TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Tập 75A, Số 6, (2012), 143-152

143

ẢNH HƯỞNG CỦA AXÍT INDOL AXÊTÍC (IAA) ĐẾN SINH TRƯỞNG, PHÁT
TRIỂN VÀ NĂNG SUẤT LẠC (Arachis hypogaea) Ở THỪA THIÊN HUẾ
Nguyễn Đình Thi
Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế

Tóm tắt. Lạc là cây trồng chính, có giá trị kinh tế cao ở Thừa Thiên Huế nhưng năng suất
hiện chỉ mới đạt mức trung bình (20,0 tạ/ha, 2009). Vừa qua, chúng tôi tiến hành nghiên
cứu xử lý IAA ở các nồng độ và thời kỳ sinh trưởng khác nhau cho cây lạc tại Trung tâm
Nghiên cứu Cây trồng Tứ Hạ và đã xác định được: 1) Xử lý IAA nồng độ 20 - 30 ppm vào
các thời kỳ khác nhau đã có tác dụng tốt đến các chỉ tiêu sinh trưởng phát triển và các yếu
tố cấu thành năng suất, năng suất lạc ở mức sai khác có ý nghĩa so với đối chứng; 2) Năng
suất lạc khi được xử lý IAA tăng 9,58 – 17,39% so với đối chứng; 3) Chỉ số VCR đạt tới
12,0 – 35,9; 4) Ngâm hạt giống trước khi gieo bằng IAA có tác dụng tăng sinh trưởng, năng
suất và hiệu quả kinh tế lạc cao hơn so với các thời kỳ xử lý khác.
Từ khóa: Lạc, IAA, sinh trưởng và phát triển, năng suất.

1. Đặt vấn đề
Nghiên cứu sử dụng hợp lý chất điều hòa sinh trưởng để tăng năng suất, phẩm
chất và hiệu quả kinh tế trong ngành trồng trọt là một trong những hướng nghiên cứu đã
thực hiện thành công trên nhiều đối tượng cây trồng, ở nhiều nơi trên thế giới nói chung
và Việt Nam nói riêng [4]. Tuy nhiên, hướng nghiên cứu ứng dụng này đang còn ít được
quan tâm trong sản xuất nông nghiệp ở Thừa Thiên Huế. Trong hệ thống cây trồng ở
Thừa Thiên Huế, lạc (Arachis hypogaea L.) là cây trồng đa tác dụng và có giá trị kinh tế
cao, có nhiều tiềm năng để phát triển [1]. Năng suất lạc ở đây hiện chỉ mới đạt mức

pháp tương ứng, đang được sử dụng phổ biến hiện nay trong nghiên cứu cây lạc [5].
Số liệu thô được xử lý thống kê sinh học theo chương trình Excel và MSTATC.
3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
3.1. Ảnh hưởng của IAA đến chiều cao thân chính cây lạc
Thân chính lạc là nơi mang cành, lá và khoảng 30% số quả chắc trên cây nên
đây là chỉ tiêu sinh trưởng quan trọng. Trong điều kiện sản xuất ở Thừa Thiên Huế,
chiều cao thân chính có tương quan thuận và khá chặt với năng suất kinh tế [5]. Kết quả
thí nghiệm thu được ở bảng 1 cho thấy: xử lý IAA cho hạt trước khi gieo, phun lên lá
thời kỳ trước ra hoa và thời kỳ ra hoa không tăng chiều cao cây ở mức sai khác có ý
nghĩa so với đối chứng. Thậm chí ở nồng độ 50 ppm, chiều cao thân chính lại giảm.
Bảng 1. Ảnh hưởng của IAA đến chiều cao thân chính cây lạc
Nồng độ xử lý
(ppm)
Chiều cao thân chính khi xử lý IAA ở thời kỳ (cm/cây)
Hạt Trước ra hoa Ra hoa Sau ra hoa
0 (đ/c) 27,33 a 27,07 ab 27,13 ab 27,40 c
10 27,49 a 28,80 a 28,00 a 31,47 a
NGUYỄN ĐÌNH THI 145
20 26,60 ab 28,60 ab 28,67 a 30,27 ab
30 26,00 b 27,93 ab 28,20 a 29,67 b
40 25,73 bc 27,33 ab 26,33 ab 29,40 b
50 24,93 c 26,60 b 25,60 b 28,60 bc
LSD
0,05
0,999 2,110 1,763 1,649
Ở thời kỳ sau ra hoa, phun IAA nồng độ 10 - 20 ppm có tác dụng tăng sinh
trưởng chiều cao cây ở mức sai khác có ý nghĩa so với đối chứng. Nếu phun IAA với
nồng độ cao hơn, chiều cao thân chính giảm. Như vậy, vai trò sinh lý của IAA về ưu thế
ngọn không thể hiện rõ trên cây lạc trồng ở Thừa Thiên Huế.
3.2. Ảnh hưởng của IAA đến số cành và chiều dài cành cấp một của cây lạc

30 34,07 a 29,33 c 32,67 b 32,93 b
40 30,07 c 29,87 bc 32,13 b 32,07 c
50 29,87 c 29,67 bc 32,47 b 31,13 c
LSD
0,05
1,513 2,099 0,871 1,287
So với chiều cao thân chính thì chiều dài cành cấp 1 không kém phần quan trọng
đến sự sinh trưởng và tạo năng suất lạc. Vì phần lớn số quả chắc tập trung trên cành cấp
1 nên việc điều khiển cành cấp 1 đủ dài để mang lá thực hiện quá trình quang hợp tạo
chất hữu cơ vận chuyển về quả rất có ý nghĩa. Theo kết quả ở bảng 3, ngâm hạt bằng
IAA 10 - 30 ppm hoặc phun IAA 20 ppm ở các thời kỳ sinh trưởng khác có tác dụng
tăng chiều dài cành cấp 1 so với đối chứng và các nồng độ xử lý khác ở mức sai khác có
ý nghĩa.
3.3. Ảnh hưởng của IAA đến sự tích lũy vật chất khô của cây lạc
Nghiên cứu ảnh hưởng của IAA đến quá trình tổng hợp và tích lũy vật chất khô,
kết quả thu được trình bày ở bảng 4.
Bảng 4. Ảnh hưởng của IAA đến khối lượng khô ở thời kỳ thu hoạch của cây lạc
Nồng độ xử lý
(ppm)
Khối lượng chất khô khi xử lý IAA ở thời kỳ (g/cây)
Hạt Trước ra hoa Ra hoa Sau ra hoa
0 (đ/c) 21,31 c 20,57 bc 21,25 b 20,82 c
10 22,93 b 21,62 bc 22,81 a 22,44 b
20 25,46 a 23,57 a 23,53 a 23,74 a
30 24,78 ab 21,78 b 22,57 ab 22,04 bc
40 22,91 b 20,29 bc 21,34 b 20,44 bc
50 22,26 bc 20,12 c 20,53 c 21,01 c
LSD
0,05
1,569 1,603 1,316 1,115

1,035 1,021 0,861 1,543
Xử lý IAA hợp lý không những có tác dụng tăng số quả chắc mà còn tăng khối
lượng quả chắc trên cây, thông qua đó sẽ tăng năng suất kinh tế của cây lạc trồng trong
điều kiện khí hậu ở Thừa Thiên Huế. Kết quả ở bảng 6 cho thấy: Khối lượng quả chắc
đã tăng ở mức sai khác thống kê so với đối chứng khi được xử lý IAA ở tất cả các thời
kỳ sinh trưởng của cây lạc. Nồng độ IAA thích hợp cho tất cả các thời kỳ sinh trưởng là
10 - 30 ppm.
Bảng 6. Ảnh hưởng của IAA đến khối lượng quả chắc trên cây lạc
Nồng độ xử lý
(ppm)
Khối lượng quả chắc khi xử lý IAA ở thời kỳ (g/cây)
Hạt Trước ra hoa Ra hoa Sau ra hoa
0 (đ/c) 11,83 b 11,27 b 11,83 b 11,13 b
10 12,17 b 12,13 ab 12,97 a 12,10 ab
20 13,87 a 12,97 a 13,27 a 13,03 a
30 13,83 a 11,72 b 12,44 a 12,03 ab
148 Ảnh hưởng của Axít indol axêtíc (IAA) đến…
40 12,33 b 11,04 b 11,80 b 11,32 b
50 11,97 b 11,36 b 11,39 b 11,92 b
LSD
0,05
0,845 1,233 0,938 0,970
3.5. Ảnh hưởng của IAA đến khối lượng 100 quả và khối lượng 100 hạt lạc
Đối với cây lạc, để tăng năng suất kinh tế thì các biện pháp kỹ thuật áp dụng
không chỉ tác động nhằm thúc đẩy quá trình sinh lý tổng hợp vật chất khô mà còn phải
chú ý đến quá trình vận chuyển và tích lũy các sản phẩm đồng hóa về quả và hạt.
Nghiên cứu vai trò sinh lý này của IAA thông qua chỉ tiêu khối lượng 100 quả và 100
hạt, chúng tôi thu được kết quả ở bảng 7 và bảng 8.
Bảng 7. Ảnh hưởng của IAA đến khối lượng 100 quả lạc
Nồng độ xử lý

50 47,57 c 46,73 c 47,00 b 46,23 b
LSD
0,05
1,315 1,289 2,418 1,698
Theo kết quả bảng 8, khối lượng 100 hạt tăng khi được xử lý IAA. Xử lý IAA
bằng cách ngâm hạt, phun lên lá thời kỳ ra hoa và sau ra hoa có tác dụng tốt nhất đến
chỉ tiêu này ở nồng độ 20 ppm; còn phun lên lá ở thời kỳ trước ra hoa IAA nồng độ 10
ppm lại các tác dụng tốt hơn các nồng độ khác. Như vậy, cây lạc khi được xử lý bổ sung
IAA đã tăng đồng thời quá trình vận chuyển vật chất về quả và hạt. Điều này có ý nghĩa
quan trọng không chỉ tăng năng suất kinh tế mà còn tăng giá trị thương phẩm của hạt lạc.
3.6. Ảnh hưởng của IAA đến năng suất và hiệu quả kinh tế của cây lạc
Năng suất là biểu hiện cuối cùng của các hoạt động sinh lý trao đổi chất trong
suốt đời sống của cây. Nghiên cứu ảnh hưởng của IAA đến năng suất kinh tế cây lạc
trồng ở Thừa Thiên Huế, kết quả ở bảng 9 cho thấy xử lý IAA với nồng độ thích hợp ở
các thời kỳ đã tăng năng suất kinh tế lạc ở mức sai khác ý nghĩa so với đối chứng. Cụ
thể: ngâm hạt trước khi gieo bằng IAA 20 - 30 ppm đã tăng năng suất 16,84 - 17,39% so
đối chứng; Phun IAA 20 - 30 ppm vào thời kỳ cây con đã tăng năng suất 11,06 - 15,18%
so đối chứng; Phun IAA 10 - 30 ppm vào thời kỳ ra hoa đã tăng năng suất 9,29 -
12,25% so đối chứng và phun IAA 20 - 50 ppm vào thời kỳ sau ra hoa đã tăng năng suất
9,02 - 16,78% so đối chứng.
Bảng 9: Ảnh hưởng của IAA

đến năng suất kinh tế lạc
Nồng độ
xử lý
(ppm)
Năng suất kinh tế khi xử lý IAA ở thời kỳ
Hạt Trước ra hoa Ra hoa Sau ra hoa
tấn/ha
%

NSKT (tấn/ha)
Tăng
thu
(1000 đ)
Tăng
chi
(1000 đ)
Lãi
(1000 đ)
VCR
Tổng So đ/c
Ngâm
hạt
0 (đ/c1) 2,933 - - - - -
10 3,017 0,084 672 105 567 5,4
20 3,443 0,510 4.080 111 3.969 35,9
30 3,427 0,494 3.952 116 3.836 33,1
40 3,057 0,124 992 121 871 7,2
50 2,967 0,034 272 127 145 1,2
Trước ra
hoa
(3 – 4
lá)
0 (đ/c2) 2,793 - - - - -
10 3,010 0,077 616 158 458 2,9
20 3,217 0,284 2.272 166 2.106 12,7
30 3,102 0,169 1.352 174 1.178 15,2
40 3,047 0,114 912 182 730 6,8
50 3,028 0,095 760 190 570 3,0
Ra hoa

sản xuất lạc ở Thừa Thiên Huế.
- Xử lý IAA 20 - 30 ppm đã tăng năng suất lạc quả 9,58 - 17,39% so với đối chứng,
chỉ số VCR đạt tới 12,0 - 35,9 trong khi một kỹ thuật mới được xem là có hiệu quả cao khi
VCR > 3.
- Ngâm hạt giống trước khi gieo bằng IAA 20 - 30 ppm đã có tác dụng tăng sinh
trưởng, năng suất và hiệu quả kinh tế lạc tốt hơn so với các thời kỳ xử lý khác.
4.2. Đề nghị
- Bước đầu hỗ trợ kỹ thuật và khuyến cáo người dân trồng lạc ở Thừa Thiên Huế sử
dụng IAA nồng độ 20 - 30 ppm xử lý cho lạc để tăng năng suất và hiệu quả trồng lạc.
- Tiếp tục nghiên cứu sử dụng hợp lý các chất điều hòa sinh trưởng và nguyên tố vi
lượng khác để từ đó hoàn thiện quy trình thâm canh lạc năng suất cao ở đây.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Ngô Thế Dân (chủ biên), Kỹ thuật đạt năng suất lạc cao ở Việt Nam, Nxb. Nông
nghiệp, 2000.
[2]. Nguyễn Thị Chinh, Kỹ thuật thâm canh lạc năng suất cao, Nxb. Nông nghiệp, Hà Nội,
2005.
[3]. P. S. Reddy, Cây lạc (đậu phụng), Nxb. Nông nghiệp, Tp. Hồ Chí Minh, 1995.
[4]. Hoàng Minh Tấn, Nguyễn Quang Thạch, Chất điều hòa sinh trưởng đối với cây trồng,
Nxb. Nông nghiệp, Hà Nội, 1993.
[5]. Nguyễn Đình Thi, Nghiên cứu ảnh hưởng của các NTVL (B, Mo, Zn) và chất ĐHST (α-
NAA, CCC) đến một số chỉ tiêu sinh lý, năng suất và phẩm chất lạc ở Thừa Thiên Huế,
152 Ảnh hưởng của Axít indol axêtíc (IAA) đến…
Luận án tiến sỹ Sinh học, Đại học Huế, 2009.
[6]. Phạm Văn Thiều, Kỹ thuật trồng lạc năng suất và hiệu quả, Nxb. Nông nghiệp, Hà Nội,
2001.
[7]. Lê Văn Tri, Chất điều hòa sinh trưởng và năng suất cây trồng, Nxb. Nông nghiệp, Hà
Nội, 1998.

EFFECTS OF INDOL ACETIC ACID (IAA) ON GROWTH,