Phạm Thị Thanh Huyền Khoa quản lý văn hoá
1. Lí do chọn đề tài .
Xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc là một trong những
mục tiêu hàng đầu của hầu hết các quốc gia trên thế giới . Đó là nền văn hoá vừa có
sự tiếp thu chọn lọc tinh hoa văn hoá nhân loại, vừa giữ gìn đợc nét đẹp riêng trong
văn hoá dân tộc mình với Việt Nam, một đất nớc đang trong thời kì đẩy mạnh công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nứoc vì mục tiêu: Dân giầu , nớc mạnh, xã hội công
bằng văn minh Thì nhiệm vụ xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc
đợc coi là nhiệm vụ chiến lợc của toàn Đảng, toàn dân ta.
Là một sinh viên đợc đào tạo trong lĩnh vực văn hoá ý thức đợc tầm quan trọng
của vấn đề và nhận thấy công tác này còn cha đợc quan tâm đúng mức . ở nhiều địa
phơng vì vậy tôi xin mạnh dạn chọn đề tài Xây dựng văn hoá tiên tiến đậm đà bản
sắc dân tộc trên địa bàn tỉnh Nam Định giai đoạn hiện nay Trong bài nghiên cứu
khoa học của mình.
2. Đối tợng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu đối tợng khảo sát .
Văn hoá là toàn bộ giá trị vật chất tinh thần do con ngời tạo ra. Xây dựng nền
văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc là nhiệm vụ mang tính chất chiến lợc của
toàn Đảng, toàn dân ta . Tuy nhiên trong phạm vi một bài tiểu luận và do điều kiện
không cho phép tôi chỉ nghiên cứu vấn đề trên địa bàn tỉnh Nam Định trong giai
đoạn hiện nay.
3. Mục đích, mục tiêu nghiên cứu.
- Tìm hiểu công tác xây dựng văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
- Vận dụng quan điểm, chủ trơng, chính sách của đảng và Nhà Nớc trong công tác
xây dựng văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
- Đánh gía hoạt động của tỉnh Nam Định trong vấn đề này
- Đa ra ý kiến đóng góp.
Tìm hiểu hoạt động xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc trên
địa bản tỉnh Nam Định
1
Phạm Thị Thanh Huyền Khoa quản lý văn hoá
4. Phơng pháp nghiên cứu .
3.3 Một vài ý kiến để góp phần nâng cao hiệu quả đời sống văn hoá ở Nam Định.
-Kết luận
Tìm hiểu hoạt động xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc trên
địa bản tỉnh Nam Định
3
Phạm Thị Thanh Huyền Khoa quản lý văn hoá
Ch ơng 1 : Khái quát về tỉnh Nam Định.
1.1 Một vài nét về tỉnh Nam Định
Nam Định là một tỉnh có bề dày văn hóa truyền thống và hiện đại. Với vị trí
trung tâm của đồng bằng Bắc Bộ, trong tiến trình lịch sử của dân tộc va ftrong kho
tàng văn hoá Việt Nam, Nam Định luôn đợc xác nhận là vùng đất ngàn năm văn
hiến. Từ năm 1965, sau nhiều lần sáp nhập , chia tách, đến tháng 1/1997 Tỉnh Nam
Định đợc tái lập, có 9 huyện và một thành phố, với số dân gần 2 triệu ngời . Toàn tỉnh
hiện có 1655 di tích lịch sử văn hoá, hàng trăm vùng văn hoá dân gian cổ truyền,
hàng trăm lễ hội truyền thống ; trong đó có lễ hội mang tính quốc gia hay vúng miền
rộng lớn nh Đền Trần, Phủ Giày , nhiều làng nghề thủ công làm ra sản phẩm có gí
trị nghệ thuật cao ( Chạm khắc, sơn mài , rèn, đúc kim loại vv ) Hát trầu văn, hát
chèo , rối nớc, rối cạn là những tinh hoa văn hoá của quê hơng Nam Định . Trớc kia
Nam Định đã từng có trờng Thi quốc gia và ngày nay nơi đây vẫn còn đợc coi là vùng
đất học , đất văn.
Truyền thống hiếu học đã tạo nên những danh nhân tiêu biểu của quê hơng đất
nớc, từ Dơng không lộ ( Thời Lý ) đến Trần Thái Tông, Trần Thánh Tống. Trần Nhân
Tông, Trần Hng Đạo, Trần Quang Khải , Nguyễn Hiền, Đào S Tích ( thời Trần ), L-
ơng Thế Vinh , Vũ Tuấn Chiêu ( Thời Lê ) , tiếp nối có trần Bích San, Phạm Văn
Nghị, Vũ Hữu Lợi, Lã Xuân Oai, Trần Tế Xơng, Nguyễn Bính, Sóng Hồng, Trần
Huy Liệu, Văn Cao Suốt 10 thế kỷ d ới các triều đại phong kiến Việt Nam, trong
187 khoa thi, Nam Định có 5 Trạng Nguyên và 82 Vị tiến sĩ. Là tỉnh có hai tôn giáo
lớn: Đạo phật và đạo công giáo, cùng với dòng tín ngỡng dân gian thờ mẫu, thờ
Thánh đợc biểu hiệnở hầu hết các làng xã trong tỉnh . Hơn 700 ngôi chùa thờ phật,
trong đó có những ngôi chùa từ thời lý, thời Trần và hơn 400 nhà thờ đạo công giáo
càng một giảm ; bộ mặt nông thôn trong tỉnh đợc đổi mới cơ bản . hầu hết cac xã có
đờng ô tô đến trung tâm, 100 % số xã với 99 % số hộ có điện dùng , 48 % số hộ nông
thôn đợc dùng nớc sạch . Thành phố Nam Định là đô thị loại 2 đang từng bớc đợc
Tìm hiểu hoạt động xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc trên
địa bản tỉnh Nam Định
5
Phạm Thị Thanh Huyền Khoa quản lý văn hoá
nâng cấp. Các công trình đờng giao thông, điện chiếu sáng, hệ thống cấp thoất nớc ,
vệ sinh môi trờng , cây xanh , công viên, nhà ở, các công trình văn hoá , lịch sử đợc
chú ý xây dựng , cải tạo.
Hệ thống giao thông đờng bộ bao gồm các trục quốc lộ, tỉnh lộ và giao thông nông
thôn đã đợc nâng cấp với tổng số 5620 km, trong đó có 1121 km đờng nhựa, 203 km
đờng bê tông. Nhiều công trình phúc lợi công cộng nh trờng học,bệnh viện , nhà văn
hoá, thể thao đ ợc nâng cấp, đầu t mới . Mạng lới bu chính viễn thông cơ bản đợc
trang bị bằng các thiết bị công nghệ hiện đại.
Sản xuất công nghiệp sau một thời kỳ khó khăn đang từng bứơc đợc tháo gỡ , đầu t ,
tạo thế phát triển đi lên.
Các chơng trình quốc gia giải quyết việc làm thực hiện đạt hiệu quả . Tổng
nguồn vốn đầu t cho vay giải quyết việc làm trện địa bàn đạt khoảng 127 tỷ đồng/
năm . Bình quân mõi năm giải quyết thêm việc làm cho từ 45 đến 50.000 lợt ngời,
góp phần giảm đáng kể tỷ lệ ngời htất nghiệp. Phong trào đền ơn đáp nghĩa với những
ngơi có công với nớc ; xây dựng nhà tình nghĩa lập sổ tiết kiệm tặng các gia đình
chính sách khó khăn đợc triển khai sâu rộng . Các mẹ Việt Nam anh hùng đều đựơc
các cơ quan, tổ chức nhận phụng dỡng suốt đời.
Sự nghiệp giáo dục - đào tạo và khoa học công nghệ tiếp tục phát triển .
Quy mô trờng lớp tăng ở tất cả các bậc học, ngành học. Tỉnh Nam Định đã sớm hoàn
thành phổ cập THCS . Hàng năm có trên 60% học sinh tốt nghiệp PTCS đợc vào học
THPT.
Sự nghiệp y tế đợc tăng cờngncả về tổ chức mạng lới và trang thiết bị . Công
tác chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân có nhiều tiến bộ, không có dịch bệnh xảy ra. Ytế
trấn trong huyện đều có Nhà Văn Hoá với quy mô từ 300-900 chỗ ngồi .
Hải hậu là huyện duy nhất trong tỉnh tổ chức ngày 2-9 hàng năm thnàh lễ Hội
cách mạng có quy mô lớn , tạo ra đợc ấn tợng và tình cảm sâu sắc trong đông dảo
nhân dân.
Tìm hiểu hoạt động xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc trên
địa bản tỉnh Nam Định
7
Phạm Thị Thanh Huyền Khoa quản lý văn hoá
Xây dựng đời sống văn hoá cơ sở của huyện Hải Hậu đợc đánh giá là nhân tố
tiên tiến, đi sớm trong một số vấn đề , đa ra cái nhìn toàn diện về văn hoá cơ sở cũng
nh gợi ý cách giải quyết vấn đề đó một cách khoa học. Hải Hậu là điển hình văn hoá
cấp huyện toàn quốc trên 20 năm qua, và đây cũng chính là mô hình mà Tỉnh uỷ ,
HĐND, UBND tỉnh chỉ đạo để nhân ra phạm vi toàn tỉnh.
1.3. Những khó khăn
Những khó khăn tác động ảnh hởng:
- Trớc sự tác động của cơ chế thị trờng, một số giá trị văn hoá dân tộc cha thực
sự đợc đề cao, đặc biệt là đối với một bộ phận lớp trẻ. Lối sống thực dụng, chạy theo
đồng tiền đã có ảnh hởng không nhỏ đến mối quan hệ tình làng, nghĩa xóm, tình thày
trò, tình bạn, tình đồng chí, mối quan hệ gia đình, vợ chồng, cha con v.v..
- Một số hủ tục, mê tín dị đoan đang tái phát. Tệ nạn xã hội nh cờ bạc, nghiện
hút ma tuý, mại dâm... đang là vấn đề nhức nhối của một số gia đình, một số vùng
trong tỉnh. Đời sống một bộ phận nhân dân còn khó khăn, kinh tế cha phát triển, thiếu
công ăn việc làm. Đặc biệt là ảnh hởng của những vụ tham nhũng lớn đã tác động
không nhỏ tới tâm t tình cảm ngời dân.
- Đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân, nhất là ở những vùng xa trung tâm
còn thấp. Một số nhà văn hoá, sân bãi ngoài trời xuống cấp, ít phát huy đợc tác dụng.
Cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động văn hoá, nghệ thuật, thể dục - thể thao ở cơ sở
còn thiếu thồn, nghèo nàn. Còn ít những công trình nghiên cứu và những tác phẩm
văn học nghệ thuật xuất sắc do văn nghệ sĩ trong tỉnh sáng tạo nên. Công tác quản lý
Nhà nớc về văn hoá còn có mặt hạn chế, thiếu những cơ chế chính sách cụ thể nhằm
trong ứng xử Bản sắc văn hoá dân tộc còn đậm nét độc đáo.
.2.2.Chủ trơng, chính sách của Đảng về vấn đề này .
Tìm hiểu hoạt động xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc trên
địa bản tỉnh Nam Định
9
Phạm Thị Thanh Huyền Khoa quản lý văn hoá
Quan điểm của Đảng thể hiện Trong hội nghị lần thứ 5 ban chấp hành trung
ơng khoá VIII ( 16/7/ 1998) đã đề ra nghị quyết Về xây dựng và phát triển nền văn
hoá việt nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Những quan điểm định hớng của Nghị
Quyết mở ra một thời kỳ mới cho sự nghiệp văn hoá Việt Nam nói chung và tỉnh
Nam Định nói riêng.
Trong đó đặc biệt chú ý là 5 quan điểm chỉ đạo của đảng
- Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc
đẩy sự phát triển kinh tế xã hội.
- Nền văn hoá mà chúng ta xây dựng là nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc
văn hoá dân tộc.
- Nền văn hoá Việt Nam là nền văn hoá thống nhất mà đadạng
- Trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
- Xây dựng và phát triển văn hoá là sự nghiệt của toàn dân do Đảng lãnh đạo,
trong đó đội ngũ trí thức giữa vai trò quan trọng.
- Văn hoá là một mặt trận, xây dựng và phát triển vănn hoá là một sự nghiệp
cách mạng và sự kiên trì , thận trọng.
Nghị Quyết cũng đề ra 10 nhiệm vụ cụ thể sau
- Xây dựng con ngời Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới.
- Xây dng môi trờng văn hoá .
- phát triển sự nghiệp văn hoá, nghệ thuật.
- Bảo tồn và phát huy di sản văn hoá
- Phát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo và khoa học công nghệ.
- Phát triển đi đôi với quản lý tốt hệ thống thông tin đại chúng.
- Bảo tồn , phát huy và phát triển văn hoá các dân tộc thiểu số.
địa bản tỉnh Nam Định
11
Phạm Thị Thanh Huyền Khoa quản lý văn hoá
biểu hiện về đạo đức, nhân cách từng ngời theo những chuẩn mực tốt đẹp hơn, quan
hệ giao tiếp văn minh lịch sự trong gia đình - nhà trờng - xã hội thực sự đợc tôn trọng
và đề cao. Những thói h tật xấu bị phê phán, những gơng ngời tốt việc tốt, những
hành động và việc làm mang tính nhân văn cao đẹp xuất hiện ngày càng nhiều trong
cộng đồng dân c. Một biểu hiện rõ nét nhất là trong dịp SEA Games 22 vừa qua, các
tầng lớp nhân dân Nam Định đã thể hiện một tình cảm: mến khách, văn minh, lịch sự,
để lại ấn tợng tốt đẹp trong lòng bạn bè quốc tế và các địa phơng trong nớc !
2.3.2. Xây dựng môi trờng văn hoá Nam Định:
Trong thời gian qua cuộc vận động Toàn dân đoàn kết xã hội cuộc sống moí ở
khu dân c, sau đó là phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá đã
trở thành hoạt động thờng xuyên và có ý nghĩa trong đời sống của nhân dân Nam
Định. Phong trào xây dựng NSVH đã đợc sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng, chính
quyền, các đoàn thể nhân dân và các tổ chức xã hội, đợc triển khai sâu rộng trong các
cộng đồng dân c, các cơ quan ban ngành từ tỉnh đến cơ sở. Quyết định 252-QĐ/UB
của UBND tỉnh ban hành một số quy chế, quy ớc về nếp sống văn hoá, quy định tiêu
chuẩn xây dựng làng văn hoá, gia đình văn hoá v.v... đã đợc các tầng lớp nhân dân
trong tỉnh đồng tình hởng ứng. Nhất là các quy chế về lễ hội, lễ tang, lễ cới, tiêu
chuẩn nếp sống văn hoá trong các cơ quan, doanh nghiệp, trờng học. Đến nay 100%
số xã, phờng, thị trấn đã triển khai thực hiện quy chế dân chủ, 70% số xã, phờng, thị
trấn đã xây dựng và thực hiện quy ớc về nếp sống văn hoá; điển hình là các đơn vị: xã
Nghĩa Hoà (Nghĩa Hng), xã Hải Phú (Hải Hậu), phờng Trần Hng Đạo (TP Nam
Định), Trờng trung học dạy nghề xây dựng và thủ công mỹ nghệ v.v...
Sau 5 năm thực hiện NQTW 5 (khoá VIII), Chỉ thị 27-CT/TW của Bộ Chính
trị, chỉ thị 14-CT/TTg của Thủ tớng Chính phủ và Quyết định 252-QĐ/UB của
UBND, đời sống văn hoá của nhân dân Nam Định đã đợc nâng lên một bớc, trình độ
dân trí đợc nâng cao, các thiết chế văn hoá công cộng đợc xây dựng và phát triển nh:
bảo tàng, nhà truyền thống, th viện, tủ sách pháp luật, các điểm bu điện văn hoá xã...