nghiên cứu - trao đổi
50 tạp chí luật học số 3/2009 ThS. Vũ Thị Duyên Thủy *
hỏp lut qun lớ cht thi nguy hi l b
phn ca phỏp lut mụi trng, bao gm
cỏc quy phm phỏp lut, cỏc nguyờn tc
phỏp lớ iu chnh nhng mi quan h ny
sinh trong quỏ trỡnh con ngi lm phỏt sinh,
thu gom, vn chuyn, quỏ cnh, lu gi, x
lớ v tiờu hy cht thi nguy hi nhm hn
ch phỏt thi, phũng nga, gim thiu nhng
nh hng xu ca chỳng, bo v cht lng
mụi trng sng ca con ngi. Ging nh
cỏc lnh vc phỏp lut khỏc, phỏp lut qun
lớ cht thi nguy hi cng cú vai trũ ht sc
quan trng trong i sng xó hi. Vit
Nam, vai trũ ú c th hin c th cỏc
khớa cnh c bn sau:
1. Phỏp lut qun lớ cht thi nguy hi
l cụng c phũng nga, khc phc ụ
nhim mụi trng, s c mụi trng, gúp
phn m bo quyn c sng trong mụi
trng trong lnh ca con ngi
ễ nhim mụi trng l s thay i theo

s c mụi trng ny sinh ti cỏc c s cú
phỏt sinh cht thi nguy hi hay cỏc s c
trong quỏ trỡnh thu gom, vn chuyn, x lớ,
tiờu hy cht thi nguy hi l hon ton cú
th xy ra. Nu khụng c phũng nga v
ng phú kp thi, hu qu ca cỏc s c ny
cho mụi trng v sc khe con ngi s rt
ln. Nguy c ny cng ng ngha vi kh
nng quyn c m bo v cht lng mụi
trng sng ca con ngi cú th b xõm hi.
Quyn c m bo v cht lng mụi
trng sng l mt trong nhng quyn c
bn ca con ngi ó c ghi nhn trong
P

* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 3/2009 51
phỏp lut quc t v phỏp lut ca hu ht
cỏc quc gia trờn th gii. Tuyờn b ca Hi
ngh thng nh ln th nht v mụi trng
nm 1972 ti Stockholm (Thy in) ó ghi
nhn: Con ngi cú quyn c bn c
sng trong mt mụi trng cú cht lng,
cho phộp cuc sng cú phm giỏ v phỳc li
m con ngi cú trỏch nhim long trng bo
v, ci thin cho th h hụm nay v mai

cht thi nguy hi.
Quy hoch qun lớ cht thi nguy hi l
yu t ht sc quan trng phũng nga ụ
nhim mụi trng t cỏc hot ng cú liờn
quan n cht thi nguy hi. Quy hoch núi
chung l cụng c cú tớnh chin lc trong
phỏt trin. ú l tt c nhng cụng vic hoc
kh nng kim soỏt tng lai bng hot ng
hin ti nh vo s ng dng cỏc kin thc
v nhõn qu.
(5)
Theo cỏch hiu ú, quy hoch
qun lớ cht thi nguy hi l cụng c nh
hng cho cỏc hot ng thu gom, x lớ,
chụn lp cht thi nguy hi c thc hin
thng nht theo mc tiờu nh trc nhm
kim soỏt nhng tỏc ng n mụi trng
ca chỳng trong tng lai. Thc hin c
iu ú cng cú ngha l kh nng gõy ụ
nhim mụi trng ca cỏc loi cht thi nguy
hi ó c d tớnh v phũng nga trc.
Thụng qua vic xỏc nh rừ trỏch nhim xõy
dng quy hoch ca cỏc c quan nh nc,
ni dung ca quy hoch cng nh vic b trớ
mt bng thc hin quy hoch, phỏp lut
qun lớ cht thi nguy hi ó d liu trc
kh nng gõy ụ nhim mụi trng t cỏc
hot ng thu gom, x lớ cht thi nguy hi,
phũng nga chỳng bng vic xỏc nh cụng
ngh x lớ phự hp v thc hin trờn nhng

chống rò rỉ, rơi vãi chất thải nguy hại. Quy
định như thế, pháp luật quản lí chất thải nguy
hại có thể phòng ngừa được tình trạng ô
nhiễm môi trường không khí, môi trường
đất… do chất thải nguy hại gây ra trong quá
trình vận chuyển. Cùng với đó, các cơ sở vận
chuyển chất thải nguy hại còn phải chuẩn bị
trước và thực hiện các biện pháp phòng ngừa,
ứng phó sự cố môi trường. Phương án này sẽ
được cơ quan quản lí nhà nước về môi trường
phê duyệt nhằm ngăn ngừa nguy cơ xảy ra sự
cố cũng như tạo sự chủ động cho cơ sở trong
việc khắc phục sự cố khi nó xảy ra, giảm
thiểu hậu quả của sự cố và nguy cơ gây ảnh
hưởng xấu đến chất lượng môi trường cũng
như sức khỏe con người.
Bên cạnh đó, pháp luật quản lí chất thải
nguy hại còn quy định các chế tài hình sự,
dân sự, hành chính, buộc các tổ chức, cá
nhân phải thực hiện đầy đủ các đòi hỏi của
pháp luật trong phòng ngừa ô nhiễm môi
trường do chất thải nguy hại. Bằng các chế
tài này, pháp luật quản lí chất thải nguy hại
tác động tới các chủ thể thực hiện hành vi vi
phạm, không chỉ để trừng phạt họ mà còn có
thể ngăn chặn các hành vi không thực hiện
phòng ngừa ô nhiễm môi trường khi tiến
hành các hoạt động có liên quan đến chất
thải nguy hại, thông qua đó đảm bảo sự
trong lành cần thiết cho chất lượng môi

C quan u mi chuyờn mụn trong lnh vc
ny l B ti nguyờn v mụi trng. Cũn ti
cỏc a phng, hot ng ny s c thc
hin bi cỏc s ti nguyờn v mụi trng
(cp tnh), phũng ti nguyờn v mụi trng
(cp huyn) v cỏn b ti nguyờn v mụi
trng (cp xó). Cỏc c quan ny thc hin
qun lớ chuyờn mụn v bo v mụi trng,
trong ú bao gm c vic qun lớ cht thi
núi chung v cht thi nguy hi núi riờng.
Thụng qua hot ng ca h thng c quan
ny, nhng tỏc ng bt li i vi mụi
trng v sc kho con ngi t cỏc c s
lm phỏt sinh cht thi nguy hi hay t cỏc
c s vn chuyn, x lớ, tiờu hy cht thi
nguy hi u cú th c kim soỏt.
Nh vy, bng cỏc quy nh v quy
hoch qun lớ, v cỏc cụng on ca quỏ
trỡnh qun lớ, v x lớ cỏc hnh vi vi phm
cng nh chc nng ca cỏc c quan nh
nc, phỏp lut qun lớ cht thi nguy hi ó
m nhim c vai trũ ht sc quan trng.
Phỏp lut qun lớ cht thi nguy hi thc s
l cụng c hu hiu phũng nga, khc
phc ụ nhim mụi trng, s c mụi trng,
gúp phn m bo quyn c sng trong
mụi trng trong lnh ca con ngi.
2. Phỏp lut qun lớ cht thi nguy hi
to iu kin thun li cho s hỡnh thnh
v phỏt trin ngnh cụng nghip mụi

thin mụi trng; khụi phc ti nguyờn v
lm sch mụi trng; hot ng hip hi v
on th, t chc phi chớnh ph. Hin ti,
cụng nghip mụi trng Vit Nam cú t
trng hot ng dch v x lớ cao hn song
vn cũn nhiu lnh vc x lớ mụi trng nh
x lớ cht thi nguy hi, x lớ cht thi rn ụ
th, lm sch mụi trng cỏc vựng ụ nhim
húa cht, kim loi nng cha cú nhng cụng
ngh thớch hp nờn hiu qu x lớ cha cao.
Phỏp lut qun lớ cht thi nguy hi gi vai
trũ khỏ quan trng trong vic gii quyt tỡnh nghiªn cøu - trao ®æi
54 t¹p chÝ luËt häc sè 3/2009

trạng này đồng thời thúc đẩy sự phát triển
của các dịch vụ xử lí và tái chế chất thải.
Thông qua việc quy định những điều kiện
hoạt động đối với các cơ sở xử lí chất thải
nguy hại về cơ sở vật chất, trình độ công
nghệ… pháp luật quản lí chất thải nguy hại
không chỉ giải quyết tình trạng gây ô nhiễm
môi trường từ chính hoạt động xử lí chất thải
nguy hại mà còn thúc đẩy sự phát triển của
các dịch vụ môi trường này theo hướng hiện
đại hơn về công nghệ, an toàn hơn trong hoạt
động từ đó đạt hiệu quả cao hơn về kinh tế.
Điều đó cũng có nghĩa là pháp luật quản lí

Thứ nhất, pháp luật quản lí chất thải
nguy hại góp phần khuyến khích các chủ
nguồn thải nghiên cứu, ứng dụng kĩ thuật
tiên tiến để giảm thiểu chất thải nguy hại.
Một trong những nguyên tắc quản lí mà hệ
thống pháp luật này đưa ra là buộc mọi chủ
thể có sản sinh chất thải phải áp dụng các
biện pháp để giảm thiểu chúng đến mức tối
đa. Để thực hiện được điều đó, các chủ
nguồn thải buộc phải tiến hành nghiên cứu
và ứng dụng các quy trình công nghệ sản
xuất cũng như quy trình xử lí chất thải phù
hợp. Việc áp dụng các quy trình này không
chỉ làm giảm lượng và độ độc hại của chất
thải nguy hại, giảm lượng chất thải nguy hại
phát sinh mà còn gián tiếp bảo đảm độ trong
lành cần thiết của môi trường lao động cho
người lao động tại chính các cơ sở có phát
sinh chất thải nguy hại.
Thứ hai, pháp luật quản lí chất thải nguy
hại góp phần khuyến khích các chủ thể tiến
hành những hoạt động có liên quan đến chất
thải nguy hại nghiên cứu, ứng dụng kĩ thuật
tiên tiến để đảm bảo an toàn cho môi trường
và sức khoẻ con người nói chung, sức khỏe
của người lao động tại cơ sở nói riêng. Bằng
việc quy định các vấn đề liên quan đến điều
kiện an toàn khi tiến hành các hoạt động lưu
giữ, thu gom, vận chuyển, xử lí chất thải


gn kt cỏc li ớch kinh t vi li ớch xó hi
v li ớch mụi trng, gúp phn m bo
cho s phỏt trin bn vng ca t nc
Li ớch kinh t luụn l mi quan tõm
hng u ca hu ht cỏc c s sn xut kinh
doanh, dch v. iu ny cng tr nờn quan
trng trong nn kinh t th trng, khi m tt
c cỏc hot ng ca nú u chu s chi phi
ca quy lut giỏ tr. Chớnh vỡ th, mc tiờu
li nhun cú th lm cỏc nh sn xut l i
nhng li ớch chung ca c cng ng v mụi
trng, c bit trong iu kin nhn thc v
bo v mụi trng ca i b phn dõn chỳng
cũn hn ch nh Vit Nam hin nay. Riờng
trong lnh vc qun lớ cht thi nguy hi, vỡ
li ớch kinh t ca mỡnh, cỏc nh sn xut sn
sng b qua nhng chi phớ cn thit cho vic
gim thiu v x lớ cht thi nguy hi t quỏ
trỡnh hot ng tit kim kinh phớ, t
c mc tiờu li nhun mc cao nht. Rừ
rng, trong trng hp ny, cỏc li ớch xó
hi v li ớch mụi trng ó b xõm phm.
Nú ũi hi s can thip cn thit ca Nh
nc iu hũa cỏc xung t v li ớch m
phỏp lut qun lớ cht thi nguy hi chớnh l
gii phỏp quan trng cho vn ú.
Thụng qua cỏc quy phm phỏp lut c
th, phỏp lut qun lớ cht thi nguy hi s
gn kt li ớch ca cỏc nh sn xut vi li
ớch chung ca xó hi, ca cng ng trong

cá nhân trong xã hội, có ảnh hưởng trực tiếp
mang tính quyết định đến sự tồn tại và phát
triển của họ. Chính vì lẽ đó, bảo vệ môi trường
không còn là trách nhiệm của Nhà nước mà
phải được thực hiện bởi mỗi cá nhân. Tuy
nhiên, con người chỉ có thể làm được điều đó
khi có nhận thức đúng đắn về bảo vệ môi
trường. Nói cách khác, trong bảo vệ môi
trường, trình độ nhận thức của cồng đồng là
yếu tố giữ vai trò hết sức quan trọng, nó quyết
định không nhỏ đến hiệu quả của công tác
này. Pháp luật quản lí chất thải nguy hại,
thông qua các định hướng xử sự và chế tài
của mình đã góp phần làm thay đổi và nâng
cao nhận thức của cộng đồng, nâng cao hiệu
quả bảo vệ môi trường ở nước ta. Cụ thể là:
Thứ nhất, pháp luật quản lí chất thải định
hướng cho cộng đồng về cách xử sự có lợi
cho môi trường khi tiến hành các hoạt động
có liên quan đến chất thải nguy hại. Sự định
hướng này góp nâng cao nhận thức của cộng
đồng trong bảo vệ môi trường. Thông qua
các quy phạm pháp luật cụ thể, pháp luật
quản lí chất thải nguy hại giúp các tổ chức,
cá nhân hiểu và áp dụng những cách thức
phù hợp khi sản sinh hay vận chuyển, xử lí
chất thải nguy hại, sao cho những tác hại của
chúng với sức khoẻ con người và với môi
trường được giảm thiểu nhất, an toàn nhất.
Bên cạnh đó, các quy phạm này còn giúp

phẩm thân thiện với môi trường, an toàn cho
sức khoẻ con người. Thực tiễn áp dụng các nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 3/2009 57
bin phỏp x lớ i vi nhng hnh vi vi
phm phỏp lut qun lớ cht thi nguy hi
nc ta trong thi gian gn õy ó cho thy
rt rừ iu ú. Vic mua bỏn cht thi y t
nguy hi t mt s bnh vin ln H Ni,
Thnh ph H Chớ Minh, Nng tỏi ch
thnh gia dng trong nm 2007 l mt vớ
d thc tin minh chng cho vn ny.
Mc dự cũn nghốo song ngi tiờu dựng
chc chn s khụng hoc hn ch s dng
nhng sn phm nha r tin, nu bit chỳng
c tỏi ch t cỏc loi cht thi nguy hi
nhng khụng tuõn theo ỳng quy trỡnh k
thut cn thit m bo loi b hon ton
cỏc c tớnh gõy nguy hi ca chỳng.
Túm li, phỏp lut qun lớ cht thi nguy
hi gi vai trũ quan trng trong i sng xó
hi, trong phỏt trin bn vng nc ta hin
nay. Nú khụng ch l cụng c quan trng
iu hũa li ớch ca tng t chc, cỏ nhõn
vi li ớch chung v mụi trng ca cng
ng, m bo cht lng mụi trng sng
cho con ngi núi chung, ngi lao ng núi
riờng, m bo phỏt trin bn vng m cũn

do ngõn sỏch nh nc cp song s kinh
phớ ny thng khụng nờn hu ht cỏc
c quan hay cỏc ngnh khi xõy dng vn
bn quy phm phỏp lut u phi b sung
thờm kinh phớ ca c quan hay ngnh mỡnh
h tr. iu ny dn n kinh phớ dnh
cho hi tho khoa hc hoc mi chuyờn gia
phc v cụng tỏc son tho vn bn khụng
m bo.
Túm li, cht lng ca h thng phỏp
lut l mt trong nhng c s bo m
cho vic thc hin v ỏp dng phỏp lut t
c kt qu cao trong thc tin, ng thi
cho phộp d bỏo c kh nng hin thc
hoỏ cỏc quy nh phỏp lut trong i sng
xó hi. Nu cht lng ca phỏp lut thp,
tớnh kh thi kộm thỡ vic thc hin chỳng s
gp rt nhiu khú khn, thm chớ cú nhng
quy nh phỏp lut nhiu khi khụng th thc
hin c trờn thc t./.