Phân tích hội họa phương Tây:
“Đại sứ nước Pháp” của Hans
Holbein con

Tác giả: Chu Di Tú từ Đài Loan
Ngay từ khi còn nhỏ, Hans Holbein con (1487-1543) đã bắt
đầu nghiên cứu hội họa cùng với cha, Hans Holbein bố, một
họa sĩ được công nhận trong truyền thống Flemish, và là một
người vẽ chân dung tài ba. Ông đã rời quê hương sang Thụy
Sĩ từ năm 18 tuổi và định cư tại Basel, nơi ông nhanh chóng
trở nên thành thục với tư cách một người vẽ minh họa sách,
một người trang trí tài năng, và một chuyên gia vẽ tranh chân
dung. Niềm yêu thích của ông với Erasmus Roterodamus
(một linh mục và nhà thần học nổi tiếng người Hà Lan)
nhanh chóng hình thành sau khi học giả này định cư tại
Basel, khiến chúng ta có một ấn tượng thực sự đáng nhớ về
một con người thời Phục Hưng. Phái Kháng Cách đã được
đưa vào Basel khoảng năm 1522 và lớn mạnh nhanh chóng
cả về sức mạnh và tầm ảnh hưởng trong vài năm tiếp theo.
Đến năm 1526, những vụ bạo loạn mạnh mẽ đả phá tín
ngưỡng và sự kiểm duyệt báo chí gắt gao đã quét qua thành
phố này, gây ra sự đóng băng trong giới nghệ thuật. Erasmus
khuyên Holbein rời đất nước để tìm những chân trời mới và
đưa cho ông một lá thư giới thiệu ông với ngài Thomas
More, đại pháp quan Anh dưới thời Vua Henry VIII.
Năm 1526, trên chuyến đi tới London, Holbein mang theo lá
thư giới thiệu của Erasmus tới chính khách và học giả người
Anh, ngài Thomas More. Rời Basel cuối năm 1526, Holbein
sang Anh và đạt được thành công ngay tức thì. Những tác

tuổi, đại sứ Pháp tại Anh năm 1533. Bên tay phải là bạn của
ông, Georges de Selve, 25 tuổi, giám mục Lavaur, người mà
đôi khi là đại sứ cho nhà Vua ở nước Cộng hòa Bắc Ý.
Hai người đàn ông đứng hai bên chiếc bàn với rất nhiều đồ
vật liên quan tới tứ khoa (số học, hình học, thiên văn, âm
nhạc), bốn môn khoa học chính thời bấy giờ. Nhưng đây
không phải là tứ khoa truyền thống trong trường đại học thời
Trung Cổ, mà là tứ khoa mới dựa trên kinh nghiệm thực tiễn
và sự thực hành.

Các nhạc cụ và những cuốn sách được bày ở đó phản ánh
thiết kế của chiếc tủ chén: giá trên được sử dụng cho nghiên
cứu về thiên đường và thiên thể (quả cầu thiên văn, la bàn,
đồng hồ mặt trời, lịch hình trụ, thước và thước đo độ), trong
khi các đồ vật ở giá dưới thì liên quan nhiều hơn đến những
vấn đề thế tục. Do đó, ở bên tay trái – cạnh Dinteville, một
người sống vật chất hơn – là một bản sao cuốn sách của Peter
Apian, nói về tính toán trong giao thương (xuất bản tại
Ingolstadt, năm 1527); và ở bên tay phải – gần nhà giám mục
– là một bản sao cuốn “Geystliches Gesangbüchlein” (sách
thánh ca) của Johann Walther (Wittenberg năm 1524), bao
gồm những bản thánh ca của Luther. Nó được mở tại trang có
bản thánh ca Luther “Come Holy Ghost Our Souls Inspire.”
Trong số các vật dụng trên giá dưới là một chiếc đàn luýt,
một bộ sáo, một cuốn thánh ca, một cuốn sách số học và một
quả địa cầu. Holbein đã thay đổi một số chi tiết trên quả địa
cầu đặt ở giá dưới, bao gồm sự thay đổi chữ “Britannia”
(nước Anh) thành “Pritannia”. Sự thay đổi đáng chú ý nhất là
chữ “Policy” trên lãnh địa của Dinteville.


hay cái chết, ẩn đằng sau sự xuất hiện trên bề mặt. Nó có thể
là một gợi ý rằng người ta phải biết nhìn vượt ra khỏi những
gì ở bề mặt, nhìn sự vật từ một góc độ khác để tìm kiếm chân
lý. Khi người xem nhìn bức chân dung này từ góc chính diện,
họ có thể bị rung động bởi những chi tiết đẹp đẽ và coi chiếc
đầu lâu chỉ là một cái bóng. Thế nhưng khi quan sát từ góc
lệch sang bên phải, người xem sẽ trông thấy chiếc đầu lâu ẩn
tàng, hay thực tế phũ phàng, còn hai người đàn ông và căn
phòng sang trọng sẽ trở nên méo mó và hư ảo. Đâu là chân
thật? Đâu là ảo tưởng? Người họa sĩ dường như muốn nói
rằng con người ta có xu hướng bị mê mờ bởi những giả
tướng trên bề mặt. Họ thường lấy cái mê làm chân tướng, và
chân tướng làm cái mê.
Chiếc đầu lâu được vẽ theo cách như vậy để phù hợp với
hình dáng khi nhìn lệch từ bên phải, vì người xem có thể vô ý
nhìn từ góc dưới bên phải khi bức tranh được treo trên tường,
do vậy chiều cao của chiếc đầu lâu là khá nhỏ.
Bất luận như thế nào, bức chân dung này có kỹ năng thuần
thục, trông y như thật, sử dụng hiệu ứng thị giác và mang
hàm ý thâm sâu, đúng là một trong những kiệt tác hàng đầu
của hội họa Phục Hưng.