Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện 52 tạp chí luật học số
9/2010

ThS. Đoàn Trung Kiên *
ThS. Vũ Phơng Đông **
1. Tp on kinh t l thc th quan
trng trong i sng kinh t ca mi quc
gia. Vit Nam hin nay, ang tn ti hai
loi tp on kinh t, mt l cỏc tp on
kinh t nh nc nh Tp on du khớ quc
gia Vit Nam, Tp on dt may Vit Nam,
Tp on than khoỏng sn Vit Nam, Tp
on in lc Vit Nam, Tp on cụng
nghip tu thu Vit Nam, Tp on bu
chớnh vin thụng, Tp on vin thụng quõn
i Viettel ; hai l cỏc tp on kinh t t
nhõn nh Tp on Ho Phỏt, Tp on Mai
Linh, Tp on ụng Nam dc Bo Long,
Tp on Tõn To, Tp on kinh t Xuõn
Thnh, Tp on Hong Anh Gia Lai, Tp
on CEO Nu nh s ra i ca cỏc tp
on kinh t nh nc l kt qu ca quỏ
trỡnh sp xp, i mi cỏc tng cụng ti nh
nc gii quyt bi toỏn kinh t v hiu
qu hot ng ca cỏc tng cụng ti nh nc

hng dn b sung v tp on kinh t ti
iu 26 v ngy 5/11/2009 Chớnh ph ó ban
hnh Ngh nh s 101/2009/N-CP v thớ
im thnh lp, t chc, hot ng v qun lớ
tp on kinh t nh nc. Tuy nhiờn, quỏ
trỡnh ỏp dng Lut doanh nghip nm 2005
v cỏc vn bn hng dn núi trờn v tp
on kinh t ó v ang bc l nhiu vn
bt cp. Bi vit ny s phõn tớch rừ nhng
*, ** Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện tạp chí luật học số 9/2010 53

vn bt cp ú lm c s cho vic hon
thin nhng quy nh ca Lut doanh nghip
v tp on kinh t trong thi gian ti.
3. Bt cp v khỏi nim tp on kinh
t: iu 149 Lut doanh nghip nm 2005
nh ngha tp on kinh t l nhúm cụng ti
cú quy mụ ln. Nh vy, Lut doanh nghip
nm 2005 ch mi nhn din v hỡnh thc
hot ng ca tp on kinh t l di mụ
hỡnh nhúm cụng ti. Cng theo Lut doanh
nghip nm 2005: Nhúm cụng ti l tp hp
cỏc cụng ti cú mi quan h gn bú lõu di
vi nhau v li ớch kinh t, cụng ngh, th
trng v cỏc dch v kinh doanh khỏc.

khụng phi l thc th phỏp lớ c lp, khụng
phi l phỏp nhõn m l nhúm cỏc cụng ti cú
t cỏch phỏp nhõn, cú mi liờn kt vi nhau
v ti chớnh, cụng ngh, th trng, thng
hiu, trong ú cú mt cụng ti (cụng ti m)
gi quyn chi phi cỏc cụng ti cũn li (cụng
ti con). Vi quan nim ny, tp on kinh
t ch l tờn gi ca cỏc nhúm cụng ti quy
mụ ln, quỏ trỡnh vn hnh ca tp on
kinh t Vit Nam s ph thuc vo s tho
thun ca cỏc thnh viờn trong nhúm cụng ti
m khụng cú mụ hỡnh qun tr mang tớnh
cht chung, nn tng.
4. Bt cp v cu trỳc liờn kt bờn trong
ca tp on kinh t: Tp on kinh t bao
gm nhúm cỏc cụng ti cú t cỏch phỏp nhõn
c lp, cỏc cụng ti ny liờn kt vi nhau
theo hỡnh thc cụng ti m-cụng ti con. Chớnh
s liờn quan theo kiu m-con ny ó lm
ny sinh nhiu vn phỏp lớ phc tp nh
khi no thỡ mt cụng ti tr thnh cụng ti m,
mi quan h gia cụng ti m v cụng ti con
c gii quyt nh th no, cụng ti con cú
c u t vo cụng ti m tr thnh
thnh viờn hay c ụng ca cụng ti m hay
khụng Nhng vn ny Lut doanh nghip
nm 2005 v cỏc vn bn hng dn Lut
doanh nghip v tp on kinh t ó cú quy
nh nhng vn cũn nhng iu cha hp lớ
nh: Th nht, Theo Lut doanh nghip nm

con vi nhau. Quan h gia cụng ti m v
cụng ti con ch c iu chnh bng quan h
s hu phn vn gúp chi phi ca cụng ti m
ti cụng ti con. Theo quy nh ca Lut doanh
nghip, cụng ti m s úng vai trũ thnh viờn
gúp vn ch yu ca cụng ti con v cú nhng
quyn, ngha v nh cỏc thnh viờn hay cỏc
c ụng thụng thng khỏc. S phõn cp
qun lớ ch yu c da trờn vn vn
gúp, trong khi ú cỏc cụng ti trong tp on
cũn phi cú s phi hp trờn nhiu lnh vc
c bit l cụng ngh, thng hiu hay h
thng khỏch hng. Mi quan h gia cỏc cụng
ti con trong cựng tp on cng cha cú
nhng quy nh c th, do ú, cỏc cụng ti con
ch yu hot ng c lp v ớt cú s phi
hp vi nhau tr khi cú s can thip bng
mnh lnh ca cụng ti m; Th ba) V s
u t ca cụng ti con ngc tr li cụng ti
m tr thnh thnh viờn hay c ụng ca
cụng ti m. Theo quy nh ti iu 5 Thụng
t ca B ti chớnh s 242/2009/TT-BTC
ngy 30/12/2009 thỡ: Cụng ti con khụng c
u t gúp vn vo cụng ti m. Quy nh
ny nhm luụn bo m t cỏch lm m
cho cụng ti m ng thi cng trỏnh s chng
chộo trong qun lớ phn vn nh nc ti cỏc
t chc kinh t nh nc hot ng theo mụ
hỡnh cụng ti m-cụng ti con. Tuy nhiờn, quy
nh ny li khụng c ỏp dng vi mụ

gia tp on v cụng ti m. i vi tp
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện tạp chí luật học số 9/2010 55

on kinh t nh nc thỡ: Tp on kinh t
nh nc cú tờn gi, biu tng v thng
hiu riờng. Th tng Chớnh ph quyt nh
tờn gi ca tp on kinh t nh nc, tờn
ca cụng ti m thớ im thnh lp.
(5)
Trong
cỏch la chn tờn gi ca tp on kinh t
nh nc ph thuc vo xut trong ỏn
thnh lp tp on. Vớ d, Tp on du khớ
quc gia Vit Nam cú cụng ti m vi tờn
gi Tp on du khớ Vit Nam, trong ú
Tp on du khớ quc gia Vit Nam khụng
cú t cỏch phỏp nhõn, cụng ti m Tp on
du khớ Vit Nam cú t cỏch phỏp nhõn,
cỏch t tờn ny cng to ra s nhm ln
gia Tp on du khớ quc gia Vit Nam
v cụng ti m trong tp on.
T nhng thc tin trờn cú th thy
rng cỏch thc t tờn thng mi cho cỏc
tp on Vit Nam ang gõy nờn s
nhm ln gia tp on v cụng ti m ca
tp on, s nhm ln ny cú th to ra
nhng h qu phc tp khi nhng giao dch

vn phỏp nh vi cỏc tp on kinh t t
nhõn cng l gii phỏp hiu qu ngn
chn nhng cụng ti cha cú tim lc
xng danh l tp on.
7. Nhng vn bt cp v tp on
kinh t núi trờn nu khụng c phỏt hin
sm v khc phc kp thi cho hon thin thỡ
s gõy cn tr v khú khn cho quỏ trỡnh
phỏt trin ca cỏc tp on kinh t Vit
Nam ng thi cng cú th gõy ra nhng
khú khn v lỳng tỳng cho c quan qun lớ
nh nc trong quỏ trỡnh ỏp dng lnh vc
phỏp lut ny./.

(1).Xem: iu 146 Lut doanh nghip nm 2005.
(2).Xem: Khon 1, 2 iu 26 Ngh nh s
139/2007/N-CP ngy 5/9/2007 hng dn chi tit
thi hnh mt s iu ca Lut doanh nghip.
(3).Xem: Khon 15 iu 4 Lut doanh nghip nm 2005.
(4).Xem: Khon 4 iu 26 Ngh nh s 139/2007/N-CP
ngy 5/9/2007 hng dn chi tit thi hnh mt s iu
ca Lut doanh nghip.
(5).Xem: Khon 1 iu 5 Ngh nh s 101/2009/N-CP
v thớ im thnh lp, t chc, hot ng v qun lớ
tp on kinh t nh nc.
(6).Xem: B k hoch v u t, Xu th hỡnh thnh
tp on kinh t Vit Nam.