 5 năm
2006 - 2008 làm cơ sở chứng minh.

100.000đ\người\tháng đối với đồng bằng; 120.000đ\người\tháng đối với thành
thị.
Giai đoạn 2006 - 2010 chuẩn nghèo là 200.000đ\người\tháng đối với nông
thôn; 260.000đ\người\tháng đối với thành thị.
Năm 1995, theo sáng kiến của NHNo

PTNT và Ngân hàng Ngoại thương
Việt nam thành lập quỹ cho vay ưu đãi hộ nghèovới số vốn góp của 2 đơn vị là
700 tỷ đồng. Năm 1996, nhà nước thành lập Ngân hàng Phục Vụ Người Nghèo
để tiến hành cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo. Ngân hàng Phục Vụ Người
Nghèo hoạt động trong vòng 7 năm từ 1996 - 2002 và là tiền thân của
NHCSXH ngày nay.
1.1.1.2 Đặc điểm của hộ nghèo.
Nước ta là một nước có khí hậu nhiệt đới nóng ẩm quanh năm. Mùa đông
thường có những đợt rét sương muối kéo dài; mùa hè oi bức, lũ lụt, hạn hán,...
làm ảnh hưởng đến sản xuất sinh hoạt của người dân. Với dân số khá đông trên
83 triệu dân; vùng đồi núi chiếm tỷ lệ lớn, thiếu đất canh tác. Số hộ thiếu đất
canh tác ở nước ta là 2878\54143 hộ, hộ nghèo chiếm tỷ lệ 5,31%. Mặc dù nước
ta có dân số đông, song tỷ lệ người già yếu và tỷ lệ trẻ em chưa đến tuổi lao
động còn ở mức cao. Do thiếu lao động, ốm đau, thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm
sản xuất, thiếu kiến thức (trình độ học vấn của người nghèo chiếm tới 90% chỉ
có trình độ phổ thông cơ sở hoặc thấp hơn) )dẫn tới việc làm không có hiệu quả,
năng suất thấp, làm cho việc đầu tư không hiệu quả gây ra lãng phí, mất nhiều
công sức thu nhập không cao. Việc tiếp cận với các phương tiện thông tin đại
chúng cũng như điều kiện tiếp xúc với công nghệ tiên tiến còn nhiều hạn chế
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
5
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
dẫn tới việc sản xuất kinh doanh không có hiệu quả, làm mất khả năng kiếm
việc làm trong ngành nông nghiệp và những việc làm mang lại thu nhập cao

trạng đói nghèo. Hiện nay số hộ nghèo thiếu đất canh tác ở nước ta là
2.878\54.143 hộ nghèo, chiếm tỉ lệ 5,31%.
- Do thiếu lao động: Mặc dù nước ta có dân số đông song số người trong độ
tuổi lao động thấp đa số là người già và trẻ em không có khả năng lao động,...
Đặc biệt những hộ nghèo thường có tỉ lệ người ngoài độ tuổi lao động khá cao,
đa số họ không có khả năng lao động. Hiện nay số hộ nghèo thiếu lao động là
3240\54143 hộ chiếm tỉ lệ 5,98%.
- Do thiếu vốn: Đây là nguyên nhân trì hoãn khả năng đổi mới sản xuất, cũng
là nguyên nhân chủ yếu gây ra đói nghèo chiếm 40,01% (21.664\54.143 hộ
nghèo). Bởi vậy nên một số hộ nghèo có phương án sản xuất kinh doanh phấn
đấu thoát nghèo nhưng họ cũng không mua được tư liệu sản xuất, giống cây
trồng,... để phục vụ cho quá trình sản xuất.
- Do ốm đau, bệnh tật và mắc các tệ nạn xã hội: Đây là nguyên nhân làm cho
người nghèo mất khả năng lao động, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập làm cho
họ rơi vào vòng luẩn quẩn của đói nghèo... Các tệ nạn xã hội làm cho người
nghèo đã nghèo càng nghèo hơn.
+ Nguyên nhân chủ quan.
- Do năng lực sản xuất kinh doanh thấp kém: Hiện nay tỉ lệ dân trí nước ta
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
7
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
vẫn còn ở mức thấp, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo, những người nông
dân nghèo. Theo số liệu thống kê cho thấy có tới 90% người nghèo chỉ có trình
độ phổ thông cơ sở hoặc thấp hơn; kết quả điều tra cho thấy tỉ lệ số người chưa
đi học là12%, tốt nghiệp tiểu học 39%, tốt nghiệp trung học cơ sở là 37%. Do
đó việc tiếp cận với các phương tiện thông tin đại chúng cũng như điều kiện
tiếp xúc với công nghệ tiên tiến còn nhiều hạn chế dẫn tới việc sản xuất kinh
doanh không hiệu quả, năng suất thấp, không ổn định.
- Do nhiều nơi các cấp, các ngành chưa quan tâm đúng mức tới việc chỉ đạo
công tác xoá đói giảm nghèo như: tổ chức khám chữa bệnh, tạo điều kiện học

nhận nợ và chịu trách nhiệm trả nợ ngân hàng.
1.2.2 Ý nghĩa của cho vay đối với hộ nghèo.
NHCSXH cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo nhằm phục vụ cho sản xuất kinh
doanh, cải thiện đời sống, góp phần thực hiện Chương trình Mục tiêu xoá đói
giảm nghèo và việc làm, ổn định xã hội.
1.2.3 Các hình thức cho vay đối với hộ nghèo.
a) Cho vay sản xuất kinh doanh, dịch vụ.
Mua sắm các loại vật tư, giống cây trồng, vật nuôi, phân bón, thuốc trừ sâu,
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
9
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
thức ăn gia súc gia cầm... phục vụ cho ngành trồng trọt chăn nuôi.
Mua sắm các công cụ lao động nhỏ như: cày, bừa, quốc, thuốc trừ sâu,...
Các chi phí thanh toán cung ứng lao vụ: thuê làm đất, bơm nước, dịch vụ thú
y, bảo vệ thực vật,...
Đầu tư làm các nghề thủ công trong hộ gia đình như: mua nguyên vật liệu sản
xuất, công cụ lao động thủ công, máy móc nhỏ,...
Chi phí nuôi trồng đánh bắt, chế biến thuỷ hải sản như: đào đắp ao hồ, mua
sắm các phương tiện ngư lưới,...
Góp vốn thực hiện dự án sản xuất kinh doanh do cộng đồng người lao động
sáng lập và được chính quyền địa phương cho phép thực hiện.
b) Cho vay làm mới, sửa chữa nhà ở.
Cho vay làm mới nhà ở thực hiện theo từng chương trình, dự án của Chính
phủ.
Cho vay sửa chữa nhà ở: NHCSXH chỉ cho vay đối với hộ nghèo sửa chữa
lại nhà ở bị hư hại, dột nát. Vốn vay chủ yếu sử dụng vào việc mua nguyên vật
liệu xây dựng, chi trả tiền công lao động phải thuê ngoài.
c) Cho vay điện sinh hoạt.
Chi phí lắp đặt đường dây dẫn điện từ mạng chung của thôn, xã tới hộ vay
như: cột, dây dẫn, các thiết bị thắp sáng,...

11
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
vẫn đảm bảo được nguyên tắc tín dụng theo quy định của pháp luật. Mặt khác,
khách hàng sử dụng vốn vay thực hiện việc thanh toán đầy đủ cả gốc và lãi
đúng kì hạn mà khách hàng thoả thuận với ngân hàng. Việc sử dụng vốn vay đó
không những mang lại lợi nhuận cho khách mà còn có ý nghĩa kinh tế - xã hội
đối với đất nước.
- Đối với ngân hàng: Chất lượng tín dụng thể hiện ở phạm vi, mức độ, giới
hạn tín dụng phù hợp với khả năng và thực hiện theo đúng quy định của
NHCSXH Việt nam, đảm bảo nguyên tắc hoàn trả đúng thời hạn.
Khi cho vay ngân hàng phải thực hiện đúng pháp lệnh của ngân hàng và các
văn bản chế độ hiện hành của ngành. Đối tượng cho vay là hộ nghèo là những
hộ có mức thu nhập bình quân đầu người thấp hơn chuẩn nghèo của nhà nước.
Xác định đối tượng cho vay, thẩm định khách hàng trước khi cho vay, nắm bắt
thông tin, tìm hiểu tình hình sản xuất kinh doanh, mục đích sử dụng vốn vay, cơ
sở hoàn trả món vay để đảm bảo món vay được hoàn trả cả gốc và lãi đúng hạn.
Hạn chế tới mức thấp nhất khả năng rủi ro có thể xảy ra, đây là nguyên tắc cơ
bản nhất đối với ngân hàng. Trong thực tế, một số nhân viên tín dụng khi xét
duyệt cho vay không dựa trên cơ sở đánh giá mức độ tín nhiệm của khách hàng,
tính khả thi của dự án nên đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cho vay.
Lãi suất cho vay
- Áp dụng lãi suất cho vay ưu đãi do Thủ tướng Chính phủ quyết định từng
thời kỳ.Hiện nay, lãi suất cho vay áp dụng đối với hộ nghèo ở các xã thuộc khu
vực III, xã đặc biệt khó khăn thuộc chương trình 135 là 0,6% tháng; các khu
vực khác là 0,65% tháng.
- Lãi suất nợ quá hạn: Bằng 130% lãi suất trong hạn.
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
12
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
1.3.2 Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng cho vay đối với hộ nghèo.

Tổng dư nợ
Nợ quá hạn thực chất là một khoản tín dụng được cấp ra nhưng không thể
thu hồi được đúng theo thoả thuận. Nợ quá hạn là chỉ tiêu tuyệt đối phản ánh
tổng số tiền ngân hàng chưa thu được sau một thời gian nhất định kể từ ngày
khoản cho vay đến hạn thanh toán đến thời điểm đang xét.
Chỉ tiêu tỷ lệ nợ quá hạn là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá chất lượng tín
dụng trong NHTM. Tỷ lệ quá hạn thấp biểu hiện chất lượng tín dụng tại ngân
hàng cao. Một NHTM có nhiều khoản nợ quá hạn sẽ gặp khó khăn trong kinh
doanh vì sẽ có nguy cơ mất vốn, khi đó NHTM sẽ được đánh giá là có chất
lượng tín dụng thấp. Vấn đề đáng lo ngại hiện nay của nhiều ngân hàng là chất
lượng tín dụng, tình hình nợ quá hạn trở nên khá phổ biến, tỷ lệ quá hạn cao và
có xu hướng tăng. Có hai nguyên nhân chính dẫn đến nợ quá hạn là: người vay
không có khả năng trả nợ và người vay không muốn trả nợ (nếu thiếu thiện chí
trả nợ).
Để phân tích chất lượng tín dụng, xây dựng kế hoạch thu hồi vốn trong từng
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
14
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
trường hợp cụ thể người ta thường phân chia nợ quá hạn ra nhiều tiêu chí khác
nhau:
+ Nợ quá hạn theo khả năng thu hồi bao gồm:
-> Nợ quá hạn có khả năng thu hồi.
-> Nợ quá hạn không có khả năng thu hồi
+ Nợ quá hạn theo thời gian :phân loại nợ quá hạn theo thời gian tính từ khi
chuyển nợ quá hạn. Hiện nay người ta phân thành 5 nhóm nợ khác nhau, trong
đó nhóm 3,4,5 được gọi là nợ xấu và tuỳ thuộc theo từng nhóm nợ mà ngân
hàng trích lập dự phòng theo quy định.
+ Nợ quá hạn theo nguyên nhân:
-> Nợ quá hạn theo nguyên nhân chủ quan.
-> Nợ quá hạn theo nguyên khách quan.

-> Các khoản nợ quá hạn từ 181 ngày đến 360 ngày.
-> Các khoản nợ cơ cấu lại thời gian từ 90 ngày đến 180 ngày theo thời gian
đã cơ cấu lại.
-> Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu quá hạn dưới 90 ngày theo
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
16
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần đầu
-> Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai
-> Các khoản nợ khác được phân loại vào nhóm 4 theo quy định tại điều 3 và
4 điều này.
+ Nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) bao gồm:
-> Các khoản nợ quá hạn trên 360 ngày.
-> Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu quá hạn từ 90 ngày trở lên
theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần đầu;
-> Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai quá hạn theo thời hạn
trả nợ được cơ cấu lại lần thứ hai.
-> Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ ba trở lên, kể cả chưa bị
quá hạn hoặc đã quá hạn.
-> Các khoản nợ khoanh chờ chính phủ xử lý.
-> Các khoản nợ cơ cấu lại thời gian trả nợ quá hạn trên 180 ngày theo thời
gian đã cơ cấu lại.
-> Các khoản nợ khác được phân loại vào nhóm 5 theo quy định tại khoản 3
và 4 điều này.
Đây là chỉ tiêu ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động tín dụng nói riêng và của
ngân hàng nói chung. Hệ số này càng lớn thì khả năng thu hồi vốn cuả ngân
hàng càng thấp, ngân hàng sẽ gặp nhiều rủi ro trong trường hợp này vì cả vốn
và lãi cho vay đều không thu hồi được trong khi vốn và lãi đi huy động vẫn phải
trả. Theo quy định thì chất lượng tín dụng được coi là an toàn, hiệu quả và tốt
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B

sách và chủ trương đúng đắn thì vốn hoạt động của ngân hàng sẽ được hỗ trợ
tích cực. Ngân hàng sẽ có điều kiện thuận lợi để mở rộng cho vay đối với hộ
nghèo, sẽ có nhiều người nghèo được tiếp cận vốn vay ưu đãi hơn và họ có
nhiều cơ hội thoát nghèo hơn.
- Chính sách tín dụng của ngân hàng: Đây là một trong những nhân tố quan
trọng quyết định đến chất lượng tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo. Do chính
sách tín dụng ưu đãi đối với người nghèo có những đặc điểm khác với các hình
thức tín dụng khác về đối tượng vay vốn, lãi suất cho vay, thủ tục vay vốn, tài
sản đảm bảo…nên có thể nảy sinh đối tượng vay vốn không phải là người
nghèo (cho vay không đúng đối tượng) và sử dụng vốn vay sai mục đích.
Thực tế cho thấy, cho vay bao cấp của Chính phủ đã dẫn đến tình trạng lựa chọn
người vay bị sai lệch. Những người khá giả có nhiều mối quan hệ hơn thường
cố gắng tìm mọi cách để tiếp cận đến nguồn vốn rẻ, vì vậy mà người nghèo
thường khó chen vào các chương trình này. Không những thế, cho vay theo hình
thức này chính là nguyên nhân làm cho người vay chuyển vốn vay sang các
mục tiêu khác. Hậu quả là vốn của ngân hàng bị xói mòn, không đủ để cung cấp
cho nhu cầu của người nghèo nữa.
Chính sách lãi suất ưu đãi cũng thường làm nảy sinh một số tiêu cực như: tạo
cho khách hàng tâm lý ỷ lại, tạo ấn tượng cho rằng chương trình nghiêng về
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
19
Chuyên đề tốt nghiệp Khoa: Tài chính - Ngân hàng
phúc lợi hơn là cho vay, thậm chí người vay thấy không cần thiết phải trả nợ.
Do lãi suất ưu đãi nên người vay cũng có thể sử dụng sai mục đích như cho vay
lại hoặc gửi tiết kiệm với lãi suất cao hơn dẫn đến nhiều tiêu cực trong cho vay,
lựa chọn không đúng đối tượng vay, tranh giành vốn vay… Tất cả những điều
này sẽ làm ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tín dụng ưu đãi đối với người
nghèo.
- Quy trình cho vay: Qui trình cho vay là những quy định cần thiết thực hiện
trong quá trình cho vay, bao gồm: Nhận hồ sơ xin vay; quyết định cho vay và

phía ngân hàng, khi người nghèo sản xuất kinh doanh không hiệu quả, ngân
hàng không thể thu hồi được vốn, gây thiệt hại cho ngân hàng và NSNN.
1.3.3.4 Sự cần thiết nâng cao chất lượng cho vay đối với hộ nghèo.
Có thể nói chất lượng cho vay là một chỉ tiêu hết sức quan trọng đánh giá
một ngân hàng có hoạt động tốt hay không; chất lượng cho vay tốt thì ngân
hàng đó đáp ứng được những nhu cầu của khách hàng dẫn đến vốn hoạt động,
luân chuyển vào các chu kì sản xuất kinh doanh nhanh chóng và hiệu quả.
Đảng và nhà nước ta trong những năm rất quan tâm đến hoạt động của các
ngân hàng, coi ngân hàng là một nhân tố quan trọng trong quá trình phát triển
nền kinh tế của đất nước, là một tổ chức trung gian để thu hút vốn và tái đầu tư.
Do đó, hoạt động cho vay của ngân hàng là một trong những vấn đề được quan
tâm đặc biệt trong tình hình hiện nay. Các ngân hàng cần phải đáp ứng được
mọi yêu cầu của khách hàng, công tác cho vay phải nhanh chóng, kịp thời, linh
SV: Đỗ Đình Cường Lớp: TC11B
21