nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 1/2010
9 PGS.TS. Trần Ngọc Dũng *
1. Vai trũ ca giỏo dc phỏp lut trong
s nghip xõy dng nh nc phỏp quyn,
phỏt trin kinh t-xó hi, tng cng hi
nhp ton din ca Vit Nam trong phm
vi ASEAN v quc t
Theo T in bỏch khoa Vit Nam: Giỏo
dc phỏp lut l s tỏc ng nh hng ca
t hp cỏc quỏ trỡnh xõy dng phỏp lut, ỏp
dng phỏp lut, tuyờn truyn, gii thớch phỏp
lut, nhm nõng cao ý thc phỏp lut.
(1)

Giỏo dc phỏp lut c hiu theo ngha
hp v theo ngha rng. Theo ngha hp, giỏo
dc phỏp lut l hot ng cú nh hng
ca cỏc c quan nh nc, ca cỏc t chc
xó hi nhm mc ớch to lp v nõng cao ý
thc phỏp lut ca cỏc cụng dõn, c quan v
t chc, lm cho nú tr thnh lũng tin, mc
ớch, ng c v thúi quen ca mi cụng

trang b kin thc phỏp lut, xõy dng ý thc
tuõn th phỏp lut, trang b k nng thi hnh,
ỏp dng phỏp lut ngay t lỳc cỏc cụng dõn
nh tui cũn ngi trờn gh nh trng, khi
h c o to chuyờn mụn, nghip v
cng nh khi h hot ng trong cỏc lnh
vc phỏp lut chuyờn ngnh.
Giỏo dc phỏp lut giỳp cho cỏc cụng
dõn ý thc c mt cỏch ỳng n cng
nh thc thi c mt cỏch cú hiu qu cỏc
* Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
10 tạp chí luật học số 1/2010

quyn hn v ngha v ca mi cụng dõn v
ca mi c quan, t chc trong s nghip
xõy dng nh nc ca dõn, do dõn, vỡ dõn,
gúp phn thit thc vo vic phỏt trin kinh
t-xó hi ca t nc, thỳc y quỏ trỡnh
Vit Nam hi nhp v chớnh tr, kinh t, vn
hoỏ ngy cng sõu rng trong phm vi
khi ASEAN v trờn ton th gii.
2. Chớnh sỏch ca Nh nc Vit Nam
v giỏo dc phỏp lut
Nhn thc c tm quan trng v vai
trũ ca giỏo dc phỏp lut i vi s nghip
xõy dng Nh nc v phỏt trin mi mt
ca t nc, Nh nc Vit Nam thng

quyt nh s thnh cụng ca s nghip i
mi ton din v hi nhp quc t ngy cng
sõu rng ca Vit Nam, Chớnh ph Vit Nam
ó ban hnh Ngh quyt s 14/2005/NQ-CP
ngy 2/11/2005 v i mi c bn v ton
din giỏo dc i hc Vit Nam, trong ú cú
giỏo dc phỏp lut, giai on 2006 - 2020.
B giỏo dc v o to Vit Nam cng ó
xõy dng ỏn i mi giỏo dc i hc
Vit Nam giai on 2006 - 2020 (giỏo dc
i hc õy c hiu l bao gm c giỏo
dc phỏp lut v c thc hin nhiu cp
bc, trỡnh khỏc nhau, nh o to c
nhõn, thc s, tin s). ỏn ny ó nờu rừ
nhng phng hng v gii phỏp sau:
- Thc hin ch o to theo h
thng tớn ch, to iu kin ngi hc tớch
lu kin thc, liờn thụng trong o to cỏc
cp hc;
- i mi c ch giao ch tiờu tuyn
sinh tng quyn t ch ca cỏc c s giỏo
dc i hc;
- i mi ni dung, phng phỏp o
to nõng cao cht lng o to thc s,
tin s;
- Xõy dng li chớnh sỏch hc phớ, chia
s chi phớ giỏo dc i hc gia Nh nc,
ngi hc v cng ng;
- Phõn b ngõn sỏch da trờn s ỏnh
giỏ ca xó hi i vi c s giỏo dc i hc;

phỏp lut Vit Nam
3. H thng v chng trỡnh giỏo dc
phỏp lut ca Vit Nam
H thng giỏo dc phỏp lut ca Vit Nam
cú th c ỏnh giỏ l khỏ y v a dng.
H thng ny bao gm nhng cp bc giỏo
dc, o to phỏp lut khỏc nhau nh sau:
3.1. Giỏo dc phỏp lut trong trng
ph thụng (t trng tiu hc, trung hc c
s n trung hc ph thụng)
Giỏo dc phỏp lut trong trng ph
thụng bao gm vic biờn son cỏc sỏch giỏo
khoa v kin thc phỏp lut, ging dy cho
cỏc hc sinh nhng kin thc c bn v nh
nc, phỏp lut, phỏp ch, ý thc tuõn th v
chp hnh phỏp lut.
Chng trỡnh giỏo dc phỏp lut õy
bao gm nhng bi hc trờn lp, nhng bui
thc hnh n gin, d hiu to ra ý thc
tuõn th phỏp lut mt cỏch t nhiờn, hng
thỳ trong hc sinh, to thnh thúi quen
thng ngy ca hc sinh.
3.2. Giỏo dc phỏp lut bc trung hc
chuyờn nghip, cao ng v i hc
H thng giỏo dc phỏp lut ny bao gm
vic biờn son cỏc sỏch giỏo khoa, giỏo trỡnh,
ging dy phỏp lut cho nhiu i tng
trong nhiu ngnh, ngh khỏc nhau. Trong
cỏc trng cao ng, trung hc chuyờn nghip,
i hc khụng chuyờn v lut, ti liu hc tp

gia phỏp lớ cú trỡnh cao, cú kh nng phỏt
hin, xut v gii quyt cú hiu qu cỏc
vn phỏp lớ thuc nhiu lnh vc ca i
sng chớnh tr, kinh t-xó hi ca t nc.
Chng trỡnh giỏo dc phỏp lut õy
bao gm nhng chuyờn c bn, chuyờn
sõu v nhiu lnh vc phỏp lut chuyờn
ngnh. Chng trỡnh ny coi trng vic nõng
cao trỡnh lớ lun phỏp lut ca ngi hc,
trang b v o luyn kh nng t chc, lónh
o tp th gii quyt nhng vn lớ lun
v thc tin ca i sng phỏp lớ, xut
nhng ý tng v sỏng kin mi v xõy
dng nh nc phỏp quyn, xó hi k cng,
cụng bng, bỡnh ng, dõn ch v vn minh.
3.4. Giỏo dc phỏp lut cho cng ng dõn
c, cho cỏc c quan nh nc, t chc xó hi
H thng giỏo dc phỏp lut ny c
thc hin vi vic biờn son sỏch bỏo, ti
liu gii thớch v tuyờn truyn, ph bin
nhng kin thc ph thụng, cn bn v nh
nc v phỏp lut, phỏp ch, xõy dng phỏp
lut, s dng v thc thi phỏp lut thụng
qua vic t chc cỏc lp hc, khoỏ hc, cỏc
phng tin phỏt thanh v truyn hỡnh bo
m cho xó hi ngy cng trt t, an ton,
cụng bng v dõn ch.
Chng trỡnh giỏo dc phỏp lut õy
nhm mc ớch lm cho cỏc cụng dõn, cỏc
cng ng dõn c, cỏc c quan nh nc, cỏc

c hiu qu cao nht.
4. Nhng thnh tu, nhng khim
khuyt, bt cp ca s nghip giỏo dc
phỏp lut Vit Nam trong nhng nm qua
4.1. Nhng thnh tu ca s nghip giỏo
dc phỏp lut ca Vit Nam trong nhng
nm qua
Trong hng chc nm qua, nht l t khi
Vit Nam tin hnh quỏ trỡnh i mi v m
ca, hi nhp khu vc ASEAN v quc t
(t nm 1986 n nay) s nghip giỏo dc nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 1/2010 13

phỏp lut ca Vit Nam ó t c nhng
thnh t to ln ỏng ghi nhn. Thnh tu ny
c th hin qua nhng kt qu nh sau:
a) Nh nc ó tng bc th ch hoỏ
ng li, chớnh sỏch giỏo dc phỏp lut ca
ng thnh h thng cỏc vn bn lut v di
lut v giỏo dc phỏp lut lm cn c cho vic
giỏo dc phỏp lut mt cỏch cú hiu qu.
b) Nh nc ó dnh khon ngõn sỏch
ngy cng tng cho vic tng cng ngun
lc v trớ tu v c s vt cht cho s nghip
giỏo dc phỏp lut. iu ú ó cú tỏc dng
quyt nh n vic cỏc c quan nh nc
chuyờn mụn (B giỏo dc v o to, B t

thin phỏp lut.
g) Hp tỏc, liờn kt ngy cng a dng v
ngy cng cú hiu qu trong lnh vc giỏo
dc phỏp lut vi cỏc nh nc, cỏc t chc
v cỏ nhõn trong khu vc ASEAN cng nh
trờn ton th gii. Vit Nam ó gi hng
nghỡn cụng dõn u tỳ i hc tp, nghiờn cu
phỏp lut cỏc nc trong khi ASEAN cng
nh nhiu nc trờn th gii. Vit Nam
cng ó o to giỳp cỏc nc bn (Cng ho
dõn ch nhõn dõn Lo, Vng quc Campuchia,
Yemen, Trung Quc) hng trm cỏn b
phỏp lut, k c nhng cỏn b phỏp lut cú
trỡnh cao nh thc s, tin s lut.
4.2. Nhng khim khuyt, bt cp ca s
nghip giỏo dc phỏp lut ca Vit Nam trong
nhng nm qua
Bờn cnh nhiu thnh tu to ln, ỏng
ghi nhn trong nhng nm qua, s nghip
giỏo dc phỏp lut ca Vit Nam vn cũn tn
ti mt s khim khuyt v bt cp. Nhng
khim khuyt v bt cp ny c th hin
c th nhng im sau:
a) Chớnh sỏch ca Nh nc v giỏo dc
phỏp lut i vi cỏc t chc v cụng dõn
ụi khi cha c th ch hoỏ mt cỏch kp
thi v y thnh nhng o lut v vn
bn di lut cn thit.
không hiểu biết pháp luật, không tôn trọng
ý kiến tư vấn pháp luật gây ra.
d) Một số công dân ở thành thị cũng như
ở nông thôn, nhất là dân cư ở vùng sâu, vùng
xa, miền núi, hải đảo… vẫn chưa có được
những kiến thức cơ bản, quan trọng nhất về
pháp luật, pháp chế, chưa có ý thức tuân thủ
và thực thi nghiêm chỉnh pháp luật, làm nảy
sinh các hoạt động, hành vi trái pháp luật.
e) Việc áp dụng học chế tín chỉ trong đào
tạo cán bộ pháp lí theo chủ trương chung của
Chính phủ, của Bộ giáo dục và đào tạo còn
được chuẩn bị chưa bài bản, tiến hành chậm,
bỡ ngỡ và không đồng đều trong các cơ sở
đào tạo cán bộ pháp lí.
f) Nhà nước cũng như các cơ sở đào tạo
luật chưa tận dụng được những cơ hội, điều
kiện thuận lợi trong việc hợp tác, liên kết
trong đào tạo cán bộ pháp luật trong khu vực
ASEAN cũng như trên thế giới.
g) Vẫn còn số lượng không nhỏ những
người đã tốt nghiệp các hệ đào tạo chuyên
môn về luật không tìm được việc làm phù
hợp với chuyên ngành được đào tạo hoặc
không sống nổi bằng nghề luật, phải chuyển
sang làm công việc khác hoặc phải làm thêm
nghề khác song song với nghề luật…
Những khiếm khuyết và bất cập này đã
gây ra những ảnh hưởng bất lợi không nhỏ
đến sự nghiệp giáo dục pháp luật ở Việt

Vit Nam.
Trong xó hi hin i cng nh trong xu
th ca thi i, dõn ch, phỏp quyn, nhõn
quyn v cỏc quyn t do c bn ca cụng
dõn l nhng giỏ tr ti thng c coi
trng v c a lờn hng u. ú l
nhng iu kin tiờn quyt cho vic xõy
dng xó hi vn minh, phỏt trin bn vng
v ngy cng thnh vng. Chớnh vỡ vy,
trong Li núi u ca Hin chng ASEAN,
cỏc nc trong Hip hi ó cam kt: Tuõn
th cỏc nguyờn tc v dõn ch, phỏp quyn
v qun tr tt, tụn trng v bo v nhõn
quyn v cỏc quyn t do c bn.
(5)
iu
ny ch cú th c thc hin thụng qua vic
xõy dng chớnh sỏch mi, hp quy lut v
giỏo dc phỏp lut v vn hnh mt h thng
giỏo dc phỏp lut nng ng, hu hiu ca
mi nc thnh viờn.
Hin chng ASEAN ó hon ton ỳng
n khi ch ra mc tiờu phn u ca cỏc
nc ASEAN l: Phỏt trin ngun nhõn
lc thụng qua hp tỏc cht ch hn trong
lnh vc giỏo dc v o to lõu di
tng cng quyn nng cho ngi dõn
ASEAN v thỳc y cng ng ASEAN.
(6)


kinh t-xó hi ca mi nc cng nh ca
ton b khi ASEAN.
6. Nhng phng hng v gii phỏp
c th cho vic hon thin h thng giỏo
dc phỏp lut ca Vit Nam nhm thi
hnh Hin chng ASEAN
6.1. Nhng phng hng ca vic hon
thin h thng giỏo dc phỏp lut ca Vit
Nam nhm thi hnh Hin chng ASEAN
Vic hon thin h thng giỏo dc phỏp
lut ca Vit Nam nhm thc thi Hin
chng ASEAN cn c thc hin theo nghiªn cøu - trao ®æi
16 t¹p chÝ luËt häc sè 1/2010

những phương hướng sau:
- Phổ biến và tuyên truyền rộng rãi Hiến
chương ASEAN đến mọi cơ quan nhà nước,
tổ chức xã hội và mọi công dân của Việt
Nam, nhất là đến những người tham gia vào
sự nghiệp giáo dục pháp luật.
- Khẩn trương và kịp thời sửa đổi, bổ
sung chính sách của Nhà nước Việt Nam về
giáo dục pháp luật cho phù hợp với Hiến
chương ASEAN.
- Đổi mới hệ thống và phương thức giáo
dục pháp luật theo những mục tiêu và nguyên
tắc được quy định trong Hiến chương ASEAN.

nâng cao mức học phí của người học để có
điều kiện nâng cao chất lượng đào tạo luật;
tăng thêm các khoản chi từ ngân sách nhà
nước cho việc giáo dục pháp luật (như biên
soạn, in ấn tài liệu, sách báo, đào tạo lí luận,
huấn luyện kĩ năng thực hành của cán bộ
pháp lí, trả lương cho lực lượng cán bộ giảng
dạy và phục vụ đào tạo…).
(10)

- Đẩy mạnh và mở rộng việc giáo dục
pháp luật cho cộng đồng dân cư, cho các cơ
quan nhà nước, tổ chức xã hội làm cho các
công dân, cộng đồng dân cư, các cơ quan
nhà nước và các tổ chức xã hội sử dụng đầy
đủ các quyền chính đáng, thực thi nghiêm
túc các nghĩa vụ của mình, làm cho “nhân
dân và các quốc gia thành viên ASEAN được
sống hoà bình với toàn thế giới nói chung
trong một môi trường công bằng, dân chủ và
hoà hợp”
(11)
như mục tiêu đã được ghi nhận
trong Hiến chương ASEAN.
- Nhà nước cho phép và tạo điều kiện
thuận lợi cho các cơ sở đào tạo luật nhập
khẩu và thực hiện các chương trình tiên tiến
đào tạo cán bộ pháp luật có trình độ cao về lí
luận và kĩ năng thực hành.
(12)

thin h thng giỏo dc phỏp lut ca Vit
Nam nhm thi hnh hin chng ASEAN
gúp phn hon thin h thng giỏo
dc phỏp lut ca Vit Nam nhm thc thi
Hin chng ASEAN, cn thc hin cỏc gii
phỏp c th nh sau:
- Khn trng v kp thi sa i, b
sung cỏc vn bn phỏp lut v giỏo dc phỏp
lut cú khim khuyt, bt cp cho phự hp
vi cỏc mc tiờu v nguyờn tc ó c quy
nh trong Hin chng ASEAN.
- Tng khon chi ngõn sỏch nh nc,
cỏc ngun t cú ca cỏc c s o to lut
Vit Nam cho vic biờn son ti liu, giỏo
trỡnh ging dy phỏp lut, o to ngh lut.
- Tng lng (vi ngun t ngõn sỏch nh
nc v t nhng ngun t cú ca cỏc c s
o to lut) cho nhng ngi tham gia s
nghip giỏo dc phỏp lut h cú th ton
tõm, ton ý úng gúp trớ tu, sc lc v lũng
nhit tỡnh cho s nghip giỏo dc phỏp lut.
- Tng mc hc phớ phi úng gúp i
vi nhng ngi hc lut hoc hc ngh
lut, cỏc c s o to cú iu kin v
ngun lc cn thit cho vic hin i hoỏ cỏc
c s vt cht-k thut, nõng cao cht lng
cỏc ti liu ging dy, hc tp v ci thin
iu kin sng, lm vic ca nhng ngi
thc thi hot ng giỏo dc phỏp lut.
- Xõy dng v thi hnh ch cho vay

H Ni, 2006.